II OZ 568/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń B.D. oraz [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Go 858/16 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia w sprawie ze skargi B.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenia Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Go 858/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, w sprawie ze skargi B.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia, odmówił [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie sprawy: Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnego i fiskalnego skargi. Zażalenia na powyższe postanowienia wnieśli skarżący oraz [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (zwanej dalej "Spółką"). Na podstawie zarządzenia z dnia 3 lutego 2017 r. Spółka została wezwana do usunięcia braków formalnych zażalenia poprzez złożenie dziewięciu jego odpisów oraz dokumentu określającego umocowanie osoby, która podpisała zażalenie, do reprezentowania Spółki, wykazującego, że była ona do tego uprawniona w chwili dokonywania czynności, odpisu pełnego z KRS, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucania zażalenia. Jednocześnie Spółka została wezwana do uiszczenia wpisu od zażalenia. Powyższe wezwanie doręczono Spółce w dniu 13 lutego 2017 r., zaś w dniu 20 lutego 2017 r. Spółka wniosła do Sądu pismo zawierające wniosek o przyznanie prawa pomocy co do kosztów sądowych oraz wymieniono załączniki – 9 odpisów zażalenia i odpis z KRS. Wraz z pismem przesłane zostały załączniki – 9 odpisów zażalenia skarżącego na postanowienie Sadu z dnia 3 stycznia 2017 r., podpisane przez B.D. oraz informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2017 r. Sąd odrzucił zażalenie Spółki z uwagi na nieusunięcie braku formalnego zażalenia dotyczącego złożenia 9 jego odpisów. Pismem z dnia 3 lipca 2017 r. Spółka zwróciła się do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego zażalenia na postanowienie z dnie 3 stycznia 2017 r. W uzasadnieniu Spółka wyjaśniła, że załączenie 9 odpisów zażalenia skarżącego, zamiast zażalenia Spółki stanowi omyłkę, która była wynikiem działania skarżącego również jako reprezentującego Spółkę. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie z uwagi na brak uprawdopodobnienia okoliczności, które mogłyby wyłączyć winę Spółki w niedochowaniu terminu do usunięcia braku formalnego zażalenia. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że jako okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminowi do usunięcia braku formalnego zażalenia Spółka wskazała omyłkowe złożenie zamiast właściwych odpisów zażalenia uczestnika, odpisów zażalenia skarżącego w związku z działaniem w sprawie B.D. zarówno jako skarżącego i jako reprezentującego Spółkę. Wezwanie do usunięcia braków formalnych zażalenia Spółki doręczone zostało skutecznie Spółce w dniu 13 lutego 2017 r. i Spółka częściowo usunęła braki formalne zażalenia w terminie (odpis z Krajowego Rejestru Sądowego). Fakt, iż skarżący działał jednocześnie jako osoba reprezentująca Spółkę (choć Spółka nie podała i nie wykazała w jaki sposób była reprezentowana przez skarżącego, ani też nie wynika to z treści odpisu z KRS, k. 125-128) i z tego powodu złożył za uczestnika błędne odpisy zażalenia, w żaden sposób nie uzasadnia braku winy w uchybieniu terminowi przez Spółkę. Dodatkowo Sąd zwrócił uwagę, iż Spółka jako spółka prawa handlowego jest podmiotem profesjonalnym funkcjonującym w obrocie gospodarczym, wobec którego można stosować podwyższony stopień staranności, w tym co do wyboru osób działających w jej imieniu. Z punktu widzenia okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, iż wina w uchybieniu terminowi Spółki, to również wina osób trzecich upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności procesowej w postępowaniu. Za działania lub zaniechania pełnomocnika w dokonaniu czynności procesowych odpowiedzialność ponosi strona. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd stosując obiektywny miernik staranności uznał, iż Spółka nie dochowała należytej staranności w zakresie nałożonego na nią obowiązku usunięcia braku formalnego zażalenia. Zażalenia na powyższe postanowienie wnieśli Spółka oraz skarżący. Skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. "wobec dowolnego przyjęcia, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, które mogłyby wyłączyć winę skarżącego w niedochowaniu terminu do usunięcia braku formalnego zażalenia". Zarzucił dowolną ocenę faktu omyłkowego złożenia zamiast właściwych odpisów zażalenia uczestnika, odpisów zażalenia skarżącego w związku z działaniem w sprawie skarżącego jako inicjatora postępowania sądowoadministracyjnego (wnoszącego skargę) i jako reprezentującego Spółkę. Natomiast Spółka zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. "wobec dowolnego przyjęcia, że po stronie skarżącego wystąpiła wina i na tej podstawie odmówienie skarżącemu przywrócenia terminu". Zarówno skarżący jak i Spółka wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu z dnia 31 sierpnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia nie zasługiwały na uwzględnienie. Norma art. 86 § 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi (§ 2 art. 87 p.p.s.a.). Na wstępie wyjaśnić należy, iż brak winy w uchybieniu terminowi w kontekście badania zasadności jego przywrócenia powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, biorąc przy tym pod uwagę także uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. Powyższe wynika z faktu, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i winno być traktowane w sposób ścisły – może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy niedochowanie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny - wymagający od strony staranności (zobacz: postanowienie SN z 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99). Dopuszczenie się przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa wyłącza możliwość zastosowania regulacji art. 86 § 1 p.p.s.a., wszak o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie w sytuacji niemożności usunięcia przez stronę przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zobacz: postanowienie NSA z 15 lipca 2014 r. II FZ 832/14; postanowienie NSA z 9 września 2014 r. I GZ 499/14; postanowienie NSA z 2 października 2014 r. II OZ 1011/14; postanowienie NSA z 28 lutego 2018 r. II FZ 96/18). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż rację ma Sąd pierwszej instancji, że Spółka nie przedstawiła żadnych okoliczności, które usprawiedliwiałby przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia na postanowienie z dnia 3 stycznia 2017 r. Za okoliczność skutkującą przyjęciem braku winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych zażalenia (złożenia 9 jego odpisów), nie może zostać uznane omyłkowe załączenie innych odpisów zażalenia niż żądane przez Sąd. W orzecznictwie przyjmuje się, że tego rodzaju uchybienie należy uznać za posiadające znamiona winy polegającej na braku staranności, jakiej należy wymagać od podmiotu dbającego o swoje interesy. Nawet bowiem dopuszczenie się lekkiego niedbalstwa powoduje, że uchybienie terminu nie ma charakteru wyjątkowego i jest zawinione, co stanowi podstawę do odmowy przywrócenia takiego terminu. Uchybienia, jakiego dopuściła się Spółka w sprawie niniejszej nie można uznać za tego rodzaju przeszkodę, której nie można by było usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. To, że działania w zakresie uzupełnienia braków zażalenia podjął za Spółkę, jak wskazano we wniosku i co podtrzymane zostało w zażaleniach, skarżący i omyłkowo załączył inne odpisy niż żądane przez Sąd, nie usprawiedliwia braku staranności procesowej. W tej sytuacji stwierdzić należy, że Spółka nie uprawdopodobniła żadnych okoliczności mogących skutkować przyjęciem po jej stronie braku winy w uchybieniu terminowi. Z tego względu, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.