II GZ 7/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozP. w dniu 25 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 8 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 793/16, w zakresie umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności na rok 2014 postanawia: oddalić zażalenie. R. P. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności na rok 2014. W związku ze złożeniem przez R. P. (dalej: skarżący) wniosku o przyznanie prawa o pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Po 1150/14 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Następnie, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 maja 2015 r. o sygn. akt II GZ 206/15 oddalił zażalenie na to postanowienie. W związku z kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy z dnia 19 września 2016 r. (k. 130-131 akt sądowych) postanowieniem z dnia 28 października 2016 r. starszy referendarz sądowy umorzył postępowanie w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy, albowiem rozpoznanie kolejnego wniosku o prawo pomocy stało się zbędne w rozumieniu art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.; dalej p.p.s.a.). Pismem z dnia 22 listopada 2016 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, zarzucając mu niezgodność ze stanem faktycznym i prawnym. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z dnia 8 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 793/13, umorzył postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy R. P. WSA wyjaśnił, że skarżący kolejny raz wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wskazując na pogorszenie się jego sytuacji (pismo z dnia 24 sierpnia 2015 r. – k. 130-131 akt sądowych). Oświadczenie złożone wraz z wnioskiem uniemożliwiało zidentyfikowanie źródła i wysokości dochodów skarżącego. Było one nie tylko niepełne i nierzetelne, ale świadczyło o ukrywaniu rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, nie stanowiąc tym samym rzeczywistej podstawy dla oceny zdolności płatniczych wnioskodawcy. W ocenie WSA wniosek skarżącego nie wskazywał na zmianę okoliczności przemawiającą za przyznaniem prawa pomocy, a jednocześnie wniosek ten nie zawierał pełnej informacji umożliwiającej ocenę zdolności strony skarżącej do poniesienia kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 249a w zw. art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Ryszard Płotek wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 8 grudnia 2016 r., wnosząc o jego uchylenie w całości jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym (k. 156 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 249a p.p.s.a., postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy umarza się jeśli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne. Należy zaznaczyć, że art. 249a p.p.s.a. może znaleźć zastosowanie w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 p.p.s.a., a więc wówczas, gdy strona powtórnie wnosi o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym przedmiocie, bądź domaga się – w drodze zmiany wcześniejszego postanowienia przyznającego stronie prawo pomocy – rozszerzenia jego zakresu (por. postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2016 o sygn. akt II GZ 793/16; oraz: R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2015, str. 989). W przedmiotowej sprawie podstawą umorzenia przez Sąd I instancji postępowania w przedmiocie kolejnego, wywiedzionego przez skarżącego, wniosku o przyznanie prawa pomocy, była okoliczność, że rozpoznanie wniosku było zbędne, a więc druga z przywołanych przesłanek art. 249a p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela i za słuszną uznaje ocenę wniosku skarżącego, jakiej dokonał Sąd I instancji, a przed nim referendarz sądowy. Analiza akt sprawy jednoznacznie wskazuje, iż podlegający ocenie wniosek skarżącego nie był pierwszym wnioskiem w zakresie przyznania prawa pomocy złożonym w toczącej się sprawie. Skarżący bowiem już wcześniej występował z tożsamym żądaniem. Ze stanowiska Sądów wynikało, że skarżącemu zarzucono konkretne braki wniosku w ramach składanych oświadczeń, które stały się przyczyną jego nieuwzględnienia. Pomimo tego, kolejny wniosek z dnia 30 kwietnia 2016 r. zawierał tożsame ogólnikowe twierdzenia o trudnej sytuacji majątkowej oraz braki, uniemożliwiające w istocie jego merytoryczne rozpoznanie. Fakt powtórnego wystąpienia o przyznanie prawa pomocy, przy uwzględnieniu opisanego stanu sprawy, prowadzi do słusznego stwierdzenia przez Sąd I instancji, że skarżący (wnioskodawca) był świadom braków składanych przez niego wniosków. Miał zatem możliwość doprecyzowania niejasności wynikłych w przedmiotowej sprawie i skorygowania uprzednich uchybień, przy wnoszeniu po raz kolejny o zwolnienie od opłat i kosztów sądowych, tym bardziej w sytuacji, gdy zostały one wyszczególnione w dotychczas wydanych postanowieniach. Ubogość rozpoznawanego wniosku z dnia 30 kwietnia 2016 r., treść uprzednio składanego wniosku, wiedza i świadomość konsekwencji jakie niesie za sobą uchylanie się od złożenia oświadczenia pełnego, klarownego i w sposób pełny obrazującego sytuację materialną wnioskodawcy, a także uporczywe powielanie błędów i braków wniosku, przemawiała zatem za zbędnością rozpoznania powtórnego wniosku strony złożonego w tym samym zakresie. Zauważyć należy, na co również zwrócił uwagę Sąd I instancji, że Naczelny Sąd Administracyjny już wielokrotnie (między innymi w sprawach o sygn. akt: I GZ 1283/16 – postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2016; II GZ 1277/16 – postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2016 r.; I GZ 751/16 – postanowienie NSA z dnia 3 sierpnia 2016 r.; II GZ 313/16 – postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2016 r.) oddalał zażalenia wnoszone przez skarżącego na orzeczenia dotyczące odmowy przyznania prawa pomocy. Reasumując, Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów procesowych, jak również w sposób niewadliwy ustalił stan faktyczny sprawy, który zasadnie przemawiał za umorzeniem postępowania wywołanego powtórnym wnioskiem skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.