II SA/Gl 1394/13
WyrokWSA w Gliwicach2014-02-26
Skład orzekający: Maria Taniewska-Banacka, Iwona Bogucka, Elżbieta Kaznowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciele lokali mieszkalnych, będący jednocześnie członkami wspólnoty mieszkaniowej, która była stroną postępowania o pozwolenie na budowę, mogą skutecznie domagać się wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jeśli nie wykażą swojego indywidualnego interesu prawnego odrębnego od interesu wspólnoty?Ratio decidendi
Właściciele lokali mieszkalnych, będący członkami wspólnoty mieszkaniowej, która była stroną postępowania o pozwolenie na budowę, nie mogą skutecznie domagać się wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jeśli nie wykażą swojego indywidualnego interesu prawnego odrębnego od interesu wspólnoty. W takich przypadkach, gdy postępowanie zostało błędnie wznowione, organ powinien je umorzyć jako bezprzedmiotowe.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o umorzeniu postępowania wznowionego. Wniosek o wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę złożyli właściciele lokali mieszkalnych, twierdząc, że nie brali udziału w pierwotnym postępowaniu. Organy administracji uznały, że wnioskodawcy nie posiadają statusu strony, ponieważ byli reprezentowani przez wspólnotę mieszkaniową, a nie wykazali indywidualnego interesu prawnego odrębnego od interesu wspólnoty. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2014 r. sprawy ze skargi T. S. i T. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę oddala skargę.
Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. zatwierdził projekt budowlany i udzielił Spółce "A" Sp. z o.o. pozwolenia na przebudowę i zmianę sposobu użytkowania lokali mieszkalnych nr [...],[...] i [...] na gabinety stomatologiczne w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w K.
W postępowaniu tym na prawach strony uczestniczyła poza inwestorem Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...], (Zarządca - Spółka "B" przy ul. [...] w W.). Decyzja uzyskała przymiot ostateczności.
W dniu 9 sierpnia 2012 r. do Urzędu Miasta K. wpłynął wniosek adw. K. A. o wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. złożony w imieniu właścicieli poszczególnych lokali przy ul. [...]. Jako wnioskodawców pełnomocnik wskazała w piśmie S. S., P. Z.-S., R. L., T. S., M. R., J. K., K. M.-B., M. W., M. S., K. R., J. W., T. J., A. R., dołączając także pełnomocnictwa udzielone przez P. M. i D. M.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta K. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie pozwolenia na przebudowę i zmianę sposobu użytkowana lokali mieszkalnych nr [...],[...],[...] na gabinety stomatologiczne w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w K., zakończonej ww. decyzją ostateczną Prezydenta Miasta K.
W dniu [...] r. Prezydent Miasta K. wydał decyzję nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...] r.
Od decyzji tej odwołanie do Wojewody [...] wniosła w imieniu wnioskodawców adw. K. A. Odwołanie wniosła też Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy ul. [...] w K. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] zaskarżoną doń decyzję uchylił i sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta K. wszczęte postępowanie wznowione umorzył jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż wniosek poszczególnych właścicieli lokali w budynku przy ul. [...] w K. o wznowienie postępowania, nie pochodzi od stron tego postępowania, ponieważ na etapie dotyczącym pozwolenia na budowę, właściciele poszczególnych lokali byli reprezentowani przez Zarządcę pełniącego obowiązki Zarządu Wspólnoty na mocy umowy określającej sposób zarządu nieruchomością wspólną. Zarządca od początku postępowania brał udział w postępowaniu. Organ podkreślił, że pismem z dnia 5 września 2012 r., wnioskodawcy zostali wezwani do wykazania posiadania własnego interesu prawnego, wiążącego się z konkretną normą prawa materialnego, celem stwierdzenia czy można ich uznać za strony postępowania o pozwolenie na przebudowę i zmianę sposobu użytkowania lokali mieszkalnych w ww. budynku - zgodnie z przepisem art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. W stanowiącym odpowiedź piśmie adw. K. A. z dnia 19 września 2012 r. nie został jednak wskazany żaden konkretny przepis prawa materialnego, który mógłby zostać naruszony w wyniku przebudowy i zmiany sposobu użytkowania lokali mieszkalnych nr [...],[...],[...] na gabinety stomatologiczne w ww. budynku mieszkalnym. Argumenty zawarte w ww. piśmie - cyt.: "Decyzja jaka zapadła...naruszyła ich interes prawny, wpływając na ocenę wartości ich mieszkań posadowionych w budynku luksusowym i z założenia mieszkalnym..." oraz cyt.: "Sprawa pozwolenia na przebudowę i zmianę sposobu użytkowania lokali mieszkalnych [...],[...]. i [...] w budynku przy ul. [...] w K. każe zakwalifikować ww. osoby jako strony postępowania, gdyż z przebudową ww. lokali i automatyczną zmianą ich przeznaczenia związane są takie okoliczności jak zwiększona liczba osób postronnych odwiedzających te lokale i korzystających z części wspólnej - korytarza, który stanowi współwłasność w częściach ułamkowych każdego właściciela lokalu mieszkalnego posadowionego w przedmiotowym budynku. Decyzja zatwierdzająca wspomniane przekształcenie rodzi także wymagania sanitarne, dotyczące wywozu odpadów medycznych, a także zapewnienia, by z gabinetów medycznych nie wydostawała się jakakolwiek woń wpływająca na komfort zamieszkiwania mieszkańców. Umiejscowienie lokali medycznych z aparaturą rentgenowską (konieczną w tego typu gabinetach) znacznie zmniejsza nie tylko standard zamieszkiwania lecz także wartość lokali" - zdaniem organu I instancji nie dotyczą interesu prawnego wnioskodawców, wiążącego się z konkretnymi normami prawa materialnego.
W ocenie organu, wnioskodawcy jako właściciele lokali, nie wykazali więc swego przymiotu strony. Organ podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym nie jest wykluczony udział właścicieli poszczególnych lokali, którym służy prawo współwłasności w częściach wspólnych i mających udział w gruncie, jednakże, pod warunkiem, że wykażą oni własny, zindywidualizowany interes prawny. Nie jest bowiem wystarczające powołanie się przez skarżących wyłącznie na przysługujące im prawo własności lokalu mieszkalnego i współwłasność w gruncie - wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 921/11.
Organ I instancji wskazał następnie, iż przebudowa i zmiana sposobu użytkowania, przedstawiona w projekcie budowlanym, objęła wyłącznie lokale nr [...],[...],[...] w ww. budynku, a jedyną ingerencją w części wspólne obiektu był montaż wyrzutni powietrza w postaci kratek ściennych na elewacji budynku, wykonanie otworu w stropie oddzielającym gabinety stomatologiczne oraz rozbudowa instalacji kanalizacji sanitarnej i elektrycznej. Organ zaakcentował nadto,. iż decyzja Prezydenta Miasta K. nr [...] nie obejmowała zgody na montaż aparatu RTG w przedmiotowych gabinetach stomatologicznych. Postępowanie w sprawie uruchomienia i stosowania aparatu rentgenowskiego przeprowadził [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., który w dniu [...] wydał Spółce "A" Sp. z o.o. stosowne zezwolenie.
W konkluzji organ I instancji stwierdził, że właścicielom lokali mieszkalnych, reprezentowanym przez adw. K. A., nie przysługuje przymiot strony, a tym samym w okolicznościach sprawy występuje negatywna przesłanka w postaci wniesienia podania o wznowienie przez podmioty nie będące stronami. W konsekwencji nawet przy zachowaniu terminu do wniesienia podania o wznowienie oraz wskazania podstawy faktycznej wznowienia (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) w przedmiotowym postępowaniu zachodzi podstawa do odmowy wznowienia na mocy art. 149 § 3 k.p.a. Ponieważ jednak zostało już wydane postanowienie o wznowieniu postępowania, dlatego w tej sprawie zasadnym jest umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego ze względu na brak przymiotu strony osób. które wniosły podanie o wznowienie postępowania z powołaniem się na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Od decyzji organu I instancji odwołanie złożyła Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy ul. [...] reprezentowana przez obecny Zarząd Wspólnoty. W odwołaniu stwierdziła, że decyzja wydana została z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i wnosi o jej uchylenie oraz powiadomienie organów ścigania o popełnieniu przestępstwa przez właścicieli lokali, w których dokonano zmiany sposobu użytkowania poprzez posługiwanie się fałszywym dokumentem - uchwałą Wspólnoty i składanie nieprawdziwych oświadczeń.
Odwołanie wniósł także A. P. von S. reprezentujący właścicieli lokali mieszkalnych w budynku przy ul. [...]: S. S., P. Z.-S., R. L., T. S., M. R., J. K., K. M.-B., M. W., M. S., K. R., J. W., T. J., A. R., P. M., D. M. Pełnomocnik wnioskodawców zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 105 k.p.a. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. - poprzez wydanie zaskarżanej decyzji przez pracownika organu administracji publicznej podlegającego wyłączeniu od udziału w postępowaniu. Pełnomocnik zarzucił nadto naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 k.p.a. Zarzucił także naruszenie art. 20, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej - poprzez zignorowanie faktu, że decyzja wydana w postępowaniu, którego wznowienia domagali się Skarżący doprowadzała do rozporządzenia mieniem wspólnym członków wspólnoty mieszkaniowej a przy tym została wydana przez organ administracyjny I instancji cyt. "w warunkach przestępnego fałszywego oświadczenia wiedzy".
Pełnomocnik domagał się nadto powiadomienia Prokuratury Rejonowej o popełnionym przez W. F. i K. L.-F. przestępstwie posługiwania się fałszywym dokumentem.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że w podaniu o wznowienie wskazano jako przyczynę art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. podając, że strony nie brały udziału w postępowaniu. Organ I instancji wznawiając postępowanie postanowieniem z dnia [...] r. nie zbadał samej dopuszczalności wznowienia (faktycznej jej podstawy) i dopiero w ponownie prowadzonym postępowaniu stwierdził, że osoby wnoszące podanie o wznowienie postępowania nie miały statusu strony w postępowaniu zwykłym dot. wydania ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] i wszczęte postępowanie prawidłowo umorzył zaskarżoną decyzją - jako bezprzedmiotowe. Przywołując stosowne orzecznictwo sądowe organ II instancji wskazał, że występowanie poszczególnych właścicieli lokali, w sprawie w której stroną postępowania jest wspólnota jest możliwe, o ile członek wspólnoty wykaże swój indywidualny interes prawny. W postępowaniu administracyjnym do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego -ogółu właścicieli odrębnych lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową - co do zasady legitymację ma bowiem wspólnota mieszkaniowa, a nie poszczególni członkowie tej wspólnoty. Tylko zatem w wyjątkowych sytuacjach członek wspólnoty może samodzielnie, niezależnie od wspólnoty, wystąpić jako strona postępowania.
Ustosunkowując się do odwołania, które wniosła Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy ul. [...] w K. organ uznał je za bezzasadne. Wspólnota Mieszkaniowa uczestniczyła bowiem na każdym etapie postępowania zwykłego (pierwotnego). Ponadto, obecny administrator Osiedla "B" w K. przy ul. [...], dostarczył kopię uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] wraz z kartą do głosowania właścicieli nad uchwałą, z której wynika, że została ona podjęta większością udziałów (53,458 % udziałów). Uchwała dotyczyła zgody na połączenie lokali mieszkalnych nr [...],[...] i [...], oraz przebudowy kanalizacji w tych lokalach. Ustosunkowując się zaś do odwołania wnioskodawców, którzy domagali się wznowienia postępowania Wojewoda [...] stwierdził, iż właściciele poszczególnych lokali reprezentowani przez A. P. von S. nie wykazali aby w przedmiotowym postępowaniu mogli występować jako strony postępowania albowiem nie wskazali jaki konkretny przepis prawa materialnego został naruszony, z którego wywodziliby swój własny indywidualny interes prawny.
Zdaniem Wojewody Prezydent Miasta K. w postępowaniu dot. etapu wydawania pozwolenia na przebudowę i zmianę sposobu użytkowania lokali mieszkalnych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w K., zakończonego decyzją ostateczną Prezydenta Miasta K. nr [...] w sposób prawidłowy ustalił, że właściciele poszczególnych lokali nie byli stronami tego postępowania.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących popełnienia przestępstwa przez właścicieli lokali, w obrębie których dokonano przebudowy, organ wskazał, że Wspólnota może zgłosić ten fakt do właściwych organów ścigania.
Pismem z dnia 6 maja 2013 r. T. S. i T. J., właściciele lokali mieszkalnych (będący jednocześnie członkami obecnego Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej) reprezentowani przez adw. G. D. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na ww. decyzję Wojewody [...].
W skardze, obszernie uzasadniającej poszczególne zarzuty pełnomocnik zarzucił zaskarżonej decyzji, wnosząc o jej uchylenie:
1) naruszenie art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 w zw. z art. art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane oraz art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 147 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.
polegające na błędnym przyjęciu, że właściciele poszczególnych lokali mieszkalnych (w tym skarżący) nie legitymują się interesem prawnym uprawniającym ich do udziału w charakterze strony w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] r.,
polegające na błędnym przyjęciu, że właścicielom poszczególnych lokali, w tym skarżącym, nie przysługiwało uprawnienie do występowania w charakterze strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. nr [...];
polegające na pominięciu faktu, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, wszyscy właściciele wyodrębnionych lokali mieszkalnych położonych w budynku przy ul. [...] w K. są jednocześnie współwłaścicielami gruntu składającego się na nieruchomość wspólną oraz części wspólnych budynku, będących przedmiotem prac budowlanych objętych ostateczną decyzją o pozwoleniu na przebudowę i zmianę sposobu użytkowania lokali oznaczonych numerami [...],[...] i [...],
polegające na pominięciu faktu, iż ingerencja budowlana w części budynku, będące przedmiotem współwłasności wszystkich właścicieli wyodrębnionych lokali, stanowi bezpośrednią ingerencję w prawo własności przysługujące skarżącym, co przesadza o statusie strony właścicieli poszczególnych lokali (w tym skarżących),
polegające na pominięciu dokonywania ustaleń odnoszących się do wyznaczenia obszaru oddziaływania obiektu będącego przedmiotem prac budowlanych objętych pozwoleniem budowę,
polegające na przyjęciu, że uzyskanie statusu strony prowadzonego postępowania jest uzależnione od wykazania przez członka wspólnoty mieszkaniowej, któremu jednocześnie przysługuje prawo odrębnej własności lokalu, że naruszony został jego interes prawny,
polegające na przyjęciu, że sam fakt dysponowania przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i złożenie do akt kopii uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej nr [...] pozbawia współwłaścicieli nieruchomości budynkowej prawa do udziału w postępowaniu o wydanie inwestorowi decyzji o pozwoleniu na budowę w charakterze strony,
polegające na braku dokonania analizy sytuacji prawnej skarżących i innych osób, które wystąpiły z wnioskiem o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie w świetle treści przepisu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.
Pełnomocnik zarzucił nadto naruszenie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane w zw. § 21 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych oraz w zw. z § 217 i § 326 ust. 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz art. 140 k.c. Zarzucił także naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i § 2 k.p.a. przez błędne utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. o umorzeniu postępowania, art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przez nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, w tym w szczególności całkowite pominięcie zarzutu naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Zarzucił także naruszenie art. 7, 11, 77 § 1, 80, 105 § 1 107 § 3 oraz 140 k.p.a.
Skarga została wniesiona w terminie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie mogła zostać uwzględniona.
Przystępując do szczegółowych rozważań wskazać należy, iż w myśl utrwalonych w doktrynie i judykaturze poglądów wznowienie postępowania stanowi instytucję procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Potrzeba stosowania tego rodzaju instytucji objawia się w sytuacjach, kiedy to po wydaniu decyzji ostatecznej ujawniła się wadliwość postępowania dowodowego, na którym oparto ostateczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej albo też gdy wystąpiły później okoliczności, które pozbawiają znaczenia przesłanki, na jakich oparto rozstrzygnięcie sprawy. Jedną z przesłanek nakazujących organowi wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją jest w świetle przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. okoliczność braku udziału strony w postępowaniu, bez jej własnej winy. Wniesienie podania o wznowienie postępowania nie wszczyna jednak postępowania wznowionego, o którego podjęciu bądź odmowie rozstrzyga bowiem, stosownie do art. 149 k.p.a., właściwy organ. Podanie uruchamia natomiast postępowanie wstępne, którego celem jest ustalenie przez organ czy nie zachodzą przedmiotowe bądź podmiotowe przesłanki niedopuszczalności wznowienia oraz czy zachowany został wymóg terminowości podania. Właściwy organ zobligowany jest zatem do zbadania np. czy podanie wniesione zostało przez uprawniony podmiot, czy strona domaga się wzruszenia w trybie nadzwyczajnym decyzji istotnie istniejącej w obrocie prawnym oraz czy strona przywołała w podaniu którąś z podstaw wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a. W zależności od wyniku dokonanych ustaleń organ bądź to wznawia postępowanie w sprawie bądź też odmawia jego wznowienia (art. 149 § 1 i 3 k.p.a.). Nawet jednak po wznowieniu postępowania, aby możliwe było przystąpienie do analizy merytorycznej decyzji objętej postępowaniem wznowionym konieczne jest uprzednie wyjaśnienie czy wniosek z przyczyn podmiotowych jest dopuszczalny oraz czy żądanie wznowienia postępowania nastąpiło w terminie określonym w ustawie – por. wyrok NSA z dnia 20 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1591/08, wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 października 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 646/07 wraz z przywołanym tam dalszymi orzeczeniami. Jeśli wskutek błędnych ustaleń organu, wznowi on postępowanie w sprawie, pomimo iż w rzeczywistości winien był wznowienia takiego odmówić z uwagi na wystąpienie przedmiotowych bądź podmiotowych przesłanek niedopuszczalności wznowienia bądź z uwagi na niezachowanie terminu do wniesienia podania, organ winien prowadzone postępowanie wznowieniowe umorzyć na podstawie art. 105 k.p.a. albowiem jego prowadzenie jest od początku bezprzedmiotowe - por. B. Adamiak: /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2009, s. 544; por. też np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 896/07.
W konsekwencji pierwszoplanowym obowiązkiem organu po wznowieniu postępowania z przyczyny wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jest, oprócz zbadania terminowości podania, jednoznaczne i precyzyjne, nie pozostawiające pola do wątpliwości zbadanie czy istotnie podmiotowi wnoszącemu podanie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu pierwotnym (zwykłym), zakończonym decyzją ostateczną i czy istotnie bez swojej winy strona w postępowaniu tym nie uczestniczyła. Kwestia ta wiąże się nierozerwalnie z koniecznością oceny jaki prawidłowy krąg stron winien był brać udział w postępowaniu pierwotnym. Wskazać w tym miejscu nadto należy, iż po myśli art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W sposób szczególny, węższy w stosunku do art. 28 k.p.a., stronę postępowania administracyjnego pojmować należy w myśl art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane stanowiącego, iż stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
Podkreślenia wymaga też, że w postępowaniu administracyjnym do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego - ogółu właścicieli odrębnych lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową - co do zasady legitymację ma wspólnota mieszkaniowa, a nie poszczególni członkowie tej wspólnoty, co wynika z art. 6 ustawy z dnia 29 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn. Dz.U. 2000, Nr 80, poz. 903 z późn. zm.) - por. np. wyrok NSA z dnia 9 września 1998 r., sygn. akt IV SA 2027/96; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Po 596/08. Tylko w wyjątkowych sytuacjach członek wspólnoty może samodzielnie, niezależnie od wspólnoty, wystąpić jako strona postępowania. Może to mieć miejsce wyłącznie wtedy gdy wykaże on swój indywidualny, odrębny od interesu wspólnoty własny interes (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2011 r. sygn. akt II OSK 419/10; wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 627/06; wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 725/05; wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1999 roku, sygn. akt IV SA 1996/97). Tylko bowiem w takich wyjątkowych przypadkach możliwe jest odstępstwo od ogólnych zasad reprezentowania w postępowaniu administracyjnym podmiotów prawnych o charakterze zbiorowym takich jak wspólnoty mieszkaniowe czy spółdzielnie.
W analizowanej sprawie bezspornym jest, że skarżący T. S. i T. J. jako właściciele lokali byli w trakcie postepowania pierwotnego i są obecnie członkami Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul [...] (aktualnie także członkami Zarządu). Bezspornym jest też, że Wspólnota, reprezentująca m.in. skarżących, uczestniczyła w postępowaniu pierwotnym kiedy to decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. udzielił Spółce "A" pozwolenia na przebudowę i zmianę sposobu użytkowania 3 lokali mieszkalnych na gabinety stomatologiczne. Bezspornym jest, że ubiegając się o ww. decyzje inwestor legitymował się m.in. pozytywną uchwałą Wspólnoty zezwalającą na wnioskowany zakres inwestycji. Bezspornym jest wreszcie, że ww. decyzja Prezydenta Miasta K. nie została zaskarżona i uzyskała przymiot prawomocności.
W konsekwencji, uznanie, że obok Wspólnoty także skarżący, będący członkami tejże Wspólnoty, posiadali w postępowaniu zwykłym przymiot stron uprawniający ich obecnie do skutecznego domagania się przeprowadzenia postępowania wznowionego z powołaniem na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. możliwe byłoby jedynie wówczas gdyby wykazali oni istnienie w przypadku każdego z nich, odrębnego od Wspólnoty, indywidualnego interesu prawnego.
Zdaniem Sądu istnienia interesu takiego w okolicznościach faktycznych sprawy nie można się dopatrzyć.
Zważyć bowiem należy, jak to słusznie podkreślają obydwa orzekające w sprawie organy, że pismem Wydziału Budownictwa Urzędu Miasta w K. z dnia 5 września 2012 r., wnioskodawcy, a w ich liczbie także obecni skarżący, zostali wezwani do wykazania własnego interesu prawnego, wiążącego się z konkretną normą prawa materialnego, celem stwierdzenia czy pomimo uczestniczenia w postępowaniu pierwotnym Wspólnoty można ich uznać za strony postępowania o pozwolenie na przebudowę i zmianę sposobu użytkowania lokali mieszkalnych nr [...],[...],[...] na gabinety stomatologiczne.
W piśmie adw. K. A. z dnia 19 września 2012 r., stanowiącym uzupełnienie wniosku o wznowienie postępowania nie został jednak wskazany żaden konkretny przepis prawa materialnego, z którego można by wywieść indywidualny, odrębny od Wspólnoty interes właścicieli lokali w przedmiotowej sprawie. Podane bowiem argumenty odnoszą się bądź to do interesu faktycznego, nie zaś prawnego wnioskodawców (spadek wartości "mieszkań posadowionych w luksusowym budynku", zmniejszony komfort życia) bądź też do skutków wydanej decyzji dla części wspólnej budynku, w których to kwestiach członkowie Wspólnoty byli reprezentowani przez Wspólnotę (zwiększona liczba osób postronnych będzie korzystać z części wspólnej – korytarza, zwiększą się wymagania sanitarne dla budynku dotyczące wywozu odpadów medycznych, wystąpi konieczność zapewnienia by z gabinetów nie wydobywały się żadne wonie).
Wskazane argumenty bezsprzecznie nie dowodzą istnienia odrębnego od interesu Wspólnoty interesu prawnego wnioskodawców, nie wiążąc się z jakimikolwiek konkretnymi normami prawa materialnego. Argumentów uzasadniających istnienie interesu prawnego wnioskodawców, odrębnego od interesu Wspólnoty, nie wskazano także w złożonym m.in. w imieniu skarżących odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej umarzającej postępowanie wznowione. W odwołaniu tym podniesiono bowiem szereg zarzutów wobec udzielającej pozwolenia na przebudowę i zmianę sposoby użytkowania decyzji pierwotnej zarzucając fałszywość, zdaniem wnioskodawców, przedstawionej wówczas uchwały Wspólnoty oraz fałszywość, także zdaniem wnioskodawców, oświadczeń właścicieli przebudowanych mieszkań. Do kwestii wykazania interesu prawnego wnioskodawców twierdzących, iż nie brali udziału w postępowaniu pierwotnym odniesiono się jedynie w passusie wskazującym, iż "decyzja wydana w postępowaniu, którego wznowienia się domagali, zapadła w odniesieniu do części wspólnych budynku wspólnoty (stropu, ścian, sposób korzystania z kanalizacji, wentylacji itp.).
Również w skardze skarżący, występujący notabene w postępowaniu sądowym w podwójnej roli: jako wnoszący skargę właściciele mieszkań oraz jako aktualni członkowie Zarządu Wspólnoty, będącej w sprawie uczestnikiem, nie wykazali swojego indywidualnego, odrębnego od Wspólnoty interesu prawnego, którego istnienie uprawniałoby do twierdzenia, że bez własnej winy nie uczestniczyli w postępowaniu pierwotnym pomimo że winni byli w nim uczestniczyć. Także bowiem w skardze reprezentujący skarżących profesjonalny pełnomocnik wielokrotnie podkreślił, że interes prawny skarżących wywodzi się z faktu, iż są współwłaścicielami gruntu składającego się na nieruchomość wspólną oraz części wspólnych budynku objętego robotami związanymi z przebudową. Zdaniem zaś pełnomocnika ingerencja budowlana w części budynku będące przedmiotem współwłasności stanowi bezpośrednią ingerencję w prawo własności skarżących. Również w wywodach zarzucających organowi nieustalenie obszaru oddziaływania inwestycji nie wskazano żadnych konkretnych zarzutów dotyczących wpływu inwestycji w postaci gabinetów stomatologicznych na możliwość wykonywania przez skarżących przysługującego im prawa własności w zakresie nie dotyczącym części wspólnej obiektu. Akcentując, iż prace budowlane obejmowały jedynie określone elementy części wspólnej budynku nie wykazano tym samym by skarżącym przysługiwał interes prawny odrębny od interesu reprezentującej ich w postępowaniu pierwotnym Wspólnoty, która na realizację inwestycji wyraziła zgodę podejmując stosowną uchwałę. Przypomnieć zatem w tym miejscu należy, iż stosownie do art. 20 i 21 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali zarząd nieruchomością wspólną sprawuje zarząd, który kieruje sprawami wspólnoty i reprezentuje ja na zewnątrz. Tym samym stwierdzić należy, iż w kwestiach dotyczących części wspólnej nieruchomości skarżący poprzez zarządcę Wspólnoty byli reprezentowani w postępowaniu pierwotnym. Poprawnie zatem, skoro wnioskodawcy podanie o wznowienie postępowania oparli na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. organ I instancji umorzył wznowione postępowanie albowiem wnioskodawcy twierdzący, iż nie brali udziału w postępowaniu pierwotnym nie wykazali indywidualnego, odrębnego od Wspólnoty, interesu prawnego. Prawidłowo w konsekwencji organ II instancji zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
Odnosząc się natomiast do innych niż kwestia interesu prawnego tez sformułowanych w skardze Sąd zauważa, iż nie podziela zarzutu pełnomocnika skarżących, że organ nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji swojego stanowiska poprzestając na zacytowaniu orzeczeń sądowych. W rzeczywistości, zdaniem Sądu, stanowisko to zostało dostatecznie wyłuszczone, a cytowane fragmenty orzeczeń miały na celu jego wzmocnienie. Organ II instancji omówił bowiem trafnie kwestię statusu właścicieli lokali w sytuacji gdy w postępowaniu pierwotnym byli reprezentowani przez zarząd wspólnoty, wskazał że wnioskodawcy nie wykazali indywidualnego interesu prawnego, odniósł się do obydwu wniesionych odwołań, podkreślił, że obecny administrator Osiedla "B" w K. przy ul. [...], dostarczył kopię uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] wraz z kartą do głosowania właścicieli nad uchwałą, z której wynika, że została ona podjęta większością udziałów (53,458 % udziałów). Uchwała dotyczyła zgody na połączenie lokali mieszkalnych nr [...],[...] i [...], oraz przebudowy kanalizacji w tych lokalach.
Przyznać natomiast należy rację pełnomocnikowi skarżących, iż w uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] nie ustosunkował się do sformułowanego w odwołaniu zarzutu podpisania decyzji pierwszoinstancyjnej przez pracownika organu, który zdaniem skarżących podlegał wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. (notabene w piśmie przewodnim kierującym odwołania do organu II instancji z dnia [...] r. organ I instancji stwierdził, że okoliczności wskazane w przywołanej normie nie miały miejsca). Wobec jednak niewykazania przez wnioskujących o wznowienie postępowania interesu prawnego odrębnego od interesu reprezentującej ich w postępowaniu pierwotnym Wspólnoty uchybienie, o którym mowa powyżej, zdaniem Sądu, nie miało wpływu na merytoryczną prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. Postępowanie mylnie wznowione musiało bowiem, z przyczyn podmiotowych, zostać umorzone.
Jednocześnie Sąd w tym miejscu zauważa, że umorzenie postępowania wznowionego w związku z ustaleniem, że wnoszący podanie nie mają interesu prawnego, nie stoi na przeszkodzie rozważeniu przez organ, we własnym zakresie, czy w sprawie nie zachodzą okoliczności przemawiające za wznowieniem przedmiotowego postępowania z urzędu.
W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło