I GSK 562/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 2250/16 w sprawie ze skargi S. K. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 czerwca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 2250/16 oddalił skargę S. K. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Od przedmiotowego wyroku S. K. złożył skargę kasacyjną, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) tj. art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej: k.p.a.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Skarżący nie spełnił wszystkich przesłanek do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za marzec 2014 roku, a mianowicie nie uprawdopodobnił, że niezłożenie w wymaganym terminie ww. wniosku spowodowane było przeszkodą, której nie mógł przezwyciężyć, podczas gdy z ustaleń faktycznych wynika, że Skarżący nie miał obiektywnej oraz realnej możliwości złożenia wniosku w terminie; 2) tj. § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę przywrócenia terminu, podczas gdy Skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania. II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w zw. z 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., poprzez oddalenie skargi wobec uznania, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania; 2) art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak ustosunkowania się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów podniesionych przez Skarżącego w złożonej skardze, co wpłynęło w sposób istotny na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i merytoryczne rozstrzygnięcie skargi, na podstawie art. 188 p.p.s.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu pierwszej i drugiej instancji, i wniósł o przeprowadzenie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podnieść, że sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.). Skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I GSK 1294/16, z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zwrócić uwagę na stanowisko zaprezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym w sytuacji, w której po wniesieniu skargi kasacyjnej przez stronę, co w tej sprawie nastąpiło w dniu 4.10.2017 r., Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł o wykładni przepisu prawa unijnego transponowanego do polskiego porządku prawnego na podstawie, którego zostało wydane zaskarżone orzeczenie, a interpretowany przepis prawa krajowego nie został wskazany w podstawach kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny powinien uwzględnić wyrok Trybunału, nie będąc związanym treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. i tym samym granicami (zarzutami) skargi kasacyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 12.10.2016 r., sygn. akt I FSK 2044/15). W dalszej kolejności należy wskazać, że Sąd Najwyższy postanowieniem z 19.07.2017 r., III UZP 3/17, LEX nr 2401823, na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z następującymi pytaniami prawnymi: "1. Czy art. 7 ust. 1 zd. 1 w związku z art. 8 dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług (Dz.U.UE 1998 L 15, p. 14 ze zm.; Polskie wydanie specjalne Rozdział 06, Tom 3, s. 71) należy interpretować w ten sposób, że prawem szczególnym jest regulacja krajowego prawa procesowego taka jak przewidziana w art. 165 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (jednolity tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 1822 ze zm., dalej jako k.p.c.), zgodnie z którym tylko oddanie pisma procesowego w krajowej placówce pocztowej operatora wyznaczonego, to jest operatora zobowiązanego do świadczenia usługi powszechnej, jest równoznaczne z wniesieniem tego pisma do sądu, z wykluczeniem przyznania takiego skutku oddaniu pisma procesowego w krajowej placówce pocztowej innego operatora pocztowego świadczącego usługi powszechne, lecz niebędącego operatorem wyznaczonym? 2. W przypadku pozytywnej odpowiedzi na pierwsze pytanie, czy art. 7 ust. 1 zd. 1 dyrektywy 97/67/WE w związku z art. 4 ust. 3 TUE należy interpretować w ten sposób, że korzyściami – wynikającymi z przyznania prawa szczególnego operatorowi wyznaczonemu z naruszeniem art. 7 ust. 1 zd. 1 dyrektywy 97/67/WE – należy objąć pozostałych operatorów pocztowych z tym skutkiem, że także oddanie pisma procesowego w krajowej placówce pocztowej operatora pocztowego świadczącego usługi powszechne, lecz niebędącego operatorem wyznaczonym, należy uznać za równoznaczne z wniesieniem tego pisma do sądu, na zasadach analogicznych jak wynikające z wyroku TSUE z dnia 21 czerwca 2007 r. w sprawach połączonych od C-231/06 do C-233/06 Jonkman (ECLI:EU:C:2007:373)? 3. W przypadku pozytywnej odpowiedzi na drugie pytanie, czy art. 7 ust. 1 zd. 1 dyrektywy 97/67/WE w związku z art. 4 ust. 3 TUE należy interpretować w ten sposób, że na sprzeczność z art. 7 ust. 1 zd. 1 dyrektywy 97/67/WE przepisu prawa krajowego, takiego jak art. 165 § 2 k.p.c., może powołać się strona postępowania będąca emanacją Państwa Członkowskiego?". Trybunał Sprawiedliwości wyrokiem z 27.03.2019 r., C-545/17, Mariusz Pawlak przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, EU:C:2019:260, stwierdził, że "Artykuł 7 ust. 1 zdanie pierwsze w związku z art. 8 dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/6/WE z dnia 20 lutego 2008 r., należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisowi prawa krajowego, który uznaje za równoznaczne z wniesieniem pisma procesowego do danego sądu jedynie złożenie takiego pisma w placówce pocztowej jednego operatora wyznaczonego do świadczenia usługi powszechnej, i to bez obiektywnego uzasadnienia opartego na względach porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego". Powyższe oznacza, że powinien być poddany weryfikacji art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.. Przepis ten nie miał w tej sprawie bezpośredniego zastosowania, jednakże bezpośrednią konsekwencją przyjęcia w tej sprawie uchybienia terminu, którego zachowanie reguluje art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., była sprawa dotycząca przywrócenia uchybionego przez stronę terminu. Stwierdzenie zaś, że strona skarżąca nie uchybiła terminowi skutkuje bezprzedmiotowością postępowania dotyczącego przywrócenia terminu. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko o konieczności uwzględnienia w tej sprawie wyroku TSUE z 27.03.2019 r., C-545/17. W związku z ww. wyrokiem TSUE Sąd Najwyższy wydał postanowienie z 29.08.2019 r. III UZP 3/17. W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy wskazał, że postępowanie w sprawie C-545/17 ujawniło brak obiektywnego uzasadnienia dla utrzymywania uprzywilejowania w zakresie skutków oddania pisma procesowego tylko do usług świadczonych przez operatora wyznaczonego. Dodano również, że po odstąpieniu od wykładni językowej art. 165 § 2 k.p.c. przepis ten należy rozumieć w ten sposób, iż równoznaczne z wniesieniem pisma procesowego do sądu jest także nadanie pisma procesowego za pośrednictwem operatora pocztowego niebędącego operatorem wyznaczonym. W doktrynie zajęto stanowisko, które podziela również Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie, zgodnie z którym pomimo że analizowane orzeczenie TSUE dotyczy art. 165 § 2 k.p.c. należy uznać, iż powinno mieć ono również znaczenie przy interpretacji także innych przepisów, w których polski ustawodawca wprowadził podobne rozwiązanie do tych, które zostało zakwestionowane w przedmiotowym wyroku. Nie ma przy tym znaczenia, czy rozwiązanie to będzie dotyczyło postępowania cywilnego, karnego, administracyjnego, czy podatkowego. Nie powinno mieć również znaczenia, do jakiego organu władzy publicznej, sądu czy innej instytucji publicznej dany podmiot będzie składał to pismo. W konsekwencji należy uznać, że równoznaczne z wniesieniem pisma do organu podatkowego jest także nadanie tego pisma za pośrednictwem operatora pocztowego niebędącego operatorem wyznaczonym (zob. M. Popławski, Komentarz do art. 12 Ordynacji podatkowej (w:) L. Etel (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany. LEX). W związku z powyższym skorzystanie z usług I. Sp. z o. o. i nadanie pisma w tym podmiocie przed upływem terminu skutkuje zachowaniem tego terminu również na gruncie przepisów regulujących przebieg postępowania administracyjnego. W tej sprawie termin do dokonania czynności (złożenie wniosku o wypłatę) upływał w dniu 20 kwietnia 2014 r., natomiast pismo nadano w I. w dniu 18 kwietnia 2014 r. Oznacza to, że termin został zachowany. W konsekwencji bezprzedmiotowe w tej sprawie było prowadzenie postępowania w przedmiocie przywrócenie uchybionego terminu. Zauważyć bowiem należy, że pierwszą przesłanką przywrócenia terminu, która ponadto decyduje o możliwości orzekania w sprawie przywrócenia uchybionego terminu, jest uchybienie temu terminowi. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku o konieczności oddalenia skargi kasacyjnej. Należy jednak mieć na uwadze, że zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W tej sprawie zaskarżone orzeczenie pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że jeżeli Naczelny Sad Administracyjny oddali skargę kasacyjną, wskazując zarazem w uzasadnieniu orzeczenia, że zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, ocena prawna wyrażona w tymże uzasadnieniu przestaje wiązać, a wiążąca - zarówno dla organów administracji, jak i dla sądów administracyjnych - staje się ocena prawna, względnie wskazania co do dalszego postępowania, zawarte w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok NSA z 11.04.2017 r., sygn. akt II FSK 2195/16). Oznacza to, że w postępowaniach administracyjnych, w których stroną jest Skarżący, dotyczących zagadnienia wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za marzec 2014 r. należy przyjąć, iż wniosek o wypłatę został złożony w terminie. Mając na uwadze powyższe wnioski Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.