II FSK 3533/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-01-15

Skład orzekający: Andrzej Jagiełło, Beata Cieloch, Artur Kot

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy małżonek zobowiązanego, który nie jest zobowiązanym w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, posiada legitymację do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej skierowanej do majątku wspólnego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 141 § 4 PPSA poprzez niepełne uzasadnienie wyroku, nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skargi i nieodniesienie się do odmiennych poglądów orzeczniczych w analogicznych sprawach. Sąd pierwszej instancji ograniczył się do powtórzenia argumentacji organu i nie rozważył kwestii legitymacji skarżącej do wniesienia zarzutów w kontekście innych orzeczeń WSA dotyczących tej samej egzekucji, które przyznawały jej takie uprawnienia. W związku z tym, zaskarżony wyrok został uchylony, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.
Stan faktyczny
W sprawie toczyło się postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na H. C. i jego małżonkę G. C. (skarżącą) za nienależnie pobrane płatności. Egzekucja została skierowana do majątku wspólnego małżonków. G. C. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, które zostały umorzone przez organ egzekucyjny na podstawie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że skarżąca nie posiada statusu zobowiązanego i nie przysługuje jej prawo do wniesienia zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę G. C. na to postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że uzasadnienie było wadliwe i nie odniosło się do wszystkich istotnych kwestii.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jagiełło (sprawozdawca), Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia WSA (del.) Artur Kot, Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2020 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 października 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 876/16 w sprawie ze skargi G. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz G. C. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z dnia 5 października 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 876/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę G. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 czerwca 2016 r. w przedmiocie prowadzonego postępowania egzekucyjnego (wyrok i inne cyt. orzeczenia dost. na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Przedstawiając stan sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wszczął postępowanie egzekucyjne na wniosek oraz na podstawie wystawionego w dniu 6 października 2014 r. przez wierzyciela Prezesa A. (Prezes A.) na zobowiązanego H. C. oraz jego małżonkę - odpowiadającą majątkiem wspólnym – G. C. tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego nienależnie pobrane płatności [...] w wysokości 59.174,59 zł. Organ egzekucyjny na podstawie zawiadomienia z 26 listopada 2014 r. w oparciu o ten tytuł dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego H. C. (zobowiązany) w B. S.A. Odpisy dokumentów doręczono zarówno zobowiązanemu, jak i jego małżonce. Oddzielnymi pismami z dnia 18 grudnia 2014 r., zobowiązany oraz G. C. (skarżąca) wnieśli zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zobowiązany zgłosił zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm. – dalej: u.p.e.a.). Z kolei skarżąca zgłosiła zarzuty określone w art. 33 § 1 pkt 1, 3, 4, 6, 7, 8, 10 u.p.e.a., tj. zarzuty: nieistnienia obowiązku, określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, błędu co do osoby zobowiązanego, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, braku uprzedniego doręczenia upomnienia, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27. Sąd zauważył, że oddzielnymi pismami z 21 grudnia 2014 r. zobowiązany oraz jego małżonka wnieśli skargę na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na podstawie tegoż zawiadomienia z 26 listopada 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej postanowienie z 6 marca 2015 r. skargę oddalił i aktualnie toczy się postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie ze skargi obojga małżonków na to postanowienie. Organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych przez skarżącą zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Wierzyciel - Prezes A. w postanowieniu z 20 lutego 2015 r. stwierdził brak podstaw do uznania zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do majątku zobowiązanego oraz majątku wspólnego małżonków na podstawie wspomnianego tytułu wykonawczego. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej na to postanowienie Prezes A. utrzymał je w mocy. W konsekwencji organ egzekucyjny postanowieniem z 17 grudnia 2015 r. oddalił zarzuty zobowiązanego i skarżącej jako niezasadne. Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 1 marca 2016 r. uchylił w całości zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Organ wskazał, że skarżąca nie posiada statusu zobowiązanego i nie przysługuje jej prawo wniesienia środka zaskarżenia w postaci zarzutów w sprawie prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Organ zalecił by Naczelnik Urzędu Skarbowego rozpoznał zarzut zgłoszony przez zobowiązanego, zaś w przedmiocie podania wniesionego przez skarżącą orzekł oddzielnym postanowieniem. Na to postanowienie oboje małżonkowie wnieśli skargę do skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Naczelnik Urzędu Skarbowego po ponownym rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z 18 kwietnia 2016 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zgłoszonych przez skarżącą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organ powołując się na przepisy art. 27 § 1 pkt 9 , art. 1a pkt 20, art. 27c u.p.e.a. oraz art. 29 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 – dalej: O.p.) i art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uznał, że małżonek, który nie jest zobowiązanym nie posiada takich samych uprawnień w postępowaniu egzekucyjnym, jak małżonek posiadający status zobowiązanego. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 8 czerwca 2016 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. 3. W skardze na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o stwierdzenie jego nieważności, zarzucając naruszenie: - art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) w zw. z art. 59 § 1 pkt 7 § 2 u.p.e.a. oraz § 3 ust. 1 pkt 5 § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie spełnili warunków do całkowitego umorzenia kwoty 59.174,59 zł, - art. 6, 7, 8 i 28 Kodeksu postępowania administracyjnego – dalej: k.p.a. - w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 7 § 2 u.p.e.a. oraz § 3 ust. 1 pkt 5, § 6 rozporządzenia, - w zw. z art. 15 § 1, art. 17 § 1, art. 18, art. 27 § 1 pkt 9 pkt 12, art. 33 § 1 pkt 8, art. 34 § 1, § 4 i § 5 u.p.e.a., - art. 107 § 1, § 3 w zw. z art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. 4. Sąd pierwszej instancji uznał skargę za bezzasadną. Odwołując się do art. 1a pkt 20 u.p.e.a. wskazał, że zobowiązanym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osoba lub jednostka, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Wobec zdefiniowania na gruncie u.p.e.a. pojęcia "zobowiązany", przepisy tej ustawy, w których pojęcie to występuje, należy interpretować z uwzględnieniem tej definicji. W niniejszej sprawie obowiązku o charakterze pieniężnym nie wykonał małżonek skarżącej i on był adresatem decyzji Prezesa A. Zatem to on jest zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a. Przymiotu tego nie posiada skarżąca, zaś jej odpowiedzialność za zobowiązania małżonka wynika z art. 29 § 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Art. 26 O.p. stanowi, iż podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki. Odpowiedzialność małżonka za dług podatnika wynika zatem wprost z przepisu prawa i ograniczona jest wyłącznie do majątku wspólnego małżonków. Małżonek podatnika nie staje się jednak mocą art. 29 § 1 O.p. zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a. Sąd zauważył, że wynikający z art. 27c u.p.e.a. obowiązek wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków w przypadku kierowania egzekucji obowiązków ciążących na jednym z nich do majątku wspólnego nie oznacza, iż małżonek niebędący zobowiązanym, przy wyraźnym odróżnieniu jego statusu od statusu zobowiązanego przez ustawodawcę ma takie same uprawnienia w postępowaniu egzekucyjnym, jak małżonek będący zobowiązanym. Odwołując się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 2100/08, Sąd stwierdził, iż przepisy u.p.e.a. nie dają podstaw do przyjęcia, że ustawa ta posługuje się pojęciem zobowiązanego w dwóch różnych znaczeniach – materialnym i formalnym. Jeżeli zatem małżonek zobowiązanego ponosi tylko odpowiedzialność majątkiem wspólnym za cudze zobowiązanie, to tym samym nie można mu przyznać uprawnień wynikających z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, skoro uprawnienia te, jak wynika wprost z treści tego przepisu przysługują wyłącznie zobowiązanemu. Przepis ten zobowiązuje do pouczenia w tytule egzekucyjnym zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Również w innych przepisach ustawy mowa jest o zarzutach wyłącznie zobowiązanego (art. 34 § 1a i § 5, art. 35 § 1). 5. W skardze kasacyjnej od tego wyroku skarżąca na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, - dalej: p.p.s.a.) zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 1a pkt 20, art. 27c u.p.e.a. w zw. z art. 29 O.p. i art. 78 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organy skarbowe przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i błędne przyjęcie, że współmałżonkowi zobowiązanego, samemu nie będąc zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., nie przysługuje środek zaskarżenia w postaci zarzutów, mimo wystąpienia po jego stronie interesu prawnego, w sytuacji, w której Sąd powinien z uwzględnieniem dyspozycji art. 33 u.p.e.a. przyznać skarżącej możliwość wystosowanie środka zaskarżenia w postaci złożenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne; 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niepełne uzasadnienie zaskarżonego wyroku, niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku, jak również nieustosunkowanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów sformułowanych w skardze, a w konsekwencji uniemożliwienie stronie skarżącej podjęcia merytorycznej polemiki z argumentacją Sądu oraz uniemożliwienie Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonania oceny prawidłowości dokonanej wykładni i zastosowania przepisów wskazanych w zarzutach skarżącej w sytuacji, w której Sąd powinien wyczerpująco uzasadnić zaskarżony wyrok, odnieść się do wszystkich podniesionych przez skarżącą zarzutów, dzięki czemu strona skarżąca zyskałaby realną możliwość podjęcia polemiki z Sądem w postaci obszernie sformułowanych zarzutów skargi kasacyjnej; 3) art. 134 § 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozważenie wszystkich zarzutów skargi odnoszących się do naruszenia przez organ przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, przepisów u.p.e.a., a także przepisów k.p.a., tj. zarzutów naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 7 § 2 u.p.e.a. oraz § 3 ust 1 pkt 5 § 6 (tak w oryginale – przyp. Sądu) Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, naruszenia art. 6,7,8 i 28 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z 59 § 1 pkt 7 § 2 u.p.e.a. oraz § 3 ust 1 pkt 5 § 6 ww. rozporządzenia, naruszenia art. 15 § 1, art. 17 § 1, art. 18, art. 27 § 1 pk9 pkt 12, art. 33 § 1 pkt 8 , art. 34 § 1, § 4 i § 5 u.p.e.a., a także naruszenia art. 107 § 1 § 3 w zw. z art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a., a w konsekwencji niedopuszczalne ograniczenie rozpoznania sprawy do zakresu węższego, niż zakreślony skargą, a które to uchybienie doprowadziło do oddalenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku mimo istniejących podstaw do jej uwzględnienia, które jednak nie zostały rozważone przez sąd I instancji. Przy tak sformułowanych zarzutach skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o jego uchylenie na podstawie art. 188 p.p.s.a. i rozpoznanie skargi. Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. 6.1 Przedmiotem skargi do Sądu pierwszej instancji było rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, tj. postanowienie o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego, postępowania w sprawie zarzutów skarżącej w postępowaniu egzekucyjnym. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do tego, czy skarżąca posiadała legitymacje do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji (art. 33 u.p.e.a.) prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na małżonka skarżącej – jako zobowiązanego oraz na skarżącą (art. 27c u.p.e.a.), która to egzekucja skierowana została także do majątku wspólnego małżonków. W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżąca podniosła m.in. zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wnoszący skargę kasacyjną musi więc wskazać, jakich konkretnie elementów brak, lub który z nich nie został w sposób należyty zastosowany oraz wykazać jaki to miało wpływ na wynik sprawy. W zarzucie tym skarżąca podniosła niepełne uzasadnienie zaskarżonego wyroku, niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej oraz nieustosunkowanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów sformułowanych w skardze, a w konsekwencji uniemożliwienie stronie skarżącej podjęcia merytorycznej polemiki z argumentacją Sądu. Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. w podany w skardze kasacyjnej sposób jest, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadny. Sąd bowiem nie zastosował się w pełni do dyspozycji tego przepisu i uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wskazanych wyżej kryteriów. Prawidłowo skonstruowane uzasadnienie daje rękojmię, iż sąd administracyjny dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, a będąca ustawowym obowiązkiem sądu kontrola legalności działalności administracji publicznej miała miejsce i została przeprowadzona zgodnie z kryteriami określonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. W ramach tej kontroli obowiązkiem Sądu jest odniesienie się do wszystkich zarzutów skargi odnoszących się do przedmiotu sprawy a istotnych z punktu widzenia jej rozstrzygnięcia. Obowiązek ten z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a). Przebieg kontroli legalności badanego aktu winien znaleźć odzwierciedlenie w pisemnych motywach wyroku. Tak sporządzone uzasadnienie pozwala poznać przesłanki podjęcia rozstrzygnięcia oraz prześledzić tok rozumowania sądu pierwszej instancji. Jak podkreśla się w orzecznictwie, zasadnienie orzeczenia pełni podwójną funkcję. Z jednej strony ma charakter informacyjny dla stron postępowania sądowoadministracyjnego i prawidłowe jego skonstruowanie jest niezbędne dla należytego wywiedzenia zarzutów skargi kasacyjnej. Strona, chcąc merytorycznie polemizować ze stanowiskiem sądu, musi poznać dokładnie argumenty przemawiające za sposobem rozstrzygnięcia sprawy zawartym w zaskarżonym wyroku. Z drugiej zaś strony uzasadnienie wyroku umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie. Jest to niezbędne dla przeprowadzenia prawidłowej kontroli instancyjnej. Samoistny zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może odnieść zamierzony skutek jeżeli uzasadnienie sporządzone zostało w sposób uniemożliwiający pełną kontrolę instancyjną wyroku (por. wyroki NSA: z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt I FSK, z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1619/10; z dnia 9 grudnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2699/12 i z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 810/14). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taką właśnie wadą, uniemożliwiającą dokonanie pełnej kontroli kasacyjnej dotknięte jest uzasadnienie zaskarżonego wyroku. Sąd pierwszej instancji uznając, że skoro skarżąca nie jest zobowiązaną w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., to w świetle art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. nie służy jej uprawnienie do złożenia zarzutów, w istocie powtórzył argumentację organu i odwołał się do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 2100/08. Wypada w związku z tym zauważyć, że jakkolwiek w orzecznictwie panuje jednolity pogląd, iż wystawienie tytułu wykonawczego na podstawie art. 27c u.p.e.a. także na małżonka zobowiązanego nie oznacza przyznania temu małżonkowi statusu zobowiązanego, to zagadnienie legitymacji drugiego małżonka do wniesienia zarzutów nie jest postrzegane w orzecznictwie jednolicie. Dla przykładu odmienny pogląd w tej kwestii od przywołanego przez Sąd pierwszej instancji zaprezentowany został w wyrokach NSA z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1183/15 i z dnia 7 maja 2019 r., sygn. akt II FSK 1479/17, a także w wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 1022/17, do którego to poglądu Sąd pierwszej instancji nie nawiązał w swoich rozważaniach. Ograniczenie się przez Sąd do powtórzenia argumentacji organu zaprezentowanego w kwestionowanym rozstrzygnięciu, czy też przytoczenie tez orzeczenia sądowego wydanego w innej sprawie, bez odniesienia się do okoliczności rozpoznawanej sprawy, nie stanowi spełnienia wymogów zakreślonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem uniemożliwia ocenę, czy w prawidłowy sposób przeprowadzono kontrolę zaskarżonego aktu we wskazanych wcześniej granicach. Co istotne w niniejszej sprawie, Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do stanowiska co do tego zagadnienia prezentowanego w tej samej w istocie sprawie, na innym etapie postępowania, to jest na etapie wyrażenia stanowiska wierzyciela w trybie art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a. w zakresie złożonych przez skarżącą zarzutów. Przedstawiając natomiast stan sprawy Sąd wyjaśnił, że wierzyciel Prezes A. postanowieniem z dnia 20 lutego 2015 r. stwierdził brak podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącej, a po rozpoznaniu jej zażalenia, postanowieniem z 30 marca 2015 r. utrzymał w mocy to postanowienie. Z okoliczności tej zdaje się wynikać, że wierzyciel uznał legitymację skarżącej do wniesienia zarzutów. W tym kontekście w uzasadnieniu skargi kasacyjnej trafnie podniesiono, że Sąd pierwszej instancji w swoich rozważaniach nie odniósł się do stanowiska zaprezentowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnych wyrokach z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 2869/15 i V SA/Wa 2532/15 wydanych na podstawie tego samego stanu faktycznego. W sprawach tych, których przedmiotem było wspomniane stanowisko wierzyciela – Prezesa A., stwierdzające brak podstaw do uwzględnienia zrzutów skarżącej w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], uchylono postanowienia tego organu z dnia 30 marca 2015 r. i 5 maja 2015 r. Przedmiotem tych spraw były zatem m.in. zarzuty skarżącej na prowadzone postępowanie egzekucyjne, stanowiące także przedmiot niniejszej sprawy. W sprawach tych WSA stwierdził, że jakkolwiek skarżąca nie jest zobowiązaną w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., to posiada legitymację do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucyjnie, do wnoszenia środków odwoławczych w postępowaniu egzekucyjnym oraz legitymację skargową i sam organ konsekwentnie, w toku całego postępowania, traktował ją jako podmiot uprawniony do wniesienia zarzutów. Skarżąca dołączyła odpisy tych wyroków do skargi i odwołała się do zaprezentowanej w nich argumentacji. Powołanie w skardze argumentacji zawartej w innych wyrokach w zbliżonych sprawach skarżącej jako własnego stanowiska w przedstawionych okolicznościach sprawy obligowało Sąd do odniesienia się do tej argumentacji. Odniesienie się do odmiennego potraktowania kwestii legitymacji skarżącej do wniesienia zarzutów w tym samym postępowaniu egzekucyjnym było konieczne, w szczególności z uwagi na zasadę praworządności (art. 6 i art. 7 k.p.a.) oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący jego zaufanie do władzy publicznej (art. 8 k.p.a. w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie), które to przepisy zostały wskazane w skardze jako naruszone kwestionowanym orzeczeniem. Ubocznie należy także zauważyć, że na tle egzekucji prowadzonej na podstawie wskazanego na wstępie tytułu wykonawczego, toczyły się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku inne sprawy z udziałem skarżącej, w których Sąd ten odnosił się do analizowanego zagadnienia spornego (dla przykładu sprawa sygn. akt I SA/Gd 1453/16). Skutkiem wskazanego uchybienia Sądu pierwszej instancji jest zasadność analizowanego zarzutu, skutkującą koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Korekta tego uchybienia przez Naczelny Sąd Administracyjny prowadziłaby bowiem do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego, a zatem Sąd pierwszej instancji, rozpoznając ponownie sprawę, dokona pełnej kontroli legalności kwestionowanego aktu. W tym stanie sprawy odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej byłoby przedwczesne. 6.2 Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 209 w zw. z art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło