II SA/Gl 1076/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od zgłoszenia robót budowlanych w kwestii wniosku skarżącego przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy T. G. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. W druku formularza zaznaczył, że ze względu na zły stan zdrowia nie jest w stanie prowadzić działalności gospodarczej, zamieszkuje z matką w mieszkaniu o pow. 40 m2 i nie posiada żadnego majątku. Skarżący nie uzyskuje żadnego wynagrodzenia i pozostaje na utrzymaniu matki, która uzyskuje świadczenie emerytalne w wysokości 2000 zł netto miesięcznie. Do druku formularza dołączono dokumentację medyczną potwierdzającą powołane przez skarżącego okoliczności. Pismem z dnia 13 grudnia 2016 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, - przedłożenie dokumentów potwierdzających zawieszenie lub likwidacje prowadzonej dotychczas działalności gospodarczej. W wyznaczonym terminie skarżący nadesłał dokumenty obrazujące wysokość opłat przeznaczanych na utrzymanie się, z treści których wynika, że opłata za usługi RTV wynosi 79,98 zł; opłata za mieszkanie to kwota 480 zł; zakup paliwa gazowego to wydatek rzędu 90 zł miesięcznie; opłata za energię elektryczną to wydatek rzędu 84 zł. Pod uwagę nie brano natomiast przedstawionych kopii dokumentów polisy na życie, jako że pochodziły one sprzed sześciu i więcej lat, stąd też ich wiarygodność jest mocno ograniczona. Skarżący dodatkowo wyjaśnił, że doładowania telefonu kosztują go co miesiąc około 50 zł, a koszty paliwa wraz z kosztem dojazdu do lekarzy to wydatek rzędu 150 zł. Zaznaczył również, że ponosi wydatki na lekarstwa oraz rehabilitację, nie mniej jednak nie przedstawił ani jednego dokumentu, który wskazywałby na wysokość tego rodzaju wydatków. Podkreślił przy tym, że prowadzonej dotychczas działalności gospodarczej nie zawiesił ani też nie zlikwidował, gdyż ma nadzieję ją kontynuować. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Należy przy tym wyraźnie podkreślić, że skorzystanie z tej formy prawa pomocy zostało przewidziane dla osób, które znajdują się w wyjątkowo trudnym położeniu materialnym a z przedstawionych okoliczności wynika, że nawet przy najdalej idących wysiłkach nie są w stanie samodzielnie wygospodarować środków na ten cel. Wypada zwrócić uwagę, że nieprzypadkowo ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego oraz wyjaśnień odnośnie sytuacji rodzinne w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych albo nieprawdziwych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). Mając na względzie treść przywołanych wyżej przepisów oraz informacje uzyskane od skarżącego oraz przedstawionych przezeń dokumentów nie znaleziono podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że nie budzą zastrzeżeń informacje odnoszące się do stanu zdrowia strony, co jednak samo przez się nie może stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. Dopiero wówczas, gdyby wnioskodawca wykazał, iż przy najdalej idących wysiłkach nie jest w stanie zdobyć środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego oraz opłacenie usług fachowego pełnomocnika może zwrócić się do Państwa o tego rodzaju pomoc. Trudno uznać, że w przypadku dwuosobowego gospodarstwa domowego, którego dochody sięgają 2.000 zł netto miesięcznie, a udokumentowane wydatki 734 zł osoba pozostająca w nim znajduje się w wyjątkowo ciężkim położeniu materialnym. Nawet gdyby za wiarygodne uznać oświadczenie skarżącego odnośnie wysokości wydatków na lekarstwa, oraz wydatków na paliwo (skarżący nie wskazał ani marki ani też rocznika pojazdu, który służy mu do dojazdów na leczenie i rehabilitację) to i tak do dyspozycji jego oraz jego matki pozostają środki pozwalające zarówno na opłacenie pozostałej części wpisu od skargi jak i wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Odwołując się do jednego z orzeczeń sądów administracyjnych wskazać przyjdzie, że całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe por. postanowienie NSA z dnia 12.07.2013 r., sygn. akt II OZ 604/13 – dostępne w bazie orzeczeń NSA). W tym kontekście wskazać również trzeba, że wątpliwości budzi kwestia prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Oświadczył on bowiem, że nie została ona ani zawieszona ani też zlikwidowana, co oznacza, że wnioskodawca nie uzyskując, jak podał, dochodu łoży na tę działalność chociażby w postaci wydatków związanych z ubezpieczeniem społecznym (art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ze zm.). W takiej sytuacji nie sposób oczekiwać, że strona zostanie zwolniona z daniny o charakterze publicznoprawnym a dodatkowo Skarb Państwa wyłoży środki na pokrycie udziału w postępowaniu fachowego pełnomocnika. Zważywszy, że brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy postanowiono jak w sentencji orzeczenia.