III SO/Kr 23/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. J. od postanowienia Referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 lipca 2016 r., III SAB/Kr 22/14 oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na bezczynność Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę J. J. na bezczynność Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych, natomiast postanowieniem z dnia 15 września 2014 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną sporządzoną samodzielnie przez skarżącego. Dwoma wnioskami z dnia 8 kwietnia 2016 r. skarżący zwrócił się do Sądu o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego celem wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 24 kwietnia 2014 r. "oraz pisma Sądu z dnia 15 stycznia 2015 r." W przedłożonych na wezwanie Referendarza sądowego aktualnych formularzach PPF skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku, nie uzyskuje dochodu i nie korzysta z pomocy społecznej - utrzymuje się z żebrania o żywność, leki i opał. Skarżący przedłożył kopię decyzji Wójta Gminy z dnia 14 stycznia 2011 r., którą odmówiono mu przyznania prawa do zasiłku celowego oraz kopię wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2012 r., III SA/Kr 1134/11 oddalającego skargę na powyższą decyzję. Postanowieniem z dnia 15 lipca 2016 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że skarżący nie zobrazował swojej sytuacji materialnej w sposób dostatecznie wiarygodny i przekonujący. Skarżący, mimo wezwania, nie podał żadnych informacji o wysokości środków finansowych pozostających miesięcznie do jego dyspozycji oraz odnośnie wydatków związanych z jego koniecznym utrzymaniem. Natomiast przedłożona kopia decyzji o odmowie zasiłku celowego została wydana pięć lat temu. Postanowienie powyższe wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 22 sierpnia 2016 r. W dniu 29 sierpnia 2016 r. skarżący wniósł do tutejszego Sądu pismo zatytułowane "Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", a w dniu 27 października 2016 r. pismo zatytułowane "Skarga". Zarządzeniem z dnia 7 listopada 2016 r. Sąd wezwał skarżącego o sprecyzowanie, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, czy złożone przez niego dwa ww. pisma należy traktować jako sprzeciw od postanowienia z dnia 15 lipca 2016 r. i jego uzupełnienie. Jednocześnie pouczono skarżącego, że brak sprecyzowania w ww. terminie spowoduje, że Sąd rozpozna oba pisma jako jeden sprzeciw od wskazanego postanowienia. Zarządzenie doręczono skarżącemu w dniu 28 listopada 2016 r. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, pismem z dnia 5 grudnia 2016 r. skarżący podał, że "uzupełnia skargę na bezczynność Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2016 r." Podniósł, że Sąd nie wyjaśnił z jakich przyczyn nie dokonał merytorycznego rozpoznania sprawy i zażądał stwierdzenia nieważności zarządzenia z dnia 7 listopada 2016 r. W związku z tym, że skarżący nie ustosunkował się do wezwania Sądu, jego pisma z dnia 29 sierpnia i 27 października 2006 r. zostały zakwalifikowane jako sprzeciw i jego uzupełnienie. Jednocześnie Sąd zakwalifikował wniosek skarżącego (złożony na formularzu PPF) jako dotyczący "nowej" sprawy tj. przyszłej skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ referendarz prawidłowo ocenił, że skarżący w żaden sposób nie wykazał swojej trudnej sytuacji majątkowej i osobistej. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest traktowana jako wyjątek od generalnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Ciężar wykazania (uprawdopodobnienia) przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy, natomiast Sąd (Referendarz) nie jest zobowiązany – z zastrzeżeniem regulacji art. 255 p.p.s.a., do prowadzenia w tym zakresie dochodzeń (por. postanowienia NSA: z dnia 31 grudnia 2004 r., GZ 146/04, z dnia 18 lutego 2005 r., OZ 1510/04, z dnia 3 marca 2008 r. I FZ 74/08, z dnia 23 marca 2012 r., I OZ 184/12, wszystkie orzeczenia na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu, nie dającym całkowitej pewności co do faktów, ale pozwalającym na stwierdzenie, że ich istnienie jest prawdopodobne. Podkreślić jednak należy, że same tylko oświadczenia czy twierdzenia wnioskującego o przyznanie prawa pomocy są niewystarczające dla uznania określonego faktu za uprawdopodobniony. W rozpoznawanej sprawie skarżący, w ocenie Sądu, nie wykazał zaistnienia przesłanki, przyznania prawa pomocy tj., że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego lub zatrudnić profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący pomimo wezwania nie wyjaśnił, m.in. jakie są jego miesięczne koszty utrzymania, w tym opłaty ponoszone na media, czynsz, żywność czy też leki. Skarżący nie podał też jakim budżetem dysponuje w skali miesiąca. Uchylając się od pełnej współpracy z Sądem w wyjaśnianiu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, skarżący powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez Sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 lutego 2014 r., I FZ 28/14 oraz z dnia 24 lipca 2014 r., II GZ 393/14). Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 260 w zw. z 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.