I GSK 1444/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-06-14

Skład orzekający: Dariusz Dudra, Elżbieta Kowalik-Grzanka, Piotr Kraczowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie wydania decyzji o przyznaniu płatności na zalesienie gruntów rolnych z naruszeniem prawa, w sytuacji gdy upłynął 5-letni termin do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego, jest prawidłowe?
Ratio decidendi
NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo ocenił, iż stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa było uzasadnione, mimo upływu 5-letniego terminu z art. 146 § 1 k.p.a. Brak możliwości wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego nie wyklucza stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa, co stanowiło podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zarzuty dotyczące przedawnienia zwrotu płatności i dobrej wiary były bezzasadne, ponieważ postępowanie nie dotyczyło odzyskania nienależnych płatności.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych. Po przyznaniu płatności i wypłacie premii, kontrola wykazała, że zadeklarowana powierzchnia zalesienia była większa niż stwierdzona. Postępowanie zostało wznowione, a następnie stwierdzono wydanie pierwotnej decyzji z naruszeniem prawa. WSA oddalił skargę, a NSA oddalił skargę kasacyjną. Kluczowym problemem była rozbieżność między zadeklarowaną a faktycznie zalesioną powierzchnią oraz kwestia dopuszczalności stwierdzenia naruszenia prawa po upływie terminu.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant Anna Sobińska po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Rz 815/16 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji o przyznaniu płatności na zalesienie gruntów rolnych z naruszeniem prawa oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: WSA) wyrokiem z 20 grudnia 2016 r., I SA/Rz 815/16, oddalił skargę A. S. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. (dalej: Dyrektor ARiMR) z [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji w sprawie płatności za zalesienie gruntów rolnych z naruszeniem prawa. WSA orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym. Skarżąca 20 czerwca 2006 r. wniosek o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych na 2006 r. We wniosku zdeklarowała do zalesienia działki rolne: A (0,73 ha) położoną na działce ew. nr [...], C (0,50 ha) położoną na działce ew. nr [...] oraz B (1,95 ha) położoną na działce ew. nr [...]. Całą powierzchnię działek A i C i część powierzchni (0,76 ha) działki B skarżąca zdeklarowała do zalesienia na stokach o nachyleniu powyżej 12 stopni, co stanowiło w przeliczeniu 1,99 ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR postanowieniem z [...] lipca 2006 r., stwierdził spełnienie warunków do przyznania pomocy na zalesianie gruntów rolnych. Skarżąca 24 listopada 2006 r. złożyła oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia, do którego załączyła zaświadczenie z 21 listopada 2006 r. z Nadleśnictwa D. potwierdzające ten fakt. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z [...] listopada 2006 r. przyznał skarżącej płatności na zalesianie, które obejmowały: wsparcie na zalesianie - 11.157 zł, premię pielęgnacyjną - 1.492,50 zł i premię zalesieniową - 2.786,00 zł. W latach 2007 - 2012 skarżąca składała wnioski o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych, które wypłacane były kolejne premie pielęgnacyjne i zalesieniowe. W wyniku przeprowadzonej kontroli 26 i 27 marca 2013 r. gruntów rolnych zadeklarowanych do zalesienia stwierdzono, że na działce A nachylenie całej powierzchni kompleksu wynosi od 8,60 stopni do 9,30 stopni, na działce C od 8 stopni do 8,7 stopni. Dla tych działek w protokole odnotowano kod pokontrolny ZGR 20 - nieuprawnione korzystanie z płatności wynikającej z utrudnień w wykonaniu zalesienia i pielęgnacji zalesienia (nachylenie stoku powyżej 12 stopni). W przypadku działki B uchybienia dotyczyły powierzchni kompleksu leśnego. Powierzchnia deklarowana we wniosku wynosiła 0,76 ha, a powierzchnia zmierzona przez inspektorów terenowych wynosiła 0,48 ha. W protokole dla tej działki wpisano kod pokontrolny ZGR 5 - zadeklarowana powierzchnia całkowita zalesienia jest większa niż powierzchnia całkowita stwierdzona. W związku z tym organ uznał, że zaistniały nowe okoliczności faktyczne, które w dniu wydania decyzji z [...] listopada 2006 r. nie były organowi znane. W związku z tym postanowieniem z [...] kwietnia 2013 r. wznowiono postępowanie, a następnie decyzją z [...] maja 2013 r. orzeczono o stwierdzeniu wydania decyzji z [...] listopada 2006 r. z naruszeniem prawa. Dyrektor ARiMR decyzją z [...] lipca 2013 r. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. WSA w Rzeszowie wyrokiem z 5 grudnia 2013 r. I SA/Rz 875/13 uchylił decyzje organów obu instancji uznając, że w sprawie doszło do wadliwego wywiedzenia normy prawnej z treści § 4 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929 ze zm. rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r.). WSA nakazał przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ustalić, czy sporne działki rolne są położone na stoku o nachyleniu przekraczającym 12 stopni, w rozumieniu wynikającym z uzasadnienia wyroku, a także dokonanie pomiarów w warunkach umożliwiających wykonanie jak najbardziej precyzyjnych odczytów, ponieważ śnieg zalegający na działkach mógł wpływać na dokładność tych pomiarów. Skargę kasacyjną Dyrektora ARiMR, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 13 maja 2015 r. II GSK 761/14 oddalił. W dniu 4 stycznia 2016 r. pracownicy terenowi przeprowadzili ponowną kontrolę na spornych działkach ewidencyjnych. Z protokołu kontroli wynika, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku tj. 1,99 ha jest większa niż powierzchnia stwierdzona podczas kontroli, która wynosi 1,77 ha (kod nieprawidłowości ZGR 5). Nie był kwestionowany kąt nachylenia działek. W efekcie Kierownik ARiMR decyzją z [...] maja 2016 r. stwierdził wydanie decyzji z [...] listopada 2006 r. z naruszeniem prawa. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dyrektora ARiMR decyzją z [...] lipca 2016 r. Organ wyjaśnił, że nieprawidłowości zawyżenia powierzchni zalesionej, które zostały stwierdzone w trakcie kontroli z 4 stycznia 2016 r., stanowiły przesłankę do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23; dalej: k.p.a.). Przy czym z uwagi na to, że decyzja przyznająca płatność na zalesianie gruntów rolnych z 27 listopada 2006 r. została doręczona 1 grudnia 2006 r., a zatem upłynął okres, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a. (5 lat), stwierdzono jedynie, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem prawa. Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że kontrola uprawy leśnej została przeprowadzona w obecności pełnomocnika skarżącej i jednoznacznie wykazano, że działka rolna B o zadeklarowanej pierwotnie powierzchni 0,76 ha jest mniejsza i wynosi 0,54 ha, co potwierdza protokół z czynności kontrolnych i dokumentacja fotograficzna. Z uwagi na to, że procentowa różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli z 4 stycznia 2016 r. wyniosła 12,43 %, to płatność została pomniejszona o dwukrotność stwierdzonej różnicy obszaru zatwierdzonego. W zakresie prawidłowości dokonanych w sprawie pomiarów zalesienia gruntów Dyrektor ARiMR stwierdził, że pomiary te dokonane zostały przez uprawnionych kontrolerów przy użyciu odbiornika GPS, posiadającego certyfikat dopuszczający do przeprowadzenia kontroli terenowych. W trakcie kontroli obecny był pełnomocnik skarżącej, który podpisał protokół kontroli bez zastrzeżeń. Organ stwierdził także, że pomiar powierzchni objętej planem zalesienia nie w leży w kompetencji nadleśniczego, a jego zadaniem jest kontrola zalesienia, dlatego przygotowanie i wykonanie planu zalesienia, a także zaświadczenie leśniczego potwierdzające wykonanie zalesienia, nie są dowodami przesądzającymi o zalesieniu prawidłowej powierzchni. To na rolniku wnioskującym o przyznanie płatności ciąży obowiązek wskazania rzeczywistej powierzchni działek i to rolnik powinien je starannie zmierzyć przed zadeklarowaniem we wniosku. Zaskarżonym wyrokiem WSA oddalił skargę na decyzję Dyrektora ARiMR. W ocenie WSA, organy miały podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności na zalesienie. Zostały bowiem ujawnione nowe okoliczności faktyczne istniejące w chwili wydawania decyzji przyznającej płatność, lecz nieznane organowi. Tą nową okolicznością faktyczną jest ustalenie, że powierzchnia stwierdzona zalesienia jest mniejsza od powierzchni zadeklarowanej. Okoliczność ta została stwierdzona podczas kontroli na miejscu 26 i 27 marca 2013 r. Te ustalenia były podstawą wznowienia postępowania. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły natomiast ustalenia dokonane podczas ponownej kontroli na miejscu z 4 stycznia 2016 r., nakazanej przez WSA, podczas której stwierdzono różnicę powierzchni wynoszącą 12,43 %. Uzasadniało to zastosowanie dyspozycji art. 51 ust. 1 rozporządzenia 796/2004, czyli obliczenie pomocy na podstawie obszaru stwierdzonego pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy. WSA podkreślił, że bez znaczenia jest przy tym fakt, że skarżąca zalesiła całą działkę, którą do tej pory użytkowała rolniczo. Istotne jest, czy zadeklarowała prawidłową powierzchnię jako zalesioną. WSA nie stwierdził nieprawidłowości w zakresie przeprowadzonej kontroli na miejscu z 4 stycznia 2016 r., stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia. Skarżąca była powiadomiona o kontroli, reprezentujący ją pełnomocnik brał w kontroli udział, lecz nie wnosił żadnych zastrzeżeń ani podczas kontroli, ani po jej zakończeniu. Z akt sprawy wynika, że urządzenia pomiarowe wykorzystywane przez kontrolujących, posiadają odpowiednie certyfikaty zgodności. WSA uznał, że stwierdzone nieprawidłowości odnośnie zawyżenia powierzchni zalesionej stanowią przesłankę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i uzasadniają usunięcie decyzji przyznającej płatność z obrotu prawnego. Jednakże z uwagi na upływ okresu, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a. organ w sposób prawidłowy stwierdził, że decyzja z [...] listopada 2006 r. przyznająca płatność na zalesianie została wydana z naruszeniem prawa. WSA podzielił także stanowisko organu, odnośnie mocy dowodowej zaświadczenia nadleśniczego w przedmiocie stwierdzenia prawidłowości zalesienia. Podkreślił, że w trakcie postępowania skarżąca kwestionowała dokonane przez organ pomiary powierzchni i powoływała się na rzekome pomiary spornych działek dokonane przez geodetę, ale pomiarów tych nie przedstawiła. Przyjąć zatem należy, że pomiary dokonane przez kontrolujących nie zostały skutecznie podważone. Odnosząc się do podnoszonej w skardze kwestii braku winy skarżącej w zaistnieniu rozbieżności stwierdzonej powierzchni, jej dobrej wiary, a także kwestii przedawnienia obowiązku zwrotu płatności, WSA stwierdził, że nie mogą być one oceniane w tym postępowaniu, które nie dotyczy odzyskania nienależnych płatności. Reasumując WSA stwierdził, że w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego, jak też postępowania administracyjnego i mając to na uwadze orzekł o oddaleniu skargi, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Skargę kasacyjną od wyroku WSA wniosła skarżąca reprezentowana przez adwokata, skarżąc go w całości oraz domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 141 § 4 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z: art. 6, art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 oraz 80 k.p.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zasługiwała ona na uwzględnienie ze względu na popełnione przez organ uchybienia norm procedury, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 p.p.s.a.; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 151 w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez brak stwierdzenia naruszeń prawa w zakresie wskazanym przez skarżącą w skardze i oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarga zasługiwała na uwzględnienie z powodu naruszenia przez organy przepisów, tj. - art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że nie zostały one zastosowane, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niekompletny i budzący wątpliwości; - art. 7, art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich działań mających na celu wnikliwe i wszechstronne wyjaśnienie sprawy, a przez to wadliwym ustaleniu stanu faktycznego; - § 3 ust. 1 w zw. z § 1 ust. 1 w zw. z § 13 ust. 1 rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r. polegające na błędnym przyjęciu, że skarżąca nie wykonała warunków określonych planem zalesienia; - § 4 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r. poprzez przyjęcie, że skarżąca nie spełniła warunków do otrzymania wsparcia na zalesienie i przyznania premii pielęgnacyjnej oraz zalesieniowej; - art. 51 ust. 1 rozporządzenia 796/2004, poprzez błędne przyjęcie, że stan sprawy podlega pod jego dyspozycję; - art. 7 ust. 1-8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.; dalej: ustawa) poprzez ich niezastosowanie w sprawie; - § 7, 8 i 9 rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r. poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie spełniła wyżej wskazanych przepisów; - art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 147 k.p.a. w zw. z § 13 ust. 1 rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r. poprzez nieprawidłowe zastosowanie normy prawnej zawartej w tym przepisie w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy; - art. 49 ust. 6 rozporządzenia 2419/2001 oraz art. 73 ust. 6 rozporządzenia 796/2004 poprzez ich niezastosowanie w sprawie, w sytuacji gdy kwota podlegająca zwrotowi uległa przedawnieniu; - art. 73 ust. 5 rozporządzenia 796/2004 poprzez ich niezastosowanie w sprawie, w sytuacji gdy beneficjent, składając wniosek o przyznanie płatności, działał w dobrej wierze; - art. 49 ust. 5 rozporządzenia 2419/2001 oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia 796/2004 poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy istniała negatywna przesłanka do wydania decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu płatności z uwagi na fakt, że beneficjent, składając wniosek o przyznanie płatności, działał w dobrej wierze, a wówczas okres przedawnienia wynosi cztery lata; - art. 49 ust. 6 rozporządzenia 2419/2001 oraz art. 73 ust. 6 rozporządzenia 796/2004 poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy istniała negatywna przesłanka do wydania decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu płatności z uwagi na fakt, że kwoty podlegające zwrotowi na podstawie tytułu IV ww. rozporządzeń objęte są czteroletnim okresem przedawnienia. - § 13 ust. 1 rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r., poprzez wydanie decyzji o przyznaniu płatności z naruszeniem prawa, podczas gdy w sprawie nie było ku temu przesłanek; - § 2 pkt 10 rozporządzenia z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2007 r., Nr 3 poz. 27), poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do poszukiwania czy też modyfikowania, niejako w zastępstwie skarżącego kasacyjnie, podstaw kasacyjnych. Zatem każdy zarzut przedstawiony w skardze kasacyjnej powinien być uzasadniony w taki sposób, aby z treści uzasadnienia podstaw kasacyjnych w sposób niebudzący wątpliwości wynikało, z jakich przyczyn skarżący zarzuca sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa procesowego lub materialnego. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zatem przedstawiać argumenty mające na celu wykazanie słuszności podstaw kasacyjnych, a więc zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych, w tym jasno i precyzyjne odnosić się do realiów konkretnej sprawy mających istotne znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyroki NSA: z 26 marca 2014r., I GSK 1047/12, Lex nr 1487688, wyrok NSA z 12 marca 2013 r., II GSK 2468/11, Lex nr 1340155). Trzeba przy tym pamiętać, że przedmiotem zaskarżenia w skardze kasacyjnej jest wyrok sądu pierwszej instancji, a co za tym idzie zarzuty skargi kasacyjnej powinny odnosić się właśnie do stanowiska tego sądu, nie zaś bezpośrednio do wydanych w sprawie decyzji przez organy. Tak więc zarzuty kasacyjne powinny być skierowane przeciwko przyjętej w kwestionowanym skargą kasacyjną wyroku podstawie prawnej lub faktycznej. Tę stanowią w pierwszej kolejności przepisy regulujące działalność orzeczniczą sądów administracyjnych, a więc te z nich, które zostały przywołane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku lub które zostały pominięte choć powinny być przywołane. W dalszej kolejności skarga kasacyjna winna przedstawiać przepisy prawa administracyjnego. Przypomnienie to było niezbędne z uwagi na sposób sformułowania zarzutów rozpoznawanej skargi kasacyjnej. Zarzuty te stanowią w znacznej mierze powtórzenie zarzutów skargi do WSA, a co więcej uzasadnienie skargi kasacyjnej właściwie pomija argumentację WSA, która była przyczyną oddalenia skargi. W tej sytuacji dla jasności przeprowadzanej kontroli instancyjnej konieczne jest przypomnienie (zakreślenie) przedmiotu sporu, którą wyznacza decyzja Kierownika ARiMR z [...] maja 2016 r. (utrzymana w mocy przez Dyrektora ARiMR z 27 lipca 2016 r.) o wydaniu przez Kierownika ARiMR decyzji z [...] listopada 2006 r. w sprawie przyznania płatności za zalesianie z naruszeniem prawa. W pierwszym rzędzie podkreślić należy, że decyzja ta była podjęta w trybie wznowieniowym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., i z uwagi na upływ czasu (5 lat) nie mogła wyeliminować z obrotu prawnego decyzji Kierownika ARiMR z [...] listopada 2006 r. Oznacza to, że zaskarżona decyzja Dyrektora ARiMR do WSA (i poprzedzająca ją decyzja Kierownika ARiMR z [...] maja 2016 r.) nie są decyzjami "zwrotowymi" i jako takie nie rodzą skutków finansowych dla skarżącej. W związku z tym zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące kwestii przedawnienia zwrotu przyznanych płatności, zaistnienia przesłanek do ich zwrotu i dobrej wiary (art. 49 ust. 5 i ust. 6 rozporządzenia 2419/2001, art. 73 ust. 5 i ust. 6 rozporządzenia 796/2004) są bezpodstawne. Tak jak bowiem prawidłowo WSA uznał, nie mogą być one oceniane w tym postępowaniu, które nie dotyczy odzyskania nienależnych płatności. W drugiej kolejności wskazać należy, że w sprawie organy ARiMR a za nimi WSA nie kwestionowały kwestii wykonanego przez skarżącą zalesienia na zgłoszonych do płatności gruntach. To w ogóle nie było przedmiotem sporu. W związku z tym zarzuty skargi zarzucające błędne przyjęcie, że skarżąca nie wykonała warunków określonych planem zalesienia i w związku z tym nie powinna otrzymać wsparcia (§ 3 ust. 1 w zw. z § 1 ust. 1, § 4 ust. 1, 2 i 3, § 7, 8 i 9 i § 13 ust. 1 rozporządzenia z 11 sierpnia 2004 r.) są także całkowicie chybione. Na marginesie zauważyć należy, że przepisy te zostały wskazane w sposób nieprecyzyjny, bez wymieniania dalszych jednostek redakcyjnych, co – w przypadku ich merytorycznego badania – uniemożliwiałoby dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku. Po wyjaśnieniu powyższego wskazać należy, że przyczyną wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kierownika ARiMR z [...] listopada 2016 r. w sprawie przyznania płatności na zalesienia, było ustalenie, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku przez skarżącego (1,99 ha, w tym na działce B 0,76 ha) była większa od powierzchni stwierdzonej podczas kontroli (1,77 ha, w tym na działce B 0,22 ha). I to właśnie ustalenie, jako przekładające się na wyliczenie przyznanej płatności – dokonywanej na podstawie art. 51 ust. 1 rozporządzenia 796/2004 – stanowiło wyłączną przyczynę wydania decyzji z [...] listopada 2016 r. Tak więc istota sporu i pozostałych zarzutów sprowadza się do tego, czy WSA prawidłowo zaakceptował ustalenia faktyczne tego dotyczące i czy w konsekwencji wysokość przyznanej płatności na zalesienie w decyzji Kierownika ARiMR z 27 listopada 2016 r. była prawidłowa. W tym zakresie skarżący kasacyjnie przede wszystkim zarzucił naruszenie przepisów, tj.: art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ) i c), art. 141 § 4 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z: art. 6, art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77, art. 80 k.p.a. przejawiające się w tym, że nie zostały one zastosowane, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niekompletny i budzący wątpliwości i poprzez niepodjęcie wszelkich działań mających na celu wnikliwe i wszechstronne wyjaśnienie sprawy, a przez to wadliwym ustaleniu stanu faktycznego. Ponadto naruszenie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 147 k.p.a. poprzez nieprawidłowe zastosowanie normy prawnej zawartej w tym przepisie w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy. W efekcie oddalenie skargi w sytuacji, gdy zasługiwała ona na uwzględnienie ze względu na popełnione przez organ uchybienia norm procedury. Odnosząc się to tak przedstawionych zarzutów podkreślić należy, że aby zarzut zbudowany na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. okazał się skuteczny musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie podkreśla się bowiem, że zwrot "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" zawarty w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2012 r., II GSK 2409/11, LEX nr 1110162). Oznacza to, że między uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie wyrokiem podlegającym zaskarżeniu musi istnieć związek przyczynowy wskazujący na możliwość innego wyniku postępowania sądowego. Ponadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub rangi, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanej w sprawie decyzji (por. wyrok NSA z 26 października 2011 r., I OSK 513/11, LEX nr 1069664). Taka sytuacja nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie, a nadto zarzuty skargi kasacyjnej w tym przedmiocie są gołosłowne. Skarżąca kasacyjnie podnosi, że uszło uwadze WSA, iż posiada obawy co do wyników przeprowadzonego pomiaru spornych gruntów w trakcie kontroli z 4 stycznia 2016 r. w porównaniu z wynikami kontroli przeprowadzonej w marcu 2013 r. Tymczasem podczas obu kontroli na miejscu z marca 2013 r. i ze stycznia 2016 r. stwierdzono, że powierzchnia gruntu na którym dokonano zalesienia była mniejsza od powierzchni zadeklarowanej. Pierwsza kontrola działki B stwierdzała różnicę 0,28 ha, a druga 0,22 ha. Przy czym pamiętać należy, że wiarygodność wyników kontroli z 2013 r. została zakwestionowana przez WSA wyrokiem z 5 grudnia 2013 r., I SA/Rz 875/13 (podtrzymana przez NSA wyrokiem z 13 maja 2015 r., II GSK 761/14) m.in. z tego powodu, że pomiary wykonane były w okresie kiedy na spornych działkach zalegała pokrywa śnieżna, a zalegający śnieg mógł wpływać na dokładność poczynionych pomiarów. Nie można zatem porównywać pomiarów z obu kontroli i kwestionować wiarygodność kontroli z 2016 r. w sytuacji, gdy pomiary były wykonywane w innych warunkach pogodowych (w styczniu 2016 r. na działkach nie zalegała pokrywa śnieżna), a ponadto protokół z kontroli z 2013 r. nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia. WSA słusznie zatem nie stwierdził nieprawidłowości w zakresie przeprowadzonej kontroli na miejscu z 4 stycznia 2016 r. Podkreślić należy, że skarżąca była powiadomiona o kontroli, reprezentujący ją pełnomocnik brał w tej kontroli udział, lecz nie wnosił żadnych zastrzeżeń ani podczas kontroli, ani po jej zakończeniu. Protokół z kontroli jak i sama kontrola – wbrew zarzutom naruszenia art. 7 ust. 1-8 ustawy – zostały wykonane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Protokół ten odzwierciedla wyniki przeprowadzonych pomiarów, został udokumentowany fotografiami, a nie jak twierdzi skarżąca kasacyjnie jedynie szacunkowych pomiarów. Wbrew zarzutom skarżącej kasacyjnie pomiary kontrolne zostały wykonane przy pomocy certyfikowanego urządzenia GPS z uwzględnieniem obliczenia tolerancji pomiaru powierzchni działek rolnych, co znajduje odzwierciedlenie w protokole z kontroli. Z akt sprawy wynika, że urządzenia pomiarowe wykorzystywane przez kontrolujących, posiadają odpowiednie certyfikaty zgodności. Wobec tego nieuzasadniony jest zarzut naruszenia § 2 pkt 10 rozporządzenia w sprawie zasadniczych wymagań dla przyrządów pomiarowych poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym. W konsekwencji należy uznać, że WSA prawidłowo uznał, iż stwierdzona podczas kontroli z 4 stycznia 2016 r. różnica powierzchni wynoszącą 12,43% uzasadniała zastosowanie dyspozycji art. 51 ust. 1 rozporządzenia 796/2004, czyli obliczenie pomocy na podstawie obszaru stwierdzonego pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy. Przy czym jeszcze raz należy podkreślić, że bez znaczenia był fakt wykonania przez skarżącej zalesienia całej działki, którą do tej pory użytkowała rolniczo. To nie było bowiem kwestionowane w sprawie, a istotne było tylko to, czy skarżąca zadeklarowała prawidłową powierzchnię jako zalesioną. Stwierdzić także należy, że WSA słusznie podzielił stanowisko Dyrektora ARiMR, odnośnie mocy dowodowej zaświadczenia nadleśniczego w przedmiocie stwierdzenia prawidłowości zalesienia. Rolą nadleśniczego nie jest dokonywanie pomiaru działek, lecz ocena prawidłowości i udatności zalesienia, jego zgodności z planem zalesienia, co jak wyżej wskazano nie było kwestionowane. Przy czym kontrola na miejscu z 4 stycznia 2016 r. podważyła okoliczności potwierdzone zaświadczeniem dotyczące powierzchni zalesionej. Z orzecznictwa zaś wynika (por. wyroki NSA: z 29 maja 2014 r., II GSK 458/13; z 12 października 2011 r., II GSK 1019/10 oraz z 4 kwietnia 2008 r., II GSK 492/07; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że w razie przeprowadzenia kontroli to protokół z kontroli, gdy nie budzi uzasadnionych wątpliwości, jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania pomocy. Słusznie zatem WSA wskazał, że co prawda w trakcie postępowania skarżąca kwestionowała dokonane przez organ pomiary powierzchni i powoływała się na rzekome pomiary przedmiotowych działek dokonane przez geodetę, ale pomiarów tych nie przedstawiła. Tak więc WSA prawidłowo przyjął, że pomiary dokonane przez kontrolujących nie zostały skutecznie podważone. Reasumując WSA prawidłowo uznał, że stwierdzone nieprawidłowości odnośnie zawyżenia powierzchni zalesionej stanowiły przesłankę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i uzasadniały usunięcie decyzji przyznającej płatność z obrotu prawnego. Jednakże z uwagi na upływ okresu (5 lat), o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a. należało stwierdzić, że decyzja przyznająca płatność na zalesianie została wydana z naruszeniem prawa. Wobec powyższego zarzuty skarżącej kasacyjnie o naruszeniu przez WSA przepisów prawa materialnego oraz postępowania okazały się nieusprawiedliwione i jako takie nie zasługują na uwzględnienie. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny orzekła o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło