I OZ 1646/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 119/16 w przedmiocie wyłączenia sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie – A. J.-S. w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 4 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 119/16 (dalej postanowienie z 4 maja 2016 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił wniosek D. P. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie – A. J.-S. w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] grudnia 2015r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 18 § 1 ppsa, uzasadniające wyłączenie wskazanego sędziego. Złożone przez sędziego oświadczenie, pozwala przyjąć, że nie istnieją okoliczności, które wywołują uzasadnioną wątpliwość co do jogo bezstronności (art. 19 ppsa, k. 46, 50-52 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 4 maja 2016 r. wywiódł osobiście D. P., podnosząc że sędziowie WSA: A. J.-S., B. J., K. M. i P. C. kierują się nienawiścią do skarżącego i przejawiają ujawnioną niechęć do jego występowania przed sądem, faworyzując jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie. W zażaleniu skarżący wniósł o wyłączenie sędziów WSA: B. J., K. M.K. i P. C.(k. 62 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. dalej ppsa), sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia, wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie do treści art. 19 ppsa, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 ppsa, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w zaskarżonym postanowieniu, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku D. P. o wyłączenie sędziego WSA A. J.-S. Wskazane przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 ppsa, przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 ppsa. Sędzia, której dotyczył wniosek o wyłączenie, w postępowaniu przed Sądem I instancji złożyła oświadczenie o braku okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w sprawie skargi na decyzję z [...] grudnia 2015 r. (k. 46 akt sądowych). W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienie NSA z: 12.3.2012 r. I FZ 147/12; 9.10.2013 r. II OZ 851/13; 24.9. 2014 r. I OZ 754/14, cbosa). We wniosku skarżącego o wyłączenie sędziego i w zażaleniu brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonego oświadczenia. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (postanowienie NSA z 22.2.2008 r. II FZ 60/08, OSP 2008/12/133, z aprobującą glosą A. Gomułowicza, akceptowane przez A. Kabata w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 139, uw. 4). Skarżący w żaden sposób nie wykazuje, by sędzia orzekający w zaskarżonym postanowieniu, orzekał na niekorzyść skarżącego. Subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego, nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy, podobnie jak sam fakt, że sędzia, którego wyłączenia domaga się skarżący, był sprawozdawcą w innej sprawie z jego udziałem (wyrok NSA z 15.4.2008 r., II OSK 392/08; postanowienie NSA z 29.6.2012 r.; II OZ 559/12, akceptowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, K. Zalasińską w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 186-187, nb 6). Z pytaniem prawnym może wystąpić wyłącznie Sąd w znaczeniu procesowym, nie zaś konkretny sędzia. Przesłanką wystąpienia z pytaniem prawnym jest to, czy Sąd nabrał uzasadnionych wątpliwości co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem (art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483; sprost. z 2001 r., nr 28, poz. 319; zm. z 2006 r., nr 200, poz. 1471, z 2009 r., nr 114, poz. 946). Odmowa wystąpienia z pytaniem prawnym na podstawie art. 193 Konstytucji nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. W aktach sprawy brak podstaw do przyjęcia, że sędzia której dotyczył wniosek (k. 44 akt sądowych) kieruje się nienawiścią do skarżącego i przejawia ujawnioną niechęć do jego występowania przed sądem, faworyzując jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie. W kontrolowanej sprawie skarżący nie wskazał żadnej przyczyny, która pozostaje w związku przyczynowym między jej wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, że w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 94, uw. 2). Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.