I OSK 1152/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-09-30

Skład orzekający: Marek Stojanowski, Małgorzata Pocztarek, Wojciech Jakimowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, złożony po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na decyzję ostateczną, jest dopuszczalny, jeśli decyzja ostateczna uzyskała walor prawomocności dopiero po upływie terminu do złożenia wniosku o wznowienie?
Ratio decidendi
Wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego może być skutecznie wniesiony najwcześniej w pierwszym dniu po dniu, w którym decyzja stała się ostateczna. Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie może rozpocząć biegu przed ostatecznym zakończeniem zwykłego postępowania administracyjnego. Decyzja ostateczna uzyskuje walor prawomocności po upływie terminu do jej zaskarżenia do sądu administracyjnego lub po odrzuceniu/oddaleniu skargi. W przypadku, gdy wniosek o wznowienie postępowania jest składany w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, organ jest uprawniony do wszczęcia postępowania wznowieniowego, ale zobowiązany jest do jego zawieszenia do czasu prawomocnego zakończenia kontroli sądowej.
Stan faktyczny
Z.W. złożył wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczącego odmowy przyznania mu usług opiekuńczych. Wniosek ten został odrzucony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, a następnie utrzymany w mocy, z uwagi na uchybienie miesięcznego terminu do jego złożenia. Skarżący podnosił, że termin ten powinien być liczony od dnia uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił jego skargę na decyzję Kolegium. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Z.W., uznając, że decyzja ostateczna uzyskała walor ostateczności w dniu jej wydania, a nie w dniu uprawomocnienia się wyroku sądu.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia del. WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 września 2016 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 839/15 w sprawie ze skargi Z.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [..] września 2015 r. znak: [..] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie usług opiekuńczych oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2015 r., sygn. akt: II SA/Lu 839/15, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [..] września 2015 r., znak: [..] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie usług opiekuńczych, oddalił skargę. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Postanowieniem z dnia [..] września 2015 r., znak: [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie - po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek Z. W. - utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia [..] lipca 2015 r., znak: [..] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Kolegium z dnia [..] lutego 2014 r., znak: [..] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [..] grudnia 2013 r., nr [..] o odmowie przyznania Z.W. usług opiekuńczych. Postanowienie powyższe zostało wydane w związku z wnioskiem z dnia 17 lipca 2015 r., nazwanym "skargą" (k. 20 akt admin.), skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, w którym Z.W. domagał się wznowienia postępowania m.in. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tegoż Kolegium z dnia [..] lutego 2014 r., znak: [..] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [..] grudnia 2013 r., nr [..] o odmowie przyznania Z.W. usług opiekuńczych. Jako przyczyny uzasadniające wznowienie wnioskodawca wskazał: " - po kasacjach te same osoby z OPS, SKO załatwiały sprawę; - fałszowanie aktualizacji wywiadu w OPS i stanu faktycznego w SKO; - przedawnienie przestępstwa w dniu 19 lipca 2012 r., postanowienie III K 791/14 znane z urzędu w OPS, SKO; - najścia z Policją od stycznia 2012 r. (wcześniej w 2000 r.) miejsca zamieszkania, leczenia, usług opiekuńczych". Postanowieniem z dnia [..] lipca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie odmówiło wznowienia postępowania wyjaśniając, że decyzja Kolegium z dnia [..] lutego 2014 r., której dotyczy wniosek o wznowienie, została zaskarżona w dniu 20 marca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wyrokiem z dnia 5 maja 2014 r., sygn. akt: II SA/Lu 368/14 oddalił skargę, a wyrok ten w dniu rozpatrywania wniosku, tj. [..] lipca 2015 r. był jeszcze nieprawomocny. Z tego powodu wznowienie postępowania było niedopuszczalne. Następnie - po ponownym rozpatrzeniu sprawy - postanowieniem z dnia [..] września 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy swoje postanowienie z dnia [..] lipca 2015 r. Kolegium stwierdziło, że wprawdzie wyrok WSA w Lublinie w sprawie II SA/Lu 368/14 stał się już prawomocny, to jednak wznowienie postępowania nie jest dopuszczalne z uwagi na uchybienie miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie (liczonego od chwili, kiedy strona dowiedziała się o okolicznościach uzasadniających wznowienie), o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Kolegium stwierdziło, że przyczyny wznowienia, które wskazuje Z.W., tj. przesłanki wymienione w art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 3 k.p.a. (niewyłączenie pracowników organów I instancji H.L. i E.W., fałszowanie jego stanu zdrowia i sytuacji życiowej w wywiadach środowiskowych w okresie od lutego 2012 r. do dnia 20 grudnia 2012r.) podnosił on już w odwołaniu, na skutek którego Kolegium wydało kwestionowaną obecnie decyzję z dnia [..] lutego 2014 r. Okoliczności te były więc znane Z.W. już w tamtym postępowaniu, dlatego domagając się na ich podstawie wznowienia w dniu 24 lipca 2015 r. (data nadania pisma) uchybił on miesięcznemu terminowi, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Kolegium wskazało ponadto, że okoliczności te były również badane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 maja 2015 r., II SA/Lu 368/14 odniósł się do nich. Kolegium wskazało również, że zarówno w poprzednim postępowaniu, jak i w niniejszym Prezes Kolegium postanowieniami odpowiednio - z dnia [..] lutego 2014 r. i z dnia [..] lipca 2015 r. - na podstawie art. 24 § 3 k.p.a. odmówił wyłączenia członka Kolegium Z.C. od udziału w postępowaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z.W. domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Ponownie wskazał na przyczyny wznowienia postępowania: fałszowanie stanu zdrowia i sytuacji życiowej, przestępstwa (przedawnione z 19 lipca 2012 r.) tj. pomówienia, użycie siły, znieważanie, zastraszanie przez Policję i "socjalne" najścia z Policją, niewyłączenie pracowników organu pomocy społecznej – "W., L., Ś.". Skarżący wskazał, że dowody pomówień (np. o alkoholizm), zastraszeń, znieważeń najść z Policją znajdują się w aktach. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Wskazano, że wniosek o wznowienie postępowania z dnia 17 lipca 2015 r. (wpływ do organu w dniu 28 lipca 2015 r.) dotyczył decyzji Kolegium z dnia [..] lutego 2014 r. o odmowie przyznania usług opiekuńczych. Skarżący we wniosku podnosił, że decyzja ta została wydana pomimo, że "fałszowano aktualizacje wywiadu w OPS i stan faktyczny w SKO, dopuszczono się przestępstwa w dniu 19 lipca 2012 r., postanowienie III K 791/14 znane z urzędu w OPS, SKO (które uległo przedawnieniu), dokonywano najść z Policją od stycznia 2012 r. (wcześniej w 2000r.) miejsca zamieszkania, leczenia, usług opiekuńczych". Sąd podkreślił, że z uzasadnienia kwestionowanej decyzji wynika, że okoliczności te były podnoszone już przed jej wydaniem. Kolegium przedstawiając przebieg postępowania wyjaśniło w tym uzasadnieniu, że w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji Z.W. zarzucił "niewyłączenie przez Kierownika OPS w N. od udziału w sprawie pracowników socjalnych: E.W. i H.L. zarzucając im pomówienia, znieważanie, fałszowanie stanu zdrowia i sytuacji życiowej w aktualizacji wywiadu od lutego 2012 r. do 20 grudnia 2012 r. i w uzasadnieniu decyzji". Kolegium odniosło się do tych okoliczności. Podobne zarzuty podnosił również skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Kolegium z dnia [..] lutego 2014 r. i Sąd do zarzutów tych również się odniósł. Sąd stwierdził, że "zasadnie uznały organy obu instancji, że skarżący nie wykazał należycie podstaw wyłączenia, czyli okoliczności mogących wywołać wątpliwość co do ich bezstronności i brak jest dowodów potwierdzających pomówienia, znieważenia, najścia czy fałszowanie wywiadu". W ocenie Sądu pierwszej instancji w tym stanie rzeczy prawidłowo stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, że wniosek o wznowienie z tych przyczyn jest niedopuszczalny, jako wniesiony po terminie, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem - podanie o wznowienie wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Skoro skarżący na fałszowanie wywiadów środowiskowych oraz na zachowanie pracowników socjalnych i Policji, wypełniających - jego zdaniem - znamiona przestępstw - wskazywał już w postępowaniu zwykłym, przed wydaniem kwestionowanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [..] lutego 2014 r., to (niezależnie od tego czy okoliczności te w ogóle stanowiły podstawy wznowienia wymienione w art. 145 k.p.a.) prawidłowo Kolegium uznało, że wniosek o wznowienie tego postępowania z tych przyczyn złożony dopiero w lipcu 2015 r. jest spóźniony w świetle art. 148 § 1 k.p.a. Dotyczy to również udziału pracownika organu administracji publicznej w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji ("po kasacjach te same osoby z OPS, SKO załatwiały sprawę"), a więc podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 3 w związku z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Wprawdzie do okoliczności tej nie odnosił się wcześniej ani organ ani Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 5 maja 2015 r., oddalającym skargę na kwestionowaną decyzję Kolegium z dnia [..] lutego 2014 r., to jednak niewątpliwie skarżący już w tamtym postępowaniu wiedział, jacy pracownicy organów brali w tym postępowaniu udział. Żądanie wznowienia postępowania z tej przyczyny zgłoszone dopiero w lipcu 2015 r. jest więc – w świetle art. 148 § 1 k.p.a. - spóźnione. Z powyższych względów Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązujących przepisów, gdyż z powodu przekroczenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie, wszczęcia takiego postępowania nie było możliwe. Skarga podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 grudnia 2015 r., sygn. akt: II SA/Lu 839/15 wywiódł Z.W. zaskarżając ten wyrok w całości zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 148 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi z uwagi na przekroczenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, pomimo iż termin jednego miesiąca winien być w niniejszej sprawie liczony od dnia, kiedy to decyzja wydana w sprawie stała się ostateczna, tj. od dnia 15 lipca 2015 r., a zatem żądanie wznowienia postępowania przez skarżącego nie było spóźnione; - art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez lakoniczne stwierdzenie w uzasadnieniu wyroku o naruszeniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, pomimo że Sąd winien wskazać konkretne daty dotyczące decyzji ostatecznej, terminu początkowego, od jakiego należało liczyć termin do złożenia podania o wznowienie postępowania, terminu końcowego a także daty dotyczące postępowania sądowego opatrzonego sygnaturą II SA/Lu 563/14, co umożliwiłoby stwierdzenie, czy subsumcja stanu faktycznego pod zastosowane przepisy jest prawidłowa. Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji zgodnie z dyspozycją art. 135 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu jednocześnie oświadczając, że nie została ona opłacona w całości ani w części. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że skarżący pismem z dnia 17 lipca 2015 r. wniósł o wznowienie postępowania m.in. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [..] lutego 2014 r., znak: [..] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [..] grudnia 2013 r., nr [..] o odmowie przyznania Z.W. usług opiekuńczych. Przedmiotowa decyzja była zaskarżona do WSA w Lublinie pod sygn. akt: Il SA/Lu 368/14, który to wyrokiem z dnia 15 maja 2015 r. oddalił skargę. Powyższy wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 15 czerwca 2015 r. Pełnomocnik skarżącego w sprawie II SA/Lu 368/14 złożył opinię o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej, zatem wyrok uprawomocnił się w dniu 15 lipca 2015 roku. Ponadto podkreślono, że złożony przez skarżącego wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w toku trwającego postępowania II SA/Lu 368/14 byłby niecelowy z uwagi na wystąpienie dwutorowości postępowania. Skarżący kasacyjnie wskazał, że w literaturze podnoszony jest pogląd o niedopuszczalności wszczęcia przez organy administracji publicznej postępowania w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -- Wyd. "LexisNexis" 2005, s. 269; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyd. Wolters Kluwer 2009, s. 188). A zatem skarżący złożył taki wniosek w drugim dniu po uprawomocnieniu się orzeczenia wydanego w sprawie II SA/Lu 368/14. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Sąd w niniejszej sprawie wskazuje, że skarżący miał wiadomość odnośnie przesłanki wznowieniowej wcześniej niż miesiąc przed 17 lipca 2015 roku. Zważywszy jednak na dwutorowość postępowania, nie mógł on wznowić wówczas jeszcze sprawy z uwagi na to, że decyzja nie była ostateczna. Zatem termin jednomiesięczny dla skarżącego nie otworzył się. W wyroku z dnia 24 lutego 2011 r., II OSK 1113/10, ONSAiWSA z 2011 r. Nr 6, poz. 131) NSA zaznaczył, że "Podanie o wznowienie postępowania może być skutecznie wniesione najwcześniej w pierwszym dniu po dniu, w którym decyzja stała się ostateczna, a bieg terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. nie może się rozpocząć przed zakończeniem zwykłego postępowania administracyjnego decyzją ostateczną". Co więcej – "Rozważając kwestię początku biegu jednomiesięcznego terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., należy pamiętać, że w myśl art. 145 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania może nastąpić wyłącznie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. To oznacza, że podanie o wznowienie postępowania może być skutecznie wniesione najwcześniej w pierwszym dniu po dniu, w którym decyzja stała się ostateczna. W żadnym więc wypadku bieg terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. nie może się rozpocząć przed ostatecznym zakończeniem zwykłego postępowania administracyjnego (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 marca 2010 r. II SA/GL 1191/09; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2009 r., IV SA/PO 227/08). Taki sam pogląd przyjęty został na gruncie podobnej treści art. 407 kpc (Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz pod red. T. Erecińskiego, Wydawnictwo LexisNexis, część pierwsza, tom 2, wyd. 3, s. 399). Skarżący kasacyjnie wskazał również, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku odniósł się do przesłanki wznowieniowej i wskazał, że "wprawdzie do okoliczności tej nie odnosił się ani organ ani Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 5 maja 2015 r., oddalającym skargę na kwestionowaną decyzję Kolegium z dnia [..] lutego 2014 r., to jednak skarżący już w tamtym postępowaniu wiedział, jacy pracownicy organów brali w tym postępowaniu udział". Z powyższych względów nie do zaakceptowania jest stanowisko organu administracji oraz Sądu pierwszej instancji, że o uchybieniu jednomiesięcznego terminu złożenia wniosku o wznowienie postępowania świadczyło to, że skarżący wiedział jacy pracownicy organów brali udział w postępowaniu. Po drugie, niedopuszczalne jest uznanie, że początek biegu terminu przewidzianego dla wniosku o wznowienie postępowania może być lokowany w okresie poprzedzającym wszczęcie i zakończenie sprawy administracyjnej w zwykłym toku postępowania. Podkreślono również, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera lakoniczne stwierdzenie o naruszeniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, pomimo iż Sąd winien wskazać konkretne daty dotyczące decyzji ostatecznej, terminu początkowego, od jakiego należało liczyć termin do złożenia podania o wznowienie postępowania, terminu końcowego a także daty dotyczące postępowania sądowego opatrzonego sygnaturą II SA/Lu 368/14, co umożliwiłoby stwierdzenie, czy subsumcja stanu faktycznego pod zastosowane przepisy jest prawidłowa. Skarżący nie zgadza się ze ogólnikowym stanowiskiem, że "(...) skarżący już w tamtym postępowaniu wiedział, jacy pracownicy organów brali w tym postępowaniu udział". Sąd oddalając skargę w niniejszej sprawie, winien wnikliwiej zbadać stan sprawy II SA/Lu 368/14 oraz uwzględnić konkretne daty dotyczącej w/w postępowania. Powołując się na wyrok NSA z dnia 24 lutego 2011 r. II OSK 1113/10, skarżący kasacyjnie wskazał, że w jego ocenie uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest niepełne. Sąd oddalając skargę w oparciu o niedochowanie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., winien wskazać terminy oraz konkretne daty ściśle dotyczące faktów naruszenia w/w jednomiesięcznego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd pierwszej instancji. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności naruszenia art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 148 § 1 k.p.a. skarżący kasacyjnie upatruje w niezasadnym oddaleniu skargi przez Sąd pierwszej instancji w sytuacji, gdy termin jednego miesiąca do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania powinien być liczony od dnia, w którym decyzja wydana w sprawie stała się ostateczna, tj. w realiach niniejszej sprawy od dnia 15 lipca 2015 r. Odnosząc się do powyższego zarzutu należy stwierdzić, że w istocie zgodnie z zasadnymi poglądami doktryny i orzecznictwa podanie o wznowienie postępowania może być skutecznie wniesione najwcześniej w pierwszym dniu po dniu, w którym decyzja stała się ostateczna. Bieg terminu określonego w art. 148 § 1 nie może się bowiem rozpocząć przed zakończeniem zwykłego postępowania administracyjnego decyzją ostateczną (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2011 r., II OSK 1113/10, ONSA WSA 2011, nr 6, poz. 131; wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 lipca 2013 r., VII SA/Wa 386/13, LEX nr 1352717, zgodnie z którym podanie o wznowienie postępowania może być skutecznie wniesione najwcześniej w pierwszym dniu, po dniu w którym decyzja stała się ostateczna. Termin określony w art. 148 nie może rozpocząć swego biegu, dopóki postępowanie administracyjne nie zostanie ostatecznie zakończone; por. też: M. Jaśkowska: Komentarz aktualizowany do art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2016, teza 4; P. Przybysz: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. XI, LexisNexis 2014, teza 3 komentarza do art. 148 k.p.a.). Decyzją ostateczną jest – zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. – decyzja, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oznacza to, że walor decyzji ostatecznej uzyskuje każda decyzja wydana przez organ odwoławczy w administracyjnym toku instancji w związku z rozpoznaniem środka prawnego od decyzji wydanej w pierwszej instancji. Decyzji ostatecznej nie należy utożsamiać – jak to czyni skarżący kasacyjnie – z decyzją prawomocną. Decyzja ostateczna uzyskuje walor decyzji prawomocnej bądź to po upływie terminu do zaskarżenia decyzji ostatecznej do sądu administracyjnego, bądź po odrzuceniu lub oddaleniu skargi przez sąd administracyjny na decyzję ostateczną. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Lublinie w sprawie o sygn. akt: [..] uzyskała walor ostateczności w dniu jej wydania, tj. w dniu [..] lutego 2014 r., a nie jak twierdzi skarżący kasacyjnie w dniu uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę na tę decyzję. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania zakończonego decyzją SKO w Lublinie z dnia [..] lutego 2014 r. mógł zatem rozpocząć swój bieg już w pierwszym dniu, po dniu w którym decyzja ta stała się ostateczna, tj. w dniu [..] lutego 2014 r. Stanowisko skarżącego kasacyjnie, że termin jednego miesiąca do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania powinien być liczony od dnia 15 lipca 2015 r. jest zatem niezasadne, co jednocześnie czyni niezasadnym pierwszy z zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W odniesieniu do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, należy zwrócić uwagę, że problem prawnej dopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego w celu zmiany lub uchylenia decyzji, po uprzednim wniesieniu skargi na tę decyzję do sądu administracyjnego wywołuje istotne rozbieżności w orzecznictwie sądowym. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela jednak pogląd, że prawu do skorzystania przez stronę postępowania administracyjnego z określonej w art. 145 k.p.a., formy kontroli decyzji ostatecznej, poprzez złożenie wniosku zmierzającego do uruchomienia postępowania mającego na celu wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją, nie stoi na przeszkodzie prowadzona (tocząca się) kontrola sądowa tej decyzji i to bez względu na etap w jakim kontrola ta się znajduje (por. wyroki NSA z dnia: 10 lipca 2014 r., I GSK 513/13 i I GSK 524/13; z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt II GSK 1315/14; z dnia 7 czerwca 2016 r., II GSK 2278/16). Podkreślić trzeba, że istotnym z punktu widzenia toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego mającego za przedmiot tę samą decyzję ostateczną organu, jest rozróżnienie wszczęcia postępowania wznowieniowego od jego prowadzenia, a więc badania wpływu przesłanki stanowiącej podstawę wniosku na treść ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego w danej sprawie przez organ. Niewątpliwe jest bowiem, że z uwagi na realizowaną w postępowaniu sądowoadministracyjnym kontrolę określonego rozstrzygnięcia nie jest możliwe jedynie prowadzenie przez organ postępowania wznowieniowego. Taki stan implikuje konieczność, po złożeniu wniosku o wznowienie postępowania, zawieszenia postępowania nadzwyczajnego do czasu prawomocnego zakończenia kontroli sądowej. Innymi słowy, organ w związku z wnioskiem o wznowienie postępowania jest uprawniony zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego, jednakże po jego wszczęciu zobowiązany jest do jego zawieszenia do chwili prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego będącego konsekwencją kontroli decyzji i prowadzonego w związku z nią postępowania, którego wznowienia domaga się strona. Wynika to z analizy przepisów ustawy procesowej sądów administracyjnych, tj. z art. 54 § 3 i art. 56 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prowadzącej do wniosku, że organ może korygować ostateczne rozstrzygnięcia w dopuszczonych obowiązującymi przepisami formach, jednakże wyłącznie do czasu złożenia skargi na to rozstrzygnięcie i podjęcia przez sąd jego kontroli (wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2016 r., II GSK 2278/16). Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naruszenia tego przepisu skarżący kasacyjnie upatruje "w lakonicznym stwierdzeniu w uzasadnieniu wyroku o naruszeniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, pomimo że Sąd winien wskazać konkretne daty dotyczące decyzji ostatecznej, terminu początkowego, od jakiego należało liczyć termin do złożenia podania o wznowienie postępowania, terminu końcowego a także daty dotyczące postępowania sądowego opatrzonego sygnaturą II SA/Lu 563/14, co umożliwiłoby stwierdzenie, czy subsumcja stanu faktycznego pod zastosowane przepisy jest prawidłowa". W związku z tak sformułowanym zarzutem należy podkreślić, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przepis art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz rozpoznał sprawę sądowoadministracyjną zgodnie z jego kontrolnymi kompetencjami. Z wywodów Sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze i jakie znaczenie normy prawnej wynikającej z art. 148 § 1 k.p.a. przyjął Sąd pierwszej instancji, i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. Sąd ocenił stanowisko skarżącego nie mając przy tym bezwzględnego obowiązku odnoszenia się osobno do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2013 r., II FSK 2204/11, LEX nr 1351331). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 2633/04, LEX 173345; wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014 r., I OSK 2721/13). Również zatem zarzut naruszenia art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi okazał się zarzutem niezasadnym. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, to podlega ona oddaleniu na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się do żądania dotyczącego zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu wskazać należy, że przepisy art. 209 i 210 ustawy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 tej ustawy. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło