I SA/Gd 1251/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Maria Flisikowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia 25 stycznia 2016 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia 18 maja 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez "A" Sp. z o.o. z siedzibą w K. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia 25 stycznia 2016 r. w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie umorzenia podatku od nieruchomości za październik 2015 r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w dniu 20 stycznia 2016 r. na konto wierzyciela, tj. Burmistrza wpłynęła kwota należności, o której umorzenie wnosiła spółka. Wyegzekwowanie zaległości w podatku od nieruchomości za październik 2015 r. spowodowało wygaśnięcie tego zobowiązania, a tym samym przestał istnieć przedmiot prowadzonego postępowania z wniosku o umorzenie tej należności. Sprawa z wniosku o umorzenie podatku nieruchomości za październik 2015 r., wobec braku przedmiotu orzekania, zdaniem SKO, podlegała zatem umorzeniu w oparciu o art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2011 r. Nr 108, poz. 626 ze zm.), jako bezprzedmiotowa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "A" Sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła: 1. Błędne ustalenie okoliczności stanu faktycznego, poprzez przyjęcie, że: a) nastąpiło uregulowanie należności podatkowej w podatku od nieruchomości za październik 2015 r. w kocie [...] zł co miało skutkować jej wygaśnięciem, podczas gdy kwota ta nie została dobrowolnie uiszczona przez skarżącą lecz wyegzekwowana przez Naczelnika Urzędu skarbowego w toku postępowania egzekucyjnego, mimo złożenia w terminie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej; b) przymusowe uregulowanie należności w toku postępowania egzekucyjnego, mimo złożenia w terminie zarzutów w sprawie prowadzenia tego postępowania egzekucyjnego rodzi takie same skutki jak dobrowolne jej uregulowanie i skutkuje wygaśnięciem zobowiązania a w konsekwencji bezprzedmiotowością postępowania w sprawie umorzenia tej należności; 2. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: Art. 208 w zw. z art. 233 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez utrzymanie w mocy decyzji Burmistrza, podczas gdy fakt wyegzekwowania przez organ podatkowy należności w drodze egzekucji administracyjnej nie czyni danego postępowania bezprzedmiotowym i nie stanowi podstawy do jego umorzenia na podstawie art. 208 Ordynacji podatkowej; 3. Naruszenie prawa materialnego a) Art. 35 § 1 i 2 w zw. z art. 33 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez jego niezastosowanie, poprzez nieuwzględnienie przez organ II instancji faktu zawieszenia postępowania egzekucyjnego w związku ze złożeniem przez skarżącą w dniu 25 stycznia 2016 r. zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Powyższe oznacza, że postępowanie egzekucyjne mimo wyegzekwowania należności nie zostało prawomocnie zakończone, a związku z wniesieniem przez odwołującą zarzutów, w razie ich uwzględnienie może dojść do umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz uchylenia czynności egzekucyjnych podejmowanych na podstawie wadliwie wystawionego tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu skarżąca dodatkowo zauważyła, że wierzyciel Burmistrz wystawił tytuł wykonawczy inicjując postępowanie egzekucyjne, podczas gdy wszczęte uprzednio postępowanie z wniosku skarżącej, co do przedmiotowej należności o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowej nie zostało prawomocnie zakończone. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W niniejszej sprawie ocenie Sądu poddano legalność decyzji administracyjnej; ocena ta dokonywana jest pod względem zgodności zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Sąd administracyjny uwzględnia skargę w razie wystąpienia przesłanek określonych art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.); dalej: "p.p.s.a."; stosownie do treści art. 134 p.p.s.a.- Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia 27 października 2015 r., który wpłynął do organu podatkowego w dniu 29 października 2015 r., skarżąca wniosła o umorzenie podatku od nieruchomości za październik 2015 r. W ocenie organów, z uwagi na wyegzekwowanie w całości kwoty należności po wszczęciu postępowania wnioskiem strony zabrakło przedmiotu tego postępowania. Zasadne stało się zatem umorzenie przedmiotowego postępowania. Takie rozstrzygnięcie, zdaniem Sądu, narusza prawo. Na wstępie rozważań wskazać należy na treść art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. , poz. 613 ze zm.), który stanowił podstawę prawną zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zgodnie z powołanym przepisem, gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzenie postępowania. W orzecznictwie utrwalony został pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to m.in. brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że bezprzedmiotowość postępowania zachodzi wtedy, gdy organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 2424/94, publ. ONSA z. 2/1996, poz. 80, wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2001 r., sygn. akt III SA 102/00, publ. Przegl. Podatk. Nr 9/2001, s. 63). Przenosząc sformułowaną obok tezę na grunt niniejszej sprawy trzeba stwierdzić, że o ile z faktycznego punktu widzenia przedmiot postępowania o umorzenie kwoty zaległości w podatku od nieruchomości za październik 2015 r. - przestał istnieć (na skutek wyegzekwowania kwoty należności), to z punktu widzenia interesów ekonomicznych strony istnieje on nadal. W literaturze zwraca się uwagę, że zapłata przez podatnika zobowiązania, czy przymusowe wykonanie zobowiązania w trybie egzekucji nie może oznaczać, iż strona wycofała wniosek o umorzenie zaległości. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 1997 r. stwierdzono, że nie jest dopuszczalne umorzenie postępowania w sprawie umorzenia zaległych odsetek, jeżeli w trakcie toczącego się postępowania należność z tego tytułu została wyegzekwowana w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji poprzez pobranie odpowiedniej kwoty z rachunku bankowego podatnika (sygn. akt III SA 1972/95, publ. LEX nr 30855). Także w orzeczeniu z dnia 8 sierpnia 1997 r. NSA stwierdził, że nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania z wniosku podatnika domagającego się umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami, w sytuacji, kiedy zaległość przestała istnieć tylko z tej przyczyny, że została wyegzekwowana od podatnika na drodze postępowania egzekucyjnego, bądź została uiszczona przez podatnika (sygn. akt I SA/Gd 514/96, publ. POP nr 4/1999, poz. 102). Analogiczne poglądy wyrażane były również w orzecznictwie Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 6 lutego 2002 r., sygn. akt III RN 198/00, publ. OSNAP z. 14/2002, poz. 322, wyrok z dnia 9 listopada 1995 r., sygn. akt III ARN 50/99, publ. OSNAP z. 11/1996, poz. 150). W wyroku z dnia 9 listopada 1995 r., Sąd Najwyższy zajął następujące stanowisko: "Nie jest dopuszczalne umorzenie postępowania w sprawie umorzenia odsetek od zaległości podatkowej, jeżeli w trakcie toczącego się postępowania należność z tego tytułu została wyegzekwowana w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji poprzez pobranie odpowiedniej kwoty z rachunku bankowego podatnika" (wyrok SN z dnia 9 listopada 1995 r., III ARN 50/95, OSNP 1996, nr 11, poz. 150). W innym wyroku wydanym w tym samym dniu (wyrok SN z dnia 9 listopada 1995 r., III ARN 51/95, OSNAP 1996, nr 11, poz. 151) Sąd Najwyższy konstatował: "Wyegzekwowanie z rachunku bankowego strony należności podatkowej nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest umorzenie tej należności". Również nowsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego opowiada się za prawidłowością sformułowanych wyżej tez. W wyroku z dnia 4 sierpnia 2015 r. Sąd ten skonkludował, że postępowanie w sprawie umorzenia zaległości, pomimo ich wyegzekwowania w postępowaniu egzekucyjnym, nie może zostać umorzone, gdyż przymusowe wykonanie zobowiązania podatkowego w czasie trwania postępowania w sprawie umorzenia zaległości nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym i nie unicestwia prawa strony do merytorycznego rozpoznania jej żądania (sygn. akt II FSK 1587/15). Tego rodzaju stanowisko wyrażane jest również w wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych (na przykład w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt SA/Po 62/10, w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 2 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 867/09, w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 70/12 wszystkie dostępne - http//orzeczenia.nsa.gov.pl). . Należy zatem uznać, że przymusowe wyegzekwowanie kwoty zaległości w podatku od nieruchomości za październik 2015 r. nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania w przedmiocie umorzenia tej należności, która została wyegzekwowana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego po dacie wszczęcia postępowania o umorzenie. W konsekwencji postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącej o umorzenie należności nie podlegało umorzeniu. Z uwagi na powyższe, sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i wnikliwej oceny sytuacji materialnej skarżącej oraz podjęcia decyzji merytorycznej. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.