I OSK 1034/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-09-16
Skład orzekający: Małgorzata Pocztarek, Irena Kamińska, Iwona Kosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała zarządu dzielnicy dotycząca kwalifikacji wnioskodawców na listę osób oczekujących na najem lokalu z zasobu gminy, wydana na podstawie § 5 ust. 1 pkt 1 uchwały Rady m.st. Warszawy, podlega analizie warunków mieszkaniowych w poprzednich miejscach zamieszkania zgodnie z § 22 ust. 2 pkt 5 lit. a tej uchwały, nawet jeśli wnioskodawcy ubiegają się o lokal zamienny?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo stwierdził naruszenie prawa przy wydawaniu uchwały dotyczącej przydziału lokalu. Mimo że WSA błędnie zastosował § 22 ust. 2 pkt 5 lit. a uchwały Rady m.st. Warszawy do wnioskodawców ubiegających się o lokal zamienny (gdyż przepis ten dotyczy wniosków na podstawie § 4, § 12 i § 31), organ nadal miał obowiązek przeprowadzić wnikliwą analizę sytuacji mieszkaniowej wnioskodawców, uwzględniając nie tylko metraż, ale także uwarunkowania interpersonalne, społeczne i zdrowotne. Błędne uzasadnienie WSA nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ uchwała zarządu dzielnicy została wydana z naruszeniem prawa.Stan faktyczny
H. i T.K. złożyli wniosek o najem lokalu zamiennego w związku z decyzją nakazującą opróżnienie ich dotychczasowego lokalu. Zarząd Dzielnicy Białołęka m.st. Warszawy uchwałą zakwalifikował ich wraz z synem, jego żoną i dziećmi jako rodzinę siedmioosobową i skierował do zawarcia umowy najmu jednego lokalu. WSA uznał uchwałę za wydaną z naruszeniem prawa, wskazując na brak wnikliwej analizy warunków mieszkaniowych i rodzinnych skarżących. NSA rozpoznał skargę kasacyjną Zarządu Dzielnicy, który zarzucił m.in. błędne uznanie dopuszczalności skargi i wadliwe ustalenia faktyczne WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Zarządu Dzielnicy Białołęka m.st. Warszawy.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędzia del. WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 16 września 2016r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zarządu Dzielnicy Białołęka m.st. Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1640/15 w sprawie ze skargi H.K. i T.K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Białołęka m.st. Warszawy z dnia 20 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie lokalu zamiennego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Zarządu Dzielnicy Białołęka m.st. Warszawy na rzecz H.K. i T.K. solidarnie kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1640/15, po rozpatrzeniu skargi H. i T.K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Białołęka Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 20 maja 2014 r., nr [...], w przedmiocie lokalu zamiennego, stwierdził, że zaskarżona uchwała wydana została z naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:
Zarząd Dzielnicy Białołęka m.st. Warszawy podjął w dniu 20 maja 2014 r. uchwałę nr [...] w sprawie wniosku H. i T.K. oraz G. i A.K. o najem lokalu mieszkalnego z zasobu m.st. Warszawy. Powołując w podstawie prawnej uchwały m.in. § 4 w związku z § 5 ust. 1 pkt 1 oraz § 7 ust. 1 pkt 1 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. nr 132, poz. 3937), organ postanowił: nie kwalifikować i nie umieszczać H. i T.K. zamieszkałych przy ul. [...] na liście osób oczekujących na najem lokalu jako rodziny 2 osobowej (§ 1); nie kwalifikować i nie umieszczać G. i A.K. zamieszkałych przy ul. [...] na liście osób oczekujących na najem lokalu jako rodziny 5 osobowej (§ 2); zakwalifikować i umieścić H. i T.K. zamieszkałych przy ul. [...] na liście osób oczekujących na najem lokalu jako rodzinę 7 osobową (§ 3); uzupełnić listę osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu na rok 2014 na podstawie § 5 ust. 1 pkt 1 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. nr LVIII 1/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy i przekazać do realizacji zgodnie z załącznikiem do uchwały (§ 4); wyrazić zgodę na realizację sprawy na zasadach pierwszeństwa określonego w § 7 ust. 1 pkt 1 ww. uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. (§ 5); skierować H. i T.K. do zawarcia umowy najmu lokalu nr 9 przy ul. [...] na czas nieoznaczony (§ 6). Wykonanie uchwały powierzono Zastępcy Burmistrza Dzielnicy Białołęka m.st. Warszawy nadzorującemu Wydział Spraw Lokalowych (§ 7). Określono, że uchwała chodzi w życie z dniem podjęcia (§ 8).
