I GSK 1355/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-01-19
Skład orzekający: Dariusz Dudra, Hanna Kamińska, Anna Apollo
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając ponownie sprawę po uchyleniu jego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, jest związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA, nawet jeśli uzna, że zastosowanie określonego przepisu (art. 221 WKC) nie jest właściwe w danej sprawie?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny jest związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w poprzednim wyroku, chyba że nastąpiła zmiana stanu faktycznego, stanu prawnego, lub zapadła uchwała poszerzonego składu NSA prezentująca odmienną wykładnię, albo wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE dotyczący analogicznej kwestii. W braku zaistnienia tych wyjątków, WSA nie może odstąpić od zastosowania art. 221 WKC, jeśli NSA w poprzednim wyroku wskazał na jego zasadność.Stan faktyczny
Skarżący sprowadził samochód osobowy ze Szwajcarii, deklarując niską wartość transakcyjną i preferencyjną stawkę celną 0% na podstawie świadectwa pochodzenia. Organy celne, powołując się na informacje od szwajcarskich władz celnych wskazujące na nieprawdziwość rachunku oraz na katalogi branżowe, zakwestionowały zadeklarowaną wartość. Po przeprowadzeniu postępowania i powołaniu biegłego, organy celne ustaliły wyższą wartość celną pojazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, wskazując na potrzebę analizy art. 221 WKC. WSA ponownie rozpoznał sprawę i ponownie oddalił skargę, uznając, że art. 221 WKC nie ma zastosowania, ponieważ zmiana wartości celnej nie wpłynęła na wysokość długu celnego z uwagi na stawkę 0%. Skarżący wniósł skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. NSA Anna Apollo Protokolant Anna Fyda - Kawula po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 1806/15 w sprawie ze skargi R.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie zmiany nieprawidłowych danych w zgłoszeniu celnym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej na rzecz R.W. 590 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 15 marca 2016 r., sygn. akt III SA/Lu 1806/15 oddalił skargę R.W. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia [...] maja
2013 r. nr [...] w przedmiocie zmiany nieprawidłowych danych w zgłoszeniu celnym.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. W dniu 27 lutego 2008 r. zgłoszono do procedury dopuszczenia do obrotu sprowadzony ze Szwajcarii samochód osobowy marki VW Touareg. Do zgłoszenia celnego dołączono m.in. rachunek z 9 października 2007 r. wystawiony przez J. określający wartość importowanego pojazdu na kwotę 7.000 CHF. Do zgłoszenia dołączono opinię rzeczoznawcy T.B. z 25 lutego 2008 r. zawierającą opis stanu technicznego pojazdu i jego uszkodzeń wraz z podaniem wartości brutto na kwotę 23.100 zł. Zgłoszenie celne zostało przez organ celny przyjęte, jako odpowiadające wymogom formalnym. Z uwagi na załączone do zgłoszenia świadectwo pochodzenia EUR1 nr [...] z 23 stycznia 2008 r., zastosowano preferencyjną stawkę celną 0%. W dniu 1 lipca 2011 r. do organu celnego wpłynęło pismo Prokuratury Apelacyjnej w Lublinie nr [...] z 30 czerwca 2011 r. wraz z wynikami kontroli szwajcarskich władz celnych przeprowadzonej na wniosek Prokuratury w ramach pomocy prawnej dotyczącej sprzedaży samochodów, w tym spornego samochodu. Właściciel J. zeznał, iż w lutym 2010 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i nie wystawił ani nie podpisał przedmiotowego rachunku.
W wyniku kontroli zgłoszenia celnego przeprowadzonej przez organ celny w trybie art. 78 § 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października
1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz.UE.L.1992.302.1), zwanego dalej: WKC, stwierdzono, że wartość samochodu podobnego do importowanego na rynku szwajcarskim wynosiła 40.500 CHF, wg katalogu Eurotax Glass. Cena ta znacznie odbiegała od zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym wartości transakcyjnej, dlatego Naczelnik Urzędu Celnego w B. wszczął postępowanie celne w sprawie ustalenia wartości celnej sprowadzonego pojazdu. W toku prowadzonego postępowania organ celny powołał biegłego rzeczoznawcę samochodowego, który określił wartość spornego pojazdu na kwotę 74.400 zł, która po skorygowaniu o elementy fiskalne (marża, cło, podatek akcyzowy i podatek od towarów i usług) została przyjęta przez organ jako wartość celna towaru w wysokości 44.366 zł. W oparciu o te ustalenia Naczelnik Urzędu Celnego w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., zmienił zapisy w zgłoszeniu celnym i ustalił wartość celną sprowadzonego pojazdu, na kwotę 44.336 zł, a nie 20.484 zł, jak podała strona.
Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2013 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Stwierdził, że organy celne mogą odstąpić od stosowania metody ceny transakcyjnej, jeżeli mają uzasadnione wątpliwości, że zdeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną, określoną w art. 29 WKC (art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE.L.1993.253.1, zwanego dalej: RWKC). Organ celny pierwszej instancji weryfikując zgłoszenie celne prawidłowo skorzystał z katalogu szwajcarskiego EurotaxGlass’s 2008 PW-CH 1/2008 i na jego podstawie ustalił, że cena spornego pojazdu wyniosła 40.500 CHF. Biorąc za podstawę ww. wartość oraz pomniejszając ją o procentowy stopień uszkodzeń zespołów pojazdu, korekty oraz współczynniki stopnia uszkodzenia podane w załączonej do zgłoszenia celnego wycenie nr 90/08 z 25 lutego 2008 r., jego wartość na rynku szwajcarskim wynosiłaby ok. 20.700 CHF, a więc 3 razy więcej niż zadeklarowana w zgłoszeniu celnym. Za nieuzasadniony organ uznał zarzut naruszenia art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 749), zwanej dalej: ord. pod. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka A.S. na okoliczność zakupu samochodu i wystawienia rachunku oraz zapłaconej kwoty za importowany pojazd, bowiem nawet potwierdzenie przez niego faktu zapłaty za sporny pojazd kwoty 7.000 CHF nie usunęłoby uzasadnionych wątpliwości, co do wiarygodności ceny transakcyjnej zapłaconej za sporny pojazd i odstąpienia od zastosowania art. 181a RWKC.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. Akt III SA/Lu 504/13 oddalił skargę na powyższą decyzję. Za zasadne w świetle zgromadzonego materiału, Sąd uznał wątpliwości organu celnego odnośnie ceny transakcyjnej (7.000 CHF), co w myśl art. 181a RWKC upoważniało ten organ do podjęcia działań w ramach procedury weryfikacyjnej, przewidzianej prawem. Zdaniem Sądu, organy celne prawidłowo ustaliły wartość celną sprowadzonego pojazdu na kwotę 77.400 zł (19.535,89 CHF), przyjmując do wyliczeń wartość podaną w opinii rzeczoznawcy, jako wartość pomniejszoną o zastosowane korekty (z tytułu cła, zwyczajowej marży, podatku VAT i podatku akcyzowego), co ostatecznie dało kwotę 44.366 zł. Sąd stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2013 r. jest rozstrzygnięciem wydanym przed upływem 5 lat od daty dokonania zgłoszenia celnego, zatem nie można mówić o "przedawnieniu" ustalenia należności przez organ celny, skoro zgodnie z art. 56 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 622) powiadomienie dłużnika o kwocie należności powinno być dokonane nie później niż w terminie pięcioletnim, liczonym od dnia powstania długu celnego. Z akt sprawy wynika, że toczy się postępowanie karne, o którym mowa w art. 221 ust. 4 WKC. Oznacza to, że zakaz z art. 221 ust. 3 WKC - powiadomienie dłużnika po upływie lat 3, licząc od powstania długu celnego - nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 października 2015 r. sygn. akt I GSK 756/14, uchylił zaskarżony wyrok, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. NSA stwierdził, że Sąd I instancji nie dokonał analizy i oceny przesłanek zastosowania art. 221 ust. 4 WKC. Stwierdzenia Sądu I instancji, "że z akt sprawy wynika, że toczy się postępowanie karne, o którym mowa w art. 221 ust. 4 WKC" nie zostało poparte żadnymi konkretnymi dowodami, których analiza i ocena mogłaby uzasadniać twierdzenie o popełnieniu czynu polegającego na umyślnym wprowadzeniu w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej i narażeniu należności celnej na uszczuplenie. NSA uznał, że motywy rozstrzygnięcia nie są na tyle precyzyjne, aby pozwalały na ocenę jego prawidłowości, w szczególności w kontekście podstaw odpowiedzialności skarżącego w warunkach art. 221 ust. 4 WKC. Stanowi to uchybienie, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę. W uzasadnieniu stwierdził, że stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Sąd I instancji przywołał treść przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji, to jest art. 30 ust. 1, art. 31 i art. 78 oraz art. 214 ust. 1 WKC oraz art. 181a RWKC i stwierdził, że przedstawiona przez organy celne argumentacja przekonująco uzasadnia odstąpienie od zastosowania metody wartości transakcyjnej do ustalenia wartości celnej importowanego pojazdu. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że zasadniczą podstawą odstąpienia od przyjęcia wartości transakcyjnej, była istotna rozbieżność pomiędzy zadeklarowaną wartością celną pojazdu, a cenami wskazywanymi w katalogach branżowych. Organ powołał się również na informacje uzyskane od szwajcarskich władz celnych, z których wynikało, że rachunek dotyczący spornego pojazdu dołączony do zgłoszenia celnego, nie został wystawiony przez jego sprzedawcę, tj. J. W toku czynności podjętych przez władze szwajcarskie ustalono, że jej właściciel H.J. nie wystawiał tego rachunku, ani go nie podpisywał. Organ celny dokonując porównania cen pojazdów tej samej marki i rocznika co pojazd importowany według katalogów branżowych (katalog szwajcarski EurotaxGlass’s Nr 2 z 2008 r.) z wartością pojazdu zadeklarowaną w zgłoszeniu celnym, słusznie zauważył istotne rozbieżności. Katalogowa wartość pojazdu, z uwzględnieniem stopnia uszkodzeń, była bowiem prawie trzy razy wyższa niż zadeklarowana w zgłoszeniu. Podstawą ustalenia przez organy celne ostatecznej wartości celnej pojazdu była wycena rzeczoznawcy z dnia 6 listopada 2012 r. Z treści opinii wynika, że biegły uwzględnił stan techniczny pojazdu wynikający z załączonej do zgłoszenia celnego oceny technicznej z dnia 25 lutego 2008 r., jak też szacunkowy koszt napraw i uszkodzeń w niej opisanych. Wartość pojazdu biegły oszacował na kwotę 74.400 zł. Nie kwestionując ustaleń i wniosków zawartych w powyższej opinii, Naczelnik Urzędu Celnego w B. dokonał następnie korekty ustalonej przez biegłego wartości pojazdu, uwzględniając wartość cła, zwyczajowej marży, podatku akcyzowego oraz podatku VAT i decyzją z dnia 14 stycznia 2013 r. ustalił wartość celną importowanego pojazdu na kwotę 44.366 zł. Zarzuty skarżącego, że sporządzona przez biegłego wycena pojazdu dokonana została w sposób dowolny, są gołosłowne i w żaden sposób nie nawiązują do uzasadnienia opinii biegłego. W świetle powyższego nie ma podstaw, aby podważać prawidłowość ustaleń organu odnośnie wartości celnej importowanego pojazdu. Jak prawidłowo wskazał organ – korekty te nie wpłynęły na kwotę długu celnego z uwagi na zastosowanie preferencyjnej stawki celnej w wysokości 0%, do czego upoważniało dołączone do zgłoszenia celnego świadectwo EUR 1.
Sąd I instancji odnosząc się do zarzutu skargi, że w niniejszej sprawie dług celny powstał w dniu 27 lutego 2008 r., a uwzględniając trzyletni termin przedawnienia wynikający z art. 221 ust. 3 WKC, przedawnienie długu nastąpiło w dniu 7 lutego 2011 r. oraz mając na uwadze zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 29 października 2015 r. wskazał, że art. 221 ust. 3 i 4 WKC nie mógł mieć zastosowania w tej sprawie. W sprawie tej organ celny dokonał kontroli zgłoszenia zgodnie stosownie do treści art. 78 ust. 1 WKC. Zgodnie zaś z treścią ust. 3 tego artykułu, gdy organ celny stwierdzi nieprawidłowości, to powinien podjąć niezbędne kroki w celu uregulowania sytuacji prawnej podmiotu, adekwatnie do ustaleń postępowania kontrolnego. W przypadku stwierdzenia "niedoboru" należności celnej organ powinien wydać decyzję o retrospektywnym zaksięgowaniu dodatkowej kwoty długu celnego, ewentualnie wraz z odsetkami (art. 220 ust. 1 WKC oraz art. 51 Pr.cel.) lub też decyzję o zwrocie lub umorzeniu cła (art. 235 i nast. WKC). Natomiast w sytuacji, gdy w zgłoszeniu celnym zostaną ujawnione nieprawidłowe dane, które nie mają wpływu na dług celny lub zastosowaną procedurę, organ celny może (na wniosek zgłaszającego lub z urzędu) dokonać zmiany nieprawidłowych danych w trybie art. 23 ust. 4 Pr.cel., jak miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Oznacza to, że w sprawie niniejszej organ celny nie dokonywał wyliczenia należności celnych przywozowych oraz nie dokonywał ich retrospektywnego zaksięgowania, o którym powiadamiał dłużnika (skarżącego). Skarżący sprowadził ze Szwajcarii używany samochód osobowy marki VW Touareg deklarując obniżoną stawkę celną 0% na podstawie świadectwa pochodzenia EUR 1 nr [...] z dnia 23 stycznia
2008 r. Przedstawiony dowód pochodzenia został przez organ celny uznany za wiarygodny i zastosowana została preferencyjna stawka celna w wysokości 0%, wobec czego zmiana wartości celnej dokonana w zgłoszeniu celnym w polu 42 nie wpłynęła na wysokość kwoty wynikającej z długu celnego.
Za bezzasadny Sąd I instancji uznał także zarzut skargi dotyczący nieprzesłuchania w charakterze świadka A.S. na okoliczność zakupu pojazdu i potwierdzenia zapłaconej ceny. Dokonanie przez świadka w imieniu skarżącego zakupu spornego pojazdu nie miało znaczenia dla wyjaśnienia sprawy, skoro organ prowadził postępowanie ze względu na fakt, że to cena transakcyjna, deklarowana przez skarżącego jako wartość celna sprowadzonego samochodu osobowego, z uwagi na wysokość znacznie odbiegającą od cen rynkowych, uzasadniała istnienie wątpliwości, co do tego, czy była całkowitą faktycznie zapłaconą kwotą, w rozumieniu art. 29 WKC. Postępowanie w tej sprawie było prowadzone zgodnie z regułami proceduralnymi dotyczącymi postępowania dowodowego i z uwzględnieniem prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. Organy szczegółowo uzasadniły motywy rozstrzygnięć, opierając się na wszechstronnie zebranym i rozważonym materiale dowodowym.
Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 221 ust. 3 i 4 WKC, poprzez uznanie, że w rozpatrywanej sprawie przepis ten nie ma zastosowania z uwagi na fakt, iż zmiana wartości celnej dokonana w zgłoszeniu celnym nie wpłynęła na wysokość kwoty wynikającej z długu celnego, ze względu na zastosowanie preferencyjnej stawki celnej 0%, zaś organ celny nie dokonywał retrospektywnego zaksięgowania należności celnych;
2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1 w zw. z art. 190 p.p.s.a., co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, poprzez nierozstrzygnięcie sprawy w jej granicach i wydanie orzeczenia po ponownym rozpoznaniu spawy w braku wzięcia pod uwagę zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartych w wyroku z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt
I GSK 756/14;
3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 122, art. 121, art. 180 § 1 w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 188 i art. 191 w zw. z art. 122, a także art. 187 § 1, art. 194 § 3 oraz art. 210 § 4 w zw. z art. 124 i art. 235 ord. pod., co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, poprzez uznanie za zgodne z w/w przepisami działań organu administracji, które zdaniem skarżącego obarczone były:
a) brakiem podjęcia niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez odmowę dopuszczenia dowodów oferowanych przez stronę i tym samym naruszenie obowiązku procesowego organów do dopuszczenia i rozpatrzenia wszystkich wniosków dowodowych dopuszczonych prawem zgłoszonych przez stronę, a mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy;
b) złamaniem zasady postępowania podatkowego, które powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, co doprowadziło do ustalenia, że istnieją wątpliwości co do ceny transakcyjnej pojazdu, a w konsekwencji kontynuowanie postępowania i ustalenie nowej wartości celnej pojazdu.
Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za zasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 190 p.p.s.a., poprzez nierozstrzygnięcie sprawy w jej granicach i wydanie orzeczenia po ponownym rozpoznaniu sprawy bez uwzględnienia zaleceń zawartych w wyroku NSA z dnia 29 października
2015 r., sygn. akt I GSK 756/14.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając pierwotnie sprawę uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i jednoznacznie wskazał kierunek dalszego procedowania. Nakazał dokonanie analizy zaistniałego stanu faktycznego pod kątem przesłanek zawartych w art. 221 ust. 3 i 4 WKC, głównie ust. 4 tego artykułu.
Sąd I instancji rozpoznając ponownie sprawę nie zastosował się do tych wskazań i wyszedł poza granice sprawy zakreślonej w wyroku przez Sąd kasacyjny.
Przepis art. 190 (zdanie drugie) p.p.s.a. nakłada ograniczenia, gdyż nie można skargi kasacyjnej oprzeć na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zarzuty te mogą dotyczyć jedynie zawężonych po poprzednim wyroku NSA "granic sprawy" (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 905/14, LEX nr 2111087).
Naruszył tym samym wskazane przepisy procedury sadowoadministracyjnej, jak i art. 221 WKC poprzez jego niezastosowanie, będące konsekwencją uznania, że powołany przepis nie znajduje zastosowania w sprawie.
Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowanym na tle art. 190 p.p.s.a. wykładnia prawa, o której mowa w zdaniu pierwszym art. 190 p.p.s.a., wiąże nie tylko sąd pierwszej instancji i kasatora, ale także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od wyroku wydanego w tej sprawie po ponownym jej rozpoznaniu (por. wyrok NSA z dnia 16 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 776/09, LEX nr 1338945, wyrok NSA z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt I FSK 337/13, LEX nr 1768992).
Wyjątki w tym zakresie, co do zasady to: zmiana stanu faktycznego, zmiana stanu prawnego ewentualnie uchwała poszerzonego składu NSA prezentująca odmienną wykładnię niż wskazana przez NSA we wcześniejszym wyroku.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się bowiem, że Wojewódzki Sąd Administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten nie jest również związany tą wykładnią, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II FSK 481/10, LEX nr 1068723, wyrok NSA z dnia 18 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1799/09, LEX nr 992222). Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu ponownej skargi kasacyjnej obowiązany jest - w związku z art. 269 § 1 p.p.s.a. - odstąpić od zastosowania art. 190 tej ustawy, z uwagi na podjęcie uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, zawierającej stanowisko dotyczące wykładni prawa odmienne od wyrażonego w poprzednim wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, do którego to stanowiska zastosował się wojewódzki sąd administracyjny (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt I FPS 1/08, ONSAiWSA 2008/5/75).
Warto też wspomnieć, w zakresie wyjątków od wskazanej reguły związania, że Sąd pierwszej instancji ponownie rozpatrujący sprawę może odstąpić od wykładni dokonanej przez NSA, gdy przed wydaniem przez niego orzeczenia zapadł wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE dotyczący analogicznej kwestii (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2013 r., sygn. akt I FSK 1370/12, PiP 2013/289/3).
W okolicznościach tej sprawy, wskazać należy, że żaden z tych wyjątków nie zaszedł. Tym samym Sąd I instancji związany był wykładnią Naczelnego Sądu Administracyjnego, w szczególności co do zastosowania w sprawie dotyczącej zmiany wartości celnej towaru art. 221 WKC.
Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżony wyrok. W ponownym postępowaniu Sąd I instancji zobowiązany będzie do rozpoznania sprawy z uwzględniam zaleceń zawartych w wyroku NSA z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I GSK 756/14.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło