IV SA/Wa 2505/15
WyrokWSA w Warszawie2016-04-01
Skład orzekający: Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Kaja Angerman, Grzegorz Rząsa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchylenie decyzji organu odwoławczego w części dotyczącej umorzenia postępowania odwoławczego wobec jednej ze stron, skutkuje koniecznością uchylenia całej zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju, mimo że pozostałe części decyzji nie zostały zaskarżone przez tę stronę?Ratio decidendi
W przypadku, gdy organ odwoławczy wyda decyzję, a następnie jedna ze stron uzyska wyrok uchylający tę decyzję w części dotyczącej umorzenia postępowania odwoławczego wobec niej, cała decyzja organu odwoławczego powinna zostać uchylona. Pozostawienie nierozpatrzonego odwołania narusza konstytucyjne prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju, która w części uchyliła decyzję Wojewody o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej i orzekła co do istoty sprawy, a w pozostałej części utrzymała decyzję Wojewody w mocy. Jedna ze stron, której postępowanie odwoławcze zostało wadliwie umorzone, uzyskała wyrok WSA uchylający decyzję Ministra w tej części. Sąd administracyjny rozpoznał skargę pozostałych stron, uznając, że wadliwość postępowania odwoławczego wobec jednej ze stron skutkuje koniecznością uchylenia całej zaskarżonej decyzji Ministra.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2015 r. i zasądza od Ministra na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2016 r. sprawy ze skarg A. M., M. C. i Akademii [...] w [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji linii kolejowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz: skarżącego A. M. kwotę 500 (pięćset) złotych, skarżącej M. C. kwotę 500 (pięćset) złotych, skarżącej Akademii [...] w [...] kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju (dalej również: "Minister" lub "organ II instancji") z [...] maja 2015 r., nr [...] (dalej również: "zaskarżona decyzja"). Na mocy tej decyzji Minister, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 9q ust. 5 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1594, z późn. zm., zwanej także "u.t.k."), rozpatrzył odwołania JD, AD, MS, MD, AC, MC, AM, S, AZ, AS, ZO, MS, AZ, WS, MS, AK, HL, DS oraz A od decyzji Wojewody [...] Nr [...] z [...] listopada 2014 r., znak: WI[...], o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla inwestycji pn.: "Przebudowa linii kolejowej nr [...] - stacja [...] (km 62,400 - 65,400 linii nr [...]) - Obiekt [...]", realizowanej w ramach zadania inwestycyjnego: Modernizacja linii kolejowej [...], etap II, odcinek [...]. Zaskarżoną decyzją Minister uchylił w decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2014 r. znajdujący się na stronie 15, w wierszu 3 licząc od góry strony, zapis: "[...] ([...])" i orzekł w tym zakresie poprzez ustalenie, w miejscu uchylenia, nowego zapisu; "[...] (...])". Ponadto Minister uchylił w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji, znajdujący się na stronie 72, zapis stanowiący dotychczasowy pkt 7 i orzekł w tym zakresie poprzez ustalenie w sentencji decyzji nowego zapisu: "7. Wymagania dotyczące uzasadnionych Interesów osób trzecich. W projektowaniu inwestycji i pracach związanych z jej realizacją należy uwzględnić interesy osób trzecich: dotyczy to w szczególności zapewnienia dostępu do drogi publicznej; zapewnienia dopływu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi; zapewnienia możliwości korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej, cieplnej oraz ze środków łączności; ochrony przed uciążliwościami powodowanymi przez hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne, promieniowanie; ochrony przed zanieczyszczeniem powietrza, wody i gleby. W trakcie prowadzenia robót budowlanych inwestor winien zwrócić uwagę na zachowanie bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz zadbać o to, by prowadzone roboty stwarzały jak najmniejszą uciążliwość dla środowiska. Działki, zajęte czasowo na cele związane z realizacją inwestycji, należy przywrócić co stanu pierwotnego lub zagospodarować w sposób uzgodniony z właścicielami lub użytkownikami. W celu zapewnienia dostępu do południowej ściany budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...], z obrębu [...], związanego z jego technicznym utrzymaniem, ustanawiam służebność przejazdu i przechodu przez działkę nr [...] z obrębu [...] o szerokości 3 m wzdłuż jej północnej granicy, na rzecz każdoczesnych właścicieli działki nr [...], z obrębu [...]. Natomiast w celu zapewnienia drogi koniecznej dla dziatki nr [...], położonej poza liniami rozgraniczającymi teren przedmiotowej inwestycji kolejowej, ustanawiam służebność przejazdu i przechodu przez działkę nr [...], z obrębu [...], o szerokości 3 m wzdłuż jej północnej granicy na rzecz każdoczesnych właścicieli działki nr [...], z obrębu [...]". W pozostałej części Minister zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy (punkt III zaskarżonej decyzji).
II. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
II.1. Spółka P, zwana dalej "inwestorem", działając na podstawie art. 9o ust. 1 u.t.k., wystąpiła do Wojewody [...] pismem z [...] marca 2014 r., (złożonym bezpośrednio w [...] Urzędzie Wojewódzkim w [...] marca 2014 r.) o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla inwestycji pod nazwą: "Przebudowa linii kolejowej nr [...], stacja [...] (km 62,400 - 65,400 linii nr [...]) obiekt [...]" realizowanej w ramach zadania inwestycyjnego: "Modernizacja linii kolejowej [...], etap II, odcinek [...]". Jednocześnie inwestor wniósł o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności ze względu na ważny interes społeczny i gospodarczy. Uzasadniając wniosek w tym zakresie inwestor wskazał, że korytarz transportowy [...] na odcinku [...], na którym leży przebudowywana stacja [...] od km 62,400 do km 65,400 linii nr [...], wchodzi w skład międzynarodowego korytarza przewozowego relacji [...], będąc jedną z podstawowych inwestycji realizowanych w ramach poprawy infrastruktury kolejowej w Polsce. Ponadto inwestor wskazał, iż realizacja inwestycji pozwoli na dostosowanie tego odcinka linii do standardów wynikających z umów międzynarodowych AGC i AGTC. Projektowany zakres prac na linii kolejowej przyczyni się do poprawy stanu bezpieczeństwa ruchu kolejowego, oraz ograniczy negatywny wpływ kolei na środowisko poprzez m.in.: ograniczenie zanieczyszczenia wód i gruntów, jak i zmniejszenie oddziaływań akustycznych. Modernizacja linii kolejowej [...], odcinek [...], służy przede wszystkim wyrównywaniu szans społeczności lokalnych, ponieważ wpłynie na poprawę warunków życia mieszkańców poprzez zmniejszenie barier czasoprzestrzennych i zwiększenie atrakcyjności terenów oraz podmiotów gospodarczych na nich działających. Uzasadniając wniosek o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności inwestor podniósł także, iż inwestycja realizowana jest między innymi ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, obejmującego okres finansowania 2007 - 2015. Aby środki te można było uruchomić, niezbędne jest wykazanie, że strona formalno-prawna inwestycji jest przygotowana.
II.2. Uznając, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na wydanie rozstrzygnięcia, Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2014 r. Nr [...], na podstawie art. 9o, art. 9q ust. 1, 5 i 6, art. 9s i art. 9w ustawy, oraz art. 104, 107 i art. 21 § 1 pkt 1 k.p.a., ustalił lokalizację linii kolejowej dla inwestycji pn.: "Przebudowa linii kolejowej nr [...] - stacja [...] (km 62,400 - 65,400 linii nr [...]) - Obiekt [...]", realizowanej w ramach zadania Inwestycyjnego: Modernizacja linii kolejowej [...], etap II, odcinek [...], zwaną dalej "decyzją Wojewody [...]". nadając jej jednocześnie rygor natychmiastowej wykonalności.
II.3. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli między innymi MC, AM, A. (skarżący w niniejszej sprawie) oraz C. Przy czym w stosunku do CC decyzja z [...] maja 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju umorzył postępowanie odwoławcze wskazując na brak przymiotu strony skarżącej spółki.
II.4. W wyniku rozpoznania odwołań skarżących Minister Infrastruktury i Rozwoju wydał wskazaną na wstępie decyzję z [...] maja 2015 r. W uzasadnieniu Minister wskazał w szczególności, że kontrolowana decyzja czyni zadość wymogom przedstawionym w art. 9q ust. 1 u.t.k., zawiera bowiem wszystkie niezbędne elementy określone w tym przepisie. Minister, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w punkcie I decyzji Minister uchylił zapis zaskarżonej decyzji wskazujący błędny numer działki, tj. [...], oraz orzekł o ustaleniu nowego zapisu wskazującego prawidłowy numer działki, tj. [...]. Mając zaś na uwadze konieczność zapewnienia dostępu do południowej ściany budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...], z obrębu [...], związanego z jego technicznym utrzymaniem, jak również zapewnienia drogi koniecznej dla działki nr [...], położonej poza liniami rozgraniczającymi teren przedmiotowej inwestycji kolejowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., Minister uchylił dotychczasową treść pkt 7 decyzji Wojewody [...] określającego wymagania dotyczące uzasadnionych interesów osób trzecich i orzekł w tym zakresie co do istoty sprawy. Badając zgodność z prawem pozostałej części decyzji Wojewody organ odwoławczy stwierdził, że czyni ona zadość innym wymogom ustawy, oraz że brak było podstaw do zakwestionowania decyzji poza częścią uchyloną i ustaloną wskazaną w sentencji decyzji.
II.5. Odnosząc się do zarzutów odwołań Minister wskazał, że są one bezzasadne. Minister podniósł, że nie jest uprawniony do korygowania trasy inwestycji kolejowej, ani do zmiany proponowanych we wniosku rozwiązań. Zarówno wojewoda, jak i organ odwoławczy, mogą działać tylko w granicach tego wniosku i nie mają możliwości ingerowania w lokalizację inwestycji, a więc i w przebieg linii podziału nieruchomości, zaproponowany przez wnioskodawcę. Ocenie dokonanej przez organy pierwszej i drugiej instancji może jedynie podlegać zgodność z prawem planowanego przedsięwzięcia, w szczególności spełnienie warunków zawartych w przepisach ustawy. Minister powołał się także, na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z 16 października 2012 r.. K 4/10 - dotyczącym przepisów ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji drogowych - zwrócił uwagę na specyfikę spraw dotyczących budowy dróg publicznych, których budowa jest realizacją celu publicznego. Odnosząc się do zarzutu MC, dotyczącego naruszenia art. 10, art. 28, art, 30, art. 61 § 4 i art. 97 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego z udziałem strony pozbawionej zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych oraz wydanie w takim stanie decyzji kończącej merytorycznie postępowanie, wskazał, że przepisy ustawy nie zawierają definicji strony postępowania prowadzonego w sprawie ustalenia lokalizacji linii kolejowej. Z przepisów ustawy wynika jednak, iż stroną tego postępowania jest z pewnością inwestor oraz właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości objętych liniami rozgraniczającymi teren planowanej inwestycji. Organ wskazał, że kwestie dotyczące dokonywania zmian w ewidencji gruntów i budynków znajdują się poza kompetencjami zarówno wojewody, jak i Ministra. Fakt nieskierowania do skarżącej przez organ I Instancji zawiadomienia zarówno o wszczęciu postępowania, jak i o wydaniu decyzji je kończącej wynikał z niedopełnienia przez nią obowiązku dokonania zmian w ewidencji gruntów. Co do zasady indywidualne zawiadomienie właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości objętych projektowaną inwestycją kolejową wysyłane jest na adres znajdujący się w ewidencji gruntów i budynków, niezależnie od aktualności danych w nim zawartych. Ani inwestor, ani też organ orzekający nie mają obowiązku weryfikacji danych zawartych w ewidencji gruntów pełniącej funkcję katastru. Organ wskazał, że po zbadaniu [...] stycznia 2015 r. zapisów księgi wieczystej nr KR [...] stwierdzono, iż ZC nadal figuruje, jako współwłaściciel działki nr [...]. Natomiast po ponownym zbadaniu księgi wieczystej [...] lutego 2015 r. stwierdzono nowy wpis w dziale II - własność, dokonany [...] lutego 2015 r., z którego wynika, iż MC stała się współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia. Wpisu w księdze wieczystej dokonano po wydaniu decyzji Wojewody [...]. Biorąc zatem pod uwagę fakt, iż w toku postępowania przed organem I instancji następca prawny po zmarłym ZC - MC - nie wykazała przed Wojewodą [...] prawa do spadku po ww. współwłaścicielu działki nr [...], stwierdzić należy, ze organ I instancji nie miał obowiązku kierować do niej zawiadomień o wszczęciu postępowania oraz o wydaniu decyzji je kończącej. Odnosząc się natomiast do zarzutu MC, że decyzja Wojewody [...] w sposób rażący narusza przysługujące jej prawo własności, podlegające szczególnej ochronie przepisami Konstytucji RP, wyjaśnić należy, co następuje. Prawo własności, którego ochronę zapewniają przepisy Konstytucji RP, nie jest prawem bezwzględnym i może być ograniczane, pod warunkiem, że nastąpi to tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza istoty prawa własności (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP). Wywłaszczenie jest natomiast dopuszczalne tylko na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP). W kontrolowanym postępowaniu powyższe warunki wywłaszczenia zostały spełnione. Przejście z mocy prawa własności nieruchomości skarżącego, w granicach wydzielonych liniami rozgraniczającymi następuje na podstawie przepisów ustawy, przewidujących obowiązek ustalenia odszkodowania (art. 9y ust. 1 i 2 ustawy). Podkreślić należy, że pozbawienie skarżącego prawa własności stanowi realizację celu publicznego, jakim jest budowa linii kolejowej mająca służyć polepszeniu komunikacji oraz niezbędnej do ich prawidłowego funkcjonowania infrastruktury technicznej. Takim celem jest z pewnością realizacja przedmiotowej inwestycji. W związku z faktem, że przedmiotowa inwestycja kolejowa jest konieczną inwestycją celu publicznego, brak jest podstaw do podważania prawidłowości decyzji Wojewody [...] w kontekście zarzutu naruszenia prawa własności. Odnosząc się zaś do uwagi MC o konieczności pozostawienia terenu poza działalnością inwestycyjną z uwagi na walory przyrodnicze i krajobrazowe, Minister powołał się na art. 9a-d ust. 3 u.t.k., w sprawach dotyczących lokalizacji linii kolejowych, realizowanych w trybie rozdziału 2b u.t.k., przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym nie stosuje się, z zastrzeżeniem art. 9n ust. 2 i art. 9o ust. 3 pkt 4 lit. g u.t.k. Odnosząc się do stwierdzenia zawartego w odwołaniu AM, iż kształt planowanego przejęcia części działki nr [...] absolutnie nie sugeruje, aby była ona w jakikolwiek sposób potrzebna do budowy linii kolejowej, Minister uznał ten zarzut za bezzasadny. Jak już wcześniej wyjaśniono, organ orzekający w przedmiocie lokalizacji linii kolejowej nie może modyfikować wniosku [...]., ani też korygować przebiegu linii rozgraniczających teren inwestycji. Organ nie posiada także kompetencji do oceny celowości, czy tez słuszności ewentualnej realizacji inwestycji celu publicznego w inny sposób. Mając zatem na względzie, że dokonana przez Wojewodę [...] ocena legalności planowanego przedsięwzięcia, w szczególności spełnienie warunków zawartych w przepisach u.t.k., nie wykazała żadnych nieprawidłowości, organ pierwszej instancji podzielił stanowisko inwestora w zakresie uwag wniesionych przez skarżących. W piśmie z [...] marca 2015 r. inwestor wyjaśnił, że na działce nr [...], z obrębu [...] (powstałej po podziale działki nr [...]), projektowana jest konieczna przebudowa infrastruktury kolidującej z układem torowym tj. sieć gazowa, sieć wodociągowa oraz sieć energetyczna. Przebudowa wymagana jest ze względu na zachowanie normatywnych odległości od układu torowego wynikających z § 125 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 151, poz. 987,z póżn. zm.), zgodnie z którym rurociągi przeprowadzane pod torami kolejowymi powinny być układane w rurach ochronnych lub przepustach z zachowaniem wymogów skrajni budowli, aby możliwy był ich remont lub konserwacja w sposób nie powodujący zakłóceń w prowadzeniu ruchu pojazdów kolejowych. Inwestor podkreślił, że przebudowa i teren wydzielony pod inwestycję ograniczone są do niezbędnego minimum. Minister podkreślił, że jak wynika z wyjaśnień inwestora, podjął on wcześniejsze próby uzgodnienia z właścicielem czasowego wejścia w teren działki nr [...] i wykonanie niezbędnych prac budowlanych, bez jej przejęcia na własność Skarbu Państwa. W związku jednak z faktem że do porozumienia z właścicielem działki nie doszło, oraz z uwagi na bezsporną konieczność przebudowy ww. infrastruktury, inwestor stwierdził, iż nie ma możliwości wyłączenia z linii rozgraniczających teren planowanej inwestycji części działki nr [...]. Odnosząc się do stwierdzenia A, iż na organie ciążył obowiązek wykazania, że ewentualna zwłoka w uzyskaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane godzi w istotne społeczne i gospodarcze cele, Minister wyjaśnił w zawartym na w decyzji Wojewody [...] uzasadnieniu nadania zaskarżonemu rozstrzygnięciu rygoru natychmiastowej wykonalności, organ I instancji wskazał, że przedmiotowa inwestycja realizowana jest m.in. ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i środowisko, obejmującego okres finansowania 2007 - 2015. Aby środki te można było uruchomić, niezbędne jest wykazanie, że strona formalno-prawna inwestycji jest przygotowana. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej umożliwi natomiast inwestorowi niezwłoczne złożenie wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę i realizację przedsięwzięcia bez zagrożenia utraty funduszy unijnych. Pomimo informacji zawartej w odwołaniu A, iż po upływie 6 tygodni od wydania decyzji Wojewody [...] nie został złożony do Wojewody [...] wniosek o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowej linii kolejowej, co, w ocenie skarżącej, przesądza, iż brak było podstaw do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności ww. rozstrzygnięciu, Minister podkreślił, iż powyższe nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia organu I instancji. Wskazał bowiem, że organ II instancji orzekający w sprawie lokalizacji inwestycji nie może uzależniać prawidłowości nadania rygoru natychmiastowej wykonalności od faktu złożenia przez inwestora wniosku o pozwolenie na budowę. Jedynymi przesłankami, w świetle których należy badać prawidłowość nadania takiego rygoru są interes społeczny oraz gospodarczy, o czym stanowi art. 9w u.t.k. Odnosząc się do natomiast do zarzutu A, że organ I instancji nie zbadał, czy objęta liniami rozgraniczającymi teren przedmiotowej inwestycji działka nr [...] jest niezbędna dla planowanych obiektów budowlanych, o jakich mowa w art. 9o ust. 3 pkt 1 u.t.k., Minister uznał ten zarzut za nietrafny. Wskazał, że dokumenty znajdujące się w aktach przedmiotowej sprawy umożliwiały rzetelne zbadanie sytuacji faktycznej i podjęcie rozstrzygnięcia. Wskazać bowiem należy, że art. 9c ust. 3 u.t.k. określa katalog obowiązkowych dokumentów załączanych przez inwestora do wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Organ dokonuje oceny dokumentacji załączonej do wniosku i bada jej zgodność z przepisami prawa określającymi sposób sporządzenia tych dokumentów. Biorąc pod uwagę zakres treści decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, wynikający z art. 9q ust. 1 u.t.k., Minister stwierdził, że przedkładana do wniosku dokumentacja stanowi podstawę poszczególnych rozstrzygnięć zawartych w tej decyzji. Postępowanie wyjaśniające w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej sprowadza się do weryfikacji tego, czy do wniosku zostały dołączone wszystkie dokumenty wymienione w art. 9o ust. 3 u.t.k., czy są one sporządzone zgodnie z przepisami odrębnymi oraz, czy mogą być podstawą do ustalenia lokalizacji linii kolejowej objętej wnioskiem inwestora oraz do ewentualnego, w przypadku wniesienia przez strony postępowania zastrzeżeń do lokalizacji inwestycji, wystąpienia do inwestora z wezwaniem do wypowiedzenia się, czy istnieje możliwość dokonania zmian w przebiegu planowanej inwestycji z uwzględnieniem zgłoszonych postulatów. W niniejszej sprawie organ wyprowadził określone ustalenia z posiadanych dokumentów sporządzonych przez inwestora, do których nie było zastrzeżeń, oraz ze stanowiska przedstawionego przez inwestora w odpowiedzi na wezwanie organu odwoławczego do wypowiedzenia się w sprawie zarzutów i wniosków przedstawionych w przez odwołujące się strony. W ramach modernizacji linii kolejowej, ze względu na kolizję projektowanego układu torowego z istniejącym przebiegiem ulicy, planowana jest przebudowa odcinka niniejszej ulicy na odcinku kolidującym z układem torowym. Zgodnie z warunkami technicznymi wydanymi przez zarządcę drogi tj. Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie, stanowiącymi załącznik do wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, zaprojektowano ulicę jednojezdniową dwupasową o szerokości 5 m z obustronnymi poboczami o szerokości 0,75 m i 1,25 m, z uwzględnieniem planowanej przebudowy ulicy do szerokości jezdni 6 m z obustronnymi chodnikami o szerokości 2 m. Inwestor podkreślił, że spełnienie ww. warunków technicznych zarządcy drogi umożliwia uzyskanie pozytywnego uzgodnienia projektu budowlanego, niezbędnego dla potrzeb uzyskania pozwolenia na budowę. Odnosząc się do zarzutu A, dotyczącego nieuwzględnienia w zaskarżonej decyzji specyfiki sytuacji innego określenia w rozstrzygnięciu decyzji terminu wydania nieruchomości, przy uwzględnieniu faktu nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności tj. zgodnie z art. 9w ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 9q ust. 6 u.t.k. Minister wyjaśnił należy, iż użycie w art. 9q ust. 6 ustawy sformułowania "decyzja (...) określa (...)" oznacza, iż wskazanie terminu, o którym mowa w tym przepisie jest obligatoryjne. Minister podkreślił, iż uzyskanie przez decyzję o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej waloru ostateczności skutkuje ustaniem rygoru natychmiastowej wykonalności, wobec czego wykonanie tej decyzji wynika z faktu jej ostateczności, a nie przymiotu natychmiastowej wykonalności. Jakkolwiek wykonanie decyzji z rygorem natychmiastowej wykonalności i następnie uzyskanie przez decyzję waloru ostateczności nie cofa skutków faktycznych wykonania tej decyzji w czasie obowiązywania rygoru natychmiastową wykonalności, to w przypadku nieobjęcia nieruchomości w posiadanie przez P do dnia, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna, konieczne staje się rozstrzygnięcie w przedmiocie określenia terminu wydania nieruchomości niezbędnych dla realizacji inwestycji. Zatem na gruncie przepisów ustawy mamy do czynienia z dwiema różnymi instytucjami: obligatoryjnym dla organu orzekającego określeniem terminu do wydania nieruchomości i opróżnienia lokali, liczonym od dnia kiedy decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna, nie krótszym niż 30 dni oraz fakultatywnym dla tego organu rygorem natychmiastowej wykonalności, nadawanym na odpowiednio uzasadniony wniosek, odnoszącym się do decyzji organu I instancji i funkcjonującym tylko do czasu uzyskania przez decyzję waloru ostateczności. Minister wskazał, iż istotą rygoru natychmiastowej wykonalności, co wprost wskazał ustawodawca w art. 9w ust. 3 pkt 2 u.t.k., jest obowiązek niezwłocznego wydania nieruchomości, opróżnienia lokali i innych pomieszczeń, niezależnie od wskazania terminu ich wydania, który to termin miałby zastosowania w przypadku ustania rygoru natychmiastowej wykonalności lub wobec nie nadania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej takiego rygoru.
III.1 Ze wskazaną na wstępie decyzją Ministra nie zgodzili się skarżący.
III.1.1. MC zaskarżonej decyzji zarzuciła a) naruszenie art. 10, art. 28, art. 30, art. 61 §4 i art. 97 §1 pkt 1 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że postępowanie administracyjne, którego strona nie żyje jest ważne (pomimo ustawowego obowiązku zawieszenia postępowania w sytuacji śmierci strony), a w konsekwencji przyjęcie, iż wydana w takim stanie decyzja nie jest bezwzględnie nieważna, a w konsekwencji naruszenie art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak ich zastosowania; b) naruszenie art. 9o u.t.k. poprzez brak jego zastosowania, a tym samym całkowite pominięcie uregulowań kodeksu postępowania administracyjnego odnoszących się do stron postępowania administracyjnego; c) naruszenie art. 9ad ust.3 u.t.k. w brzmieniu obowiązującym od 7 sierpnia 2014 r., poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy przepis ten nie mógł zostać zastosowany z uwagi na datę jego wejścia w życie.
III.1.2. AM zaskarżonej decyzji zarzucił: a) naruszenie art. 9o ust 3 pkt 1 i 3, art. 9q ust 1 pkt 4 oraz art. 9s ust. 3 pkt 1 u.t.k. poprzez uznanie, że prawidłowo określono zakres planowanej inwestycji w części wkraczającej znacznie na nieruchomość obejmującą działkę gruntu numer [...] i uznanie, że inwestor w sposób odpowiedni zagwarantował przy realizacji inwestycji ochronę właściciela ww. nieruchomości; b) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przez zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący ograniczający się w zasadzie do przyjęcia za własne wyjaśnienia inwestora przedmiotowej inwestycji linii kolejowej.
III.1.3. A wniosła skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] maja 2015 r. wskazując, że uzasadnienie zostanie sporządzone w późniejszym terminie. Wniosła równocześnie o wstrzymanie wykonania decyzji, podnosząc w uzasadnieniu wniosku między innymi, że nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wymaga jednoznacznego wykazania jakie względy gospodarcze oraz społeczne stały za uznaniem organu, iż decyzji należy ten rygor nadać poprzez wskazanie przesłanek wskazujących, iż rygor natychmiastową wykonalności decyzji był niezbędny dla wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowalne, w stosunku do wszystkich nieruchomości podlegających wywłaszczeniu, a w szczególności działki nr [...] oraz iż celów nadania tego rygoru można było w inny sposób uzyskać. Organ winien także wykazać, że ewentualna zwłoka w uzyskaniu prawa do dysponowania nieruchomości na cele budowlane godzi w istotne społeczne i gospodarcze cele. Organ nie wskazał żadnego argumentu za ewentualną tezą, iż zwłoka w uzyskaniu prawa do dysponowania terenem na cele budowalne, wynosząca zgodnie z ustawą maksymalnie 6 tygodni. Pomimo upływu ponad 8 miesięcy od nadania decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności nie został złożony wniosek o wydanie pozwolenia na budowę linii kolejowej, o jakiej mowa w decyzji.
III.2. W odpowiedziach na skargi Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
III.3. W pismach z [...] grudnia 2015 r. Inwestor odniósł się do zarzutów MC dotyczących naruszenia art. 10, 28, 30, 61 § 4 oraz art. 97 § 1 p. 1 k.p.a. Wskazując, że art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. nie miał w przedmiotowej sprawie zastosowania, albowiem ZC zmarł 11 grudnia 2012 r., zaś postępowanie w sprawie wydania decyzji lokalizacyjnej zostało wszczęte [...] marca 2014 r., co potwierdza treść pisma Wojewody [...] z [...] maja 2014 r. Jednocześnie, w ocenie inwestora dwuletnie zaniechanie przez Skarżącą aktualizacji danych ewidencyjnych nie może uzasadniać podnoszonych zarzutów, w sytuacji gdy organ administracji publicznej prowadził postępowanie zgodnie z obowiązującym prawem, tj. art. 9o ust. 6 u.t.k.
III.4. Odpowiadając na zarzuty AM w piśmie z [...] stycznia 2016 r. Inwestor wskazał, że nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem, jakoby planowana inwestycja znacznie wkraczała na działkę nr ew. [...]. W oparciu o mapy podziału działek stwierdzić bowiem należy, że w wyniku podziału ww. działki powstała działka nr ew. [...] (o powierzchni [...]ha) oraz działka nr ew. [...] (o powierzchni [...]ha), przeznaczona dla realizacji projektowanej inwestycji. Zważywszy na powierzchnię działki nr ew. [...] trudno przyjąć, że jest ona znaczna (wynosi 1,77%), biorąc pod uwagę powierzchnię pierwotnej działki. Ponadto wskazał na konieczność przebudowy (na działce nr ew. [...]) infrastruktury kolidującej z układem torowym, tj. sieci gazowej, sieci wodociągowej oraz sieci energetycznej, co wynika z obowiązku zachowania normatywnych odległości od układu torowego, które wynikają z § 125 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 151, poz. 987 ze zm.) i jest związane z projektowanym układem torowym do [...] co niewątpliwie uzasadnia interes publiczny.
III.5. Na rozprawie 15 stycznia 2016 r. A, złożyła pismo, w którym wskazała m. in., że organy obu instancji poczyniły błędne ustalenia faktyczne istotne co do istotnych okoliczności będących podstawą rozstrzygnięcia pod wpływem wprowadzenie ich w błąd przez inwestora, co do rzekomego istnienia w terenie ul. [...]. Jednocześnie podkreśliła, że brak jest podstaw do wywłaszczenia działki [...], albowiem jeśli znajduje się tam droga publiczna to z mocy prawa stała się własnością Gminy [...]. Oczywistym jest zdaniem skarżącej, iż droga gminna nie może być usytuowana na gruncie Skarbu Państwa i to dodatkowo oddanego w użytkowanie wieczyste spółce prawa handlowego. Ponadto A podniosła, że w związku z brakiem obowiązku zawiadamiania właścicieli wywłaszczonej nieruchomości o wszczęciu postępowania i wydaniu decyzji o wywłaszczeniowej, organ był zobowiązany ustalić właścicieli nieruchomości, a skierowanie decyzji do nieżyjących właścicieli lub współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości stanowi oczywiste i rażące naruszenie prawa. Zaskarżonej decyzji A zarzuciła także błędne uznanie przez oba organy, iż teren m.in. działki nr [...] obręb [...] jest niezbędny dla planowanych obiektów budowlanych, o jakich mowa w art. 9o. ust. 3. pkt 1 w zw. z art. 9n ust. 1 u.t.k. Zarzucono również naruszenie art. 9o ust. 3a. pkt 4. lit. i u.t.k.
III.6. W nawiązaniu do nowych zarzutów podniesionych przez A, w piśmie z [...] lutego 2016 r. inwestor wskazał, że w stanie istniejącym ul.[...] na odcinku od ul. [...]; ul. [...] przebiega w terenie kolejowym zamkniętym i na długim odcinku stanowi drogę gruntową. Powołał się także na dokumenty [załącznik nr 2 do uchwały Nr [...] Rady Narodowej Miasta [...] z [...] maja 1986 r. (Dz. Urz. Województwa [...] Nr 10, poz. 84), uchwałę Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] czerwca 1991 r. w sprawie zmian nazw ulic i placów, załącznik nr 1 do uchwały Nr [...] Zarządu Województwa [...] z [...] października 2005 r. w sprawie nadania numerów dla dróg gminnych na obszarze [...]] potwierdzające, że ul. [...] istnieje w terenie oraz stanowi drogę publiczną, której została nadana kategoria drogi gminnej już w 1986 r. Inwestor podkreślił, że opisana w decyzji Wojewody [...] konieczna przebudowa linii kolejowej, ukształtowanie terenu (wysokie skarpy nasypu po stronie południowej) oraz lokalizacja budynku stacyjnego po stronie południowej (budynek po modernizacji pozostanie w istniejącej lokalizacji) determinują usytuowanie nowego układu torowego stacji [...].
III.7. Wyrokiem z 11 marca 2016 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2504/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] maja 2015 r., nr [...]w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego dotyczącego odwołania C. W uzasadnieniu Sąd wskazał między innymi, że skarżącej przysługuje interes prawny w postępowaniu, albowiem była właścicielem nieruchomości (działka nr [...]), której część została przejęta na podstawie decyzji Wojewody [...] Nr [...] z [...] listopada 2014 r.
III.8. Na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2016 r. występujący w imieniu inwestora [...] wyjaśnił, że umowa z wykonawcą została podpisana na podstawie uzyskanego pozwolenia na budowę i dwa dni temu teren budowy został wydany wykonawcy. W dzienniku budowy do chwili obecnej nie ujawniono jeszcze żadnych wpisów.
IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
IV.1. Skargi zasługują na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż zostały w nich podniesione.
IV.2. Na wstępie należy wskazać, że w świetle art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a"), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonywanie oceny pod kątem zgodności z prawem oznacza z kolei, że sąd administracyjny sprawując wymiar sprawiedliwości bada legalność, a nie celowość działalności administracji publicznej. Badanie to sprowadza się do oceny zgodności z prawem zaskarżonego zachowania organu administracji publicznej w trzech płaszczyznach, a mianowicie: a) respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych, b) dochowania wymaganej prawem procedury c) zgodności działania z prawem materialnym (por. np. uzasadnienie uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1). Równocześnie należy zwrócić uwagę na okoliczność, że wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd I instancji ma obowiązek badania w pełnym zakresie treści zaskarżonego do sądu rozstrzygnięcia organu co do zgodności z prawem, żadna bowiem część tego aktu nie korzysta z domniemania prawidłowości. Z przepisu tego wynika, że granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny wyznaczone są przez granice sprawy administracyjnej, która zgodnie z tym przepisem powinna być rozumiana w znaczeniu materialnoprawnym, a nie procesowym. Ponadto, zakresem rozpoznania objęte są wszystkie czynności i akty wydane w danej sprawie administracyjnej, niezależnie od tego, w jakim stadium postępowania i w jakim trybie zostały podjęte (por. np. wyrok NSA z 15 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1353/05, wyrok NSA z dnia 10 października 2012 r., II OSK 1726/12; wyrok NSA z 23 kwietnia 2013 r., I GSK 799/11, CBOSA; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 3 wyd., Warszawa 2015, s. 571, Nb 6).
IV.3. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli jest wskazana na wstępie decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] maja 2015 r. Decyzją tą Minister w części uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2014 r. i orzekł w to miejsce co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w pozostałej części Minister utrzymał tę decyzję Wojewody w mocy (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.). Sądowi jest z urzędu wiadome, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2504/15 uwzględniono skargę C z siedzibą w [...] i uchyloną decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] maja 2015 r., znak [...] w części w jakiej umarzała postępowanie odwoławcze w zakresie odwołania wniesionego przez tę spółkę od wspomnianej wyżej decyzji Wojewody [...] Nr [...] z [...] listopada 2014 r. Powstaje zatem zagadnienie wpływu nadmienionego wyroku WSA Warszawie z 11 marca 2016 r. na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Wyrok ten co prawda nie jest jeszcze prawomocny, ale zgodnie z art. 152 § 1 p.p.s.a. wskazana decyzja Ministra z [...] maja 2015 r. nie wywołuje skutków prawnych. Sąd nie zdecydował się na zawieszenie niniejszego postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., albowiem wadliwość decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] maja 2015 r. w części odnoszącej się do spółki C z siedzibą w [...] została przyznana na rozprawie przez organ i inwestora, a nadto Sąd miał na uwadze postulat szybkości postępowania (art. 7 p.p.s.a.), w niniejszej sprawie wzmocniony jeszcze treścią art. 9r ust. 1 u.t.k.
IV.4. W ocenie Sądu, rozstrzygając to zagadnienie należy w pierwszej kolejności wskazać, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji przez dwie lub więcej stron postępowania administracyjnego nakłada na organ odwoławczy obowiązek ich łącznego rozpatrzenia w jednym terminie, co wynika m. in. z art. 138 § 1 k.p.a. W wypadku gdy organ II instancji wyda decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, mimo nie rozpatrzenia wszystkich wniesionych odwołań, to orzeczenie to kończy postępowanie odwoławcze. W takiej sytuacji wyłączona jest możliwość rozpoznania innych, dotychczas nie rozpatrzonych odwołań i ponownego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym. Wydanie w takim przypadku decyzji przez organ II instancji co do nierozpoznanego dotychczas odwołania byłoby wydaniem decyzji bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – zob. np. wyrok NSA z 2 października 2003 r., IV SA 3643/02; wyrok NSA z 1 kwietnia 2005 r., OSK 1230/04; wyrok NSA z 8 kwietnia 2014 r., II OSK 2638/12, CBOSA). Stąd też w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wydanie decyzji ostatecznej w sytuacji gdy wszystkie prawidłowo wniesione w terminie odwołania nie zostały rozpatrzone przez organ odwoławczy, może skutkować w pierwszej kolejności tym, że organ odwoławczy powinien wszcząć z urzędu w trybie nadzwyczajnym postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podjętej na skutek rozpoznania jednego z kilku odwołań, a następnie rozpoznać łącznie wszystkie wniesione odwołania (por. wyroki NSA: z 31 sierpnia 2010 r., II OSK 1198/09 oraz dnia z 19 września 2014 r., I OSK 314/13, CBOSA). Sąd w niniejszym składzie podziela również pogląd, że w sytuacji, w której decyzja ostateczna utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji jest przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, a w sprawie ujawniono okoliczność nierozpoznania jednego z odwołań, wystarczające jest uchylenie decyzji organu odwoławczego (por. np. wyrok NSA z 5 stycznia 2016 r., II OSK 1065/14, CBOSA). W powołanym orzeczeniu wskazano w szczególności, że prawo do zaskarżania rozstrzygnięć pierwszoinstancyjnych jest jednym z filarów demokratycznego państwa prawa, a takie uprawnienie strony postępowania jest zagwarantowane nie tylko przez przepisy procedury administracyjnej, ale przede wszystkich wynika to z przyznanych konstytucyjnie praw jednostki. Zgodnie z art. 78 Konstytucji RP każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. Wyrażona w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności wpisuje się zatem w konstytucyjnie zagwarantowany katalog praw, co stanowi o jej doniosłości oraz podstawowym znaczeniu dla funkcjonowania państwa demokratycznego, o jakim mowa w art. 2 Konstytucji RP. Pozostawienie nierozpatrzonego odwołania poza podjętym rozstrzygnięciem przez organ odwoławczy narusza również zaufanie obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.).
IV.5. Zdaniem Sądu, ustalenia zawarte w punkcie IV.4 powyżej należy odpowiednio odnieść do układu procesowego, jaki zaistniał w niniejsze sprawie. W świetle konstytucyjnej zasady równości (art. 32 Konstytucji RP) oraz zasady zaufania (art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 8 k.p.a.) strona, wobec której wadliwie umorzono postępowanie odwoławcze wydając decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., nie powinna się bowiem znajdować w gorszej sytuacji niż podmiot, którego odwołanie nie zostało w ogóle rozpoznane przez organ odwoławczy (np. w skutek przeoczenia). W obu przypadkach chodzi bowiem o pozbawienie tych podmiotów konstytucyjnego prawa do merytorycznego rozpoznania odwołania na skutek uchybień ze strony organu administracji publicznej.
IV.6. W ocenie Sądu uchyleniu zaskarżonej decyzji nie stoi na przeszkodzie regulacja zawarta w art. 9ac ust. 3 w zw. z ust. 4 u.t.k. Zgodnie z powołaną regulacją, w przypadku uwzględnienia skargi na decyzję o ustaleniu linii kolejowej, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, sąd administracyjny po upływie 14 dni od dnia rozpoczęcia budowy linii kolejowej może stwierdzić jedynie, że decyzja narusza prawo z przyczyn wyszczególnionych w art. 145 lub w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Po pierwsze, z wyjaśnień pełnomocnika inwestora Pana [...] (Dyrektora Projektu w Zespole projektu unijnego nr [...] w [...]) złożonych na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2016 r. wynika, że teren budowy został wydany wykonawcy dwa dni przed rozprawą i w dzienniku budowy nie ma jeszcze żadnych wpisów (k. 276). W piśmiennictwie (zob. Ewa Skorczyńska, Komentarz do art.9(ac) ustawy o transporcie kolejowym, LEX 2013) przyjmuje się, że przesłankę "rozpoczęcia budowy" należy odczytywać przez pryzmat art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.). Zgodnie z art. 41 ust. 1 Prawa budowlanego, rozpoczęcie budowy następuje z chwilą podjęcia prac przygotowawczych na terenie budowy. W myśl zaś art. 41 ust. 1 Prawa budowlanego, pracami przygotowawczymi są:
1) wytyczenie geodezyjne obiektów w terenie;
2) wykonanie niwelacji terenu;
3) zagospodarowanie terenu budowy wraz z budową tymczasowych obiektów;
4) wykonanie przyłączy do sieci infrastruktury technicznej na potrzeby budowy.
Wskazuje się przy tym, że pomocne w ustaleniu terminu rozpoczęcia budowy może być informacja zawarta w zgłoszeniu inwestora, o którym mowa w art. 41 ust. 4 Prawa budowlanego, a także stosowne wpisy w dzienniku budowy (por. M. Wolanin, Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Komentarz, Warszawa 2010, s. 316). Należy dodać, że takie rozumienie przesłanki rozpoczęcia budowy zostało zaaprobowane w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 16 października 2012 r., K 4/10, OTK-A 2012/9/106. Mając na uwadze powyższe oświadczenie [...] przyjąć należy, że nie minęło 14 dni od rozpoczęcia budowy, skoro dopiero dwa dni przed rozprawą nastąpiło wydanie terenu budowy wykonawcy, która to czynność poprzedza zwykle czynności określone w art. 41 ust. 2 Prawa budowlanego. Po drugie, niezależnie od ewentualnych kontrowersji co do sposobu interpretacji pojęcia "rozpoczęcia budowy" i ustaleń co do rzeczywistej sytuacji w odniesieniu do przedmiotowej inwestycji, Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 30 listopada 2010 r., II OSK 2148/10, ONSAiWSA 2012/4/65. Zgodnie z tym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, "Przepis art. 31 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. Nr 80, poz. 721 ze zm.), w brzmieniu przed jego zmianą ustawą z 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 154, poz. 958), odnosi się do decyzji organu pierwszej instancji o pozwoleniu na budowę drogi, decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, i nie zawiera ograniczeń w zakresie orzekania przez sąd administracyjny w stosunku do decyzji organu odwoławczego". Należy wskazać, że pogląd ten zachowuje w pełni aktualność na gruncie 9ac ust. 3 w zw. z ust. 4 u.t.k., albowiem art. 9ac ust. 3 u.t.k. odpowiada co do istoty art. 31 ust. 2 specustawy drogowej w brzmieniu sprzed nowelizacji wskazanej w cytowanym orzeczeniu NSA. Reasumując, wyłączenie zawarte w art. 9ac ust. 3 w zw. z ust. 4 u.t.k. dotyczy decyzji organu I instancji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, której to decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Wyłączenie to nie jest natomiast stosowane wobec decyzji organu odwoławczego. Sąd podziela w całości argumentację prawną podaną w uzasadnianiu wyroku NSA z 30 listopada 2010 r., II OSK 2148/10 przemawiającą za takim poglądem. W szczególności stanowisko to jest wyrazem wyważenia interesu publicznego (m.in. konieczności budowy infrastruktury kolejowej oraz efektywnego wydawania funduszy unijnych) oraz interesu indywidulanego stron danego postępowania. Uchylenie decyzji organu II instancji nie pozbawia bowiem natychmiastowej wykonalności decyzji organu I instancji. Oznacza to w szczególności, że decyzja ta wciąż jest podstawą do ubiegania się o pozwolenie na budowę oraz prowadzenie robót budowalnych (art. art. 9w u.t.k.). Godzi się podkreślić, że wykładnię przyjętą w wyroku NSA z 30 listopada 2010 r., II OSK 2148/10 podzielił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 października 2012 r., K 4/10, OTK-A 2012/9/106.
IV.7. W aspekcie treści art. 9r ust.2 u.t.k. należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie zachodzi konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Przyczyną uwzględnienia skargi nie jest bowiem ewentualna wada decyzji ograniczona do poszczególnego odcinka linii kolejowej, nieruchomości lub działki, a naruszenie podstawowych zasad procedury administracyjnej związanych z zasadami rozpoznawania odwołań. Dodać należy, że w odwołaniu od decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, a także w dalszych ewentualnych pismach złożonych przed wydaniem decyzji przez organ II instancji, strona może podnosić wszelkie zarzuty wobec decyzji I instancji, również te nie związane wprost z przebiegiem inwestycji przez nieruchomość odwołującego się. Ustawodawca nie wprowadził w tej kwestii odmiennych regulacji w u.t.k. w porównaniu z zasadami kodeksowymi (zob. art. 127 – 128 k.p.a.). Z drugiej strony, o czym była już mowa, wyrok wydany w niniejszej sprawie nie pozostaje w sprzeczności z celem u.t.k., jakiem jest sprawna budowa linii kolejowych i efektywne wydawanie funduszy unijnych. Uchylona została bowiem tylko decyzja II instancji i w obrocie prawnym pozostaje decyzja Wojewody zaopatrzona w rygor natychmiastowej wykonalności.
IV.8. Mając na uwadze przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji (uprzednie uchylenie wadliwej decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze wobec jednej ze stron postępowania) oraz prawo tej strony do merytorycznego rozpoznania jej odwołania przez Ministra, Sąd nie może w niniejszym wyroku formułować ocen prawnych co do zarzutów podniesionych w skargach. Zarzuty te mogą być bowiem również podniesione przez spółkę w ramach ponownego postępowania odwoławczego. Ewentualne sformułowanie przez Sąd w niniejszym wyroku rzeczonych ocen, w aspekcie art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 171 p.p.s.a., pozbawiłoby spółkę C prawa do podnoszenia takich zarzutów w trakcie postępowania odwoławczego oraz w ewentualnej skardze do sądu administracyjnego.
IV.9. Rozpoznając sprawę ponownie Minister orzeknie na podstawie art. 138 k.p.a., mając na uwadze aktualny stan faktyczny i relewantny stan prawny sprawy oraz wszystkie skutecznie wniesione odwołania, w tym odwołanie C.
IV.10. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 i art. 15 k.p.a. orzeczono jak w punkcie I sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (na koszty te składają się wpisy w wysokości 500 zł uiszczone przez skarżących).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło