I GSK 1343/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-09-17
Skład orzekający: Piotr Pietrasz, Małgorzata Grzelak, Cezary Kosterna
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnik, który wydzierżawił część swojej działki rolnej, może ubiegać się o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) dla tej wydzierżawionej części, jeśli faktyczne użytkowanie i pobieranie pożytków z tej części przejął dzierżawca?Ratio decidendi
Pomoc finansowa z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) przysługuje rolnikowi, który faktycznie użytkuje rolniczo grunty i zobowiązuje się do ich utrzymania zgodnie z normami i wymogami. Sam fakt posiadania tytułu prawnego do gruntu nie jest wystarczający, jeśli faktyczne użytkowanie i pobieranie pożytków przejął inny podmiot (dzierżawca). W przypadku współposiadania, konieczne jest złożenie oświadczenia współposiadacza o zgodzie na przyznanie płatności.Stan faktyczny
Rolnik H.C. wnioskował o przyznanie pomocy finansowej na rok 2011 na obszarze 85 ha, w tym na działce nr 177/2. Po wznowieniu postępowania, organ uchylił pierwotną decyzję i przyznał niższą pomoc, uznając, że H.C. nie prowadził działalności rolniczej na działce nr 177/2, którą wydzierżawił swojemu bratu W.C. Organy i sądy uznały, że faktycznym użytkownikiem działki był W.C., który podejmował decyzje dotyczące upraw i pobierał pożytki, a H.C. jedynie pomagał w pracach. Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując ustalenia faktyczne dotyczące współposiadania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant Dorota Onyśk po rozpoznaniu w dniu 17 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 września 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 227/16 w sprawie ze skargi H.C. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 21 września 2016 r. , sygn. akt I SA/Gd 227/16 oddalił skargę H.C. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej i przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011.
Sąd I instancji wydał wyrok w następującym stanie sprawy:
H.C. (dalej: strona lub skarżący) działając jako rolnik, wystąpił w dniu [...] r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wejherowie z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2011. We wniosku strona wniosła o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do działek rolnych o łącznej powierzchni 85 ha, w tym m.in. do działki ewidencyjnej nr 177/2, położonej w województwie pomorskim, powiecie wejherowskim, gminie Choczewo, obrębie Zwartówko.
Decyzją ostateczną z [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR (dalej: organ I instancji lub Kierownik ARiMR) przyznał stronie wnioskowaną pomoc finansową na rok 2011 w wysokości 12.082,50 zł do powierzchni 85 ha.
Następnie, w związku z wyjściem na jaw okoliczności faktycznych istniejących a nieznanych organowi w dacie wydania ww. decyzji, Kierownik ARiMR wznowił postępowanie w sprawie, po czym decyzją z [...] r. uchylił ww. decyzję z [...] r. i przyznał wzmiankowaną pomoc na rok 2011 w wysokości 9523,86 zł do powierzchni 79, 00 ha. Według organu, H.C. nie prowadził działalności rolniczej w 2011 r. na działce nr 177/2, wydzierżawionej [...] r. i zadeklarowanej we wniosku o przyznanie pomocy.
Jako dowód, któremu organ dał wiarę, wskazano pismo przekazane przez Placówkę Terenową Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Rolników w Wejherowie, z którego wynika, że H.C. wydzierżawił w dniu 15 stycznia 2001 r. m.in. działkę ewidencyjną 177/2 o powierzchni 6,2524 ha swojemu bratu [...]. Do pisma dołączono kserokopię oświadczenia H.C. z dnia [...] r., z którego wynika, że działki 177/2 i 177/3 użytkuje i pobiera z nich pożytki W.C., zaś dotacje z działki 177/2 pobiera H.C., a potem wspólnie się z tego rozliczają. W.C. [...] r. złożył wyjaśnienia, z których wynika, że to on użytkował ww. działki. Oświadczył, że to H.C. kupował nawozy, a decyzje o tym co siać, bracia podejmowali wspólnie, podatki płacą wspólnie. Skarżący twierdził, że "W.C. podejmuje decyzje odnośnie zasiewów na przedmiotowej działce, działań agrotechnicznych, które następnie wspólnie wykonujemy".
Organ I instancji rozpatrując ponownie materiał zgromadzony w sprawie nie dał wiary oświadczeniom złożonym przez stronę na okoliczność wznowienia postępowania. W ocenie organu złożone przez H.C. i W.C. oświadczenia jednoznacznie wskazują, że to W.C. był faktycznym użytkownikiem działki 177/2, zatem H.C. we wniosku o przyznanie płatności nieprawidłowo zadeklarował powierzchnię działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej 177/2. Nadto organ wskazał, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności nie dołączył oświadczenia współposiadacza działki 177/2 o wyrażeniu zgody na przyznanie płatności, co automatycznie wyklucza go z przyznania płatności dla tej działki..
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: organ odwoławczy lub Dyrektor ARiMR) decyzją z [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Przywołując stan faktyczny sprawy Dyrektor ARiMR uznał, że faktycznym użytkownikiem działki ewidencyjnej nr 177/2, a także osobą, która utrzymywała grunty zgodnie z normami i przestrzegała wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym złożono wniosek był W.C. a nie skarżący.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (WSA) oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm. zwanej dalej ppsa). Sąd I instancji uznał na wstępie, że ziściła się przesłanka wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: kpa), to jest ujawniona została istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna, a zarazem nowy dowód w postaci umowy dzierżawy, który co prawda istniał w dniu wydania decyzji, lecz nie był znany organowi.
WSA stwierdził, że nie można skutecznie zarzucić organom naruszenia przepisów prawa materialnego. WSA wskazał, że jako podstawę materialnoprawną wydanej decyzji prawidłowo wskazano przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 - określana dalej jako ustawa PROW). Stosownie do treści art. 10 ust. 1 tej ustawy, pomoc jest przyznawana na wniosek osób spełniających warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1, to jest rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Stosownie do treści jego § 2 płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.Urz.UE.L 30 z 31.01.2009, str. 16 - zwanego dalej rozporządzeniem nr 73/2009), który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe do powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha. WSA zauważył, że "rolnikiem" w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 jest osoba fizyczna lub prawna lub grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Zaś "działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska.
W świetle treści powyższych przepisów płatności ONW przysługują temu, kto użytkuje rolniczo grunt i zobowiązuje się go użytkować przestrzegając na obszarze całego gospodarstwa rolnego zwykłej dobrej praktyki rolniczej, zgodnie z przepisami dotyczącymi wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Prawodawca wspólnotowy wprowadzając przesłanki uprawniające do otrzymania pomocy powiązał je z faktycznym użytkowaniem gruntu. Pomoc finansowa w formie płatności ONW udzielona może być tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych, tzn. rolnikom, którzy rolniczo użytkują posiadane działki rolne (niezależnie od ustalenia tytułu prawnego wnioskodawcy). W ocenie Sądu, prawidłowe jest zatem stanowisko organów administracji w zakresie w jakim wywodziły one, że warunkiem przyznania płatności na dany rok kalendarzowy jest ich faktyczne użytkowanie.
W odniesieniu do zarzutu pełnomocnika, że strona postępowania wraz z bratem W.C. wspólnie prowadzili gospodarstwo rolne, a zatem wspólnie korzystali z przedmiotowej działki, Sąd I instancji wskazał na stwierdzenie Dyrektora ARIMR przywołujące oświadczenia skarżącego z 5 stycznia 2015 r. i z 18 lutego 2015 r. Skarżący stwierdził tam, że to W.C. podejmował decyzje odnośnie zasiewów i działań agrotechnicznych na przedmiotowej działce, a także jako posiadacz pobierał pożytki ze sprzedaży płodów rolnych. Ponadto z oświadczenia Henryka Czai z dnia 28 września 2014 r. złożonego do Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Rolników w Wejherowie wynika, że m.in. działkę ewidencyjną nr 177/2 użytkuje W.C. i pobiera pożytki z tych działek. Powyższe potwierdził w dniu 12 listopada 2014 r. W.C., który stwierdził, iż to on w latach 2004-2013 użytkował działkę ewidencyjną nr 177/2. A zatem to W.C. był posiadaczem działki ewidencyjnej nr 177/2, miał swobodę podejmowania decyzji - co i kiedy uprawiać na tej działce oraz jakie zabiegi agrotechniczne należy przeprowadzić, a także zbierał z niej plony i je sprzedawał. Sąd I instancji za nieuzasadnione uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Pokreślił ponadto, że nawet uznanie twierdzenia skarżącego o współposiadaniu spornej działki nie mogłoby wpłynąć na przyznanie płatności w odmiennej wysokości, gdyż strona do złożonego wniosku nie załączyła oświadczenia współposiadacza o wyrażeniu zgody na przyznanie płatności, o którym mowa w art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007 r., nr 64, poz. 427 ze zm.), co automatycznie wyklucza możliwość przyznania płatności dla tej działki.
H.C. zaskarżył powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyrok i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 151 a contrario 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi mimo zaistnienia podstaw do jej uwzględnienia z uwagi na to, że organ administracyjny wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się naruszenia:
a) art. 7 i art. 77 kpa poprzez wybiórcze i niepełne zgromadzenie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę prowadząca do poczynienia ustaleń sprzecznych ze stanem faktycznym sprawy;
b) art. 8 i art. 11 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sprawie w sposób nie budzący zaufania jej uczestników do władzy publicznej,
w szczególności zaś poprzez brak wyjaśnienia uczestnikom postępowania przyczyn nieuwzględnienia wyjaśnień złożonych przez stronę postępowania;
c) art. 80 kpa polegające na przekroczeniu zasad swobodnej oceny dowodów, a tym samym wydanie zaskarżonej decyzji bez uwzględnienie zasad prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego, mimo że zgromadzony materiał dowodowy (zeznania świadka, oświadczenia strony) prowadzi do uznania, iż H.C. i W.C. byli współposiadaczami działki ewidencyjnej nr 177/2;
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 141 § 4 ppsa poprzez:
- niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku dlaczego pierwotne niezałączenie oświadczenia współposiadacza o wyrażeniu zgody na przyznanie pomocy automatycznie wyklucza możliwość przyznania pomocy, mimo istniejącego obowiązku po stronie organu wezwania strony do załączenia zgody (oświadczenia) współposiadacza na przyznanie płatności, co w istocie uniemożliwia kontrolę wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny;
- sporządzenie wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia, w którym sąd wskazuje, iż należało przypisać walor wiarygodności zeznaniom skarżącego oraz świadka W.C., co jednakże nie spowodowało uznania, iż skarżący – wraz z bratem W.C. – był współposiadaczem spornej działki;
3) obrazę przepisów prawa materialnego w postaci przepisu art.. 7 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (dalej jako: ustawa o płatnościach) poprzez jego błędną wykładnie i przyjęcie, iż H.C. nie był (wraz z W.C.) współposiadaczem działki ewidencyjnej nr 177/2 w rozumieniu tego przepisu.
Dyrektor Pomorskiego Oddziały Okręgowego ARiMR w Gdyni nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt. I GSK 1294/16, z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Przystępując do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej, należy tę ocenę poprzedzić koniecznym w rozpatrywanej sprawie przypomnieniem i wyjaśnieniem, że prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest o tyle istotne, że zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego kasacyjnie zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Konkretne podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia, determinują całkowicie kierunek działalności badawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą musi on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z tych względów, skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, obwarowanym m.in. przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 p.p.s.a.).
Ponadto art. 176 p.p.s.a. reguluje elementy składowe skargi kasacyjnej, a zgodnie z § 1 pkt 2 tego przepisu jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (vide postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania nie tylko, które przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, lecz także na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie zmierzać powinien do wykazania, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Podobnie rzecz się ma przy naruszeniu prawa procesowego, gdzie należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez Sąd I instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na rozstrzygnięcie (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić bowiem należy, że zamierzony skutek skarga kasacyjna może odnieść tylko wówczas, gdy wykazane zostanie takie naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Na wstępie należało odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które zmierzały do podważenia jedynej spornej okoliczności faktycznej. Organy obu instancji uznały, że skarżący w okresie, którego dotyczy przedmiotowa płatność nie był posiadaczem działki o numerze ewidencyjnym 177/2, zaś skarżący twierdził, że był jej współposiadaczem wspólnie z W.C. Na wstępie należy zauważyć, że w sprawach dotyczących uzyskiwania płatności rolnych zasady postępowania są nieco odmienne, niż w zwykłych postępowaniach administracyjnych. W tym postępowaniu zgodnie z przepisami art. 21 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z późn. zm.) na stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zachodzi tu więc odstępstwo od wynikającego z art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa obowiązku dążenia przez organ do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przy jednoczesnym obowiązku gromadzenia dowodów z urzędu. Co do zarzutu naruszenia art. 77 kpa podniesionego w skardze kasacyjnej należy przy tym zauważyć, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał, o którą z czterech jednostek redakcyjnych tego przepisu (paragrafów o różnej treści normatywnej) mu chodzi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd i instancji zasadnie uznał, że organy zgodnie z obowiązującymi przepisami zgromadziły materiał dowodowy i ten materiał dowodowy wszechstronnie rozpatrzyły. Materiał dowodowy składał się w istocie z umowy dzierżawy i oświadczeń skarżącego oraz W.C., które były niekiedy sprzeczne ze sobą. Sąd I instancji, a wcześniej organy trafnie określiły istotę posiadania w rozumieniu przepisów o płatnościach rolnych jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych, podejmowanie decyzji dotyczących gospodarowania rolnego, wskazując na bogate i jednolite w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych. Biorąc pod uwagę umowę dzierżawy z 2001 i aneks do niej z 2014 r. oraz oświadczenie samego H.C. z 28 września 2014 r. złożonego do Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Rolników w Wejherowie wynika, logiczny, zgodne z zasadami doświadczenia życiowego był wniosek, że to W.C. w przedmiotowym dla sprawy okresie był posiadaczem i użytkownikiem działki o numerze ewidencyjnym nr 177/2. Do takich wniosków uprawniała również treść późniejszych oświadczeń skarżący wskazywał na to, że to W.C. podejmował decyzje odnośnie zasiewów, działań agrotechnicznych, które następnie wspólnie, H.C. i W.C., wykonywali wykorzystując sprzęt rolniczy H.C. Skarżący nie zaprzeczył skutecznie zawarciu umowy dzierżawy, a przecież istotą dzierżawy gruntu związaniu jest zgodnie z art. 693 § 1 Kodeksu cywilnego używanie gruntu, to znaczy gospodarowanie na nim i pobieranie pożytków. Wskazywane przez skarżącego element, jakim była pomoc W.C. w pracach rolnych na spornej działce nie pozwalała uznać skarżącego wbrew wskazanym wyżej dowodom za posiadacza, ani nawet za współposiadacza działki 177/2. Zatem podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 kpa nie zasługiwały na uwzględnienie.
Stawiając zarzuty naruszenia art. 8 i art. 11 kpa autor skargi kasacyjnej w istocie ich w ogóle nie uzasadniła wbrew wymogowi z art. 176 § 1 pkt 2 ppsa. Już samo to nie pozwala uznać ich zasadności. Należy tylko ogólnie wskazać, że wynikająca z art. 8 zasada działania organów w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej, ani wynikający z art. 11 kpa obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi się kierowały, nie są naruszone przez to, że strona nie zgadza się z kierowaną do niej decyzją, czy zawarta w niej argumentacja.
Niezasadny okazał się też zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 ppsa. Zgodnie z art. 141 § 4 ppsa uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wskazany przepis ma charakter formalny i określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wskazane wyżej elementy. W szczególności Sąd I instancji przedstawił przyjęty stan faktyczny, stanowiska stron. Dokonał wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie odnosząc ja do przyjętego stanu faktycznego, zatem przedstawił i wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia. Zauważyć ponadto należy, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 ppsa jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA z 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt I GSK 1318/18 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10; 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1002/11), co w niniejszej sprawie nie zachodzi. Analiza treści wyroku, zarówno w odniesieniu do warstwy faktycznej, jak i , prawnej, nie daje podstaw, aby twierdzić, że nie spełnia on określonych przywołanym przepisem wymogów konstrukcyjnej poprawności.
Ponieważ wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania okazały się niezasadne, zatem należało przyjąć, że Sąd I instancji zasadnie zaakceptował prawidłowe ustalenie organu, że skarżący nie był w przedmiotowym okresie posiadaczem działki 177/2 w rozumieniu przepisów dotyczących płatności ONW.
Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego należy wskazać, że zarzucając błędną wykładnię autor skargi kasacyjnej nie wskazał, na czym ta błędna wykładnia miałaby polegać. Zarzucając błąd wykładni autor skargi powinien wskazać, na czym błąd wykładni polegał, jakiej – w jego ocenie wadliwej – wykładni przepisu dokonał sąd I instancji, a jaka powinna ona być. Zarzut naruszenie prawa materialnego nie może zmierzać do zakwestionowania ustaleń faktycznych przyjętych przez organ i zaakceptowanych przez Sąd, a do tego w istocie zmierza postawiony w przedmiotowej skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego. Dlatego też należało go uznać za nieuzasadniony.
Należy też dodać, że sporządzając skargę kasacyjną, jej autor powinien rozważyć, czy stawiane zarzuty, zwłaszcza dotyczące naruszenia prawa materialnego, miały w sprawie w ogóle zastosowanie.
Z tych wszystkich względów, wobec tego, że skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, należało ją oddalić na podstawie art. 184 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło