II OSK 1126/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-02-22

Skład orzekający: Wojciech Mazur, Grzegorz Czerwiński, Marta Laskowska - Pietrzak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna może żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, powołując się na interes społeczny i prośbę mieszkańców, jeśli stroną takiego postępowania jest wyłącznie inwestor?
Ratio decidendi
Organizacja społeczna może żądać wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej innej osoby, gdy jest to uzasadnione celami statutowymi i interesem społecznym. Jednakże, aby wniosek był zasadny, musi dotyczyć interesu prawnego lub obowiązku konkretnej osoby, która może być stroną postępowania. W przypadku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, stroną jest wyłącznie inwestor, co wyklucza możliwość wszczęcia postępowania na wniosek organizacji powołującej się na ogólny interes mieszkańców.
Stan faktyczny
Organizacja społeczna złożyła wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie stacji bazowej telefonii komórkowej, powołując się na prośbę mieszkańców i potencjalne zagrożenie dla środowiska. Organy administracji obu instancji odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że organizacja nie wskazała konkretnej osoby, w interesie której działa, a stroną postępowania jest wyłącznie inwestor. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę organizacji, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Marta Laskowska - Pietrzak (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Górska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1132/15 w sprawie ze skargi [...] w Rzeszowie na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 lutego 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1132/15 oddalił skargę [...] "[...]" z siedzibą w R. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak [...] utrzymujące w mocy postanowienie [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 31 § 1 i § 2 k.p.a. - ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) po zapoznaniu się z wnioskiem [...] "[...]" z siedzibą w R. z dnia [...] stycznia 2015 r. sprecyzowanym pismami z dnia 28 stycznia 2015 r. oraz z dnia 23 lutego 2015 r. - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. decyzji Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. znak: [...], udzielającej pozwolenia na użytkowanie stacji bazowej telefonii komórkowej zlokalizowanej na działce o nr ew. [...]położonej przy ul. [...] w K.. W uzasadnieniu postanowienia organ administracji opisał żądanie stowarzyszenia w przedmiocie wszczęcia w trybie art. 31 k.p.a. - "(...) jak wynika z wyroku NSA z dnia 21 listopada 2014 r. organizacja ma prawo do kwestionowania nawet decyzji o pozwoleniu na użytkowanie stacji bazowej telefonii komórkowej, co też czyni w niniejszej sprawie albowiem anteny są zawieszone na obiekcie na wysokości około 2 metrów niżej niż określono to w decyzjach poprzedzających wydanie tej decyzji". Do wniosku dołączono statut stowarzyszenia z dnia 15 września 2007 r. Ponadto w wyniku wezwania przez organ administracji stowarzyszenie wskazało, że występuje w interesie społecznym czyli na prośbę mieszkańców K.oraz z obowiązku nałożonego na organizację przez ustawodawcę. Uzasadniając postanowienie organ administracji wskazał, że zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna, czyli w tym przypadku stowarzyszenie może wystąpić w sprawie dotyczącej innej osoby z wnioskiem o wszczęcie postępowania, gdy przewiduje to jej statut i przemawia za tym interes społeczny. Wykładnia tego przepisu wskazuje, że organizacja społeczna może żądać wszczęcia postępowania, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: a) postępowanie administracyjne nie dotyczy praw i obowiązków organizacji społecznej, lecz praw i obowiązków "innej osoby", czyli strony (stron) tego postępowania, b) jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji społecznej, c) przemawia za tym interes społeczny. Dalej przepis stanowi, że organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania organizacji społecznej służy zażalenie. Organ podkreślił, że analiza statutu stowarzyszenia potwierdza, że jednym z jego celów jest ochrona ludzi i środowiska przed promieniowaniem elektromagnetycznym od źródeł technicznych, a także ochrona od innych zagrożeń środowiska naturalnego, w tym m.in. przeciwdziałanie budowie i użytkowaniu urządzeń emitujących promieniowanie elektromagnetyczne, jeśli nie istnieją niezbite dowody nieszkodliwości promieniowania. W myśl art. 31 k.p.a. postępowanie administracyjne musi dotyczyć interesu prawnego lub obowiązku osoby, która może być uznana stronę tego postępowania. Oznacza to, że jeżeli [...] "[...]" żąda wszczęcia postępowania nieważnościowego, to innymi osobami w rozumieniu komentowanego przepisu będą jedynie te osoby, które mogą być stronami postępowania dotyczącego stacji bazowej telefonii komórkowej zlokalizowanej na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. [...] w K.. Organizacja społeczna nie może zatem żądać wszczęcia postępowania, które nie dotyczyłoby interesu prawnego lub obowiązku jakiegokolwiek podmiotu mogącego z tej przyczyny uzyskać status strony postępowania administracyjnego. Tymczasem, [...] "[...]" wystąpiło o wszczęcie postępowania na prośbę mieszkańców K.. Zdaniem organu administracji nie jest dopuszczalne pozytywne rozpatrzenie wniosku organizacji społecznej, która nie wskazała konkretnej osoby, w interesie której żąda wszczęcia postępowania, powołując się jedynie na nieograniczony krąg zainteresowanych mieszkańców. Organ administracji podkreślił, że jedyną strona postępowania o pozwolenie na użytkowanie była [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. - czyli inwestor. Stowarzyszenie nie wskazało "innej osoby", której prawa zostałyby naruszone. Tym samym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności opisanej powyżej decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie stacji bazowej telefonii komórkowej. Po rozpatrzeniu zażalenia [...] "[...]" z siedzibą w R., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podzielił stanowisko organu I instancji, że wniosek stowarzyszenia nie uzasadniał wszczęcia postępowania w trybie art. 31 k.p.a. Organ odwoławczy wskazał, że analiza statutu [...] "[...]" (§ 7 Rozdziału II ) potwierdza, że jednym z jego celów jest ochrona ludzi i środowiska przed promieniowaniem jednak o możliwości wszczęcia postępowania decyduje również przesłanka dotycząca praw i obowiązków "innej osoby", czyli strony (stron) tego postępowania. Jednak przepis art. 31 k.p.a. może mieć zastosowanie tylko wówczas, gdy postępowanie dotyczy "innej osoby", co należy rozumieć w ten sposób, że postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku osoby będącej stroną tego postępowania. Jeżeli [...] "[...]" żąda wszczęcia postępowania nieważnościowego, to innymi osobami w rozumieniu wskazanego przepisu będą jedynie te osoby, które mogą być stronami postępowania dotyczącego udzielenia pozwolenia na użytkowanie stacji bazowej telefonii komórkowej K. P. wybudowanej na działce nr [...] przy ul. [...] w K.. Tymczasem z wniosku z dnia 15 stycznia 2015 r., wynika, że stowarzyszenie wystąpiło o wszczęcie postępowania na prośbę mieszkańców K.. Organ II instancji podkreślił, że nie jest dopuszczalne pozytywne rozpatrzenie wniosku organizacji społecznej, która nie wskazała konkretnej osoby, w interesie której żąda wszczęcia postępowania, ale jedynie nieograniczony krąg zainteresowanych mieszkańców. Zdaniem organu administracji wykładnia art. 31 k.p.a. wskazuje, że w razie, gdy organizacja społeczna żąda wszczęcia postępowania, to oczywiste jest, że tymi innymi osobami będą wyłącznie strony tego postępowania. Jedyną zaś stroną postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] grudnia 2010 r., udzielającej pozwolenia na użytkowanie stacji bazowej telefonii komórkowej K. P. wybudowanej na działce nr [...] przy ul. [...] w K. jest inwestor - [...] Sp. z o.o. Organ odwoławczy podkreślił, że przepis art. 59 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), na podstawie którego została wydana ww. decyzja organu powiatowego przewiduje - "stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor". Organ II instancji powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt II OSK 1174/07, w którym wskazano, że art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane dotyczy sytuacji, gdy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie wydawana jest po zakończeniu budowy zrealizowanej na podstawie funkcjonującego w obrocie prawnym pozwolenia na budowę. Z akt zgromadzonych w sprawie wynika, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], udzielająca pozwolenia na użytkowanie stacji bazowej telefonii komórkowej, została wydana w stosunku do inwestycji zrealizowanej na podstawie funkcjonującej w obrocie prawnym decyzji Starosty K. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., znak: [...] o pozwoleniu na budowę. Dodatkowo organ odwoławczy podniósł, że zarówno w postępowaniu zwykłym, jak i nadzwyczajnym postępowaniu nieważnościowym krąg podmiotów winien być ustalany w oparciu o treść art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym stroną tego postępowania jest tylko inwestor. Przepis ten jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 28 k.p.a., wprowadzonym na mocy art. 1 ust. 49 lit. c ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz. U. z 2003 r., Nr 80, poz. 719 (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2008 r., w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 579/08). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wniosło [...] "[...]" z siedzibą w R., zarzucając naruszenie art. 31 § 1 pkt 1 w związku z art. 31 § 2 k.p.a. w związku z art. 59 ust 7 ustawy Prawo budowlane poprzez przyjęcie, iż organ nie może wszcząć z urzędu postępowania albowiem jest to prawnie niedopuszczalne i to nawet wtedy, kiedy organizacja uprawdopodobni, iż może być zagrożone zdrowie, życie oraz mienie mieszkańców K. z uwagi, iż inwestycja jest użytkowana niezgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę oraz umarzającą postępowanie środowiskowe; naruszenie art. 38 Konstytucji RP w związku z art. 31 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż ochrona zdrowia i życia nie podlega ochronie z uwagi na brzmienie art. 59 ust 7 ustawy Prawo budowlane; naruszenie art. 31 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż organizacja ma wskazać osobę w imieniu, której występuje w sprawie gdzie stroną jest tylko inwestor. W uzasadnieniu skargi jej autor, prezes zarządu stowarzyszenia Z. G. wskazał, że cyt. "(...) jako osoba o wybitnych zdolnościach w zakresie interpretacji przepisów prawa (w tym budowlanego oraz administracyjnego) oraz o nieprawdopodobnej zdolności logicznego rozumienia, pomimo braku jakiekolwiek wykształcenia w tym kierunku (Sawant - osoba o zdolnościach niedostępnych dla normalnego obywatela, którego mózg dokonuje ciągłej ewolucji - geniusz) postara się precyzyjnie wyjaśnić zastrzeżenia organizacji, co do absurdalnego stanowiska organu". Stwierdził, że w niniejszej sprawie cyt. "stanowisko organu budzi zdumienie albowiem Pani D. K. w identycznej sprawie wszczyna na wniosek organizacji postępowanie z urzędu, choć w niniejszej sprawie twierdzi, iż jest to prawnie niedopuszczalne". Wskazał, że cyt. "złożenie niniejszej skargi jest konieczne albowiem stanowisko organu ma sprzyjać powstawaniu patologii w organach nadzoru budowlanego z uwagi, iż organ wydający pozwolenie na użytkowanie obiektu wybudowanego niezgodnie z otrzymanymi pozwoleniami może być przekonany, iż jego decyzja nie będzie podlegać weryfikacji tak jak w niniejszej sprawie". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację. Wskazanym we wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, wskazując w uzasadnieniu, że stosownie do art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Przepis art. 31 § 2 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Sąd wskazał, że z powyższego przepisu wynika, że organizacja społeczna może występować z żądaniem wszczęcia postępowania - w sprawie dotyczącej innej osoby. Kluczowe znaczenie dla oceny dopuszczalności wniosku złożonego w trybie art. 31 k.p.a. ma wykładnia określenia "w sprawie dotyczącej innej osoby". Wniosek stowarzyszenia zmierzał do wszczęcia w ww. trybie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia opartego na art. 59 ustawy Prawo budowlane, a wydanego w stosunku do inwestycji realizowanej, co istotne, na podstawie pozwolenia na budowę. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 59 ust 7 ustawy Prawo budowlane stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor. Przy czym utrwalony jest pogląd, że przepis art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane ma zastosowanie po uprzednim uzyskaniu przez inwestora pozwolenia na budowę. Przystępując do użytkowania inwestor ma obowiązek wykazać wykonanie budowy zgodnie z pozwoleniem na budowę. Interesy innych podmiotów, mających tytuł prawny do nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, były chronione w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Podmiotom tym przysługiwał bowiem wówczas przymiot strony - do dnia wejścia w życie noweli z dnia 27 marca 2003 r. na podstawie art. 28 k.p.a., zaś od dnia 11 lipca 2003 r. na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt II OSK 1174/07). W ocenie Sądu w konsekwencji przyjąć trzeba, że podmiot niebędący inwestorem nie ma interesu prawnego w postępowaniach nadzwyczajnych związanych z pozwoleniem na użytkowanie. Odnosi się to także do postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. Sąd powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2011 r., w sprawie o sygnaturze akt II OSK 825/11, w którym wskazano, że podmiot niebędący inwestorem nie ma interesu prawnego w postępowaniach nadzwyczajnych związanych z pozwoleniem na użytkowanie, jednocześnie podnosząc, że w orzecznictwie wskazuje się także, że organizacja społeczna nie jest uprawniona do uczestniczenia w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2012 r., w sprawie o sygn. akt II OSK 479/11). Odnosząc się do wykładni art. 31 § 1 k.p.a., Sąd stwierdził, że przepis ten może mieć zastosowanie, gdy postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku "innej osoby", ale będącej stroną tego postępowania. Jeżeli organizacja żąda wszczęcia postępowania w tym trybie, to musi to czynić w imieniu innych osób w rozumieniu powyższego przepisu, a tymi będą tylko te, które mogą być stronami postępowania. W okolicznościach postępowania objętego niniejszym wnioskiem stowarzyszenia, o stwierdzenie nieważności postanowienia w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie, stroną może być tylko inwestor. W świetle powyższych wskazań Sąd stwierdził, że stowarzyszenie powołało się na interes podmiotów, które nie mają przymiotu strony w postępowaniu objętym wnioskiem - mieszkańców K.. Organizacja społeczna nie może żądać wszczęcia postępowania, które nie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku jakiegokolwiek podmiotu mogącego z tej przyczyny uzyskać status strony tego postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło do Naczelnego Sądu Administracyjnego [...] "[...]" z siedzibą w R., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, który wyrokowi zarzucił naruszenie: 1/ art. 141 § 4 oraz 3 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie faktu, iż organizacja wskazała, na czym polega interes społeczny z uwagi na montaż anten niezgodnie z pozwoleniem na budowę, decyzją umarzającą postępowanie o środowiskowych uwarunkowaniach, co powoduje bezpośrednie zagrożenie dla środowiska naturalnego, co dodatkowo uzasadnione jest orzeczeniem NSA, sygn. akt II OSK 479/11 z dnia 5 czerwca 2012 r., z którego wbrew stanowisku zaprezentowanemu w wyroku wynika, że organizacja może złożyć wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie o ile wykaże, że została ona zrealizowana niezgodnie z projektem w stopniu, który temu środowisku zagraża, co też uczyniono w niniejszej sprawie, wreszcie, wobec faktu, iż dopuszczalność złożenia takiego wniosku z urzędu potwierdził NSA w wyroku sygn. akt II OSK 1086/13 z dnia 21 listopada 2014 r. 2/ art. 31 § 1 pkt 1 w związku z art. 31 § 2 k.p.a. w powiązaniu z art. 12 Konstytucji RP w odniesieniu do art. 174 pkt 2 p.p.s.a. poprzez nakładanie na organizację społeczną wymogów nie przewidzianych przez ustawodawcę, a ponadto wskazywanie, że organizacja musi wskazać osobę, która ma interes prawny w niniejszym postępowaniu, aby skutecznie ją reprezentować, co zaprzecza pojęciu interes społeczny, przez który należy rozumieć działanie na rzecz społeczeństwa w sprawach gdzie istnieje prawdopodobieństwo, że doszło do naruszenia prawa. Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniósł o: - uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; - zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego zacytował stanowisko przywołane w wyroku NSA, sygn. akt II OSK 479/11 z dnia 5 czerwca 2012 r. w którym podkreślono - "(...) podzielając argumentacje zaprezentowaną przez Sąd I instancji należy przytoczyć treść przepisu art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, iż stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor. Co do zasady bowiem, z woli ustawodawcy, udział organizacji społecznych uzasadniony jest we wcześniejszych fazach procesu inwestycyjnego, natomiast w końcowej fazie tego procesu następuje badanie zgodności realizacji obiektu z zatwierdzonym projektem budowlanym i pozwoleniem na budowę. Nie jest wystarczające zatem, na co wskazuje w skardze kasacyjnej Stowarzyszenie, powoływanie się na oddziaływanie danej inwestycji na środowisko, gdyż kwestie takiego oddziaływania badane były na wcześniejszych etapach, a konieczne jest wykazanie, że została ona zrealizowana niezgodnie z projektem w stopniu, który temu środowisku zagraża". Zdaniem skarżącego z powyższego wyroku wynika, że NSA nie wyklucza możliwości złożenia wniosku o stwierdzenie z urzędu nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, lecz wręcz przeciwnie, podkreśla, że istnieje taka możliwość, o ile wykaże się niezgodność decyzji z otrzymanymi pozwoleniami, co w niniejszej sprawie ma miejsce. Organizacja podniosła, że inwestor zawiesił anteny na wysokości około 2 metry niższej, niż określono to w decyzjach poprzedzających wydanie pozwolenia. W zaistniałej sytuacji wniosek organizacji był uzasadniony celami społecznymi albowiem obligatoryjnym obowiązkiem organu administracji publicznej było wszczęcie w takim przypadku z urzędu postępowania i zweryfikowanie zarzutów organizacji i to w sprawie, w której stawką jest bezpieczeństwo środowiska w tym zdrowia oraz życia okolicznych mieszkańców. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W kwestii naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a., wskazać należy, że przepis ten mógłby być naruszony tylko wtedy, gdyby skarga w ogóle nie została przez Sąd I instancji rozpoznana. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie. Ponadto art. 3 § 1 p.p.s.a. zawierają normę o charakterze ustrojowym. Przesłanka wskazująca na naruszenie tego przepisu mogłoby wystąpić, gdyby Sąd I instancji odmówił rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, nie przeprowadził kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego lub dokonał tej kontroli według kryteriów innych niż zgodność z prawem lub zastosował środek nieprzewidziany w ustawie, który to zarzut podniesiony został w skardze kasacyjnej. Również i takie okoliczności w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. Ponadto w skardze kasacyjnej strona nie wyjaśniła, jakie znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy miało zarzucane naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się Sąd, wydając zaskarżony wyrok, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku takich wad nie zawiera. Pozwala ono na poznanie motywów rozstrzygnięcia Sądu Wojewódzkiego i umożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku. W kontekście powyższego zarzutu skarżący kasacyjnie powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1086/13, tyle tylko, że w powyższym wyroku zawarta jest teza, którą Sąd I instancji przyjął właśnie jako podstawę rozstrzygnięcia, aprobując stanowisko organów administracji. Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym wyroku wskazał, że "(...) Z żądaniem wszczęcia postępowania z urzędu lub dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w toczącym się postępowaniu na podstawie art. 31 § 1 k.p.a., organizacja społeczna może wystąpić, jeżeli spełnione są jednocześnie trzy warunki, co wynika z brzmienia tego przepisu. Po pierwsze, postępowanie to musi dotyczyć sprawy innej osoby, czyli nie może dotyczyć własnego interesu organizacji społecznej. Po drugie, żądanie organizacji społecznej sformułowane na podstawie art. 31 § 1 k.p.a. musi być uzasadnione celami statutowymi tej organizacji. I po trzecie, za wszczęciem postępowania administracyjnego z urzędu lub za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w toczącym się postępowaniu, musi przemawiać interes społeczny". W niniejszej sprawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, zdaniem organu - Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, Stowarzyszenie wystąpiło o wszczęcie postępowania "na prośbę mieszkańców K.", nie wskazując konkretnej osoby, w interesie której żąda wszczęcia postępowania, powołując się jedynie na nieograniczony krąg zainteresowanych mieszkańców. W konsekwencji zasadnie Sąd I instancji uznał, że znaczenie dla oceny dopuszczalność wniosku w trybie art. 31 k.p.a. jest wykazanie przez stowarzyszenie, że działa w sprawie innej osoby. Dane tej osoby muszą być skonkretyzowane. Tymczasem we wniosku stowarzyszenie powołało się na nieograniczony krąg mieszkańców K.. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a, orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło