I FZ 240/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, , , po rozpoznaniu w dniu 12 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. sp. z o. o. z siedzibą w K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Wr 309/16 w zakresie wpisu sądowego w sprawie ze skargi B. sp. z o. o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 20 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do maja 2009 r. oraz za sierpień 2009 r. postanawia oddalić zażalenie. Zarządzeniem z 9 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 309/16, Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wezwał stronę skarżącą, tj. B. Sp. z o.o. z siedzibą w K. do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 16.182 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z 20 stycznia 2016 r. wydaną w przedmiocie odmowy zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Jaką podstawę prawną WSA we Wrocławiu wskazał art. 220 § 1 i 3 w zw. z art. 218 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") oraz § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r., w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193; dalej "rozporządzenie"). W złożonym zażaleniu Spółka wskazała, że wpisem należnym od wniesionej skargi winien być wpis stały, gdyż sprawa dotyczy zobowiązań podatkowych. Strona wskazała, że zaskarżona decyzja nie kreowała żadnej należności pieniężnej ani też nie stwierdzała istnienia takiej należności. Ponadto podniosłą, że zaskarżona decyzja dotyczy czynności technicznej, tj. zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, co wskazuje, że wpisem należnym winien być wpis stały w wysokości 500 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że problematyka dotycząca ustalenia wysokości wpisu należnego od spraw dotyczących odmowy zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, o którym mowa w art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.; dalej "u.p.t.u."), była już omawiana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Niemniej jednak orzeczenia jakie zapadały na tym tle nie były jednolite. Przykładowo w postanowieniu NSA z 24 lipca 2007 r., sygn. akt I FZ 355/07 oraz postanowieniu z 25 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 234/09, NSA przyjął, że w tego rodzaju sprawach wpisem należnym jest wpis stały, o którym mowa w § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia, a więc wpis w wysokości 500 zł – dotyczący zobowiązań podatkowych. Z kolei w postanowieniu z 5 marca 2014 r., sygn. akt I FSK 2/14, przyjęto, że wpisem należnym w tego rodzaju sprawach jest wpis stosunkowy. Skład Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w niniejszej sprawie przychyla się do poglądu, w myśl którego wpisem należnym od decyzji odmawiających zwrotu nadwyżki podatku naliczonego jest wpis o charakterze stosunkowym. Uzasadniając stanowisko w tym zakresie należy wskazać, że w myśl art. 231 p.p.s.a. "wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały". Dychotomiczny podział obu kategorii spraw, nie jest jednak podziałem prostym, gdyż użyte w przepisie sformułowanie "...w sprawach, których - przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne..." jest wyrażeniem nieostrym i stanowi daleko idące uproszczenie (zob. postanowienie z 1 sierpnia 2005 r., sygn. akt .I FZ 374/05). Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii związanej z ustaleniem prawidłowego wpisu w przedmiotowej sprawie ma zatem interpretacja pojęcia "wartość przedmiotu zaskarżenia", gdyż właśnie ta wartość determinuje charakter oraz wysokość należnego wpisu. Ustawodawca w art. 215 p.p.s.a., nakazuje stronie w każdym piśmie wszczynającym postępowanie podać "wartość przedmiotu zaskarżenia". Z kolei w art. 216 p.p.s.a. ustawodawca podaje, że jeżeli "przedmiotem zaskarżenia" jest należność pieniężna, stanowi ona "wartość przedmiotu zaskarżenia". Takie sformułowanie przepisu rodzi pewne komplikacje, gdyż przedmiotem zaskarżenie nie mogą być należności pieniężne. Przedmiotem zaskarżenia są wyłącznie akty i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. (zob. również B. Dauter, B. Gruszczyński , A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Zakamycze 2005, s. 231). Dlatego też, "przedmiot zaskarżenia" należy rozumieć szerzej, jako przedmiot postępowania objęty zaskarżonym aktem bądź czynnością, o którym mowa w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. Prawodawca o wiele zręczniej wypowiedział się w tej kwestii w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r., w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdzie w § 1 wskazał, że "wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem". Bez wątpienia rozpoznawana sprawa dotyczy należności pieniężnej. Mimo, że decyzja dotycząca odmowy zwrotu różnicy podatku sama nie kreuje należności, to jednak w zaskarżonej decyzji organ ustala czy należność taka rzeczywiście istnieje i czy podatnikowi przysługuje prawo do jej zwrotu. Może w tym zakresie prowadzić postępowanie weryfikujące zasadność zwrotu. Decyzja tego rodzaju nie ma przy tym charakteru czysto technicznego, na co wskazuje strona skarżąca. Poza bowiem aspektem technicznym wywiera on również skutki materialne. Odmowa zwrotu, jak również przedłużenie terminu zwrotu przez organy podatkowe różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 2 u.p.t.u., ma bezpośrednie przełożenie na prawa podatnika podatku od towarów i usług. Działania organów ingerują w tym zakresie w zasadę jego neutralności. Ponadto działania takie ograniczają uprawnienie składające się na treść prawa własności, jakim jest swobodne dysponowanie własnością (art. 64 Konstytucji). Są to zatem skutki mające bezpośrednie przełożenie na sytuację ekonomiczną podatnika. Powyższe, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, świadczy o tym, że Sąd I instancji zasadnie przyjął, że wpisem należnym jest wpis o charakterze stosunkowym. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 ust. 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.