W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, że najemcami lokalu przy ul. [...] byli H. i T.K. na podstawie decyzji z dnia 7 października 1994 r. Jako uprawniony do zamieszkiwania razem z wyżej wymienionymi w tejże decyzji wskazany został również syn A.K. Państwu K. została wypowiedziana umowa najmu na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie kodeksu cywilnego (t.j. z 2014 r. Dz. U. poz. 150).
W dniu 28 marca 2014 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego wydał decyzję nr [...], na podstawie której utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia 24 września 2013 r. Decyzja ta nakazywała właścicielom budynku (wymienionym z imienia i nazwiska) opróżnienie pierwszego piętra i poddasza budynku mieszkalnego wielorodzinnego usytuowanego przy ul. [...] w Warszawie. Organ wskazał, że G. i A.K. w dniu 8 października 2013 r. złożyli wniosek o zawarcie umowy najmu z zasobu mieszkaniowego Miasta na podstawie § 4 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. nr LVIII 1/1751/2009. Zarząd Dzielnicy Białołęka w dniu 18 lutego 2014 r. uchwałą nr 1804/2014 postanowił nie udzielić wyżej wymienionym kwalifikacji i nie umieścić na liście osób oczekujących na najem lokalu. Natomiast H. i T.K. w dniu 27 marca 2014 r. złożyli wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu zamiennego w związku z uprawomocnieniem się ww. decyzji PINB z dnia 24 września 2013 r. Wnioski te poddano analizie stosownie do § 22 ust. 2 ww. uchwały i stwierdzono, że w jednorazowej dyspozycji Dzielnicy Białołęka pozostaje lokal nr [...] przy ul. [...], składający się z 4 pokoi oraz kuchni o powierzchni użytkowej 91,02 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 56,76 m2. Lokal ten jest wyremontowany i spełnia warunki lokalu zamiennego. Zdaniem organu, jest to jedyny lokal pozostający w dyspozycji Dzielnicy Białołęka, który jest odpowiedni dla struktury gospodarstwa domowego wnioskodawcy.
W dniu 10 czerwca 2014 r. H. i T.K. złożyli zastrzeżenia do uchwały nr [...] Zarządu Dzielnicy Białołęka m.st. Warszawy.
Uchwałą z dnia 1 lipca 2014 r. nr [...] Zarząd Dzielnicy Białołęka m.st. Warszawy postanowił odrzucić zastrzeżenia jako bezprzedmiotowe oraz podtrzymać postanowienia uchwały z dnia 20 maja 2014 r. nr [...].
Pismem z dnia 28 sierpnia 2015 r. H. i T.K. wezwali organ od usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie uchwały Zarządu Dzielnicy Białołęka m.st. Warszawy z dnia 20 maja 2014 r. nr [...] oraz zakwalifikowanie i umieszczenie H. i T.K. wraz z ich synem P. na liście osób oczekujących na najem lokalu jako rodzinę trzyosobową. W uzasadnieniu wezwania podano, że skierowanie do zawarcia umowy najmu lokalu powinno dotyczyć H. i T.K. wraz z ich synem P. Znajduje to uzasadnienie w fakcie, że H. i T.K. prowadzą odrębne gospodarstwo domowe w stosunku do ich syna A. oraz jego żony G. i ich wspólnych dzieci. Ponadto mieszkają oni w odrębnych lokalach. Skarżący zamieszkują od 1981 r. w lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...]. W 1994 r. otrzymali przydział na lokal nr [...] znajdujący się w tym samym budynku. Po otrzymaniu przydziału państwo K. korzystali z obu lokali aż do czasu usamodzielnienia się ich syna A., który następnie zamieszkał wraz z żoną w lokalu nr [...]. Od tamtej pory każda z rodzin prowadziła własne gospodarstwo domowe i korzystała wyłącznie z zajmowanego przez siebie lokalu. W takim stanie faktycznym trudno zgodzić się ze stwierdzeniem, że organ kwalifikując państwa K. jako rodzinę siedmioosobową, a następnie kierując ich wraz z synem A., jego żoną G. i ich dziećmi do zawarcia umowy najmu jednego lokalu wziął pod uwagę warunki mieszkaniowe w poprzednim miejscu zamieszkania wnioskodawcy. Obecnie A.K. wraz z rodziną nie mieszka już pod ww. adresem przy ul. [...] i nie jest tam zameldowany. Aktualnie w lokalu nr [...] zamieszkują H. i T.K. wraz z synem P. Podkreślono nadto, że lokal zamienny adekwatny dla sytuacji ww. osób powinien spełniać kryteria zawarte w § 27 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. nr LVIII/1751/2009, tj. uwzględniać rzeczywistą strukturę ich gospodarstwa domowego z uwzględnieniem specyficznych, uzasadnionych potrzeb, w szczególności takich jak inwalidztwo czy podeszły wiek. Powierzchnia lokalu zamiennego winna być adekwatna dla trzyosobowego gospodarstwa domowego.
Skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy Białołęka Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 20 maja 2014 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli H. i T.K. Strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej uchwale naruszenie § 22 ust. 2 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. nr LVIII/1751/2009 poprzez jego błędne zastosowanie, tj. niewzięcie pod uwagę warunków mieszkaniowych w poprzednim miejscu zamieszkania wnioskodawcy oraz innych osób zgłoszonych do wspólnego zamieszkania, co znalazło odzwierciedlenie w uznaniu małżeństwa H. i T.K. oraz małżeństwa A. i G. K. wraz z ich małoletnimi dziećmi za rodzinę siedmioosobową zamieszkującą jeden lokal, podczas gdy w rzeczywistości są to dwie rodziny, prowadzące odrębne gospodarstwa domowe i zamieszkujące w odrębnych lokalach. Konsekwencją powyższego była niewłaściwa kwalifikacja i umieszczenie H. i T.K. na liście osób oczekujących na najem lokalu zamiennego jako rodziny siedmioosobowej.
Skarżący podali m.in., że dodatkową okolicznością potwierdzającą odrębność gospodarstw domowych ich samych oraz syna i jego rodziny jest fakt, że obecnie A. i G. K. wraz z dziećmi nie mieszkają już w budynku przy ul. [...].
W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy Białołęka m.st. Warszawy wniósł o odrzucenie skargi jako przedwczesnej i z tego względu niedopuszczalnej, ewentualnie o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1640/15 uznał, że zaskarżona uchwała wydana została z naruszeniem prawa. Sąd I instancji przywołał treść uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 oraz art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wyjaśnił, że przedmiotowa skarga jest dopuszczalna i merytorycznie uzasadniona.
Odnosząc się do wniosku organu o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jako przedwczesnej, Sąd I instancji uznał go za niezasadny. Sąd przywołał treść art. 101 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 102a ustawy o samorządzie gminnym i wyjaśnił, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07 (publ. ONSAiWSA 2007, nr 3, poz. 60) stanął na stanowisku, że do skargi wnoszonej do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym zastosowanie ma przepis art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd dodał też, że skarga na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym jest wniesiona po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, także wówczas, gdy skargę wniesiono w terminie 60 dni od dnia wezwania przed upływem terminu załatwienia wezwania (art. 35 § 3 kpa w związku z art. 101 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym), jeżeli organ nie uwzględnił wezwania. Zgodnie z art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w przypadkach o których mowa w art. 52 § 2 tej ustawy, skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Z powyższego wynika, że z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin 60 dni na wniesienie skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie rozpoczyna bieg termin 30 dni na wniesienie skargi. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin 60 dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Mając to na uwadze, Sąd uznał, że skoro bieg terminu do wniesienia skargi rozpoczyna się z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, to skarga złożona po wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, nawet nadana w tym samym dniu, w którym wystosowano wezwanie, jest dopuszczalna, bowiem została złożona w ciągu 60 dni od tego wezwania (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 673/14, publ.: https://orzeczenia. nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nadane zostało w placówce Poczty Polskiej w dniu 31 sierpnia 2015 r. i wpłynęło do organu w dniu 2 września 2015 r., natomiast skarga do Sądu została nadana w dniu 1 września 2015 r., a więc w terminie 60 dni od daty złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Tym samym wniesienie skargi w niniejszej sprawie nie nastąpiło z uchybieniem procedury.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej uchwały, Sąd I instancji zauważył, że w postępowaniu poprzedzającym ustalenie listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09). Nie oznacza to jednak, w ocenie Sądu, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności dyspozycją art. 7 kpa, nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej uchwały Zarządu Dzielnicy Białołęka m.st. Warszawy z dnia 20 maja 2014 r., nr [...] stanowił § 4 w związku z § 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 7 ust. 1 pkt 1 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. nr LVIII/1751/2009, których treść Sąd przywołał.
Sąd uznał, że tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu lokali określa § 22 powołanej uchwały, stanowiąc w ust. 1, że wnioski osób występujących o zawarcie umowy najmu lokalu (...) wraz z oświadczeniami dotyczącymi stanu majątkowego oraz dokumentacją potwierdzającą posiadane przez te osoby tytuły prawne do lokali, powinny być składane w urzędzie dzielnicy właściwym dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Przy rozpatrywaniu wniosków osób ubiegających się o najem lokalu na podstawie § 4, § 12 i § 31 należy poddać wnikliwej analizie: (a) warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania, (b) warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach (ust. 2 pkt 5). Burmistrz dzielnicy lub osoba przez niego upoważniona może zwrócić się do właściwego ośrodka pomocy społecznej o wydanie opinii na temat sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawcy oraz osób zgłoszonych przez niego do wspólnego zamieszkiwania (ust. 3).
Zdaniem Sądu wynikający z § 22 ust. 2 uchwały obowiązek poddania wnikliwej analizie wymienionych w tym przepisie okoliczności pozostaje w korelacji z zawartą w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wnikliwa analiza, do przeprowadzenia której obowiązany jest organ, powinna polegać na "sumiennym zgłębianiu, docieraniu do sedna rzeczy, dociekliwości" (por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczak, PWN 1983, hasło "wnikliwie"). Organ zobowiązany jest zatem do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa.
W przedmiotowej sprawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej uchwały, podstawę zakwalifikowania skarżących na liście osób oczekujących na najem lokalu jako rodziny siedmioosobowej (przy jednoczesnej odmowie "osobnego" zakwalifikowania skarżących na wskazanej liście - jako rodziny dwuosobowej, zaś syna A. K. z rodziną - jako rodziny pięcioosobowej), stanowiła argumentacja organu, zgodnie z którą w jednorazowej dyspozycji Dzielnicy Białołęka pozostaje lokal nr [...] przy ul. [...] o powierzchni użytkowej 91,02 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 56,76 m2, który jest odpowiedni dla struktury gospodarstwa domowego wnioskodawcy. Powyższe stanowisko organu nie zostało jednak poparte jakąkolwiek dodatkową argumentacją, co w konsekwencji nie pozwala uznać, że zostało przyjęte w następstwie wnikliwej analizy warunków mieszkaniowych skarżących w poprzednim miejscu zamieszkania, tj. przesłanki określonej w § 22 ust. 2 pkt 5 lit. a powołanej uchwały.
Zdaniem Sądu, konieczność analizy "warunków mieszkaniowych w poprzednim miejscu zamieszkania" nie oznacza jedynie nakazu uwzględnienia określonego metrażu powierzchni mieszkaniowej oraz liczby osób uprawnionych do zamieszkiwania na tejże powierzchni, na co wyłącznie powołał się organ w uzasadnieniu uchwały, ale oznacza również obowiązek uwzględnienia innych uwarunkowań, w szczególności interpersonalnych, społecznych i zdrowotnych wnioskodawcy. W okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżący wielokrotnie podnosili, że na skutek głębokiego konfliktu rodzinnego prowadzą całkowicie odrębne gospodarstwo domowe względem syna – A.K. i jego rodziny. Podkreślali, że struktura zajmowanego lokalu przy ul. [...], który posiada dwa osobne wejścia, pozwala na niezależne funkcjonowanie skarżących oraz rodziny ich syna, który zamieszkuje z żoną i dwojgiem małoletnich dzieci. Biorąc powyższe pod uwagę nie sposób pominąć zarówno kwestii funkcjonalnej struktury przedmiotowego lokalu, która umożliwiała prowadzenie skarżącym oraz rodzinie ich syna dwóch odrębnych gospodarstw domowych, jak i rzeczywistego braku możliwości wspólnego zamieszkiwania wyżej wymienionych - jako rodziny siedmioosobowej - z uwagi na panujący konflikt. Istnienie bardzo trudnych relacji z rodzicami potwierdza również stanowisko A.K. zawarte w oświadczeniu z dnia 1 września 2014 r., w którym stwierdził, iż z racji na ciągłe awantury i kłótnie nie wyobraża sobie zamieszkania w jednym mieszkaniu i korzystania przez obie rodziny, będące w stałym konflikcie, z jednej kuchni i łazienki. Ponadto pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej zwracali uwagę na fakt, że skarżący są ludźmi w podeszłym wieku, cierpią na liczne, przewlekłe schorzenia - skarżąca przebyła trzykrotną operację nogi i ma trudności z chodzeniem, choruje też na cukrzycę, zaś mąż skarżącej przebył chorobę nowotworową i obustronny zawał serca (co znajduje odzwierciedlenie w dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach sprawy). Oczywistym jest zatem, że oboje skarżący wymagają stałego leczenia i odpowiednich warunków mieszkaniowych w atmosferze wolnej od kłótni i awantur. Sąd podkreślił, że zaproponowany skarżącym lokal nr [...] przy ul. [...] usytuowany jest na drugim piętrze w budynku bez windy, co powoduje, że korzystanie przez skarżących z tego lokalu może być szczególnie uciążliwe. Nadto Sąd uznał, że zarówno skarżący, jak i A.K. z żoną G, złożyli odrębne wnioski o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu Miasta, co stanowi dodatkowe potwierdzenie na to, że nigdy nie zamierzali starać się o uzyskanie jednego lokalu mieszkalnego dla siedmiu osób.
Niezależnie jednak od powyższych okoliczności Sąd uznał, że nie można wprost zakwestionować stanowiska organu, że na gminie nie spoczywa ustawowy obowiązek zapewnienia osobom ubiegającym się o najem lokalu zamiennego - więcej niż jednego lokalu. Zgodnie bowiem z treścią art. 11 ust. 9 w związku z art. 32 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie kodeksu cywilnego "(...) lokatorowi przysługuje prawo do lokalu zamiennego", oraz "(...) obowiązek zapewnienia temu najemcy lokalu zamiennego oraz pokrycia kosztów przeprowadzki spoczywa na właściwej gminie". Nie można też nie zgodzić się z organem, który w toku postępowania wielokrotnie podkreślał, że lokal mieszkalny z mieszkaniowego zasobu Miasta jest swoistym dobrem społecznym (udostępnianym dzięki wysiłkowi wszystkich podatników), które najemca powinien doceniać. Jednakże, w ocenie Sądu, organ winien wziąć pod uwagę wskazane powyżej okoliczności sprawy oraz to, że z powołanych przepisów ustawowych nie wynika bezwzględny zakaz przyznania przez organ - o ile zachodzi uzasadniona potrzeba - dwóch odrębnych i niezależnych lokali - w tym przypadku dla skarżących i syna A.K. z rodziną, które spełniałyby odpowiednie normy metrażowe. W szczególności, z racji na przytoczone powyżej istniejące zaszłości w relacjach rodzinnych, a przede wszystkim z uwagi na dobro małoletnich dzieci, taką możliwość organ powinien był rozważyć. Zdaniem Sądu, wydaje się to być tym bardziej uzasadnione, że jak wskazał sam organ w piśmie z dnia 28 maja 2014 r., odnosząc się do definicji lokalu zamiennego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy, "obecnie w zasobie brak jest zarejestrowanych lokali, które spełniałyby stricte warunki określone w ustawie (tzn. o powierzchni pokoi takiej, jak w lokalu dotychczas używanym). Lokale, jakie tutejszy Urząd ma do dyspozycji, to lokale od 1 do 3 pokoi o powierzchni użytkowej od 30 m2 do 70 m2 o wyposażeniu znacznie lepszym niż lokal dotychczas zajmowany. Brak jest lokali 4-pokojowych o tak dużej powierzchni mieszkalnej jak lokal przy ul. [...] zajmowany obecnie przez Państwa wraz z rodziną". W świetle powyższego Sąd przyjął, że po stronie organu istniała obiektywna możliwość realizacji wniosku skarżących zgodnie z ich prośbą.
W konkluzji Sąd stwierdził, że wydając zaskarżoną uchwałę, organ nie wziął pod uwagę istotnych okoliczności faktycznych sprawy, nie rozważył też należycie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w świetle przesłanki z § 22 ust. 2 pkt 5 lit. a uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. nr LVIII/1751/2009. W sposób arbitralny przyjął natomiast, że lokal nr [...] przy ul. [...] pozostaje odpowiedni dla struktury gospodarstwa domowego skarżących, nie uzasadniając w żaden sposób swego stanowiska. Uwzględniając powyższe, Sąd ocenił, że ustalony w sprawie stan faktyczny nosi cechy dowolności, co prowadzi do wniosku, że została naruszona zasada dochodzenia do prawdy obiektywnej. W tym stanie rzeczy zaskarżona uchwała nie mogła ostać się w obrocie prawnym.
Zdaniem Sądu, rozpatrując sprawę ponownie, organ miał uwzględnić dokonaną ocenę prawną oraz wziąć również pod uwagę istotną zmianę okoliczności faktycznych w sytuacji potwierdzenia przez A.K. oraz G.K. faktu opuszczenia miejsca pobytu stałego i dopełnienia obowiązku wymeldowania z lokalu przy ul. [...] Organ uwzględnić miał również treść nowego wniosku skarżących o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu Miasta z dnia 8 lipca 2015 r.
Skargę kasacyjną od tego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawa wniósł Zarząd Dzielnicy Białołęka Miasta Stołecznego Warszawy. W złożonej skardze skarżący zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie:
I. przepisów postępowania, czyli:
1 - art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 101 ust. 1 i 3 oraz art. 102a ustawy o samorządzie gminnym przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nieodrzuceniu skargi i błędnym uznaniu, że skarżący wyczerpali tryb zaskarżenia, mimo że wnieśli skargę zanim doręczono im odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa,
2 - art. 133 § 1 w związku z art. 141 § 4 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez poczynienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustaleń sprzecznych z treścią materiału zgromadzonego w aktach sprawy, tj.
a) wadliwe ustalenie na str. 11 i 12 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, iż "podstawę zakwalifikowania skarżących na liście osób oczekujących na najem lokalu jako rodziny siedmioosobowej (...) stanowiła argumentacja organu, iż w jednorazowej dyspozycji Dzielnicy Białołęka pozostaje lokal nr [...] przy ul. [...] (...)", co jest ustaleniem ewidentnie sprzecznym z treścią uzasadnienia do uchwały Nr [...] Zarządu Dzielnicy Białołęka Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 20 maja 2014 r. i nie znajdującym podstaw w bardzo obszernym, gromadzonym przez wiele lat, materiale dowodowym sprawy, który przekazany został do Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1003/15 i uzupełniony przy odpowiedzi na skargę w niniejszej sprawie;
b) wadliwe ustalenie na str. 14 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, iż "po stronie organu istniała obiektywna możliwość realizacji wniosku skarżących zgodnie z ich prośbą", co również jest ustaleniem sprzecznym z treścią zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, z którego wynika, że w dacie podjęcia uchwały Nr [...] w najmowanym lokalu nr zamieszkiwało 7 osób, najemcami byli wyłącznie H. i T.K., brak było podstaw do przyjęcia przez organ, że w rodzinie występuje przemoc lub patologia, a ponadto w licznych pismach kierowanych do skarżących organ wskazywał na dokonane ustalenia faktyczne i związanie przepisami prawa,
3 - art. 147 § 1 w związku z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez stwierdzenie, że zaskarżona uchwała Nr [...] Zarządu Dzielnicy Białołęka Miasta Stołecznego Warszawy, wydana została z naruszeniem prawa, podczas gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny winien oddalić skargę Stron, bowiem nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego;
4 - art. 202 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie i brak wskazania w pkt 2 wyroku, że zwrot kosztów postępowania w kwocie 557 zł należy się H. i T.K. solidarnie,
5 - art. 141 § 4 zdanie pierwsze w związku art. 202 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku art. 202 § 2 tej ustawy jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
II. naruszenie prawa materialnego, czyli:
1. § 22 ust. 2 pkt 5 lit. a uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. Nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. nr 132, poz. 3937, z 2011 r. nr 116, poz. 3676 oraz z 2013 r. poz. 6) w związku z art. 7 kpa poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na stwierdzeniu, że przepis ten obliguje organ do poddania wnikliwej analizie warunków mieszkaniowych w poprzednich miejscach zamieszkania w przypadku osób ubiegających się o najem lokalu zamiennego, tj. na podstawie § 5 ust. 1 pkt 1, podczas gdy przepis § 22 ust. 2 pkt 5 lit. a nie znajduje zastosowania w przypadku osób, którym Miasto na mocy ustawy zobowiązane jest zapewnić lokale zamienne, tj. na podstawie § 5 ust. 1 pkt 1 uchwały Nr LVI 11/1751/2009;
2. § 22 ust. 2 pkt 5 lit. a uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. Nr LVI 11/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy poprzez jego zastosowanie, podczas gdy przepis § 22 ust. 2 pkt 5 lit. a nie znajduje zastosowania w przypadku osób, którym Miasto na mocy ustawy zobowiązane jest zapewnić lokale zamienne, tj. na podstawie § 5 ust. 1 pkt 1 uchwały Nr LN/lll/1751/2009.
Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi; oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę uczestnicy postępowania wnieśli o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie skarżący oparł skargę kasacyjną na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z tym w pierwszej kolejności wymagają oceny zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, gdyż zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego może podlegać ocenie dopiero wówczas, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa zastrzeżeń.
W pierwszej kolejności rozważyć należy najdalej idący zarzut skargi kasacyjnej, czyli zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 101 ust. 1 i 3 oraz art. 102a ustawy o samorządzie gminnym przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nieodrzuceniu skargi i błędnym uznaniu, że skarżący wyczerpali tryb zaskarżenia, mimo że wnieśli skargę zanim doręczono im odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Jak zasadnie podniósł to Sąd I instancji, kwestię tę rozstrzygnęła już uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że przepis art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma zastosowanie do skargi wnoszonej do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Skarga na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym jest wniesiona po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, także wówczas, gdy skargę wniesiono w terminie 60 dni od dnia wezwania przed upływem terminu do załatwienia wezwania (art. 35 § 3 kpa w związku z art. 101 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym), jeżeli organ nie uwzględnił wezwania. Oznacza to, że nawet jeżeli w dniu wnoszenia skargi nie była rozstrzygnięta kwestia, czy wezwanie zostanie, czy nie zostanie uwzględnione, to jeżeli w ostatecznym rezultacie wezwanie to nie zostało uwzględnione, skarga jest wniesiona z dopełnieniem warunku w postaci bezskuteczności wezwania. Przedstawione rozważania prowadzą do wniosku, że skarga uczestników postępowania wniesiona została do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego prawidłowo i nie była przedwczesna.
Za niezasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 § 1 w związku z art. 141 § 4 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez poczynienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustaleń sprzecznych z treścią materiału zgromadzonego w aktach sprawy. Przepis art. 133 § 1 powołanej ustawy stanowi, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Przepis art. 133 § 1 ma charakter porządkowy, określa moment zakończenia fazy rozpoznawczej postępowania przed sądem administracyjnym. Treść normatywna tego przepisu wyraża się w tym, że przewodniczący powinien zamknąć rozprawę po wysłuchaniu wszystkich obecnych i uprawnionych do zabrania głosu, a więc z chwilą uzyskania stanu zdolności do wydania wyroku, gdy zostały wyczerpane przedstawione przez strony środki odwołania. Jak wynika z akt sprawy Sąd I instancji wydał wyrok po zamknięciu rozprawy i sformułował go na podstawie akt sprawy. Postępował zatem w zgodzie z treścią art. 133 § 1. Podkreślić należy, że przepis ten nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Natomiast art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest to przepis o charakterze formalnym. Określa on jedynie wymogi konstrukcyjne uzasadnienia wyroku, wskazując, że pisemne motywy takiego orzeczenia winny zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość pisemnych motywów wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego opartego na podstawie przewidzianej w art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jedynie wtedy, gdy w uzasadnieniu orzeczenia brak ustawowych elementów lub gdy jest ono sporządzone w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Żadna z takich sytuacji nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie. Analiza zaskarżonego orzeczenia dowodzi, że zawiera ono wszystkie prawem przewidziane elementy. Z obszernych rozważań Sądu I instancji jasno wynikają przyczyny, które legły u podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Nie stanowi natomiast naruszenia prawa w rozumieniu art. 141 § 4 powołanej ustawy zawarcie innej oceny legalności zaskarżonego orzeczenia niż ocena postulowana przez skarżącego kasacyjnie. Zarzut błędu w zakresie konstrukcji uzasadnienia byłby uzasadniony, gdyby treść orzeczenia nie odpowiadała przyjętej w uzasadnieniu podstawie prawnej. Taka sytuacja nie zaistniała jednak w rozpatrywanej sprawie. Wyjaśnić też należy, że samo wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego kasacyjnie nie może zaś być utożsamiane z uchybieniem powołanym normom.
Dodać również należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 powołanej ustawy nie jest przydatnym instrumentem do kwestionowania stanowiska sądu w części odnoszącej się do sfery ustaleń faktycznych ani do podważania poglądów dotyczących innych kwestii związanych z przebiegiem postępowania przed organami orzekającymi w sprawie oraz przedstawioną wykładnią i oceną zastosowania obowiązujących w danym zakresie przepisów prawa.
Również niezasadny jest postawiony w skardze zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 147 § 1 w związku z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez stwierdzenie, że zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy Białołęka Miasta Stołecznego Warszawy, wydana została z naruszeniem prawa. Zgodnie z treścią art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Można zatem zarzucić Sądowi I instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdził, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa, a pomimo to Sąd ten nie spełnił dyspozycji tej normy prawnej i nie stwierdził nieważności zaskarżonej uchwały. Natomiast w rozpatrywanej sprawie przedstawione przez Sąd I instancji przesłanki stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały nie pozwalały na zastosowanie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż Sąd I instancji stwierdził naruszenia prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności. Sąd dokonał przy tym wnikliwej, merytorycznej oceny zaskarżonej uchwały i zasadnie uznał, że została ona wydana z naruszeniem prawa. Jeśli zatem z wyroku wynika, że Sąd I instancji dopatrzył się naruszenia przepisów, to uznać należy, że rozstrzygnięcie wydane w oparciu o treść art. 147 § 1 powołanej ustawy jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Sąd I instancji normy prawnej. Raz jeszcze podkreślić przy tym należy, że samo wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego kasacyjnie nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Analiza skargi kasacyjnej w zakresie uzasadnienia rozpatrywanego zarzutu wskazuje zaś, że w istocie sprowadza się ono jedynie do polemiki z ustaleniami stanu faktycznego i jego oceną dokonaną przez Sąd I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w ustalonym stanie faktycznym prawidłowo uznał, że istnieją podstawy do uwzględnienia skargi i stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały.
Natomiast należy przyznać rację skarżącemu kasacyjnie, że naruszony został przepis art. 202 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niedookreślenie sposobu zwrotu kosztów postępowania w stopniu uniemożliwiającym jego jednoznaczną realizację i niewskazanie, czy wypłata ma nastąpić solidarnie a jeśli nie, to w jakim zakresie na rzecz poszczególnych skarżących. Jak wynik z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku w zakresie rozstrzygnięcia o zwrocie na rzecz skarżących kwoty 557 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, Sąd I instancji odwołał się jedynie do treści art. 200 oraz 205 § 2 powołanej ustawy. Sąd ani w sentencji wyroku, ani w jego uzasadnieniu nie powołał art. 202 § 2 powołanej ustawy, zgodnie z którym, jeżeli uprawnienia lub obowiązki skarżących, o których mowa w § 1 (czyli dotyczące zwrotu kosztów postępowania), związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, zwrot kosztów następuje na ich rzecz solidarnie.
Należy jednak wskazać, że powyższe uchybienie nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy przed wojewódzkim sądem administracyjnym, a strona ma możliwość złożenia w tym zakresie wniosku o wykładnię.
Skoro zatem podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów postępowania okazały się nieusprawiedliwione, należy przejść do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa materialnego.
W skardze kasacyjnej zawarto zarzut naruszenia przez Sąd I instancji § 22 ust. 2 pkt 5 lit. a uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. Nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. nr 132, poz. 3937, z 2011 r. nr 116, poz. 3676 oraz z 2013 r. poz. 6), samodzielnie oraz w związku z art. 7 kpa, poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na stwierdzeniu, że przepis ten obliguje organ do poddania wnikliwej analizie warunków mieszkaniowych w poprzednich miejscach zamieszkania w przypadku osób ubiegających się o najem lokalu zamiennego oraz poprzez jego zastosowanie, podczas gdy przepis ten nie znajduje zastosowania w przypadku osób, którym Miasto zobowiązane jest zapewnić lokale zamienne.
W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi błędne uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego obliguje sąd II instancji do uchylenia zaskarżonego orzeczenia tylko wówczas, gdy takie uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast naruszenie prawa, które nie miało wpływu na trafność rozstrzygnięcia powinno prowadzić do oddalenia skargi kasacyjnej. Dlatego w przypadku prawidłowego w ostatecznym rezultacie orzeczenia samo uzasadnienie, nawet błędne (w tym częściowo mylne lub zbyt lakoniczne w niektórych kwestiach), nie może skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej. Skarżący kasacyjnie ma rację, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swego wyroku błędnie wskazał, że w rozpatrywanej sprawie ma zastosowanie § 22 ust. 2 pkt 5 lit. a uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. Nr LVIII/1751/2009. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu przy rozpatrywaniu wniosków osób, o których mowa w ust. 1 należy poddać wnikliwej analizie warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania w przypadku osób ubiegających się o najem lokali na podstawie § 4, §12 i § 31. Uprawnienia wnioskodawców rozstrzygane w zaskarżonej uchwale wymienione zostały w § 5 ust. 1 pkt 1 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. nr LVIII/1751/2009, a zatem § 22 ust. 2 pkt 5 lit. a tej uchwały nie miał w ich sprawie zastosowania. Trudno jednak uznać, że z tego tylko powodu organ rozpatrujący wniosek nie miał obowiązku wnikliwego przeanalizowania sytuacji mieszkaniowej wnioskodawcy i osób z nim zamieszkujących, a zatem, że miał pełną swobodę i dowolność w rozpatrzeniu tego wniosku niezależnie od faktycznych i prawnych okoliczności tej sprawy. Tym bardziej, że pozostałe przepisy § 22 ust. 1 i ust. 2 nie zostały w rozpatrywanej sprawie wyłączone.
Na marginesie wskazać należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w obecnym stanie faktycznym (uczestnikom postępowania umową najmu z dnia 16 maja 2016 r. przydzielono już bowiem inny lokal) utrzymanie w obiegu prawnym zaskarżonej uchwały nie leży ani w interesie uczestników, ani w interesie skarżącej kasacyjnie Gminy.
Przedstawiona argumentacja prowadzi do wniosku, że sprawa co do istoty została prawidłowo rozpatrzona, a dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena prawidłowości zaskarżonych decyzji pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji. Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji związane będą oceną prawną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz stanowiskiem Sądu I instancji w zakresie, w którym nie zostało ono podważone przez Naczelny Sąd Administracyjny. Na podstawie art. 204 pkt 2 powołanej ustawy Sąd orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło