II OSK 2630/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-08-03

Skład orzekający: Sędzia NSA Małgorzata Miron, Sędzia NSA Robert Sawuła, Sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wójt Gminy dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie krzewów, pomimo zmian legislacyjnych i wyroków sądowych?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Wójta Gminy, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo stwierdził przewlekłość postępowania. Sąd podkreślił, że mimo zmian legislacyjnych i wyroku Trybunału Konstytucyjnego, organ nie podjął działań niezwłocznie po wejściu w życie nowych przepisów, a następnie niezasadnie zawiesił postępowanie, co przyczyniło się do nadmiernego przedłużenia sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi D. R. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy K. w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie krzewów bez zezwolenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził przewlekłość postępowania, rażące naruszenie prawa i wymierzył Wójtowi grzywnę. Wójt Gminy K. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając Sądowi I instancji błędne przyjęcie przewlekłości postępowania i rażącego naruszenia prawa, wskazując na odroczoną moc wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz aktywność strony.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Wójta Gminy K.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Protokolant asystent sędziego Małgorzata Mańkowska po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wójta Gminy K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SAB/Rz 25/16 w sprawie ze skargi D. R. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy K. w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie krzewów bez wymaganego zezwolenia oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE: Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SAB/Rz 25/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. R. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy K. w sprawie kary pieniężnej za usunięcie krzewów bez wymaganego zezwolenia, w pkt I/ stwierdził, że Wójt Gminy K. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, w pkt II/ stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w pkt III/ wymierzył Wójtowi Gminy K. grzywnę w wysokości 2 000 zł., w pkt IV/ zasądził od Wójta Gminy K. na rzecz skarżącej D. R. kwotę 100 zł., tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku przedstawił następujący stan faktyczny sprawy: Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 1536/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], którą wymierzono skarżącej administracyjną karę pieniężną w wysokości 16 486,14 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia krzewów na stanowiącej jej współwłasność działce nr [...], położonej w miejscowości W. W. z odroczonym na okres trzech lat terminem płatności pod warunkiem zachowania żywotności krzewów. Odpis powyższego wyroku wraz z aktami sprawy wpłynął do Wójta Gminy K. w dniu 15 lipca 2015 r. W dniu 15 września 2015 r. do Wójta Gminy K. wpłynęło z kolei pismo skarżącej stanowiące wezwanie do wykonania wskazanego orzeczenia. Złożona następnie skarga dotycząca niewykonania przedmiotowego wyroku została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 1460/15. W piśmie datowanym na 30 września 2015 r. Wójt Gminy K., działając na podstawie art. 50 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), zwanej dalej "k.p.a.", wezwał skarżącą do złożenia do dnia 13 października 2015 r. wyjaśnień dotyczących okoliczności z powodu których wycięła krzewy na działce nr ewid[...] w W. W.. W dniu 12 października 2015 r. skarżąca stawiła się w Urzędzie Gminy K., gdzie została przesłuchana, jako strona. Następnie, postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...], Wójt Gminy K. zawiesił postępowanie administracyjne. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej na powyższe rozstrzygnięcie, postanowieniem z dnia 2 grudnia 2015 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło je. Z kolei postanowieniem z dnia 3 grudnia 2015 r. organ ten, po rozpoznaniu zażalenia skarżącej na niezałatwienie sprawy w terminie oraz przewlekłe prowadzenie przez Wójta Gminy K. postępowania w sprawie wycinki krzewów na działce nr ewid. [...] w W. W. SKO w K., uznało ten środek prawny za uzasadniony i wyznaczyło Wójtowi Gminy K. dodatkowy termin załatwienia sprawy tj. w ciągu miesiąca od otrzymania niniejszego postanowienia, stwierdzając jednocześnie, że niezałatwienie sprawy w terminie i przewlekłe prowadzenie postępowania nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W piśmie z dnia 16 grudnia 2015 r. Wójt Gminy K. zawiadomił D. R. o tym, że postępowanie dowodowe w sprawie zakończyło się i istnieje możliwość wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszenia żądań. D. R. zapoznała się z aktami sprawy w dniu 22 grudnia 2015 r., zgłaszając uwagi i wnioski, które odnotowane zostały w stosownym protokole. Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] Wójt Gminy K. wymierzył skarżącej administracyjną karę pieniężną za usuwanie krzewów bez wymaganego zezwolenia w łącznej wysokości 11 122, 76 zł. Od rozstrzygnięcia tego D. R. złożyła odwołanie. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność, przewlekłe i opieszałe działanie Wójta Gminy K. w wykonaniu wyroku tego Sądu z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 1536/14, zarzucając rażące naruszenie art. 35 i art. 36 k.p.a., w zakresie terminów załatwienia sprawy, braku reakcji na skierowane przez nią wezwanie do bezzwłocznego wykonania wyroku oraz poprzez zawieszenie w dniu 21 października 2015 r. postępowania z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Skarżąca wniosła o wymierzenie organowi grzywny, wyciągnięcie konsekwencji służbowych wobec pracownika prowadzącego postępowanie administracyjne, zgodnie z art. 37 k.p.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Z uwagi na zakwestionowanie przez skarżącą w powyższej skardze dwóch różnych form braku działania organu administracji publicznej dokonano rozdzielenia spraw i pod niniejszą sygnaturą prowadzona jest ta dotycząca przewlekłego prowadzenia przez Wójta Gminy K. postępowania po wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 9 kwietnia 2015 r., zaś sprawa dotycząca bezczynności tego organu w takim samym przedmiocie zarejestrowana została pod sygn. akt II SAB/Rz 24/16. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy K. wniósł o jej oddalenie. W jego ocenie, nie pozostaje on ani w bezczynności ani też nie prowadził postępowania przewlekle. Organ podkreślił, że sposób prowadzenia tego postępowania znajduje uzasadnienie w obiektywnych okolicznościach sprawy związanych z wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 9 kwietnia 2015 r. i powołanym w nim orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Zdaniem organu, regulacja odnosząca się do powinności załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki powinna być wykładana w sposób celowościowy. Nie jest więc zbędną zwłoką niepodejmowanie czynności w sytuacji, gdy tylko upływ czasu jest w stanie zagwarantować stronie należyte zabezpieczenie jej interesów. Organ podkreślił także, iż w dniu 11 stycznia 2016 r. wydał decyzję, w której wymierzył skarżącej karę pieniężną za usuwanie krzewów bez wymaganego zezwolenia. Wobec powyższego zarzuty skargi uznał za bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uwzględniając skargę stwierdził, że strona skarżąca przed złożeniem skargi skorzystała z przysługującego jej prawa wniesienia do organu wyższego stopnia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, co pozwoliło na merytoryczne odniesienie się do zarzutów skargi. Sąd I instancji uznał, że "przewlekłość postępowania" obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Sąd ten stwierdził, że wzorzec postępowania organu administracji w zakresie terminów załatwienia sprawy administracyjnej wyznaczają przepisy art. 12 § 1 oraz art. 35 § 1, 2 i 3 k.p.a., a z przepisu art. 35 § 2 k.p.a., wynika, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji stwierdził, że Wójt Gminy K. wbrew podanym w odpowiedzi na skargę sądowoadministracyjną motywom w sposób przewlekły prowadził postępowanie administracyjne mające za przedmiot wymierzenie skarżącej kary pieniężnej z powodu usunięcia krzewów bez wymaganego przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r., poz. 1651), powoływanej dalej: "u.o.p.", zezwolenia. Sąd ten wskazał, że postępowanie w tym przedmiocie zostało wszczęte przez organ w dniu 19 września 2012 r., a więc ok. 3,5 roku przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania. W tym czasie Wójt Gminy K. wydał kilka decyzji kończących postępowanie w sprawie, jednak każda z tych decyzji była uchylana przez organ odwoławczy lub sąd administracyjny. Ten fakt musi świadczyć o ponadstandardowym czasie trwania postępowania, którego efektem nie było legalne rozstrzygnięcie sprawy. Sąd ten stwierdził, że już tylko analiza okresu po doręczeniu organowi wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. II SA/Rz 1536/14, wraz z aktami administracyjnymi, przekonuje o zaistnieniu stanu przewlekłego prowadzenia postępowania, wyjaśniając, iż na mocy powyższego wyroku WSA w Rzeszowie uchylił decyzję SKO w K. oraz decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] sierpnia 2014 r. o nr [...], wydane w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za usunięcie krzewów bez wymaganego zezwolenia. Ten wyrok wraz z aktami sprawy dotarł do Urzędu Gminy K. w dniu 15 lipca 2015 r. Od tego dnia rozpoczęły swój bieg kodeksowe terminy na załatwienie sprawy skarżącej, określone w art. 35 k.p.a. Sąd ten zaznaczył, że przeszkoda w postaci braku podstaw materialnoprawnych do wydania decyzji, powstała na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. akt SK 6/2012, została usunięta przez ustawodawcę, co trafnie zauważyło SKO w K. w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], albowiem w dniu 28 sierpnia 2015 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnymi oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1045), które istotnie zmieniły treść regulacji art. 88 do 99 u.o.p. Uchwalone przez Sejm zmiany miały na celu dostosowanie wskazanych przepisów do wzorca konstytucyjnego, którego naruszenie stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 1 lipca 2014 r. o sygn. SK 6/12. Podany wyrok stanowił podstawowy motyw rozstrzygnięcia WSA w Rzeszowie z dnia 9 kwietnia 2015 r. o sygn. II SA/Rz 1536/14. Jak uznał Sąd I instancji, z uwagi na wejście w życie powyższych regulacji w dniu 28 sierpnia 2015 r., istniały w porządku prawnym unormowania, które pozwalały Wójtowi na wydanie decyzji w terminach określonych w k.p.a., bez narażania się na zarzut działania w oparciu o podważone przez Trybunał przepisy u.o.p., lecz z akt administracyjnych wynika, że pierwsza czynność procesowa po uzyskaniu akt administracyjnych w postaci przesłania stronom zawiadomienia o braku możliwości załatwienia sprawy wycięcia "drzew" w terminie, została podjęta przez Wójta Gminy K. dopiero dnia 30 września 2015 r., a więc po upływie dwóch miesięcy licząc od dnia doręczenia organowi akt administracyjnych, jak i po upływie miesiąca po wejściu w życie ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. zmieniającej art. 88 – 90 u.o.p. Sąd I instancji uznał, że istotnym dla oceny przewlekłości działania Wójta w sprawie nielegalnego wycięcia krzewów przez skarżącą, jest postanowienie o zawieszeniu postępowania wydane przez organ w dniu 21 października 2015 r., w którym jako przyczynę zawieszenia postępowania Wójt podał wyrok TK z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. SK 6/12 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. II SA/Rz 1536/14. Zdaniem tego Sądu, zawieszenie postępowania administracyjnego należy ocenić za zupełnie niezasadne ze względu na opisaną wyżej nowelizację u.o.p., znoszącą barierę niekonstytucyjności jej regulacji w zakresie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego usunięcia drzew lub krzewów z terenu nieruchomości, co słusznie zostało wytknięte organowi przez SKO w K. w ww. postanowieniu z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], o uchyleniu postanowienia Wójta o zawieszeniu postępowania. W konsekwencji, w ocenie tego Sądu, akt kończący postępowanie w sprawie w postaci decyzji Wójta Gminy K. o wymierzeniu skarżącej kary pieniężnej w wysokości 11122,76 zł, został wydany z ewidentnym pogwałceniem terminów ustawowych, tj. art. 35 § 1 i 2 k.p.a., bo dopiero w dniu 11 stycznia 2016 r. Sąd I instancji stwierdził, że ustalone okoliczności oznaczają, że od chwili uzyskania akt administracyjnych oraz wejścia w życie przepisów nowelizujących u.o.p. do momentu wydania przez organ decyzji z dnia 11 stycznia 2016 r. upłynął okres 5 miesięcy, w którym Wójt Gminy K. nie podejmował działań uzasadniających tak znaczne przekroczenie terminów na załatwienie sprawy, a czynność przesłuchania strony skarżącej można było przeprowadzić zdecydowania wcześniej niż 12 października, 2015 r., bo niezwłocznie po zwrocie akt administracyjnych z SKO w K. wraz z wyrokiem WSA i wszystko to spowodowało w sposób rażący naruszenie zasady prostoty i szybkości postępowania administracyjnego, a tym samym naruszenie prawa podmiotowego strony do rozpatrzenia jej sprawy bez zbędnej zwłoki. Dlatego Sąd ten uznał za konieczne stwierdzenie rażącego naruszenia przez Wójta przepisów prawa w postaci art. 12 i art. 35 § 1, 2 i 3 k.p.a. Sąd I instancji stwierdził, że Wójt Gminy K. działając w sposób opieszały nie wyciągnął wniosków płynących z treści prawomocnych wyroków WSA w Rzeszowie z dnia 5 listopada 2014 r. o sygn. II SAB/Rz 71/14 i sygn. II SAB/Rz 75/14, w których WSA w Rzeszowie stwierdził rażące naruszenie prawa poprzez bezczynność oraz przewlekłość działań, przy rozpoznawaniu sprawy skarżącej i dlatego należało uwzględnić wniosek skarżącej o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 2000 zł., która będzie spełniać funkcje prewencyjną poprzez przeciwdziałanie w przyszłości takiego prowadzenia postępowania, jakie zostało przez Sąd stwierdzone. Sąd I instancji wskazał też, że wobec rozstrzygnięcia sprawy przed wniesieniem skargi o przewlekłość postępowania, brak było przesłanek do zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, poprzez zastosowanie przepisu art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. nr 153, poz. 1270), zwanej dalej: "p.p.s.a.". Z przedstawionych wyżej przyczyn, Sąd I instancji orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 149 § 1 pkt 3, § 1a, i § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego Sąd ten rozstrzygnął na podstawie art. 200 p.p.s.a. Wójt Gminy K. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania tj.: 1) art. 149 § 1 pkt 3 i § 1 a, p.p.s.a., w zw. z art. 35 § 1 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd I instancji, że Wójt dopuścił się przewlekłości postępowania z rażącym naruszeniem prawa, 2) naruszenie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1 a, p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 5 k.p.a. poprzez przyjęcie, że Wójt dopuścił się przewlekłości postępowania z rażącym naruszeniem prawa, z pominięciem tej okoliczności, że przekroczenie terminu załatwienia sprawy nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu, 3) naruszenie art. 154 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że istnieją przesłanki do wymierzenia organowi grzywny. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że Sąd I instancji orzekając w niniejszej sprawie oparł się w pełni na ustaleniach faktycznych poczynionych przez organy obu instancji, czyniąc to jednak w sposób niepełny i wybiórczy, albowiem nie wziął pod uwagę, wszystkich okoliczności istotnych w załatwieniu przedmiotowej sprawy, a w szczególności, że przedmiotowe postępowanie administracyjne powiązane jest z wyrokiem z dnia 1 lipca 2014 r. Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt SK 6/12) z odroczoną mocą obowiązującą. Podniesiono, że Trybunał Konstytucyjny stwierdzając niezgodność z Konstytucją unormowań art. 88 ust. 1 u.o.p., postanowił jednocześnie, że tracą one moc obowiązującą nie z dniem ogłoszenia wyroku, lecz z upływem 18 miesięcy od tej właśnie daty. Wywodzono, że mając na uwadze, iż decyzja wymierzająca administracyjną karę pieniężną za usuwanie krzewów bez wymaganego zezwolenia została wydana w dniu 11.01.2016 r., zarzut niezakończenia postępowania w terminie określonym w k.p.a. należy uznać za chybiony i nie można zarzucić organowi przewlekłości. Argumentowano, że regulacja wyznaczająca powinność załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, powinna być wykładana w sposób celowościowy. Nie jest bowiem "zbędną zwłoką" niepodejmowanie czynności w sytuacji, gdy tylko upływ czasu jest w stanie zagwarantować stronie należyte zabezpieczenie jej interesów. Działania w niniejszej sprawie korelują z ochroną słusznego interesu obywateli z art. 7 k.p.a. Wskazano, że znaczenie w tym przedmiocie ma okoliczność, iż skoro niekonstytucyjne przepisy przewidywały dla strony sytuację mniej korzystną to zdaniem organu zasadne jest "oczekiwanie" wydania korzystnego z punktu widzenia interesów strony rozstrzygnięcia. Podkreślono, że nie bez znaczenia dla toku oraz czasu trwania tego postępowania pozostaje aktywność samej skarżącej, jak również i to, że akta administracyjne "krążą" pomiędzy organami, co powoduje, utrudnienie formalnego zakończenia postępowania administracyjnego. Podkreślono, że organ jest związany zarówno zasadą szybkości (art. 12 k.p.a.), jak również zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), która nakłada na organ obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) i która nie podlega ograniczeniu nawet w sytuacji, gdy strona niejako "oczekuje" wydania korzystnego z punktu widzenia swoich interesów rozstrzygnięcia. Wywodzono, że Sąd I instancji niesłusznie orzekł, iż przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy z okoliczności sprawy i materiału dowodowego wynika, że organ I instancji podejmował szereg czynności w przedmiotowej sprawie mających na celu merytoryczne zakończenie sprawy. Podkreślono, że zgodnie z art. 7, 77 k.p.a. organ w trakcie postępowania administracyjnego ma obowiązek wszechstronnego zbadania stanu faktycznego sprawy, a zatem musi w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy w niniejszej sprawie w celu wydania decyzji, co mogło przyczynić się do nieznacznego przedłużenia załatwienia sprawy, ale nie do przewlekłości postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, skarżąca wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych, będąc związany granicami skargi kasacyjnej. Formułując zarzut naruszenia art. 149 § 1 pkt 3 i § 1 a, p.p.s.a., w zw. z art. 35 § 1 k.p.a. oraz art. 35 § 5 k.p.a., - w uzasadnieniu skargi kasacyjnej - wskazano na następujące okoliczności wyłączające możliwość przypisania organowi I instancji przewlekłości postępowania z rażącym naruszeniem prawa: - odroczoną moc obowiązującą ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego; - wydanie w dniu 11.01.2016 r. decyzji wymierzającej administracyjną karę pieniężną za usuwanie krzewów bez wymaganego zezwolenia; - procesową aktywność skarżącej; - wzgląd na obowiązki organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wynikające z przepisu art. 7 k.p.a. oraz - podejmowanie przez organ szeregu czynności w przedmiotowej sprawie mających na celu merytoryczne zakończenie sprawy. Wskazana w skardze kasacyjnej argumentacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy postępowanie w sprawie kary pieniężnej za usunięcie krzewów bez wymaganego zezwolenia, zostało wszczęte przez organ w dniu 19 września 2012 r. i było prowadzone przewlekle, co prawomocnie stwierdził WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 5.11.2014 r., w sprawie o sygn.. akt II SAB/Rz 75/14, stwierdzając też w wyroku z tej samej daty wydanym w sprawie o sygn. akt II SAB/Rz 71/14 zaistniałą w tej sprawie bezczynność postępowania. Słusznie więc Sąd I instancji badając zasadność skargi skupił się na okresie prowadzonego przez organ postępowania po wydaniu powyższych wyroków, a w szczególności od momentu doręczenia organowi wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. II SA/Rz 1536/14, w którym uchylono decyzję SKO z [...].10.2014 r. nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...].08.2014 r. nr [...]. Jak ustalił Sąd I instancji, co w sprawie nie było kwestionowane, wyrok ten wraz z aktami sprawy dotarł do organu - Wójta Gminy K. w dniu 15 lipca 2015 r., co oznacza, iż od tego dnia rozpoczęły swój bieg kodeksowe terminy na załatwienie sprawy określone w art. 35 k.p.a. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. akt SK 6/12, stwierdził niezgodności przepisów art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. (na których podstawie została wydana zaskarżone ww. decyzje) z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, jednak orzekł również, że niekonstytucyjne przepisy tracą moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 14 lipca 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 926). Jednakże należy wziąć pod uwagę, że powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stworzył obowiązek ustawodawcy wprowadzenia odpowiedniej nowelizacji u.o.p. w okresie 18 miesięcy, a więc w czasie odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów, co też zostało przedsięwzięte, albowiem w dniu 28 sierpnia 2015 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnymi oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1045), które istotnie zmieniły treść regulacji art. 88 do 99 u.o.p. Uchwalone przez Sejm zmiany miały na celu dostosowanie wskazanych przepisów do wzorca konstytucyjnego, którego naruszenie stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 1 lipca 2014 r. o sygn. SK 6/12. Z powyższego wynika, że od momentu przekazania organowi I instancji akt administracyjnych wraz z wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. II SA/Rz 1536/14 w dniu 15 lipca 2015 r. do dnia 28 sierpnia 2015 r., kiedy zaczęły obowiązywać znowelizowane przepisy u.o.p., na podstawie których organ mógł rozstrzygnąć sprawę, organ ten znalazł się w sytuacji, w której jego bezczynność w podjęciu rozstrzygnięcia była usprawiedliwiona. Okres oczekiwania organu administracji na wydanie nowych przepisów nie może być wliczany do terminów wymienionych w art. 35 § 3 i § 4 k.p.a. Okres oczekiwania na nowelizację ustawy należały bowiem uznać za okres opóźnienia z przyczyn niezależnych od organu, o których mowa w artykule 35 § 5 k.p.a. i oczekiwanie to nie mogłoby być uznane za bezczynność lub przewlekłość postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 21.12.2016 r., sygn.. akt II OSK 844/15). Jednakże w przedmiotowej sprawie Wójt Gminy K. nie podjął rozstrzygnięcia niezwłocznie po dniu 28 sierpnia 2015 r., kiedy zaczęły obowiązywać znowelizowane przepisy u.o.p., lecz pierwszą czynność procesową po tej dacie podjął dopiero w dniu 30.09.2015 r., a więc po upływie 32 dni, po czym w dniu 21.10.2015 r. zawiesił postępowanie z uwagi właśnie na ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego, pomijając zupełnie okoliczność usunięcia niekonstytucyjnych przepisów u.o.p., poprzez ich nowelizację. W tych warunkach zarzut pominięcia przez Sąd I instancji skutków omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie mógł zostać uznany za zasadny. Nie mógł też odnieść skutku zarzut wskazujący na okoliczność, że decyzja wymierzająca administracyjną karę pieniężną za usuwanie krzewów bez wymaganego zezwolenia została wydana w dniu 11.01.2016 r. Jakkolwiek autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił z jakich względów data wydania tej decyzji wyłącza stwierdzenie przewlekłości postępowania, to należy wyjaśnić, że fakt wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie administracyjne przed złożeniem skargi w przedmiocie przewlekłości prowadzonego postępowania nie stanowi przeszkody do jej stwierdzenia. Jak słusznie bowiem wskazał Sąd I instancji, przewlekłość postępowania oznacza opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, zgodnie z regulacją art. 12 § 1, art. 35 § 1, 2 i 3 oraz art. 35 § 2 k.p.a. W powyższym postępowaniu kontroli podlegało więc powyższe zagadnienie, na co nie miał wpływu fakt wydania decyzji pierwszoinstancyjnej przed dniem wniesienia skargi w przedmiocie przewlekłości postępowania. Nie mogły również zostać uwzględnione argumenty odnoszące się do aktywności procesowej skarżącej, obowiązku organu realizowania zasady prawdy obiektywnej, wynikającej z art. 7 k.p.a., jak też podejmowanie przez organ szeregu czynności w przedmiotowej sprawie mających na celu merytoryczne jej zakończenie. Autor skargi kasacyjnej nie wykazał czy i jaki konkretnie wpływ na przebieg postępowania, a w szczególności na istnienie okresów braku podejmowania czynności w sprawie, miały wskazane okoliczności. Ponadto okoliczności te były bez związku z niezasadnym zawieszeniem postępowania, które w istotny sposób przyczyniło się do stwierdzonej trafnie przez Sąd I instancji przewlekłości postępowania. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 154 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że istnieją przesłanki do wymierzenia organowi grzywny, to należy stwierdzić, że zarzut ten nie został oparty na usprawiedliwionej podstawie. Sąd I instancji wymierzając organowi grzywnę nie stosował przepisu art. 154 § 1 p.p.s.a., lecz przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. Wskazany w podstawie kasacyjnej art. 154 § 1 p.p.s.a. dotyczy sytuacji, kiedy wymierzana grzywna jest wynikiem niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca, albowiem WSA w Rzeszowie w przytoczonych wyrokach z dnia 5.11.2014 r. w sprawach o sygn. akt II SAB/Rz 71/14 oraz II SAB/Rz 71/14, nie zobowiązywał organu do wydania w określonym terminie rozstrzygnięcia. Zarzut naruszenia natomiast art. 154 § 6 p.p.s.a , który stanowi o wysokości wymierzanej grzywny, po pierwsze nie został powiązany z art. 149 § 2 p.p.s.a., stanowiącym podstawę do zastosowania art. 154 § 6 p.p.s.a., a po wtóre nie nawiązał w żaden sposób do kwestii wysokości wymierzonej grzywny, a więc do materii, którą reguluje przepis tego artykułu. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło