II OZ 623/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Teresa Kobylecka, po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia S. W. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 lutego 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 14/17 w przedmiocie odrzucenia skargi Stowarzyszenia S. W. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 11 października 2016 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 14/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę Stowarzyszenia S. W. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 11 października 2016 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że Stowarzyszenie S. W. w W. wniosło skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 11 października 2016 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Zarządzeniem Sądu z dnia 9 stycznia 2016 r. wezwano skarżącego do złożenia dokumentu określającego sposób jego reprezentacji (odpis z KRS) w przypadku, gdy skarżące Stowarzyszenie jest stowarzyszeniem rejestrowym, zaś w przypadku, gdy Stowarzyszenie jest stowarzyszeniem zwykłym wskazanie z imienia i nazwiska wszystkich członków Stowarzyszenia wraz z aktualnymi adresami zamieszkania, nadesłanie dokumentu potwierdzającego, że wskazane osoby są członkami Stowarzyszenia (np. uchwała, regulamin, statut, lista), złożenie pełnomocnictwa dla M. W. udzielonego przez wszystkich członków Stowarzyszenia do wystąpienia w imieniu Stowarzyszenia przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi, ewentualnie podpisanie skargi przez wszystkich członków stowarzyszenia w budynku sądu lub nadesłanie egzemplarza skargi podpisanego przez wszystkich członków Stowarzyszenia. Z przypadku dokonania wpisu do ewidencji stowarzyszeń zwykłych o której mowa w art. 40 ust. 5 ustawy Prawo o stowarzyszeniach w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 maja 2016 r. w sprawie prowadzenia ewidencji stowarzyszeń zwykłych, jej wzoru oraz szczegółowej treści wpisów (Dz.U. z 2016, poz. 644), zobowiązano Skarżącego do przedłożenia zaświadczenia (wypisu) z ewidencji stowarzyszeń zwykłych, z którego wynikać będzie umocowanie do występowania M. W. jako przedstawiciela Stowarzyszenia. W odpowiedzi na wezwanie Sądu nadesłano listę 18 członków Stowarzyszenia wraz z ich danymi personalnymi i adresami, Zaświadczenie Starostwa Powiatowego w Ś. W. o wpisaniu stowarzyszenia do Rejestru Stowarzyszeń Zwykłych, Regulamin Stowarzyszenia, pismo z dnia 13 stycznia 2013 r. o powołaniu do życia Stowarzyszenia, wraz z listą 20 założycieli, Uchwałę Stowarzyszenia Zwykłego z dnia 01.09.2016 r. udzielającą M. W. pełnomocnictwa do reprezentowania Stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi podpisaną przez 16 członków stowarzyszenia. W postanowieniu z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 14/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w ocenie Sądu nie wykonano w pełni Zarządzenia Sądu z dnia 9 stycznia 2017 r., a ca za tym idzie nie uzupełniono wszystkich braków formalnych skargi. Sąd wywiódł, że uchwałę o udzieleniu M. W. pełnomocnictwa do reprezentowania Stowarzyszenia podpisało tylko 16 z 18 członków Stowarzyszenia. Także skarga nie została podpisana przez wszystkich członków Stowarzyszenia. Ponadto nie nadesłano zaświadczenia (wypisu) z ewidencji stowarzyszeń zwykłych zgodnie z wzorem zawartym w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 maja 2016 r. w sprawie prowadzenia ewidencji stowarzyszeń zwykłych, jej wzoru oraz szczegółowej treści wpisów (Dz. U.2016.644 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że Zarządzenie Sądu z dnia 9 stycznia 2017 r. było sformułowane w sposób jasny i precyzyjny. Zawierało również pouczenie, że nieuzupełnienie braków formalnych skargi w terminie 7 dni skutkować będzie odrzuceniem skargi. Sąd podzielił pogląd zawarty w wyroku NSA z dnia z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1342/14, LEX nr 2034061, zgodnie z którym "z powodu braku osobowości prawnej stowarzyszeń zwykłych i niestosowania do nich przepisów o osobach prawnych na podstawie art. 331 k.c., podmiotem praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych związanych z działalnością stowarzyszeń zwykłych nie mogą być same te stowarzyszenia, lecz tylko ich członkowie. Oznacza to, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym osoba wskazana w regulaminie stowarzyszenia zwykłego jako przedstawiciel nie posiada uprawnień do reprezentowania stowarzyszenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym". Reasumując, Sąd wskazał, że Stowarzyszenie pomimo wezwania Sądu, nie uzupełniło braków formalnych skargi. Przedmiotową skargę w imieniu Stowarzyszenia podpisała M. W., która nie jest organem Stowarzyszenia, zaś niepodpisanie skargi lub uchwały o udzieleniu pełnomocnictwa przedstawicielowi Stowarzyszenia przez wszystkich członków Stowarzyszenia przesądza o niedopuszczalności skargi. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu skargę odrzucił. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie, domagając się jego uchylenia, przywrócenia terminu do wniesienia aktualnej listy członków, uzupełnienia i sprostowania części orzekającej zaskarżonego postanowienia i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu Stowarzyszenie stwierdziło, że złożyło listę 18 członków Stowarzyszenia, ale lista członków Stowarzyszenia na dzień 1 września 2016r. wynosiła 16 członków, ponieważ U. B. i J. D. zrezygnowały z członkowstwa ze względu na stan zdrowia. Stowarzyszenie załączyło "Listę członków Stowarzyszenia zwykłego na dzień 1 września 2016r." – lista ta nie została podpisania, ani potwierdzona za zgodność z oryginałem (k. 58). W odpowiedzi na zażalenie SKO podzielając argumentację Sądu I instancji wniosło o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. ustawowy termin do uzupełnienia braków formalnych wynosi 7 dni. Z przepisów tych wynika, że w wypadku stwierdzenia przez sąd nieuzupełnienia braków formalnych w terminie siedmiu dni, po stronie sądu powstaje bezwzględny obowiązek odrzucenia skargi. Ustawodawca nie przewidział jakichkolwiek odstępstw od tej reguły, nie wprowadził też żadnych uregulowań pozwalających na zastosowanie innego niż odrzucenie skargi środka. Skarżące stowarzyszenie jest stowarzyszeniem zwykłym. Artykuł art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o stowarzyszeniach stanowi, że stowarzyszenie zwykłe jest uproszczoną formą stowarzyszenia i nie posiada osobowości prawnej. Stowarzyszenie takie tworzą wszyscy członkowie, a sposób ich działania reguluje regulamin. Do stowarzyszenia zwykłego nie stosuje się art. 10 i 11 ustawy o stowarzyszeniach oznacza to, że stowarzyszenie zwykłe nie posiada organów. Zgodnie z art. 41a ust. 2 ustawy o stowarzyszeniach, podejmowanie przez przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymaga uprzedniej zgody wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego oraz udzielenia przez nich pełnomocnictwa do dokonania tych czynności. Ponadto z powodu nieprzysługiwania stowarzyszeniom zwykłym osobowości prawnej i niestosowania do nich przepisów o osobach prawnych na podstawie art. 331 k.c., podmiotem praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych związanych z działalnością stowarzyszeń zwykłych nie mogą być same te stowarzyszenia, lecz tylko ich członkowie. Stowarzyszeniu zwykłemu przysługuje zdolność sądowa jako organizacji społecznej, jednak legitymację procesową, a zatem zdolność do czynności procesowych posiadają jedynie wszyscy członkowie tego stowarzyszenia. Natomiast przedstawiciel (lub zarząd) wskazany w regulaminie może reprezentować stowarzyszenie zwykłe, jeżeli pozostali członkowie stowarzyszenia upoważnią go do tego w należytej formie prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, w którym wskazuje się, że właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego przez stowarzyszenie zwykłe, jest dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego. Źródłem takiego upoważnienia nie można natomiast uznać regulaminu, jako dokumentu statuującego tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2014 r., II OSK 2525/12, Lex nr 1488169 oraz z 14 maja 2014 r., II OSK 2966/12, dostępne na http://:orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w sprawie zakończonej sygn. akt II OZ 512/17, w którym Sąd wskazał, że NSA rozpoznając środek odwoławczy jakim jest zażalenie opiera się na stanie faktycznym i prawnym istniejącym w chwili podejmowania przez Sąd I instancji zaskarżonego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 9 stycznia 2017 r. wezwano Stowarzyszenie do uzupełnienia braków formalnych skargi z dnia 3 grudnia 2016r. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 11 października 2016 r., nr ... W wezwaniu precyzyjnie określono, jakie czynności należało podjąć i jakie dokumenty przedstawić, by stwierdzony brak formalny ww. skargi został uzupełniony. Z akt sprawy wynika, że w odpowiedzi na wezwanie Sądu, Stowarzyszenie nadesłało m.in. wykaz członków Stowarzyszenia (k. 19), na którym widnieje 18 członków i uchwałę z dnia 1 września 2016 r., nr ... w sprawie udzielenia M. W. pełnomocnictwa do reprezentowania Stowarzyszenia m.in. przed sądami administracyjnymi, którą podpisało 16 członków Stowarzyszenia (k.15). Dla potwierdzenia faktu umocowania M. W. do reprezentacji Stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi wymagane było podpisanie tego upoważnienia przez wszystkich, aktualnych członków Stowarzyszenia. Skoro upoważnienie do reprezentacji podpisało 16 z 18 wymienionych na liście członków Stowarzyszenia, to Sąd I instancji, nie mając podstaw do twierdzeń, że dane o ilości członków Stowarzyszenia są nieaktualne prawidłowo uznał, że brak formalny skargi nie został skutecznie uzupełniony, gdyż M. W. nie miała umocowania do złożenia skargi w imieniu Stowarzyszenia. Wobec tego złożona skarga posiadała braki formalne, które nie zostały uzupełnione w terminie pomimo stosownego wezwania, co musiało skutkować jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Odnosząc się do argumentacji zawartej w zażaleniu, a wskazującej na rezygnację z członkowstwa J. D. i U. B. wskazać należy, że rezygnacja ta nie została w jakikolwiek sposób potwierdzone stosownym dokumentem np. oświadczeniem o rezygnacji z członkowstwa w Stowarzyszeniu sprzed 1 września 2016r., tj. daty podjęcia uchwały o udzieleniu pełnomocnictwa. Złożenie listy członków wskazującej na 18 członków, gdy, jak twierdzi Stowarzyszenie, w dacie składania dokumentów było ich 16, nie daje podstaw do podważenia prawidłowości zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji, gdyż Sąd orzekał w oparciu o przedłożoną przez Stowarzyszenie dokumentację. W zakresie podniesionych w zażaleniu wniosków o uzupełnienie sentencji i sprostowania uzasadnienia postanowienia, a także o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, czy zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu stwierdzić należy, że kwestie te nie mogą być przedmiotem oceny w sprawie rozpoznania zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi. Podsumowując stwierdzić należy, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że braki formalne skargi złożonej przez Stowarzyszenie, mimo wezwania do ich uzupełnienia, nie zostały skutecznie uzupełnione. W konsekwencji, stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., Sąd I instancji zobowiązany był odrzucić na posiedzeniu niejawnym skargę, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji postanowienia.