II SA/Kr 1518/15
WyrokWSA w Krakowie2016-02-25
Skład orzekający: Beata Łomnicka, Aldona Gąsecka-Duda, Iwona Niżnik-Dobosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę kortów tenisowych, zrealizowanych na podstawie zgłoszenia, może zostać wydana na podstawie art. 49b Prawa budowlanego, jeśli inwestorzy dokonali istotnych odstępstw od zgłoszenia, w tym lokalizacji i wykonania instalacji odwodnienia, a organy nie zbadały wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, w tym kwestii rozpoczęcia robót przed upływem terminu na wniesienie sprzeciwu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania oraz niepełne ustalenia faktyczne. Organy nie zbadały kluczowych kwestii, takich jak rozpoczęcie robót przed upływem terminu na wniesienie sprzeciwu, co mogłoby skutkować zastosowaniem art. 49b Prawa budowlanego. W przypadku skutecznego zgłoszenia, odstępstwa od niego powinny być rozpatrywane w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Ponadto, organy nie rozstrzygnęły o wszystkich wykonanych robotach budowlanych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki dwóch kortów tenisowych wraz z instalacją wodną i odwodnieniem, zrealizowanych na podstawie zgłoszenia. Organy uznały, że inwestorzy wybudowali inny obiekt niż zgłoszony, w innym miejscu i z innymi parametrami, co stanowiło samowolę budowlaną. Skarżący kwestionowali te ustalenia, podnosząc m.in. że odstępstwa od zgłoszenia nie są podstawą do zastosowania art. 49b Prawa budowlanego. Jeden ze skarżących zarzucił również niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, w tym rozpoczęcia robót przed upływem terminu na wniesienie sprzeciwu.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Łomnicka (spr.) Sędziowie: WSA Aldona Gąsecka-Duda WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 r. sprawy ze skarg "A" Sp. z o.o. w K. i W. D. oraz J. S. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 28 września 2015 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. solidarnie na rzecz skarżących "A" Sp. z o.o. w K. i W. D. kwotę 774 zł (siedemset siedemdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego J. S. kwotę 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
II SA /Kr 1518/15
UZASADNIENIE
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 28 września 2015r., nr [...] , znak [...] , na podstawie:
– art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.)
– 49b ust. l, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz.U z 2013 poz. 1409 z późn. zm.),
po rozpatrzeniu odwołań A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. oraz W.D. , reprezentowanych przez radcę prawnego Ł.S. oraz J.S. , reprezentowanego przez pełnomocnika adwokata R.R. , od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki, z dnia l grudnia 2014r., znak: [...] , którą nakazano inwestorom: A. SP. z o.o. i W.D. rozbiórkę dwóch kortów do tenisa ziemnego o wymiarach 33,90 mx 36,70 m wraz z wykonaną instalacją wodną i odwodnieniem na działce nr [...] obr [...] przy ul. [...] w K. , zrealizowanych bez wymaganej zgody właściwego organu administracji architektoniczno- budowlanej,
utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu. W toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że w dniu 9 lipca 2007 r. inwestorzy A. z sp. z o.o. w K. i W.D. zgłosili w Wydziale Architektury i Urbanistyki UMK zamiar budowy na działce nr [...] obr.[...] dwóch kortów do tenisa ziemnego w części południowej przedmiotowej działki, wzdłuż granicy z działką nr [...] (obecnie działka [...] ). Następnie w dniu 31 października 2007 r., ci sami inwestorzy zgłosili zamiar budowy na działce nr [...] obr.[...] kolejnych dwóch kortów do tenisa ziemnego w części północnej przedmiotowej działki, wzdłuż granicy z działką nr [...] .
W wyniku przeprowadzonych oględzin miejsca budowy, w dniu 23 stycznia 2009 r., ustalono, że zakończono budowę dwóch kortów od strony południowej działki nr [...] z systemem drenażu, natomiast realizację dwóch pozostałych kortów, od strony północnej, zakończono na etapie niwelacji terenu.
Decyzją nr [...] z dnia 23 listopada 2009 r., znak: [...] , PINB nakazał inwestorom robót budowlanych, polegających na budowie kortów do tenisa ziemnego oraz wykonaniu drenażu, prowadzonych na nieruchomości położonej na dz. nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. : A. Sp. z o.o. i W.D. rozbiórkę drenażu wykonanego na terenie przedmiotowej działki, stanowiącego urządzenie melioracji wodnej zrealizowanego bez decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ uznał, iż wykonane roboty budowlane, polegające na wykonaniu drenażu na dz. nr[...] obr. [...] przy ul. [...] , nie mogą zostać doprowadzone do stanu zgodnego z prawem ze względu na naruszenie przepisu pkt 6 ust. 1 § 3 w/w Rozporządzenia Nr [...] Wojewody [...] z dnia 17.10.2006 r., wobec czego należało orzec nakaz rozbiórki przedmiotowego urządzenia melioracji wodnej w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane.
W wyniku wniesionych odwołań na w/w decyzję, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu 27 grudnia 2010 r., wydał decyzję znak: [...] uchylającą skarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ II instancji umotywował swoje stanowisko kwestią braku przeprowadzenia dokładnej analizy stanu faktycznego przez organ I instancji, przejawiający się w poddaniu analizie zbyt wąskiego zakresu robót budowlanych (tj. samego drenażu bez zbadania legalności budowy kortów tenisowych).
Od decyzji WINB została wniesiona skarga przez A. Sp. z o.o. i W.D. . WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 08 września 2011 r., sygn. akt: II SA/Kr 394/11, skargę oddalił. W uzasadnieniu wskazano, m.in. że ,,w sprawie niniejszej chodzi o inwestycję realizowaną w oparciu o zgłoszenie. Nie budzi wątpliwości, że budowę kortów rozpoczęto na podstawie zgłoszenia od którego organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu. Nie trzeba specjalnego znawstwa przedmiotu aby wiedzieć, że sposób odwodnienia kortu jest istotnym elementem takiej inwestycji. Rozważenia wymagało więc czy i w jakim zakresie inwestorzy realizując inwestycję budowy kortów przekroczyli zakres zgłoszenia.''
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy administracji wzięły pod uwagę wyżej zaprezentowane stanowisko WSA w Krakowie, a nadto opinię R.R. - biegłego sądowego, wykonaną dla Sądu Rejonowego dla K. –P. w K. w sprawie sygn. akt: [...] , a także opinię E.P. - biegłego sądowego w zakresie budownictwa ogólnego w okręgu Sądu Okręgowego w K. i T. z dnia 30 kwietnia 2010 r.
W dniu 01 grudnia 2014 r., PINB wydał decyzję nr [...] , znak: [...] , którą na podstawie art. 49b u.p.b. nakazał inwestorom: A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. oraz W.D. rozbiórkę dwóch kortów do tenisa ziemnego o wymiarach 33,90 m x 36,70 m wraz z wykonaną instalacją wodną i odwodnieniem na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. zrealizowanych bez wymaganej zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w zakresie obejmującym budowę kortów tenisowych inwestor był uprawniony do rozpoczęcia robót budowlanych objętych zgłoszeniami w Wydziale Architektury i Urbanistyki UMK z dnia 09.07.2007 r. oraz z dnia 31.10.2007 r., wobec niezgłoszenia przez tamtejszy organ sprzeciwu w ustawowym terminie. Jednakże inwestor realizując inwestycję wybudował obiekt o innych parametrach i w innym miejscu niż zostało to wskazane w dokumentach przedłożonych do zgłoszenia, a ponadto nowo powstały obiekt budowlany został wyposażony w instalację wodną (co zostało wskazane przez inspektorów na oględzinach w dniu 13.10.2013 r.), jak również w instalację drenarską (rury perforowane znajdujące się w studniach). PINB stwierdził, że w związku z tym wykonany obiekt budowlany jest innym obiektem niż ten, który został zgłoszony w Wydziale Architektury i Urbanistyki UMK, a tym samym w niniejszej sprawie winien mieć zastosowanie przepis art. 49b u.p.b. PINB wskazał, że nie zostały spełnione warunki, które pozwoliłyby na przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego, gdyż według ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...] " usytuowane jest na terenach RL - tereny rolnicze z możliwością zalesienia, gdzie wg. zapisu ww. planu obowiązuje zakaz prawa zabudowy.
Pismem z dnia 22 grudnia 2014r. J.S. złożył wniosek o uzupełnienie decyzji z dnia 01.12.2014 r. PINB postanowieniem z dnia 31 grudnia 2014 r., znak: [...] , odmówił uzupełnienia decyzji.
Odwołania od decyzji PINB wnieśli inwestorzy A. Sp. z o.o. i W.D. , a także uczestnik J.S.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 28 września 2015r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podzielił w całości stanowisko organu I instancji pod względem ustaleń faktycznych, zwłaszcza w kontekście samowoli budowlanej związanej z realizacją kortów, jak i oceny prawnej w aspekcie prawidłowego zastosowania art. 49b u.p.b. i braku możliwości legalizacji przedmiotowych robót budowlanych w świetle ich niezgodności z postanowieniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...] " oraz rozporządzenia nr [...] Wojewody [...] z dnia 17 października 2006 r. w sprawie B. –T. Parku Krajobrazowego.
Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania inwestorów organ wskazał, że wykonanie obiektu powinno być zgodne z dokonanym zgłoszeniem. Korty tenisowe zostały zaś posadowione w innym miejscu niż wskazano na załączonej do zgłoszenia mapie, która stanowi jego integralną część. Natomiast podnoszoną przez skarżącego J.S. okoliczność wcześniejszego rozpoczęcia robót budowlanych niż dokonane zgłoszenie, organ uznał za nieudowodnioną, gdyż dokumentacja fotograficzna przedłożona przez skarżącego nie jest wystarczającym i w pełni wiarygodnym dowodem.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga A. sp. z o.o. i W.D. , a także skarga J.S. .
Skarżący A. i W.D. zarzucili naruszenie art. 49b u.p.b. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący wykonali całkiem inny obiekt budowlany niż wynikający ze dokonanego przez nich zgłoszenia właściwemu organowi.
W uzasadnieniu skargi podnieśli, że wykonane przez nich obiekty są kortami do tenisa ziemnego, tak jak obiekty ujęte w zgłoszeniu, mają również takie same wymiary, jak korty przewidziane w zgłoszeniu, wobec czego nie może być mowy o wykonaniu innego obiektu od tego, który został zgłoszony. Co więcej, tak jak zaplanowano w zgłoszeniu wykonane zostały dwa korty w takim samym położeniu wobec siebie. Skarżący kwestionują stanowisko organów w zakresie przyjęcia, że doszło do przesunięcia miejsca wykonania inwestycji w stosunku do określonej w zgłoszeniu i twierdzą, że naniesione na rysunkach pomocniczych konkretne odległości nie mają istotnego znaczenia z uwagi na treść samego zgłoszenia, które ma charakter decydujący i które takich odległości nie wskazuje. Wskazują nadto, że samo "przesunięcie" obiektu budowlanego, czyli zlokalizowanie go w innym miejscu na działce budowlanej nawet w przypadku pozwolenia na budowę nie jest uważane za wykonanie innego obiektu budowlanego, lecz jedynie jako istotne odstąpienie od warunków pozwolenia na budowę. Tylko z tego powodu zaskarżona decyzja nadaje się w ocenie skarżących do uchylenia, gdyż przepis art. 49b ust. 1 pr. bud. nie obejmuje przypadku "istotnego odstąpienia od dokonanego zgłoszenia" i w ogóle Prawo budowlane nie zna pojęcia "istotnego odstępstwa od zgłoszenia", sformułowane to nie mieści się bowiem w zakresie art. 50 ust. 1 pkt. 4 u.p.b.
Skarżący J.S. zaskarżonej decyzji zarzucił natomiast naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i 3 K.p.a. w zw. z art. 49b ust. 1 oraz 30 ust. 2 i 5 ustawy Prawo budowlane poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki z dnia 1 grudnia 2014 roku (znak [...] ), pomimo, że decyzja ta obarczona była wadami uzasadniającymi jej uchylenie:
- nie uwzględniono faktu rozpoczęcia prac budowlanych przed upływem terminu do wniesienia przez organ sprzeciwu oraz faktu wykonania prac budowlanych niezgodnie z dokonanym zgłoszeniem w zakresie wykonanych robót ziemnych prowadzących do niwelacji terenu, które to fakty mają istotne znaczenie dla możliwości i konieczności orzeczenia nakazu rozbiórki kortów tenisowych położonych w południowej części działki numer [...] ;
- pominięto w decyzji o nakazie rozbiórki kortów do tenisa ziemnego zlokalizowanych w części południowej działki obowiązku usunięcia niwelacji terenu południowej części działki [...] oraz terenu działki [...] , obr. [...] przy ul. [...] w K. pomimo, iż została zrealizowana bez wymaganej zgody właściwego organu administracji architektoniczno – budowlanej,
- rozstrzygnięcie zawarte w decyzji nie jest precyzyjne, w szczególności nie wskazuje wszystkich elementów infrastruktury, która winna podlegać rozbiórce, i nie uwzględnia lokalizacji tych elementów na działce;
2) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 142 k.p.a., art. 111 § 1 k.p.a., art. 104 § 2 k.p.a., art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonego w odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki z dnia 31 grudnia 2014r. (znak [...] ), i nieuzupełnienie decyzji z dnia 1 grudnia 2014r. co do jej rozstrzygnięcia, pomimo że decyzja ta jest niepełna, tj. nie obejmuje rozstrzygnięcia w przedmiocie nakazania rozbiórki podbudowy kortów i usunięcia niwelacji terenu w części północnej działki oraz rozstrzygnięcia w przedmiocie nakazania rozbiórki studni, pomimo że także w zakresie tych robót prowadzone było postępowanie przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego Powiat Grodzki w K. , a jednocześnie decyzja ta nie zawiera w swej treści oznaczenia, że jest decyzją częściową;
3) art. 7 K.p.a. w. zw. z art. 77 K.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. - poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, wydanie decyzji arbitralnej i niezgodnej z prawem, w szczególności w związku z brakiem należytego odniesienia się do zarzutów zgłoszonych przez Skarżącego w odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki z dnia 1 grudnia 2014 roku (znak [...] ),
4) art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że przepis ten nie umożliwia takiego sformułowania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, które obejmuje przywrócenie stanu nieruchomości do stanu sprzed przystąpienia do wykonywania obiektu budowlanego.
W odpowiedzi na skargi WINB wniósł o jej oddaleniem, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 36, Póz. 196) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawuje tę kontrolę w granicach sprawy i nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, póz. 1270, dalej jako: "p.p.s.a.").
Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Badając legalność zaskarżonego aktu Sąd stwierdził, że zarówno decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, jak i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania oraz na podstawie niepełnych ustaleń faktycznych, co ma decydujące znaczenie dla przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Wniesione skargi odniosły zatem skutek, jednakże należy zaznaczyć, że Sąd nie podzielił wszystkich zarzutów skarżących.
W niniejszej sprawie istotę sporu pomiędzy skarżącymi i organami nadzoru budowlanego stanowi zarówno legalność zastosowania norm prawa materialnego, jak też prawidłowość ustalenia przez organy stanu faktycznego sprawy w zakresie koniecznym dla jej rozstrzygnięcia.
Materialnoprawną podstawę działania organów stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409, z późn. zm.), a w szczególności art. 49b ust. 1 u.p.b., przy czym organ uznał za konieczne wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę, albowiem nie znalazł podstaw do legalizacji wybudowanych kortów w trybie art. 49b ust. 2 u.p.b.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż w sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w prawomocnym wyroku z dnia 8 września 2011r., sygn. II SA/Kr 394/11 stwierdził, iż nie budzi wątpliwości, że budowę kortów rozpoczęto na podstawie zgłoszenia od którego organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu, a rozważenia wymagało czy i w jakim zakresie inwestorzy realizując inwestycję budowy kortów przekroczyli zakres zgłoszenia. Należy w tym miejscu przypomnieć, na co powołują się zresztą inwestorzy, iż zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Z kolei art. 170 p.p.s.a. przewiduje, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Mając zatem na uwadze moc wiążącą ww. wyroku należałoby przyjąć, że organ nie mógł uznać, iż przedmiotowe korty zostały wybudowane bez zgłoszenia i tym samym nie mógł wydać decyzji na podstawie art. 49b u.p.b., który to odnosi się właśnie do obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganego zgłoszenia. Zakładając więc skutecznie dokonane zgłoszenie, w ocenie Sądu wykonanie obiektów budowlanych będących przedmiotem zgłoszenia (tu kortów) w innym miejscu niż wskazane w tymże zgłoszeniu, jednakże w obrębie tej samej działki, nie może zostać uznane za wykonanie zupełnie innego obiektu niż ten, który został objęty zgłoszeniem. Okoliczność taka może natomiast zostać uznana za odstąpienie od zgłoszenia. Chociaż Inwestorzy podnoszą, że dołączone do zgłoszenia rysunki miały charakter pomocniczy, to jednak wskazywały one konkretne odległości od granic działki i nie można przyjąć, że inwestorzy nie byli nimi w żaden sposób związani. Rysunek stricte pomocniczy w ogóle nie wskazywałby konkretnych odległości bądź czyniłby to w znacznym przybliżeniu. W przedmiotowej sprawie należało też rozważyć, czy inwestorzy wykonując rozbudowany system odwodnień nie odstąpili od zgłoszenia, nie przekroczyli jego zakresu. Powyższe okoliczności objęte są bowiem hipotezą art. 50 ust. 1 pkt. 3 u.p.b. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 kwietnia 2012r. (II OSK 155/11) wskazał, że ,, W sytuacji wykonania robót budowlanych przekraczających zakres zgłoszenia organy winny wszcząć postępowanie określone w art. 50 ust. 1 pkt. 3 u.p.b., a następnie prowadzić je w oparciu o art. 50 i 51 u.p.b. W przypadku przepisów art. 48 i 49b u.p.b. chodzi o całkowite zignorowanie przez inwestora władczych uprawnień organów budowlanych do oceny w zakresie zgodności z prawem konkretnego zamierzenia inwestycyjnego, a w przepisach art. 50 i 51 tej ustawy chodzi jedynie o samowolne odstąpienie od warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, bądź zgłoszeniu."
Trzeba też zwrócić uwagę także na wykonane prace ziemne, które po pierwsze stanowiły odstąpienie od warunków zgłoszenia (zgodnie z dołączonym do zgłoszenie, w dniu 27 lipca 2007 r. załącznikiem pt. "Opis zakresu i sposobu realizacji inwestycji", zagospodarowanie mas ziemnych miało nastąpić w granicach własnych terenu, a de facto, jak wykazała opinia biegłego R.R. ziemia ta została wywieziona poza teren działki), a po drugie naruszały obowiązujące już wtedy Rozporządzenie Wojewody [...] z dnia 17 października 2006r. w sprawie [...] Parku Krajobrazowego. To zaś dawało podstawę do przeprowadzenia przez organy nadzoru budowlanego postępowania na podstawie art. 50 ust.1 pkt. 4 i art. 51 u.p.b. Zgodnie bowiem z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (II OSK 150/10) przepis art. 50 ust.1 pkt 4 p.b. nie ogranicza robót budowlanych objętych jego dyspozycją do robót wykonywanych na podstawie pozwolenia na budowę, stanowi on zatem podstawę wstrzymania wszelkich robót wykonywanych sprzecznie z przepisami, w tym robót odnośnie których dokonano zgłoszenia ( por. II SA/Kr 544/13, II SA/Gl 107/11).
Powyższa analiza zakładała dokonanie skutecznego zgłoszenia przez inwestorów i miała na uwadze ocenę prawną zawartą w wyroku z dnia 8 września 2011r.- wykluczającą stwierdzenie, że korty zostały wybudowane bez zgłoszenia, na co zwracają uwagę w swojej skardze Inwestorzy, podkreślając jednocześnie, że organy administracji publicznej są związane takim wyrokiem i nie mogą od niego odstąpić. Należ jednak zauważyć, że sformułowana w wyroku ocena prawna traci moc wiążącą w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. II FSK 1328/10, Baza NSA). Sąd pragnie podkreślić, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy nadzoru budowlanego nie poczyniły ustaleń związanych z podnoszoną przez skarżącego – J.S. okolicznością rozpoczęcia robót budowlanych przed upływem terminu do wniesienie sprzeciwu. Stwierdzenie takiej okoliczności przesądzałoby bowiem, że korty zostały wybudowane bez wymagane zgłoszenia, bo dokonane zgłoszenie nie było skuteczne. Takie naruszenie prawa budowlanego objęte jest zaś hipotezą art. 49b u.p.b. Trzeba podkreślić, że w takiej sytuacji organy nie byłyby związane wyrokiem z 8 września 2011r., bowiem nastąpiła istotna zmiana okoliczności faktycznych, która pozwala na odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej przez ten sąd. W pierwotnym postępowaniu kwestia daty rozpoczęcia robót budowlanych w ogóle nie była podnoszona, a w związku z tym nie była również przedmiotem analizy sądu.
W ocenie Sądu nie budzi zatem wątpliwości, że organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. Zgodnie z obowiązującą w prawie administracyjnym zasadą prawdy materialnej (obiektywnej) w toku postępowania organy zobowiązane są do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu fatycznego. W przedmiotowej sprawie organy administracji nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego mającego za przedmiot podnoszoną przez skarżącego J.S. okoliczność rozpoczęcia robót budowlanych przed upływem terminu na wniesienie sprzeciwu. MWINB ograniczył się jedynie do wskazania, że dokumentacja fotograficzna nie jest wystarczającym i w pełni wiarygodnym dowodem. Należy podkreślić, że to na organie spoczywa ciężar dokładnego ustalenia stanu faktycznego, jeśli więc organ stwierdził, że dokumentacja fotograficzna nie pozwala na niebudzące wątpliwości stwierdzenie, że budowę rozpoczęto przed upływem terminu na wniesienie sprzeciwu, zobowiązany był do przeprowadzenia innych dowodów, chociażby z zeznań świadków, i dopiero wtedy zgodnie z art. 80 k.p.a. na podstawie całokształtu materiału dowodowego powinien ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.
Trzeba podkreślić, że uchylenie decyzji obu instancji nie oznacza, że korty zostały wybudowane zgodnie z prawem. W ocenie Sądu nie budzi bowiem wątpliwości, że już dotychczasowe, choć niepełne ustalenia organów administracji, świadczą o tym, że inwestorzy realizując inwestycję w postaci budowy kortów tenisowych dopuścili się naruszenia przepisów prawa i konieczna była interwencja organów nadzoru budowlanego. Natomiast w związku z niewyjaśnieniem istotnych okoliczności mających znaczenie dla podstawy prawnej rozstrzygnięcia, konieczne było uchylenie decyzji organów obu instancji. W istocie zatem od dokładnego ustalenia stanu faktycznego zależeć będzie podstawa prawna działania organów nadzoru budowlanego. W pierwszej kolejności organ musi zatem zbadać, czy roboty budowlane zostały rozpoczęte przed upływem terminu na wniesienie sprzeciwu. W takiej sytuacji musiałyby one bowiem zostać zakwalifikowane jako wykonane bez wymaganego zgłoszenia, a to stanowiłoby podstawę do działania w oparciu o art. 49b u.p.b. (ocena prawna zawarta w wyroku z 8 września 2011r. z przyczyn wyżej wskazanych nie stanowiłaby tutaj przeszkody). Z kolei ustalenie, że dokonane zgłoszenie było skuteczne, sprawiałoby, że organy związane wskazaniami zawartymi w wyroku z dnia 8 września 2011r. mogłyby podjąć działania nie w trybie art. 49b, ale art. 50 i 51 u.p.b.
W przypadku postępowania na podstawie art. 49b u.p.b., jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza innych przepisów, organ zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego. Zgodnie zaś z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2013r. (II OSK 293/12) przez zawarte w przepisie art. 49b ust. 2 pojęcie "obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego", należy rozumieć plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w dacie rozstrzygania przez właściwy organ, nie zaś plan obowiązujący w dacie powstania obiektu budowlanego. W przypadku trybu z art. 50 i 51 u.p.b. organ musi rozważyć przeprowadzenie postępowania naprawczego, czyli nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Obydwa tryby, w przypadku braku możliwości legalizacji obiektu budowlanego, mogą zakończyć się wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę. Sąd nie może zatem wykluczyć, ale też tego nie przesądza, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organy administracji zostanie wydana decyzja nakazująca rozbiórkę kortów, z tą różnicą, że inne będzie jej uzasadnienie i być może podstawa prawna.
Niezależnie od wskazanej wadliwości zaskarżonych decyzji, Sąd zwraca uwagę , iż słusznie skarżący J.S. wskazuje na brak rozstrzygnięcia co do całości przedmiotu postępowania. Z zalegającego w aktach administracyjnych zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 22 grudnia 2008 r. (K: [...] ) wynika, że wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie budowy kortów tenisowych na dz. [...] obr.[...] przy ul. [...] i ustalenia czynione w toku postępowania dotyczyły budowy kortów do tenisa na podstawie dwóch odrębnych zgłoszeń, zatem dwóch odrębnych inwestycji. Przedmiotem rozstrzygnięcia tymczasem uczyniono kwestię budowy kortów po południowej stronie działki [...] obr. [...] , brak jest zaś rozstrzygnięcia co do robót budowlanych wykonanych na podstawie drugiego zgłoszenia dotyczącego północnej strony tej działki. Nie wydając w tym zakresie rozstrzygnięcia organy narażają się na słuszny zrzut bezczynności w tym przedmiocie. Odnośnie zaś zarzutu dotyczącego braku rozstrzygnięcia co do wybudowanej studni należy wskazać, że znajduje się ona poza terenem kortów, nie stanowi ich elementu i nie była przedmiotem postępowania. Ponadto budowa studni wierconej, jak słusznie zauważa skarżący, wymaga pozwolenia na budowę, a zatem w przypadku ewentualnej samowoli budowlanej postępowanie musiałoby być prowadzone odrębnie, w trybie przewidzianym art. 48 u.p.b.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Rozpoznając ponownie sprawę organy administracyjne wezmą pod uwagę wskazaną wyżej ocenę prawną. W szczególności uwzględnią, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów we wskazanym wyżej zakresie. Określi środki dowodowe, które pozwolą na wyjaśnienie omówionych wyżej okoliczności i po wyczerpującym zebraniu materiału dowodowego, dokona jego oceny przy zachowaniu zasad wynikających z art. 80 kpa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło