I OZ 548/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1330/16 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1330/16 w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 28 grudnia 2016 r., I SA/Wa 1330/16, odmówił J. T. (dalej skarżący) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 listopada 2016 r., I SA/Wa 1330/16 (dalej wyrok z 4 listopada 2016 r.), w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że skarżący zachował wymogi formalne do złożenia wniosku, bowiem zachował siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 ust. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej ppsa), ponieważ o wyroku z 4 listopada 2016 r., dowiedział w dniu 14 listopada 2016 r., a w dniu 20 listopada 2016 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) nadał przedmiotowy wniosek. Równocześnie skarżący dokonał czynności, której nie dokonał w terminie. We wniosku o przywrócenie terminu zawarł wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 4 listopada 2016 r. Dokonując merytorycznej oceny wniosku Sąd I instancji wyjaśnił, że przesłanka braku winy winna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (postanowienie NSA z 24.3.2004 r., FZ 13/04). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. W przeciwnym razie strona winna zadbać z wyprzedzeniem o swoją sprawę (postanowienie NSA z 26.11.2008 r., II OZ 1231/08). W okolicznościach niniejszej sprawy braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie wykazano. Powołanie się przez skarżącego na niezrozumienie pouczenia o sposobie i trybie złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku nie może zostać uznane za skuteczne. Z akt sądowych wynika, że skarżący został pouczony w sposób właściwy o siedmiodniowym terminie na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Pouczenie takie znalazło się na doręczonym skarżącemu zawiadomieniu o rozprawie (k.18 akt sądowych). Skarżący zatem – nawet wobec faktu ewentualnego niezrozumienia pouczenia – winien dokonać innych czynności, mających na celu ochronienie go przed ujemnymi skutkami w zakresie postępowania sądowego, jak chociażby zatelefonowanie do sekretariatu Sądu w celu uzyskania stosownej informacji, czy też upewnienia się co do właściwego zrozumienia pouczenia, zawartego w zawiadomieniu o rozprawie, mając również na względzie fakt, jak wskazał skarżący we wniosku, że nie potrafił odnaleźć na wskazanej przez Sąd stronie internetowej wyniku rozprawy. Pouczenie doręczone skarżącemu (osobiście odebrane) wraz z zawiadomieniem o terminie rozprawy zostało w sposób prawidłowy i wyczerpujący przekazane, a z treści pkt 2 pouczenia nie wynikało, że otrzyma on uzasadnienie wyroku w okresie przed upływem 7 dni. Informowano w nim jedynie, że stronom nieobecnym na rozprawie nie doręcza się sentencji wyroku. W pkt 3 pouczenia wyraźnie wskazano, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. Brak odpowiedniej wiedzy prawniczej został uznany w orzecznictwie za okoliczność, która nie uzasadnia przywrócenia terminu (wyrok NSA z 6.11.1998 r., I SA/Łd 153/97, Lex 37127) i ten pogląd podzielił Sąd w niniejszej sprawie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył J. T., wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu podniósł, że błędnie zrozumiał pouczenie, że "wniesienie opłaty sądowo-administracyjnej na rachunek Sądu spowoduje, że przed upływem 7 dni" otrzyma uzasadnienie wyroku. Skarżący wskazał, że wielokrotnie wchodził na stronę internetową, by uzyskać wynik rozprawy, ale nie potrafił go odnaleźć. Podkreślił, że jest osobą starszą i nie zawsze potrafi zrozumieć nazewnictwo prawnicze oraz nie ma doświadczenia w posługiwaniu się skomplikowanymi stronami internetowymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i 2 ppsa, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu; w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona winna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 ppsa). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem złożenia wniosku o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek skarżącego o przywrócenie terminu spełnia wymogi formalne, jednak nie zasługuje na uwzględnienie, a Sąd I instancji zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jak wynika z akt sprawy, w zawiadomieniu o rozprawie skarżący został prawidłowo pouczony o terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pouczenie zawarte w zawiadomieniu zawiera informację, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 141 § 2 ppsa). Zawiadomienie o terminie rozprawy skutecznie doręczono skarżącemu (k. 18, 21 akt sądowych). Mając na uwadze prawidłową treść pouczenia, nie można podzielić argumentacji skarżącego, że uchybienie terminowi nastąpiło wskutek niezrozumienia pouczenia o terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (postanowienie NSA z 8.7.2008 r., II OZ 712/08, cbosa). Brak wiedzy prawniczej nie stanowi nadzwyczajnej przyczyny, która mogłaby uzasadniać przywrócenie terminu, w sytuacji, gdy strona skarżąca została prawidłowo pouczona przez Sąd o swoich prawach i obowiązkach związanych ze skierowaniem sprawy na rozprawę oraz skutkach wydania orzeczenia w sprawie. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się bowiem z obowiązkiem strony dochowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych jest pogląd, że nie jest okolicznością wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu niezrozumienie treści pouczenia, którego treść nie budzi wątpliwości (postanowienie NSA z: 28.11.2012 r., I GZ 382/12, Lex 1239383; 2.10. 2012 r., II OZ 833/12, Lex 1270281; postanowienie WSA w Warszawie z 28.7.2010 r., II SA/Wa 431/10, Lex 784384; postanowienie SN z 2.6.1997 r., I PKN 194/97, OSNP 1998/2/45, aprobowane przez B. Dautera w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, uw. 8 do art. 87). Niezrozumienie prawidłowego pouczenia nie może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Świadczy to natomiast o braku dochowania przez skarżącego należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Także podeszły wiek oraz zły stan zdrowia nie przesądzają jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu. Powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z 17.7.2014 r., II OZ 701/14, Lex 1493036). Tym samym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnił, że do uchybienia terminu doszło bez jego winy. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji.