II GZ 540/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 marca 2017 r. sygn. akt I SAB/Sz 10/16 oddalające wniosek o wyłączenie sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego: Grzegorza Jankowskiego, Stefana Kłosowskiego, Elżbiety Makowskiej, Danuty Strzeleckiej – Kuligowskiej oraz sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie: Barbary Gebel, Marii Mysiak, Arkadiusza Windaka, Marzeny Iwankiewicz, Marzeny Kowalewskiej, Jolanty Kwiecińskiej, Kazimierza Maczewskiego, Nadziei Karczmarczyk – Gawęckiej, Joanny Wojciechowskiej, Alicji Polańskiej, Elżbiety Woźniak, Bolesława Stachury w sprawie ze skargi M. T. na bezczynność Starosty Pyrzyckiego w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, w sprawie o sygn. akt I SAB/Sz 10/16 oddalił, zgłoszony na rozprawie, wniosek M. T. o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w osobach: Anny Sokołowskiej, Patrycji Joanny Suwaj oraz Ewy Wojtysiak. W treści zażalenia na powyższe postanowienie, reprezentujący skarżącą pełnomocnik – C. T. (mąż skarżącej) zawarł wniosek o wyłączenie od orzekania w sprawie "pozostałych sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego". Zarządzeniem z dnia 23 grudnia 2016 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącej do sprecyzowania wniosku zawartego w zażaleniu poprzez wskazanie z imienia i nazwiska "pozostałych sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego", o których wyłączenie wnosi, jak również do uprawdopodobnienia przyczyn ich wyłączenia w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, oświadczyła, że żąda wyłączenia sędziów: Grzegorza Jankowskiego, Stefana Kłosowskiego, Elżbiety Makowskiej, Danuty Strzeleckiej – Kuligowskiej oraz Barbary Gebel, Anny Mysiak, Arkadiusza Windaka, Marii Iwankiewicz, Marzeny Kowalewskiej, Jolanty Kwiecińskiej, Kazimierza Maczewskiego, Nadziei Karczmarczyk – Gawęckiej, Joanny Wojciechowskiej, Alicji Polańskiej, Elżbiety Woźniak, Bolesława Stachury, a także Anny Sokołowskiej, Patrycji Joanny Suwaj oraz Ewy Wojtysiak. Odrębnym postanowieniem z dnia 3 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił, w oparciu o przepis art. 22 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.) ponowny wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie tj. Anny Sokołowskiej, Patrycji Joanny Suwaj oraz Ewy Wojtysiak. Natomiast zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił wniosek o wyłączenie sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego: Grzegorza Jankowskiego, Stefana Kłosowskiego, Elżbiety Makowskiej, Danuty Strzeleckiej – Kuligowskiej oraz sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie: Barbary Gebel, Marii Mysiak, Arkadiusza Windaka, Marzeny Iwankiewicz, Marzeny Kowalewskiej, Jolanty Kwiecińskiej, Kazimierza Maczewskiego, Nadziei Karczmarczyk – Gawęckiej, Joanny Wojciechowskiej, Alicji Polańskiej, Elżbiety Woźniak, Bolesława Stachury, uznając, że był on nieuzasadniony. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji podkreślił, że podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne przekonanie strony. Konieczne jest bowiem wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a., czy też innych, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności tego sędziego zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a. Natomiast powołane we wniosku o wyłączenie okoliczności nie pozostają w związku z żadną z ustawowych przyczyn wyłączenia wskazanych w treści art. 18 p.p.s.a. Także analiza wniosku z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 19 p.p.s.a. nie uzasadniała jego uwzględnienie. Sąd I instancji podkreślił, że nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, że wnioskodawca kwestionuje zasadność i prawidłowość rozstrzygnięć podejmowanych z udziałem sędziego objętego wnioskiem. Rozstrzygnięcia te mogą być kwestionowane jedynie w drodze właściwych środków zaskarżenia, przysługujących stronie w toku postępowania. Ponadto za okoliczność uzasadniającą wyłączenie sędziów nie może być uznany fakt, że brali oni udział w rozpoznawaniu innych spraw zainicjowanych przez skarżącą w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie, wyrażając przy tym określone poglądy prawne. Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych - które z mocy regulacji konstytucyjnych (art. 184 Konstytucji RP) i ustawowych (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji - zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tychże działań organów administracji publicznej, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innych przedmiotowo sprawach (nawet między tymi samymi stronami postępowania) byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa. Także z wyjaśnień złożonych przez sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie wynika, że nie istnieją przesłanki z art. 18 p.p.s.a., jak również okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów w rozpoznawanej sprawie stosownie do art. 19 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. T. żądając jego uchylenia. W uzasadnieniu skarżąca wyraziła swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia (por. postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2017 r., sygn. akt I OZ 1087/17). Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. W obu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt I OZ 907/17). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie Sąd I instancji uznał, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających zastosowanie instytucji wyłączenia sędziów w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Ze złożonych w trybie art. 22 § 2 p.p.s.a. wyjaśnień sędziów wynika, że nie posiadają oni jakichkolwiek związków z osobą skarżącej mogących rzutować na ich bezstronność w trakcie orzekania. Natomiast we wniosku skarżącej o wyłączenie sędziów, jak i w zażaleniu brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonych oświadczeń. Skarżąca wskazywała bowiem, że "w sposób oczywiście przestępczy" przegrywa sprawy w innych sądach w związku, z "orzekaniem rodzinnym" wynikającym z faktu, że trzech sędziów WSA w Szczecinie ma rodzinne powiązania z osobami w innych sądach. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie NSA z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt I OZ 878/17). Okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącej, dla niej niekorzystny, oraz że wydaje odmienne od jej oczekiwań rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie (postanowienie NSA z dnia 4 maja 2017 r., sygn. akt I FZ 81/17). W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie trafnie uznał, że złożony w sprawie wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługiwał na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.