I FSK 291/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-12-20

Skład orzekający: Małgorzata Niezgódka-Medek, Arkadiusz Cudak, Bożena Dziełak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo oddalił skargę na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nie przesądzając uprzednio kwestii skuteczności doręczenia zastępczego decyzji podatkowej?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny przedwcześnie rozpoznał wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, nie przesądzając uprzednio kwestii prawidłowości doręczenia zastępczego decyzji podatkowej. Skuteczne doręczenie decyzji jest warunkiem koniecznym do rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania, a tym samym do oceny, czy termin ten został uchybiony. Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że oświadczenia prywatne skarżącej nie mogą stanowić dowodu w postępowaniu.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej, wskazując na pobyt za granicą i zły stan zdrowia. Organ odmówił przywrócenia terminu, uznając brak winy w uchybieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. wadliwe doręczenie zastępcze decyzji i błędną ocenę dowodów przez WSA.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Bożena Dziełak, Protokolant Krzysztof Osial, po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 690/16 w sprawie ze skargi K. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 28 kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie na rzecz K. T. kwotę 560 (słownie: pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z 2 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 690/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), dalej: p.p.s.a., oddalił skargę K. T. (dalej: strona lub skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie (dalej: organ lub organ odwoławczy) z 28 kwietnia 2016 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Z. [...] (dalej: Dyrektor UKS lub organ pierwszej instancji) z 7 sierpnia 2015 r. w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2011 r. 1. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi Decyzją z 7 sierpnia 2015 r. Dyrektor UKS określił stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2011 r. Decyzja ta została doręczona 25 sierpnia 2015 r., w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.), dalej: O.p., a termin do wniesienia odwołania upłynął bezskutecznie 8 września 2015 r. Następnie wnioskiem złożonym 1 marca 2016 r. strona zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora UKS z 7 sierpnia 2015 r., składając jednocześnie przedmiotowe odwołanie. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że informację o wydaniu decyzji otrzymała 23 lutego 2016 r. w dziale windykacji i egzekucji urzędu skarbowego. Podniosła, że wniesienie odwołania od ww. decyzji nie było możliwe w terminie 14 dni od doręczenia z uwagi na krótkoterminowy pobyt strony w K., który miał miejsce od 11 sierpnia 2015 r. oraz ze względu na nagłe pogorszenie się jej stanu zdrowia, uniemożliwiające poruszanie się. Tę ostatnią okoliczność strona udowadniała zaświadczeniem lekarskim z 19 sierpnia 2015 r. o niezdolności do pracy w okresie od 19 do 30 sierpnia 2015 r. z zaleceniem leżenia. Po powrocie do pracy w S. strona nie odnalazła żadnych zawiadomień wskazujących na możliwość odebrania kierowanej do niej korespondencji (decyzji) w placówce pocztowej. Na dowód nieotrzymywania zawiadomień o możliwości odbioru korespondencji w urzędzie pocztowym strona przedstawiła pismo z 13 października 2015 r., będące skargą na sposób doręczania jej korespondencji przez pracowników urzędu pocztowego. Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku organ - postanowieniem z 28 kwietnia 2016 r. - odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora UKS z 7 sierpnia 2015 r. Powołując się na treść art. 162 § 1 i § 2 O.p. wskazano, że strona wraz z wnioskiem dopełniła czynności, dla której był określony uchybiony termin oraz zachowała siedmiodniowy termin do wniesienia podania o przywrócenie terminu. Jednakże nie spełniła przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, o przywrócenie którego wnioskowała. Wskazano, że decyzja organu pierwszej instancji została wysłana do strony 10 sierpnia 2015 r. Natomiast strona podała, że 11 sierpnia 2015 r. (dzień pierwszego awiza) przebywała w K., gdzie doznała nagłego porażenia mięśni, wskutek czego nie mogła się poruszać. Strona przedłożyła zaświadczenie lekarskie wystawione dopiero 19 sierpnia 2015 r., tj. w dniu drugiego awiza. Nie przedstawiła zaś żadnego dowodu na to, że pomiędzy 11 a 19 sierpnia 2015 r. skontaktowała się z lekarzem oraz że przebywała w szpitalu, co mogłoby potwierdzać jej zły stan zdrowia. Ponadto wcześniej strona odbierała korespondencję oraz składała wielokrotnie pisma w sprawie, co świadczy o tym, że była świadoma toczącego się wobec niej postępowania kontrolnego, zatem powinna spodziewać się kolejnych pism, czy też rozstrzygnięcia kończącego sprawę, a w razie ich braku dołożyć wszelkich starań, by ustalić, na jakim etapie znajduje się prowadzone wobec niej postępowanie. W świetle powyższego, wyjaśnienia strony wskazujące na jej krótkotrwały wyjazd oraz zły stan zdrowia, a także przeszkody związane z odbiorem przesyłek pocztowych kierowanych na adres do korespondencji jako niezawinione przyczyny niedochowania ustawowego terminu do wniesienia odwołania, zdaniem organu, nie zasługiwały na uwzględnienie. Odnośnie okoliczności nieotrzymywania przez stronę zawiadomień o możliwości odbioru korespondencji w urzędzie pocztowym organ - powołując się na pismo z placówki pocztowej - wskazał, że strona nie wykazała podjęcia jakichkolwiek kroków w celu uzyskania informacji o zapadłym wobec niej w sprawie prowadzonej przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięciu - mając przy tym świadomość, iż korespondencja kierowana pod wskazany przez nią adres może być wadliwie doręczana. Podjęcie takich czynności (wniesienie odwołania i wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia) dopiero po ponad 6 miesiącach od zakończenia postępowania kontrolnego oraz powoływanie się na zaistnienie opisanych powyżej okoliczności nie wykazuje, że strona dochowała należytej staranności w swojej sprawie w celu dochowania ustawowego terminu do złożenia odwołania. 2. Skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skardze na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 120, art. 121 § 1 i art. 121 w zw. z art. 162 O.p. Ponadto w piśmie z 27 października 2016 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, podniosła zarzut naruszenia art. 150 § 2 O.p. wskazując, że nie doszło do doręczenia decyzji z 7 sierpnia 2015 r. w sposób zastępczy. Do ww. pisma załączono oświadczenia: A. F. (byłego doręczyciela z UP w S.), J. C. (towarzyszącej stronie w czasie wyjazdu do K.) oraz M. K. (wystawcy zaświadczenia lekarskiego z 19 sierpnia 2015 r.). Odpowiadając na skargę, organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. 3. Wyrok Sądu pierwszej instancji Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie - w aspekcie daty doręczenia decyzji organu pierwszej instancji - przywołał wynikający z akt sprawy chronologiczny układ czynności procesowych, stwierdzając w rezultacie, że pierwsze awizo pozostawiono 11 sierpnia 2015 r., drugie - po ośmiu dniach, tj. 19 sierpnia 2015 r., natomiast przesyłkę zwrócono 25 sierpnia 2015 r. Następnie Sąd podzielił stanowisko organu, że przedstawione przez skarżącą oświadczenie o wyjeździe, podczas którego doszło do pogorszenia się jej stanu zdrowia, nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu, nie uprawdopodabnia tego także zaświadczenie lekarskie wystawione 19 sierpnia 2015 r., które dodatkowo nie jest zwolnieniem lekarskim, lecz zaświadczeniem wystawionym przez lekarza, wskazującym na niedyspozycję skarżącej, która ustała przed upływem terminu do wniesienia odwołania. Strona nie przedstawiła żadnego dowodu na to, że pomiędzy 11 a 19 sierpnia 2015 r., z uwagi na tak drastyczne dolegliwości zdrowotne, korzystała z porady lekarskiej i że jej dolegliwości, poza niemożnością poruszania się, uniemożliwiały jej działanie (np. poprzez posłużenie się, celem złożenia odwołania, inną osobą). W rezultacie, zdaniem Sądu, powoływana przez skarżącą okoliczność choroby, która nadto ustała przed terminem do wniesienia odwołania, nie stanowi uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Takiej przesłanki nie stanowi również powoływana okoliczność niewłaściwego doręczania korespondencji. Analiza akt sprawy, zdaniem Sądu, potwierdza stanowisko organu, że strona odbierała korespondencję kierowaną do niej w trakcie postępowania, wielokrotnie składała pisma w sprawie, a zatem była świadoma toczącego się wobec niej postępowania kontrolnego. Korespondencję zaś doręczano jej w sposób prawidłowy i skuteczny, co potwierdza m. in. treść informacji uzyskanej przez organ od Urzędu Pocztowego w S. Doręczenie zastępcze decyzji z 7 sierpnia 2015 r. było więc prawidłowe (dowodzą tego także zapisy na kopercie przesyłki). Powyższej oceny nie mogły, zdaniem Sądu, zmienić załączone do akt na etapie postępowania sądowego oświadczenia, niestanowiące ponadto dowodów w sprawie, gdyż sąd administracyjny przeprowadza postępowanie dowodowe jedynie wyjątkowo i tylko w zakresie dowodów z dokumentu (art.106 § 3 p.p.s.a.). 4. Skarga kasacyjna Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez stronę, a w skardze kasacyjnej zarzucono: a) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. 2018 r., poz. 2107), dalej: p.u.s.a., oraz art. 3 p.p.s.a., poprzez wadliwe wykonanie przez Sąd funkcji kontrolnej, przez co został naruszony art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi, co stanowi konsekwencję przyjęcia, że organ nie dopuścił się naruszenia: – art. 150 § 2 O.p., poprzez uznanie decyzji Dyrektora UKS z 7 sierpnia 2015 r., określającej skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2011 r. w łącznej wysokości 230.546 zł, za doręczoną w sposób zastępczy, podczas gdy nie doręczono jej skarżącej, mimo że istniała taka możliwość, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do bezzasadnego przyjęcia przez organ podatkowy, że zostały spełnione przesłanki uprawniające organ do zastosowania trybu doręczenia zastępczego oraz że decyzja została skutecznie doręczona, a w konsekwencji doprowadziło do wydania postanowień zawierających wadliwe rozstrzygnięcie; – art. 150 § 1 O.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uznanie ww. decyzji Dyrektora UKS z 7 sierpnia 2015 r. za doręczoną w sposób zastępczy, podczas gdy przesyłka zawierająca ww. decyzję nie była przechowywana przez okres 14 dni we właściwej placówce pocztowej, a jedynie przez okres dni 13; – art. 162 § 1 O.p., poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji nieprzywrócenie skarżącej terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Dyrektora UKS z 7 sierpnia 2015 r. w sytuacji, w której skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi; – art. 190 O.p., polegające na naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w szczególności polegającą na błędnym przyjęciu, że: (1) przesyłka zawierająca decyzję Dyrektora UKS z 7 sierpnia 2015 r. była przechowywana w placówce pocztowej przez okres 14 dni (błędna ocena adnotacji dokonanych przez Urząd Pocztowy w S.); (2) przesyłka zawierająca decyzję Dyrektora UKS z 7 sierpnia 2015 r. była dwukrotnie prawidłowo awizowana, tj. dwukrotne awizo pozostawione zostało - zgodnie z zapisem na kopercie - w oddawczej skrzynce pocztowej przy ul. [...] (błędna ocena informacji uzyskanej przez organ od Urzędu Pocztowego w S.); (3) skarżąca nie wykazała, że pomiędzy 11 a 19 sierpnia 2015 r., z uwagi na wskazane przez nią dolegliwości, jak "nagłe porażenie mięśni", korzystała z porady lekarskiej i że jej dolegliwości, poza niemożnością poruszania się, uniemożliwiały jej działanie (błędna ocena zaświadczenia lekarskiego wystawionego 19 sierpnia 2015 r. oraz wyjaśnień skarżącej); – art. 121 § 1 O.p., poprzez naruszenie przez organ zasady zobowiązującej go do działania w sposób budzący zaufanie podatnika do organów podatkowych, poprzez nieprzeprowadzenie rzetelnej analizy zapisów dokonanych na kopercie przesyłki oraz nieprzesłuchanie doręczyciela na okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia; – art. 122 O.p., poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. poprzez zaniechanie przesłuchania doręczyciela na okoliczność skuteczności doręczenia skarżącej decyzji; b) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. przepisu art. 106 p.p.s.a., polegające na nieprzeprowadzeniu przez Sąd dowodów z dokumentów prywatnych, tj.: – oświadczenia A. F. z 17 października 2016 r. z notarialnym poświadczeniem podpisu (Rep. A nr [...]), tj. pracownika Poczty Polskiej S.A. Urzędu Pocztowego w S., który doręczał m. in. przesyłki adresowane do skarżącej na adres [...], na okoliczność nieprawidłowości w doręczeniu skarżącej decyzji; – oświadczenia lek. med. M. K., specjalisty chorób wewnętrznych, reumatologii i rehabilitacji medycznej, z 18 października 2016 r., z którego wynika, że zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA z 19 sierpnia 2015 r. związane było z chorobą uniemożliwiającą skarżącej poruszanie się i w związku z tym uniemożliwiło to odebranie przesyłki na okoliczność choroby stanowiącej przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia; – oświadczenia J. C. z 25 października 2016 r. z notarialnym poświadczeniem podpisu (Rep. A nr [...]), z którego wynika, że J. C. w okresie od 11 sierpnia do 16 sierpnia 2015 r. przebywała razem ze skarżącą na wyjeździe w K., na okoliczność potwierdzenia faktu przebywania skarżącej od 11 sierpnia 2015 r. w K., w sytuacji, w której było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W kontekście tak sformułowanych podstaw kasacyjnych skarżąca wniosła o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie ww. wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego, wg norm przepisanych. 5. Odpowiedź na skargę kasacyjną W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6.1. Zarzuty skargi kasacyjnej są uzasadnione, a zatem rozpoznawany środek odwoławczy odnosi zamierzony skutek. 6.2. Przede wszystkim należy podkreślić, że w niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Równolegle toczy się sprawa w zakresie kontroli sądowej postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia tego odwołania. Te sprawy są wzajemnie powiązane, aczkolwiek nie w taki sposób, jak to wskazał Sąd pierwszej instancji. 6.3. W niniejszej sprawie strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu i jednocześnie wniosła odwołanie. W uzasadnieniu wskazała, że "(...)wniesienie odwołania od ww. decyzji nie było możliwe w terminie 14 dni od jej doręczenia z uwagi na jej krótkoterminowy pobyt w K., który miał miejsce od 11 sierpnia 2015 r. oraz że względu na stan zdrowia podatniczki, u której doszło do nagłego porażenia mięśni, wskutek czego nie mogła się poruszać (...)". Jednocześnie w toku postępowania, a mianowicie w piśmie z 27 października 2016 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, pełnomocnik skarżącej podniósł zarzut naruszenia art. 150 § 2 O.p. wskazując, że nie doszło do doręczenia decyzji w sposób zastępczy. 6.4. Powyższe twierdzenia są wzajemnie sprzeczne. Z jednej strony skarżąca wnosi o przywrócenie uchybionego terminu, wskazując na okoliczności, które w jej ocenie uprawdopodobniają brak winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie. Z drugiej strony zaś wywodzi, że nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji w trybie zastępczym. To ostatnie twierdzenie w istocie sprowadza się do tezy, że termin do złożenia odwołania nie rozpoczął biegu, a zatem wniesionego w dniu 1 marca 2016 r. odwołania nie można uznać za złożone po upływie ustawowego terminu. Zatem skarżąca nie może się domagać przywrócenia uchybionego terminu w sytuacji, gdy uważa, że termin ten nie rozpoczął swojego biegu. Instytucja przywrócenia terminu ma bowiem zastosowanie do sytuacji, gdy strona nie kwestionuje tego, że nie dopełniła czynności procesowej w ustawowym terminie, a twierdzi jedynie, że uchybienie to nastąpiło z powodu zaistnienia okoliczności faktycznych niezawinionych przez nią. 6.5. W wyżej wskazanej sytuacji należy zatem w pierwszej kolejności przesądzić, czy w sposób skuteczny, odpowiadający wymogom ustawowym, przewidzianym w art. 150 O.p., nastąpiło doręczenie zastępcze przedmiotowej decyzji. Zgodnie bowiem z art. 223 § 2 O.p. termin do wniesienia odwołania biegnie od dnia doręczenia decyzji stronie. Przy czym tylko prawidłowo dokonane doręczenie jest skuteczne i wywołuje skutki prawne. Taka ocena prawna, wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, powinna zostać dokonana w postępowaniu dotyczącym kontroli sądowej postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Ostateczne i prawomocne rozstrzygnięcie w zakresie tego, czy odwołanie zostało wniesione po upływie terminu, czy też uchybienie terminu nie miało miejsca, determinować będzie rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. W sytuacji bowiem stwierdzenia, że nie zachowano terminu wnosząc odwołanie, aktualne staną się rozważania w zakresie braku winy strony w uchybieniu terminu. W przeciwnym razie, a więc gdy zostanie uznane doręczenie decyzji za wadliwie, wniosek o przywrócenie terminu będzie bezprzedmiotowy. Wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, według którego wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony - po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim (wyrok NSA z 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 2288/15 oraz z 2 marca 2018 r., II FSK 3193/15, dostępne w bazie CBOSA). Stwierdzenie uchybienia terminowi przed rozpatrzeniem wniosku o jego przywrócenie nie jest działaniem przedwczesnym (wyroki NSA: z 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 1995/15, z 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1743/15). 6.6. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że zasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 162 § 1 O.p. Zgodnie z tym ostatnim przepisem w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zatem warunkiem koniecznym dla procedowania w zakresie zasadności wniosku o przywrócenie terminu jest bezsporne uchybienie tego terminu. Tymczasem wyrokiem z 20 grudnia 2018 r. w sprawie o sygn. akt I FSK 292/17 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 2 listopada 2016 r., I SA/Sz 691/16, oddalający skargę strony na postanowienie organu odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W związku z tym przedwczesne jest orzekanie o zasadności wniosku o przywrócenie terminu, skoro nie jest wiadomym, czy strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Nie została bowiem przesądzona kwestia prawidłowości zastępczego doręczenia decyzji. Jest ono kwestionowane przez skarżącą. Kwestia ta zaś może być rozstrzygnięta tylko w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia uchybienia terminu, a nie jak błędnie przyjął Sąd pierwszej instancji - w niniejszym postępowaniu. Uchybienie powyższe jest istotne, albowiem może wpływać na wynik sprawy. Stąd też konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku. 6.7. Uzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. Błędnie bowiem Sąd pierwszej instancji przyjął, że pisemne oświadczenia, przedłożone przez skarżącą nie mogą być dowodami w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Niewątpliwie te oświadczenia pisemne są dokumentami prywatnymi. Zgodnie zaś z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, zarówno urzędowych jak i prywatnych. 6.8. Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej są bezzasadne. Odnoszą się one bowiem do prawidłowości kontroli sądowej w zakresie oceny doręczenia zastępczego odwołania. Te zarzuty zaś powinny być, jak wyżej wskazano, przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu dotyczącym postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. 6.9. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenę legalności postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu uzależni od wyniku postępowania dotyczącego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W przypadku, gdy w toku kontroli sądowej zostanie stwierdzona wadliwość doręczenia zastępczego decyzji to wówczas postępowanie w niniejszej sprawie, dotyczące przywrócenia terminu będzie bezprzedmiotowe. Nie można bowiem przywrócić terminu do dokonania czynności procesowej, która została dokonana przed upływem terminu. W sytuacji zaś, gdy zostanie stwierdzone prawidłowość doręczenia zastępczego to wówczas aktualne stanie się rozpoznanie merytoryczne wniosku o przywrócenie terminu. Należy wówczas przeanalizować, jaką przyczynę uchybienia terminu wskazano we wniosku. Nie może być nią nieprawidłowość w doręczeniu decyzji. Następnie trzeba ocenić wniosek w zakresie jego dopuszczalności, a więc czy został złożony w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia. Ostatnim etapem kontroli powinna być ocena zasadności wniosku, a więc, czy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. 6.10. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną. 6.11. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składają się: wpis stały od skargi kasacyjnej, opłata kancelaryjna z tytułu wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego, które określono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a), § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 800 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło