II SA/Kr 600/16

WyrokWSA w Krakowie2016-07-08

Skład orzekający: Anna Szkodzińska, Paweł Darmoń, Agnieszka Nawara-Dubiel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe, jeśli istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, mimo że wcześniej wydane pozwolenie na budowę zostało uchylone?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego nie może umorzyć postępowania jako bezprzedmiotowe w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, jeśli wcześniej wydane pozwolenie na budowę, na podstawie którego prowadzono roboty, zostało uchylone. Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie kończy proces budowlany, ale nie wyklucza możliwości oceny zgodności z prawem wykonanych robót budowlanych, zwłaszcza gdy pozwolenie na budowę było wadliwe. W przypadku współistnienia wadliwego pozwolenia na budowę i ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, organ powinien dokładnie zbadać zakres postępowań nadzorczych i ich wzajemne relacje, zamiast arbitralnie umarzać postępowanie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi C.S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 lipca 2010 r. umarzającą postępowanie w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek skarżącej w związku z naruszeniem postanowienia WSA o wstrzymaniu wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę. Organy obu instancji umorzyły postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe w związku z wydaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. i błędne stanowisko organów.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr.) Sędziowie : WSA Paweł Darmoń WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2016 r. sprawy ze skargi C. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 lipca 2010 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej C. S. kwotę 997 zł ( słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. decyzją z 5 stycznia 2010 r. nr [...] (znak: [...] ), na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 290 – dalej jako: p.b.), umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek C.S. dotyczący wstrzymania robót budowlanych przy ul. [...] w K. , prowadzonych przez inwestora A. S.A. z siedzibą w B. , pomimo postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 stycznia 2008 r. o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 484/07. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał: Postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek skarżącej w przedmiocie podjęcia działań w celu wyegzekwowania zastosowania się przez inwestora do postanowienia z dnia 28 stycznia 2008 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o wstrzymaniu wykonania decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 29 czerwca 2006 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, który to wniosek wpłynął do organu w dniu 5 maja 2008 r. W wyniku przeprowadzonych oględzin na terenie inwestycji w dniu 11 marca 2008 r., organ ustalił, że inwestor nie prowadził robót budowlanych po otrzymaniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 28 stycznia 2008 r. poza robotami porządkowymi i zabezpieczającymi. Ponadto w obrębie inwestycji wykonywane były przyłącza (energetyczne, cieplne, wodne i kanalizacyjne) na podstawie art. 29a ust. 2 i art. 30 ust. 1 pkt 1a p.b. Następnie w dniu 3 lutego 2009 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe. W wyniku rozpoznania odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 16 lipca 2009 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W decyzji tej organ odwoławczy podniósł, że w sprawie inwestycji przy ul. [...] w K. , organ I instancji prowadzi cztery odrębne postępowania, w których zdaniem organu II instancji zachodzi tożsamość przedmiotu (inwestycji), podmiotu (inwestora) oraz stron postępowania. W nawiązaniu dom tej uwagi organ I instancji stwierdził, że nie podważa twierdzenia, że we wszystkich prowadzonych przez niego postępowaniach inwestorem jest jedna spółka i przedmiotem postępowania jest jedna budowa, jednak każde z postępowań dotyczy innego aspektu prawnego, a ich wszczęcia miały miejsce w różnych datach i sytuacji faktycznej inwestycji. W aktualnym stanie prawnym decyzja o pozwoleniu na budowę z dnia 29 czerwca 2006 r. wydana przez Prezydenta Miasta K. została wyeliminowana z obrotu prawnego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 lipca 2008 r. (sygn. akt II SA/Kr 484/07). W dniu 15 maja 2009 r. Prezydent Miasta K. wydał decyzję umarzającą postępowanie w zakresie wykonanych robót budowlanych, tzn. zrealizowanego na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 29 czerwca 2006 r. budynku mieszkalno-usługowego wielorodzinnego z garażem podziemnym oraz wjazdu i przebudowy chodnika na działce nr [...] ,[...] obr. [...] przy ul. [...] w K. oraz zatwierdzającą w całości projekt budowlany i wydającą pozwolenie na budowę co do robót pozostałych. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez Wojewodę decyzją z dnia 9 września 2009 r. Dlatego też w obecnej sytuacji brak było podstaw do podjęcia interwencji nadzorczej. Odwołanie od ww. decyzji złożyła C.S. , wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Decyzją z 14 lipca 2010 r. (znak: [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i 105 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 2 p.b., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. , uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał: Prawomocnym wyrokiem z dnia 16 lipca 2008 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (sygn. akt II SA/Kr 484/07) uchylił ostateczną decyzję Wojewody z dnia 21 lutego 2007 r. i orzekł, że decyzja o pozwoleniu na budowę nie może być wykonywana. W sytuacji, gdy w stosunku do określonego obiektu zostało już wszczęte postępowanie w związku z badaniem wystąpienia przesłanki z art. 50 ust. 1 p.b., nie jest uprawnione wszczynanie kolejnych postępowań, których rezultatem może być również wydanie decyzji w tym trybie. Z treści art. 51 p.b. wynika bowiem, że na skutek przeprowadzonego postępowania naprawczego – przy takim samym stanie faktycznym obiektu można wydać tylko jedną z decyzji określonych w art. 51 ust. 1 p.b. Zakończenie postępowania naprawczego, prowadzonego w trybie art. 51 p.b. oznacza, że obiekt został doprowadzony do stanu zgodnego z prawem. W ocenie organu odwoławczego uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada przepisom prawa, gdyż nie odnosi się do aktualnego stanu faktycznego inwestycji w dacie orzekania, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. W toku postępowania odwoławczego wpłynęły do organu rozstrzygnięcia organów administracji architektoniczno-budowlanej, zmieniające w istotny sposób stan prawny sprawy, a mianowicie decyzja umarzająca postępowanie w zakresie zrealizowanego budynku mieszkalno-usługowego z garażem podziemnym i wjazdem oraz przebudową chodnika, zatwierdzająca w całości projekt budowlany i orzekająca o pozwoleniu na budowę zakresie budowy instalacji wewnętrznych: elektrycznych, wod.-kan., c.o., wentylacji mechanicznej garażu podziemnego, węzła cieplnego – wymiennikowi oraz wykonania robót wykończeniowych zewnętrznych i wewnętrznych w zrealizowanym obiekcie budowlanym, utrzymana w mocy decyzją Wojewody z dnia 9 września 2009 r. Z treści ww. decyzji wynika, że C.S. jest stroną w tym postępowaniu. W dniu orzekania w niniejszej sprawie nie funkcjonowało również w obiegu prawnym postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych dla przedmiotowej inwestycji, wydane w trybie art. 50 ust. 1 p.b., nie została też wydana żadna decyzja, o której mowa w art. 51 ust. 1 p.b., natomiast inwestor ukończył inwestycję na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody z dnia 9 września 2009 r. W oparciu o powyższą decyzję została wydana ostateczna decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. z dnia 28 kwietnia 2010 r. o pozwoleniu na użytkowanie wskazanej inwestycji. Dlatego też w ocenie organu odwoławczego, w aktualnym stanie faktycznym, brak było podstaw do dalszych ingerencji organu nadzoru budowlanego i prowadzenia procedury naprawczej celem doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, to zaś czyniło prowadzone postępowanie administracyjne bezprzedmiotowym. Dlatego też inne rozstrzygnięcie, niż podjęte w sprawie, naruszałoby jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasadę res iudicata, stanowiącą przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, określoną w art. 156 § 1 k.p.a. Od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 14 lipca 2010 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła C.S. , wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. wskazując, że stanowisko organu I i II instancji jest nieprawidłowe. W ocenie skarżącej organy nadzoru budowlanego tolerują prowadzenie nielegalnych robót budowlanych i wprowadzają nowy, nieznany ustawie tryb legalizacji samowoli budowlanej, co rażąco narusza porządek prawny. Wyrokiem z dnia 25 lutego 2014 r. (sygn. akt II SA/Kr 62/14) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję organu I i II instancji. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że decyzja z dnia 9 września 2009 r. Wojewoda utrzymująca w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w zakresie wykonanych robót budowlanych, tj. zrealizowanego na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 29 czerwca 2006 r. i udzieleniu pozwolenia na dokończenie inwestycji w zakresie instalacji wewnętrznych oraz wykonania robót wykończeniowych, została następnie uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 grudnia 2012 r. (sygn. akt II SA/Kr 1002/12), który uprawomocnił się w dniu 9 grudnia 2013 r. Co prawda w chwili wydawania zaskarżonej decyzji, decyzja ta jeszcze obowiązywała, ale organ administracji miał świadomość, że została już zaskarżona do Sądu. Organ odwoławczy bezpodstawnie przyjął, jakoby postępowanie prowadzone z wniosku skarżącej o zastosowanie się do postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o wstrzymaniu wykonania decyzji, stało się bezprzedmiotowe w związku z wydaniem decyzji z dnia 9 września 2009 r., która to decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego. Podkreślił przy tym, że w dacie orzekania przez Sąd o legalności decyzji administracyjnej, której rozstrzygnięcie oparte jest w całości na innej decyzji, Sąd nie może nie uwzględnić faktu, że decyzja ta (z dnia 9 września 2009 r.) została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów, w następstwie czego wadliwa była również zaskarżona decyzja, gdyż opierała się w całości o wadliwą podstawę – decyzję innego organu administracji, której to wadliwość została stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. W ocenie Sądu wydając zaskarżoną decyzję, organ naruszył tym samym art. 7, art 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Ponadto organ odwoławczy nie wyjaśnił też, dlaczego – jego zdaniem – bezprzedmiotowe jest postępowanie przed organem I instancji w sprawie kontynuacji robót budowlanych pomimo ich wstrzymania postanowieniem z dnia 28 stycznia 2008 r., jeżeli nowe pozwolenie na budowę (dokończenie prac) wydane zostało dnia 9 września 2009 r. Jeżeli w tym okresie inwestor prowadził roboty budowlane, to postępowanie nie było bezprzedmiotowe. Natomiast organ odwoławczy – w ocenie Sądu – nie zajął żadnego stanowiska w odniesieniu do tego, czy w okresie od dnia 28 stycznia 2008 r. do dnia 9 września 2009 r. inwestor prowadził roboty budowlane. Sąd pierwszej instancji uwzględnił skargę również dlatego, że – w jego ocenie – nie wszystkie osoby zainteresowane brały w nim udział. Wskazał przy tym osobę M.K. która brała udział w innym, równolegle prowadzonym postępowaniu dotyczącym przedmiotowej inwestycji. Skargę kasacyjną od ww. wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego uczestnik postępowania A. S.A. z siedzibą w B. (inwestor po zmianie formy prawnej). Wyrokiem z dnia 25 lutego 2016 r. (sygn. akt II OSK 1571/14) Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej A. S.A. z siedzibą w B. uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że błędne było stanowisko Sądu pierwszej instancji, według którego organ odwoławczy powinien był uwzględnić wadliwość decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 15 maja 2009 r. oraz decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 9 września 2009 r., wynikającą z faktu ich uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2012 r. (sygn. akt II SA/Kr 1002/12). Sąd drugiej instancji podał, że w chwili wydawania zaskarżonej decyzji, decyzje te obowiązywały, gdyż, mimo że zostały zaskarżone do Sądu administracyjnego, ich wykonanie nie zostało wstrzymane. W ocenie Sądu drugiej instancji organ administracji nie mógł więc antycypować rozstrzygnięcia Sądu administracyjnego, które odnośnie do tych decyzji zapadnie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynikało, że to nie fakt wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 15 maja 2009 r. oraz decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 9 września 2009 r.) był przesądzającym czynnikiem o umorzeniu postępowania, lecz wydanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. decyzji z dnia 28 kwietnia 2010 r. o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, którego dotyczy sprawa, a który to czynnik Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pominął. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że skoro organ odwoławczy uznał, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe z powodu wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, to Sąd pierwszej instancji powinien był ten aspekt argumentacji ocenić, zwłaszcza że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego kończy proces budowlany. Dlatego też w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji powinien był zająć wyraźne stanowisko co do tego, czy taki fakt wyklucza możliwość prowadzenia jakiegokolwiek postępowania, którego przedmiotem jest ocena zgodności z prawem wcześniej wykonanych robót budowlanych. Bez wyjaśnienia tej kwestii, w szczególności porównania przedmiotu oceny dokonywanej przez organy administracji w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie i w postępowaniu, które miałoby być prowadzone na skutek podania skarżącej z dnia 5 maja 2008 r., nie sposób – w ocenie Sądu drugiej instancji – zanegować stanowiska organu administracji, że mogłoby dojść do nieważności decyzji z przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył przy tym, że istota postępowania prowadzonego na podstawie podania skarżącej polegała na sprawdzeniu, czy określone roboty budowlane zostały wykonane na podstawie pozwolenia na budowę (w okresie, kiedy skuteczność pozwolenia na budowę została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wstrzymana). Sąd drugiej instancji wskazał, że w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę ocenia się zgodność z prawem robót budowlanych wykonanych na podstawie konkretnego pozwolenia na budowę, a w związku z tym udzielenie pozwolenia na użytkowanie przesądza, że roboty budowlane zostały wykonane na podstawie pozwolenia na budowę. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że o ile Sąd pierwszej instancji uznał, że M.K. powinna była brać udział w postępowaniu administracyjnym, w którym wydano zaskarżoną decyzję, to uwzględnienie skargi z tego powodu powinien był on uzależnić od stanowiska tej osoby w tym zakresie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie był również uprawniony do automatycznego przeniesienia na rozpoznawaną sprawę, ustaleń co do udziału tej osoby w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, jako że sytuacja prawna skarżącej oraz M.K. może być różna z uwagi na różne umiejscowienie nieruchomości, których są właścicielkami, wobec wykonywanych robót budowlanych. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji ma uwzględnić wykładnię prawa przyjętą przez Sąd drugiej instancji, a niezależnie od tego Sąd ten powinien rozważyć zasadność prowadzenia przez organy administracji odrębnych postępowań wszczynanych na podstawie podań skarżącej składanych na różnym etapie tego samego procesu budowlanego. W szczególności Sąd pierwszej instancji musi ocenić, czy organ administracji nie powinien był uznać, że każde z tych podań dotyczy w istocie tej samej sprawy, mianowicie oceny zgodności z prawem robót budowlanych wykonywanych na podstawie udzielonego skarżącej kasacyjnie pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W uzasadnieniu wyroku z dnia 25 lutego 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny sformułował oceny w trzech zasadniczych kwestiach: wpływu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu na wynik toczących się postępowań dotyczących zgodności z prawem wykonywanych robót, dopuszczalności mnogości postępowań nadzorczych dotyczących tej samej inwestycji, wreszcie kręgu stron owych postępowań nadzorczych. W kwestii pierwszej Sąd II instancji nakazał zbadanie, czy i w jakim zakresie przedmiot postępowań nadzorczych wszczętych i prowadzonych w trakcie realizacji inwestycji pokrywa się z zakresem rozstrzygnięcia o pozwoleniu na użytkowanie zrealizowanego już obiektu. Zgodnie z art. 59 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane właściwy organ wydaje decyzję w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego po przeprowadzeniu obowiązkowej kontroli, o której mowa w art. 59a. Zgodnie zaś z art. 59a ust. 2 kontrola obejmuje sprawdzenie: 1) zgodności obiektu budowlanego z projektem zagospodarowania działki lub terenu; 2) zgodności obiektu budowlanego z projektem architektoniczno-budowlanym , w zakresie: a) charakterystycznych parametrów technicznych: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji, b) wykonania widocznych elementów nośnych układu konstrukcyjnego obiektu budowlanego c) geometrii dachu (kąt nachylenia, wysokość kalenicy i układ połaci dachowych), d) wykonania urządzeń budowlanych e) zasadniczych elementów wyposażenia budowlano-instalacyjnego, zapewniających użytkowanie obiektu zgodnie z przeznaczeniem, f) zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z tego obiektu przez osoby niepełnosprawne, w szczególności poruszające się na wózkach inwalidzkich - w stosunku do obiektu użyteczności publicznej i budynku mieszkalnego wielorodzinnego; 3) wyrobów budowlanych szczególnie istotnych dla bezpieczeństwa konstrukcji i bezpieczeństwa pożarowego; 4) w przypadku nałożenia w pozwoleniu na budowę obowiązku rozbiórki istniejących obiektów budowlanych nieprzewidzianych do dalszego użytkowania lub tymczasowych obiektów budowlanych - wykonania tego obowiązku, jeżeli upłynął termin rozbiórki określony w pozwoleniu; 5) uporządkowania terenu budowy. W przypadku stwierdzenia w trakcie obowiązkowej kontroli nieprawidłowości w zakresie, o którym mowa w art. 59a ust. 2, wymierza się karę, a w przypadku wymierzenia kary właściwy organ, w drodze decyzji, odmawia wydania pozwolenia na użytkowanie i przeprowadza, w odpowiednim zakresie, postępowanie, o którym mowa w art. 51. (art. 59 f ust. 1 i ust. 6). Założyć więc należy, że - skoro decyzja o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego obiektu została wydana i jest ostateczna - to organ nadzoru budowlanego nie znalazł żadnych uchybień mogących uzasadniać odmowę udzielenia pozwolenia i przeprowadzenia postępowania naprawczego. Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie zakończyła proces budowlany i dopóki nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego, dopóty nie będzie możliwe prowadzenie postępowań naprawczych w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Decyzja ta bowiem, zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnych ( art. 16 kpa), korzysta z domniemania zgodności z prawem i w sposób wiążący kształtuje stan prawny. Innymi słowy nie jest dopuszczalne współistnienie decyzji administracyjnej potwierdzającej zgodność inwestycji z prawem i decyzji nakazującej dopiero doprowadzenie obiektu do takiego stanu zgodności. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 20 maja 2011 r. sygn. II OSK 887/10, według którego "uzyskanie przez inwestora pozwolenia na użytkowanie obiektu pozbawia organy możliwości prowadzenia postępowania na podstawie art. 51 Prawa budowlanego". Stwierdzić więc należy, że w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy - co do zasady – prawidłowo wskazał przyczynę umorzenia postępowania. Rzecz jednak w tym, że organ ten wypowiedział się na temat tylko i wyłącznie jednego "wycinka" procesu budowlanego, przy świadomości, że równolegle toczyło się kilka postępowań nadzorczych dotyczących realizacji przedmiotowej inwestycji. Organ I instancji, bowiem, prowadząc już w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego jedno postępowanie, kolejne doniesienia o nieprawidłowościach związanych z budową czynił podstawą wszczęcia postępowań kolejnych prowadzonych w tym samym trybie. Z akt i z licznych rozstrzygnięć wynika, że były to co najmniej 4 postępowania: - z wniosku C.S. , dotyczące realizacji robót w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia; - w sprawie badania zgodności wykonywanych prac budowlanych na terenie posesji przy ul. [...] z decyzją Prezydenta Miasta K. o pozwoleniu na budowę; - z wniosku C.S. w sprawie robót budowlanych przy ul. [...] w K. , prowadzonych przez inwestora robót, pomimo postanowienia Sądu Administracyjnego w Krakowie o wstrzymaniu wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę; - w sprawie z wniosku C.S. o "przeprowadzenie wizji lokalnej i wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę" robót wykonywanych w budynku przy ul. [...] w K. Wydawane zaś w tych "sprawach" decyzji były przez strony zaskarżane. W obecnej chwili, w związku z tymi decyzjami toczą się 4 postępowania sądowe II SA/Kr 540/16, II SA/Kr 599/16, II SA/Kr 600/16, a także II SA/Kr 63/14, w której Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2016 r. (II OSK 2070/14) oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie uchylającego decyzję o umorzeniu postępowania. W przedstawionej sytuacji konieczne było dokładne określenie przedmiotowego zakresu wszystkich postępowań nadzorczych i dokonanie oceny czy i które z nich się pokrywają. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem odrębnego postępowania nadzorczego nie może być każda kolejna informacja o nieprawidłowości wykonywanych robót w sytuacji, kiedy nie jest zakończone poprzednio wszczęte już postępowanie nadzorcze. Wydanie decyzji w trybie art. 51 Prawa budowalnego zamyka etap procesu budowalnego albo wymuszeniem doprowadzenia budowy do stanu zgodnego z prawem, albo trwałym przerywaniem procesu budowlanego (rozbiórka, zaniechanie). W przypadku pierwszym, w toku dalszych robót budowlanych, nie może zapaść kolejna decyzja w zakresie zamkniętego już etapu budowy. Ewentualna konieczność przeprowadzenia postępowania naprawczego może się wiązać tylko i wyłącznie z uchybieniami "nowymi", które nastąpić mogą w kolejnych etapach budowy. Powinność organu prowadzenia i załatwiania sprawy z zakresu art. 50 i 51 Prawa budowalnego w pełnym wymiarze przedmiotowym pozostaje w związku z charakterem postępowań nadzorczych. Co do zasady postępowania w takich sprawach organ wszczyna z urzędu i nie jest w nich związany określanymi w pismach (wnioskach) osób zainteresowanych granicami oczekiwanych interwencji. Zaskarżona decyzja odnosi się, jak już wyżej wskazano, tylko do jednego z wielu wymagających rozpoznania, zarzutów zgłoszonych przez skarżącą i nie załatwia całości sprawy. Bez znaczenia przy tym pozostaje, że decyzja ta nie zawiera merytorycznego rozstrzygnięcia, a "jedynie" umarza postępowanie administracyjne. Dla zachowania bowiem porządku prawnego także umorzenie (które może być wzruszane w nadzwyczajnych postępowaniach) winno odnosić się do całej sprawy. Wyrażone powyżej stanowisko Sądu pozostaje w związku i w zgodzie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 25 lutego 2016 r. W trzeciej kwestii, dotyczącej kręgu stron postępowania, Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie i utrwalony już pogląd, że na przesłankę wznowieniową w postaci pominięcia w postępowaniu administracyjnym osoby zainteresowanej, nie może skutecznie powoływać się inna osoba, która skargi do Sądu nie wniosła (por. np. wyroki NSA z dnia 26 marca 2013 r. II OSK 2276/11, z dnia 16 maja 2012 r. II OSK 361/11, z dnia 9 grudnia 2011 r. II OSK 807/11). Z tego powodu dokonywanie na etapie postępowanie sądowoadministracyjnego wiążących ocen, czy w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym winny uczestniczyć także osoby spoza kręgu ustalonego przez organ, które jednak nie pozostają aktywne, jest zbędne. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, decyzje organów obu instancji należało uchylić. Uchybienie przepisom o postępowaniu tj. art. 104 § 2 w związku z art. 105 kpa, polegające na wadliwym określeniu granic rozstrzyganej sprawy, winno zostać usunięte w ponownym postępowaniu. O zwrocie kosztów postępowanie orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło