I OZ 903/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 2 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.G. na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zawarte w punkcie IV wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt II SAB/Po 31/16 w sprawie ze skargi K.G. na bezczynność Starosty Konińskiego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt II SAB/Po 31/16, po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.G. na bezczynność Starosty Konińskiego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Starosty Konińskiego do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 10 grudnia 2015 r. w zakresie kosztu w ujęciu miesięcznym każdego etatu radcy prawnego w Starostwie (pkt I); stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności (pkt II); stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt III); zasądził od Starosty Konińskiego na rzecz skarżącego kwotę 357 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt IV). W uzasadnieniu wyroku, w części odnoszącej się do jego punktu IV, podał, że rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), nie uwzględniając kosztów związanych z przesłaniem skargi do Sądu, z uwagi na brak udokumentowania wydatków w tym zakresie. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż miał na uwadze, iż stosownie do treści art. 201 § 1 P.p.s.a., zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w przypadku umorzenia postępowania w trybie autokontroli (uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, Nr 4, poz. 63). W kwestii wysokości kosztów postępowania Sąd pierwszej instancji wskazał na przepis art. 206 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Zdaniem Sądu, do uzasadnionych okoliczności, o jakich mowa w powołanym przepisie, należy zaliczyć fakt, że wniesienie przedmiotowej skargi nie wymagało szczególnego nakładu sił i wiedzy pełnomocnika skarżącego. Co więcej, Sądowi z urzędu, za pośrednictwem Centralnej Bazy Orzeczeń i Informacji o Sprawach Naczelnego Sądu Administracyjnego, wiadoma jest okoliczność, że skarżący składa identyczne wnioski o udostępnienie informacji publicznej do innych organów administracji publicznej (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 maja 2016 r. sygn. akt II SAB/Gd 62/16; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SAB/Łd 209/16 oraz z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SAB/Łd 48/16; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SAB/Kr 58/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SAB/Gl 41/16; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 marca 2016 r. sygn. akt II SAB/Sz 2/16). Mając powyższe na względzie, Sąd zasądził zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie odpowiadającej połowie wynagrodzenia przewidzianego w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Powyższe postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, zawarte w punkcie IV wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt II SAB/Po 31/16, stało się przedmiotem zażalenia K.G. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzucił naruszenie: 1) art. 205 § 2 P.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wskutek błędnego uznania, iż skarżący nie wykazał poniesienia wydatku związanego z nadaniem listem poleconym skargi na bezczynność organu w placówce Poczty Polskiej; 2) art. 206 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskutek przyjęcia, iż uzasadniony przypadek w rozumieniu tego przepisu stanowią okoliczności, które dotyczą innych postępowań o udzielenie informacji publicznej, prowadzonych z innymi podmiotami niż w rozpoznawanej sprawie, i których istota była całkowicie odmienna od niniejszej sprawy, a ponadto przez nieuwzględnienie okoliczności, że do wytoczenia skargi na bezczynność organu doszło z powodu braku znajomości przez urzędnika organu podstawowych zasad rozpatrywania wniosków o udostępnienie informacji publicznej i jednoczesne obciążenie konsekwencjami finansowymi błędu urzędnika skarżącego; 3) § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, poprzez jego niezastosowanie, pomimo że w niniejszej sprawie, jako niewymagającej przeprowadzenia rozprawy, koszty zastępstwa adwokackiego powinny zostać ustalone w wysokości równej stawce minimalnej. Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania za pierwszą instancję w kwocie 601,20 zł w miejsce zasądzonej kwoty 357 zł oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Starosta Koniński w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zwrot kosztów przysługuje także skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 P.p.s.a. (stosownie do art. 201 § 1 P.p.s.a.). W świetle art. 205 § 2 P.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Wyjątek od opisanej zasady uregulowany jest w art. 206 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis art. 206 P.p.s.a. w powołanym brzmieniu obowiązuje od dnia 15 sierpnia 2015 r. (art. 1 pkt 60 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2015 r., poz. 658) i ma zastosowanie w niniejszej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznanie, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, nie jest uzależnione od konieczności częściowego uwzględnienia skargi. Ustalenie, czy w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek, zależy od swobodnej oceny sądu. Stosując art. 206 P.p.s.a. sąd działa w sposób uznaniowy, przy czym jego ocena musi jednak uwzględniać wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji, zasądzając zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie odpowiadającej połowie wynagrodzenia przewidzianego w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, prawidłowo zwrócił uwagę na nieskomplikowany charakter sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika skarżącego. Aktywność adwokata w niniejszej sprawie sprowadzała się bowiem w istocie wyłącznie do napisania skargi. Również okoliczność, że skarżący – reprezentowany każdorazowo przez adwokat M.T. – wniósł do wojewódzkich sądów administracyjnych szereg zbliżonych do siebie skarg na bezczynność organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej – wbrew argumentacji podniesionej w zażaleniu – dawała podstawę do zastosowania art. 206 P.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OZ 709/16 oraz z dnia 14 lipca 2016 r. sygn. akt I OZ 686/16, wydane w sprawach K.G.). Ponadto podkreślić należy, iż zaskarżone postanowienie nie narusza § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Przepis ten, jako norma zawarta w akcie rangi podstawowej, nie może wykluczać zastosowania przez Sąd przepisu zawartego w ustawie procesowej, regulującego jedną z zasad zasądzania zwrotu kosztów postępowania sądowoadminstracyjnego. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 205 § 2 P.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wskutek błędnego uznania, iż skarżący nie wykazał poniesienia wydatku związanego z nadaniem listem poleconym skargi na bezczynność organu w placówce Poczty Polskiej. Żądanie zwrotu kosztów wysłanej w sprawie korespondencji, w świetle cytowanego przepisu, nie może zostać uznane za skuteczne. Katalog niezbędnych kosztów postępowania, wskazany w art. 205 § 2 P.p.s.a. ma charakter wiążący i wyczerpujący, zatem tego rodzaju koszty nie mogły być na rzecz strony zasądzone (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1490/09 oraz z dnia 17 września 2015 r. sygn. akt I OZ 1093/15). Wobec powyższego stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.