II GZ 938/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 29 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lipca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 93/16 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 26 lipca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 93/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku K. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzją Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, odrzucił wniosek. Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia faktyczne. Postanowieniem z 2 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K. K. z powodu wniesienia jej z uchybieniem terminu (skarga została wniesiona za pośrednictwem organu I instancji). W dniu 14 marca 2016 r. skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie, w piśmie tym zawarł również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skarżący wskazał, że przedmiotowa skarga została prawidłowo złożona do przesłania właściwemu organowi w organie podrzędnym tj. sekretariacie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. P. co jego zdaniem jest równoznaczne z nadaniem skargi tego dnia za pośrednictwem Poczty Polskiej, In Post. Podniósł, że w jego miejscu zamieszkania nie ma placówki Poczty Polskiej, dlatego wszelkie pisma kierowane do organu nadrzędnego tj. Dyrektor M.Oddziału Regionalnego ARiMR składał w sekretariacie Kierownika Biura Powiatowego i data wpływu zawsze jest uznana za ostateczną. Jednocześnie z zażaleniem i wnioskiem skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 31 marca 2016 r. straszy referendarz sadowy uwzględnił wniosek skarżącego i przyznał prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła adw. A. H. na pełnomocnika skarżącego. W dniu 1 czerwca 2016 r. radca prawny A. H. działający z substytucji adwokat A. H. złożył: 1. pismo zatytułowane: zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie z dnia 2 marca 2016 r. 2. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie z dnia 2 marca 2016 r. Sąd pismo zatytułowane jako zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie z dnia 2 marca 2016 r. potraktował jako uzupełnienie zażalenia wniesionego przez skarżącego. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie z dnia 2 marca 2016 r. Sąd oceni po rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji odrzucił wniosek o przywrócenie terminu wskazując, że skarżący złożył jednocześnie zażalenie na postanowienie odrzucające skargę oraz wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał na ukształtowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, iż czynności procesowe polegające na równoczesnym złożeniu środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi procesowemu i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności, wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, jak i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Wniosek o przywrócenie terminu jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia terminowi doszło, jednakże nastąpiło to bez winy strony, która w takim wniosku wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Natomiast środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia nie doszło (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 220/15; z 10 marca 2016 r., sygn. akt II OZ 209/16; z 14 grudnia 2015 r., sygn. akt I FZ 523/15; z 19 sierpnia 2015 r., sygn. akt II OSK 1873/15; z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OZ 233/15, dostępne w Internecie). Podkreślił, że aby skutecznie rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu konieczne jest jednoznaczne stwierdzenie, że do uchybienia terminu rzeczywiście doszło. Jeżeli zatem strona kwestionuje uchybienie terminu, to nie może skutecznie złożyć wniosku o przywrócenie terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając je w całości zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 i 88 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. poprzez uznanie, że złożony w zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu skargi wniosek o przywrócenie terminu na złożenie tej skargi podlega odrzuceniu ze względu na kwestionowanie przez skarżącego w tym zażaleniu uchybieniu przez niego terminu do złożenia skargi do WSA; a także art. 45 § 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku poprzez pozbawienie Skarżącego prawa do sądu. W związku z powyższym wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej Skarżącemu z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – zwanej dalej "p.p.s.a.", wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Stosownie zaś do treści art. 88 p.p.s.a. - spóźniony lub za mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Należy zwrócić uwagę, że w sytuacji stwierdzenia przez stronę, że dokonała czynności w terminie, a sąd błędnie uznał, że uchybiła terminowi, to powinna ona wnieść środek odwoławczy. Wniosek o przywrócenie uchybionego terminu jest natomiast aktualny wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Taki pogląd ukształtował się w orzecznictwie sądowym, na potwierdzenie którego Sąd I instancji przytoczył stosowne orzeczenia. Stanowisko to zostało wprawdzie wykształcone na gruncie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, lecz z uwagi na zbliżoną treść przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu w K.p.c. oraz w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zostało zaakceptowane i znajduje pełne zastosowanie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 czerwca 1957 roku, sygn. akt 2CZ 123/57, opubl. NP. 1958/3, z dnia 2 października 1984 roku, sygn. akt IV CZ 163/84, opubl. Lex nr 8625; z dnia 10 listopada 1998 roku, sygn. akt III CKN 874/98, opubl. Lex nr 78415; z dnia 4 października 2001 roku, sygn. akt I CZ 116/01, opubl. Lex nr 52578; z dnia 10 stycznia 2002 roku, sygn. akt I CZ 198/01, opubl Lex nr 53302; z dnia 3 października 2002 roku, sygn. akt I CZ 120/02, opubl. Lex nr 74409; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2004 roku, sygn. akt FZ 61/04, niepubl.; H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 338). W rozpoznawanej sprawie skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że uchybił terminowi do wniesienia skargi twierdząc, że prawidłowo złożył ją za pośrednictwem organu I instancji i jednocześnie złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, negując tym samym swoje stanowisko co do nieuchybienia temu terminowi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podjęte przez skarżącego czynności wzajemnie się wykluczają. Zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a. postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej sprowadza się do badania, czy strona przekroczyła termin do dokonania czynności bez swojej winy. Zatem okoliczność, że do uchybienia terminu doszło w postępowaniu w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu - musi być bezsporna. Początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wyznaczać będzie w tej sprawie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie zażalenia na postanowienia o odrzuceniu skargi. Wniosek o przywrócenie terminu, o którym stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a., może być aktualny dopiero wówczas, gdy prawomocnie zostanie rozstrzygnięta kwestia czy termin do dokonania czynności procesowej upłynął - czy też nie - przed jej dopełnieniem (por. też post. Sądu Najwyższego z dnia 14.04.1997 r., II CZ 43/97 oraz z dnia 15.04.1997 r., II CZ 40/97 niepubl.). Natomiast przedwczesny wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej należy uznać za niedopuszczalny z mocy ustawy (art. 88 p.p.s.a.), co w konsekwencji skutkuje jego odrzuceniem (por. post. Sądu Najwyższego z dnia 7.02.2000 r., CKN 1261/99, Prok. i Pr. 2001/4/30). Odnośnie wniosku o zwrot kosztów postępowania wyjaśnić trzeba, iż wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji