I OSK 1679/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-06-21

Skład orzekający: Olga Żurawska-Matusiak, Małgorzata Pocztarek, Ewa Kręcichwost-Durchowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Straży Granicznej zwolniony ze służby może ubiegać się o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby (nadgodziny) wypracowany przed dniem 24 sierpnia 2005 r.?
Ratio decidendi
Prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby funkcjonariusze Straży Granicznej uzyskali z dniem 24 sierpnia 2005 r. na mocy nowelizacji ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. Zgodnie z art. 23 ust. 1 tej nowelizacji, ekwiwalent przysługuje za służbę pełnioną po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej. W związku z tym, brak jest podstaw prawnych do przyznania ekwiwalentu za służbę pełnioną przed tą datą, niezależnie od późniejszych zmian w przepisach dotyczących okresu, za który ekwiwalent może być wypłacony.
Stan faktyczny
R.W., funkcjonariusz Straży Granicznej, został zwolniony ze służby. Wystąpił o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby (nadgodziny). Organ odmówił wypłaty ekwiwalentu za 509,5 godziny wypracowane przed 24 sierpnia 2005 r., uznając, że prawo do takiego ekwiwalentu powstało dopiero po tej dacie. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę R.W., a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od tego wyroku.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant: asystent sędziego Anna Armińska po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 763/15 w sprawie ze skargi R.W. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...]marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2016 r. o sygn. akt II SA/Wa 763/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R.W. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...]marca 2015 r. nr [...]w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż R.W. rozkazem personalnym nr [...]Komendanta [...]Oddziału Straży Granicznej z dnia 17 grudnia 2013 r. został zwolniony ze służby z dniem 31 stycznia 2014 r. na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 11 ustawy o Straży Granicznej. W związku z wniesionym odwołaniem Komendant Główny Straży Granicznej decyzją nr [...]z dnia 8 maja 2014 r. uchylił zaskarżony rozkaz w części dotyczącej terminu zwolnienia ze służby orzekając, że zwolnienie nastąpi z dniem 13 czerwca 2014 r. R.W. wnioskiem z dnia 2 grudnia 2014 r. zwrócił się do Komendanta [...]Oddziału Straży Granicznej o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby w wymiarze 600 godzin, który zaskarżoną decyzją nr [...]odmówił wypłaty ekwiwalentu za 509,5 godziny. Organ ten stwierdził, że zgodnie z rocznymi kartami urlopowymi R.W. posiadał 509,5 nadgodziny wypracowane przed dniem 23 sierpnia 2005 r. i 15 nadgodzin wypracowanych po dniu 24 sierpnia 2005 r. oraz wskazał, że na podstawie art. 23 ust. 1 w związku z art. 26 pkt 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 90, poz. 757) wspomniany ekwiwalent przysługuje za służbę w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 pełnioną po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Zatem za 15 nadgodzin wypracowanych po dniu 24 sierpnia 2005 r. wypłacony został ekwiwalent pieniężny, natomiast brak jest podstaw prawnych do wypłaty tego ekwiwalentu za nadgodziny wypracowane przed dniem 23 sierpnia 2005 r. Odwołanie od powyższej decyzji złożył R.W.. Komendant Główny Straży Granicznej, uznał zarzuty odwołania za niezasadne i w uzasadnieniu decyzji podkreślił, iż art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw stanowi, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby, o którym mowa w art. 1 pkt 36, przysługuje za służbę w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy wymienionej w art. 1, pełnioną po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Z art. 26 tej ustawy zawierającego przepisy przejściowe wynika z kolei, że art. 1 pkt 36 (dotyczący art. 118 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 2a w brzmieniu przyznającym prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny) wszedł w życie z dniem 24 sierpnia 2005 r. (art. 26 pkt 1), natomiast art. 23 wszedł w życie z dniem 24 czerwca 2005 r. (zdanie wstępne w art. 26). Organ zaznaczył jednocześnie, iż wbrew twierdzeniom R.W. fakt, iż nie wykorzystał on wypracowanych nadgodzin nie obciąża Straży Granicznej. Straż Graniczna nie dysponuje bowiem jego raportami o udzielenie czasu wolnego (zaopatrzonymi w adnotację o odmowie jego udzielenia bądź innymi dowodami wskazującymi na odmowę) ani z okresu od dnia wypracowania nadgodzin do daty wejścia w życie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r., ani nawet później do dnia zawieszenia w czynnościach (3 lutego 2006 r.). Straż Graniczna nie odpowiada również za niemożliwość wykorzystania wypracowanych nadgodzin w okresie zawieszenia w czynnościach służbowych, ponieważ zawieszenie w czynnościach służbowych było jedną z czynności następczych wobec wszczęcia w stosunku do funkcjonariusza postępowania karnego. Organ zauważył też, że powołane w odwołaniu rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 czerwca 2002 r. zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 czerwca 2009 r. w sprawie rozkładu czasu służby funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 95, poz. 794 z późn. zm.). Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 4 lipca 2009 r. i nie zawiera przepisu odpowiadającego treścią przepisowi § 10 ust. 4 rozporządzenia z dnia 17 czerwca 2002 r., na który powołuje się odwołujący stanowiącemu, iż czas wolny w zamian za służbę pełnioną poza rozkładem czasu służby funkcjonariusz jest obowiązany wykorzystać do dnia zwolnienia ze służby, a przełożony właściwy w sprawach osobowych ma obowiązek mu to ułatwić. Organ podniósł również, że Trybunał Konstytucyjny w pkt 8 wyroku z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt K 1/08 uznał, że "Art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, w części obejmującej słowa "nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata kalendarzowe" jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 2 Konstytucji oraz, że nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji.". Nie oznacza to jednak, że Trybunał Konstytucyjny uznał również niekonstytucyjność art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej, czy też art. 118 ust. 2 i 2a tej ustawy, ponieważ Trybunał nie odnosił się w tym wyroku do żadnego przepisu ustawy o Straży Granicznej. W wykonaniu powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dniem 5 grudnia 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw. Przepis art. 2 tej ustawy zmienił m. in. dotychczasowe brzmienie art. 118 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i uchylił art. 118 ust. 2a ustawy o Straży Granicznej, ograniczające do trzech lat wypłatę ekwiwalentu za niewykorzystane przed zwolnieniem ze służby urlopy wypoczynkowe lub urlopy dodatkowe oraz ekwiwalent za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3. Organ zaznaczył, że ustawa z dnia 27 września 2013 r. nie zawiera przepisu przejściowego, który by określał sposób traktowania okresów niewykorzystanych urlopów i czasu wolnego do których funkcjonariusz nabył prawo przed dniem jej wejścia w życie. Organ podkreślił, że zrezygnowanie przez ustawodawcę z występującego w art. 118 ust. 2 ograniczenia wypłacania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3, nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata, nie spowodowało przyznania prawa do ekwiwalentu "za nadgodziny" wypracowane przed dniem 24 sierpnia 2005 r., gdyż po pierwsze nie było to intencją ustawodawcy, a po drugie, przed tym dniem funkcjonariuszom Straży Granicznej (a także innych służb) nie przysługiwało prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby (czy ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy dodatkowe). Skargę na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 5 marca 2015 r. wniósł R.W.. Komendant Główny Straży Granicznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że istota sporu sprowadza się do tego, czy skarżący może skutecznie ubiegać się o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za ponadnormatywny czas służby, jeśli owe nadgodziny zostały przez niego wypracowane przed dniem 24 sierpnia 2005 r. W myśl art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1402) czas pełnienia służby funkcjonariusza jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku. Zgodnie zaś z ust. 2 cytowanego artykułu, czas pełnienia służby funkcjonariusza wynosi 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym, nie przekraczającym 3 miesięcy. Natomiast ust. 3 ww. artykułu stanowi, iż w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 funkcjonariuszowi przysługuje czas wolny od służby w tym samym wymiarze. Świadczenie w postaci ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3, zostało wprowadzone do ustawy o Straży Granicznej ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 90, poz. 757). Wcześniej ustawa o Straży Granicznej w ogóle nie przewidywała takiego świadczenia. Nowelizacja dokonana ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. wprowadziła uprawnienie dla zwolnionych funkcjonariuszy do otrzymania m.in. ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby, udzielony na podstawie art. 37 ust. 3 nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata. Jednocześnie w art. 23 ust. 1 omawianej noweli zastrzeżono, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby przysługuje za służbę w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, pełnioną po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej. Ta zaś weszła w życie w dniu 24 sierpnia 2005 r. Z powyższego zapisu ustawy nowelizującej wynika, że uprawnienie do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby przysługuje funkcjonariuszom Straży Granicznej dopiero za służbę pełnioną od dnia 24 sierpnia 2005 r. Tym samym w ocenie Sądu I instancji, ma rację organ, że skarżący nie może skutecznie ubiegać się o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za służbę w wymiarze ponadnormatywnym pełnioną, do dnia 23 sierpnia 2005 r. Ponadto Sąd zauważył, że w związku z treścią art. 23 ust. 1 ustawy nowelizującej, na wynik sprawy nie może mieć wpływu podnoszony przez skarżącego zarzut naruszenia przez przełożonych art. 37 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, który przewiduje w zamian za czas służby przekraczający określoną przepisem normę czas wolny od służby w tym samym wymiarze, a także § 10 ust. 4 nie obowiązującego już rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 czerwca 2002 r. w sprawie rozkładu czasu służby funkcjonariuszy Straży Granicznej, bowiem dla oceny zasadności roszczenia o ekwiwalent pieniężny nie ma znaczenia to, dlaczego skarżący tego czasu wolnego nie wykorzystał. Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, organ zaskarżonym rozstrzygnięciem nie naruszył również normy art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego o równości wszystkich wobec prawa, ponieważ przepis ten ma charakter klauzuli generalnej i nie może stanowić samoistnej podstawy dochodzenia roszczeń. Taką podstawę stanowi zaś w przypadku wypracowania przez funkcjonariusza Straży Granicznej godzin ponadnormatywnych art. 118 ustawy o Straży Granicznej. Regulacja w nim zawarta, odnosząca się do możliwości przyznawania ekwiwalentu pieniężnego za nadgodziny, w związku z treścią art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw, wprowadza jednak cezurę czasową, którą stanowi wspomniany wyżej dzień 24 sierpnia 2005 r. Za godziny ponadnormatywne, wypracowane przed tym dniem, ww. ekwiwalent zatem nie przysługuje. Sąd I instancji dodał, że w stanie faktycznym sprawy, na ocenę zasadności roszczenia skarżącego nie może mieć też wpływu nowelizacja art. 118 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy o Straży Granicznej wprowadzona ustawą z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1351), która zniosła ograniczenie, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby przysługuje "nie więcej niż za ostatnie 3 lata". Przyczyną odmowy wypłaty skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, nie było to, że ubiegał się o wypłatę ekwiwalentu za więcej niż 3 lata wstecz. Istota problemu w tej sprawie dotyczyła natomiast tego, że z mocy art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. nowelizującej ustawę o Straży Granicznej ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby przysługuje funkcjonariuszom Straży Granicznej dopiero za służbę pełnioną od dnia 24 sierpnia 2005 r., a przepis ten nadal obowiązuje i nie został zmieniony ani uchylony przez ustawę nowelizującą z dnia 27 września 2013 r. W związku z powyższym brak było podstawy prawnej do przyznania skarżącemu dochodzonego przez niego ekwiwalentu pieniężnego za służbę pełnioną przed tą datą. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył R.W., zaskarżając go w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. 1) art. 118 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990r. o Straży Granicznej - w brzmieniu obowiązującym w dniu zwalniania skarżącego ze służby w SG tj. na dzień 13 czerwca 2014r., polegające na jego niezastosowaniu, przez co niesłusznie zlimitowano skarżącemu, okres za który skarżącemu przysługuje prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby i odmówiono skarżącemu wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby, za okres sprzed 23 sierpnia 2005 r; 2) zastosowanie przy wyrokowaniu nieobowiązującego stanu prawnego tj. oparcie rozstrzygnięcia na treści nieobowiązujących przepisów art. 23 ust. 1 noweli z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 90, poz. 757) oraz art. 118 ust. 1 pkt 2 w brzmieniu nadanym powyższą nowelizacją. Ponadto skarżący kasacyjnie organ zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. 1) art. 151 P.p.s.a. poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie; 3) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów zawartych w skardze tj. pominięcie zarzutu i argumentacji skargi opartej na zasadzie lex posteriori derogat legi priori. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd II instancji, który w odróżnieniu od Sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie oparta została na obu podstawach określonych w art. 174 pkt. 1 i pkt. 2 P.p.s.a., co obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do odniesienia się w pierwszej kolejności do zarzutów o charakterze procesowym. Te zaś okazały się nieskuteczne z następujących powodów. Przepisy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. nie stanowią samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej. Wymienione przepisy mają charakter wynikowy i jako takie nie mogą stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej, gdyż błąd co do ustalenia podstaw do uchylenia zaskarżonego aktu albo oddalenia skargi Sąd I instancji popełnia w fazie wcześniejszej niż etap orzekania, czyli w fazie kontroli zaskarżonego aktu lub czynności poprzedzającej wydanie orzeczenia. Kontroli tej dokonuje w oparciu o konkretne przepisy ustawy proceduralnej ( P.p.s.a. ), zarzut naruszenia których to przepisów należy podnieść w skardze kasacyjnej w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt. 1, czy art. 151 P.p.s.a. W konsekwencji należy przyjąć, że wymienioną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. podstawą skargi kasacyjnej mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, w powiązaniu z konkretnym przepisem wynikowym, a nie przepisy określające samo rozstrzygnięcie (por. stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 13 września 2017 r. sygn. akt I OSK 2930/16, dostępnym CBOiS ). Co do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. przypomnieć należy, że zarzut naruszenia wymienionego przepisu może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, LEX nr 552012; wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Ponadto uchybienie to musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku. Za pomocą zarzutu naruszenia powyższego przepisu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd I instancji wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz rozpoznał sprawę sądowoadministracyjną zgodnie z jego kontrolnymi kompetencjami. Z wywodów Sądu I instancji wynika, dlaczego w jego ocenie organ prawidłowo odmówił R.W. wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby i jakie przepisy miały zastosowanie w niniejszej sprawie. Konstrukcja uzasadnienia wskazuje zatem, że zaskarżony wyrok poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej. Natomiast prawidłowość merytorycznego stanowiska Sądu I instancji nie może być skutecznie podważana zarzutem naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Należy bowiem wskazać, że podnoszone w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez Sąd I instancji tylko wówczas może zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, jeśli zawarta w uzasadnieniu relacja jest niepełna, niejasna, niespójna lub zawierająca innego rodzaju wadę, która nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej (por. wyroki NSA z dnia 13 stycznia 2012 r., I FSK 1696/11; z dnia 16 sierpnia 2012 r., II GSK 285/12; z dnia 19 grudnia 2013 r., II GSK 2321/13). Funkcja uzasadnienia orzeczenia wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego należy przypomnieć, że podstawą w oparciu o którą skarżący wystąpił z żądaniem wypłaty ekwiwalentu pieniężnego jest w art. 118 ust. 2 znowelizowanej ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej. Zgodnie z tym przepisem funkcjonariusz zwolniony ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 3-5, ust. 2 pkt 2 oraz 9-11 otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane przed zwolnieniem ze służby urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3 ( brzmienie aktualne ). Prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby funkcjonariusze Straży Granicznej uzyskali dopiero z dniem 24 sierpnia 2005r. – nowela z dnia 22 kwietnia 2005r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr. 90, poz. 757 ). Z mocy wskazanej noweli art. 118 ust. 2 ustawy otrzymał brzmienie " Funkcjonariusz zwolniony ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 3 otrzymuje 50 % odprawy oraz ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane przed zwolnieniem ze służby urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz ekwiwalent za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3, nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata." Wprawdzie w dniu zwolnienia skarżącego ze służby przepis art.118 ust. 2 ustawy przewidywał już uprawnienie funkcjonariusza Straży Granicznej do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny, to jednak nie można zapominać, że w myśl art. 23 ust. 1 ustawy nowelizującej ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby, o którym mowa w art. 1 pkt 36, przysługuje za służbę w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy wymienionej w art. 1, pełnioną po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Podsumowując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że niezależnie od brzmienia art.118 ust. 2 ustawy w dniu zwolnienia funkcjonariusza ze służby, brak jest podstaw do żądania wypłaty przedmiotowego ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby przed dniem 24 sierpnia 2005r. Prawidłowość prezentowanej wykładni potwierdza treść § 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2005 r. w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystane przez funkcjonariuszy Straży Granicznej urlopy i czas wolny od służby (Dz. U. Nr 186 poz. 1560), który stanowi, że przepisy rozporządzenia określające sposób obliczania i wypłacania ekwiwalentów za niewykorzystany czas wolny od służby, stosuje się od dnia 24 sierpnia 2005 r. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło