I OZ 183/16

Dnia 26 lutego 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 31 grudnia 2015 r. o sygn. akt II SA/Ke 1161/15 odrzucające wniosek J.M. o przywrócenie terminu do złożenia skargi w sprawie ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 25 czerwca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 15 września 2015r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 784/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny Kielcach odrzucił skargę J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 25 czerwca 2015r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego – z uwagi na jej wniesienie z uchybieniem ustawowego 30-dniowego terminu, określonego w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej ustawą P.p.s.a. W dniu 12 października 2015r. J.M. wniósł sporządzoną osobiście skargę kasacyjną od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny Kielcach postanowieniem z dnia 29 grudnia 2015r., sygn. akt II SA/Ke 784/15 odrzucił ww. skargę kasacyjną. W dniu 27 listopada 2015r. ustanowiony z urzędu w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 784/15 pełnomocnik J.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach – kolejną, odrębną skargę na ww. decyzję tego organu z dnia 25 czerwca 2015r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W załączeniu do skargi pełnomocnik skarżącego przedstawił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, wskazując na ciężkie warunki materialne i trudną sytuację życiową Jana Michalskiego, stanowiące przyczynę uchybienia terminu (brak środków pieniężnych na wysłanie skargi). Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym postanowieniem odrzucił wniosek o przywrócenie terminu. Nie budziło wątpliwości Sądu uchybienie przez J.M. terminowi do wniesienia, kolejnej już, skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 25 czerwca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. To ostatnie rozstrzygnięcie zostało bowiem doręczone stronie w dniu 30 czerwca 2015 r., podczas gdy złożona w niniejszej sprawie skarga została wniesiona w dniu 27 listopada 2015r. – a zatem z uchybieniem 30-dniowego terminu, określonego w art. 53 § 1 ustawy p.p.s.a. Stosownie do treści art. 87 § 1 ustawy p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, gdyż zgodnie z art. 88 ustawy p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywróceniu terminu sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym. Zestawiając powyższe uregulowanie z treścią złożonego wniosku ustalenia wymagało, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu – to jest kiedy J.M. zgromadził środki pieniężne wystarczające na wysłanie korespondencji. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd przyjął, że miało to miejsce w dniu 12 października 2015r., kiedy to wnioskodawca przesłał do Sądu sporządzoną osobiście skargę kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu jego skargi (k. 39 akt sprawy o sygn. akt II SA/Ke 784/15). Tym samym 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi upłynął J.M. w dniu 19 października 2015 r. Tymczasem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia kolejnej skargi został nadany w Urzędzie Pocztowym dopiero w dniu 27 listopada 2015r. (k. 30 akt sądowych niniejszej sprawy) – a więc z ponad miesięcznym uchybieniem terminu określonego w art. 87 § 1 ustawy P.p.s.a. Zażalenie od powyższego postanowienia wniósł J.M. reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu. Zdaniem skarżącego 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu powinno liczyć się od daty, gdy pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminowi i mógł dokonać zamierzonej czynności procesowej. Skoro zatem po ustanowieniu w dniu 13 listopada 2015 r. jako pełnomocnik z urzędu zapoznał się z aktami sprawy w dniu 23 listopada 2015 r., to od tego dnia powinien być liczony termin siedmiodniowy. Tym samym termin został zachowany. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 p.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Przedstawiona regulacja określa ustawowe przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, aby wniosek mógł zostać uwzględniony. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu po upływie terminu do wniesienia środka zaskarżenia lub wniosku, pełnomocnik ten wraz z dokonaniem tej czynności zobowiązany jest złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jej dokonania. Przy czym powszechnie przyjmuje się iż, przyczyna uchybienia terminu, o której mowa w powołanym wyżej przepisie ustaje w momencie, gdy pełnomocnik ma pełną możliwość działania w sprawie. Zazwyczaj uznaje się, iż ma to miejsce z chwilą podpisania pełnomocnictwa (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II OZ 763/08, LEX nr 493670, uchwała 7 sędziów z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt III CZP 117/08 M. Prawn. 2009/13/715; postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2014 r., II GZ 337/14). Siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. rozpoczyna bieg po dacie, w której ustanowiony - w ramach przyznanego stronie prawa pomocy pełnomocnik – realnie mógł sporządzić i wnieść środek zaskarżenia (zob. postanowienie NSA z dnia 18 lipca 2014 r., II FZ 1100/14). W orzecznictwie przyjmuje się zatem, że termin ten biegnie od ustanowienia pełnomocnika w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 24 stycznia 2014 r., II FZ 1544/13). Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skoro skarżący został ustanowiony jako pełnomocnik z urzędu skarżącego w dniu 13 listopada 2015 r. zarządzeniem nr L.Dz. [...], to tym samym od tej daty biegł termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Od tej daty z prawnego punktu widzenia mógł bowiem działać w imieniu skarżącego. Mając to na uwadze, wskazać należy, że pełnomocnik składając wniosek o przywrócenie terminu w dniu 27 listopada 2015 r. wniósł go po ustawowym terminie, który upłynął w dniu 20 listopada. Odnotować przy tym należy, że w swoich pismach procesowych pełnomocnik skarżącego nie podnosił, że nie mógł działać wcześniej z określonych przyczyn. Nie sposób przy tym przyjąć zapatrywania, jakoby dniem początkowym biegu terminu na złożenie wniosku była data zapoznania się przez pełnomocnika z aktami, gdyż takie założenie sprzyjać mogłoby zwlekaniu pełnomocników z podjęciem działań w sprawie. Z tych względów Sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił wniosek jako wniesiony po terminie. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.