I OZ 1713/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.I.-B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2017 r., sygn. akt: IV SA/Wa 12/17 o odrzuceniu skargi kasacyjnej M.I.-B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt: IV SA/Wa 12/17 w sprawie ze skargi M.I.-B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [..] listopada 2016 r., nr [..] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oraz ustalenia odszkodowania postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 31 lipca 2017 r., sygn. akt: IV SA/Wa 12/17 odrzucił skargę kasacyjną M.I.-B. od wyroku tego Sądu z dnia z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt: IV SA/Wa 12/17 w sprawie ze skargi M.I.-B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [..] listopada 2016 r., nr [..] oraz zwrócił uiszczony wpis sądowy od skargi kasacyjnej, wskazując w uzasadnieniu postanowienia, że w wyniku wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie dwóch odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem, pełnomocnik skarżącej nadesłała dwie kserokopie skargi kasacyjnej, które nie zostały poświadczone za zgodność z oryginałem, co uniemożliwiało nadanie skardze kasacyjnej dalszego biegu i skutkowało jej odrzuceniem. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 47 § 1 i 2 w zw. z art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) – dalej p.p.s.a. poprzez uznanie, że przedłożone kopie skargi kasacyjnej niepoświadczone za zgodność z oryginałem nie mogą być potraktowane jako odpisy, w sytuacji, gdy odpowiadały one dokładnie treści oryginału skargi, co oznaczało, że sprawie można było nadać dalszy bieg; na poparcie powołując stanowisko zawarte w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym odrzucenie skargi w takim przypadku świadczy o nadmiernym rygoryzmie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Kwestia dotycząca obowiązku złożenia odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem jest zagadnieniem, które nie jest traktowane ani w orzecznictwie ani w doktrynie jednomyślnie. Zgodnie z jednym stanowiskiem zarówno fotokopie, jak i wydruki z poczty elektronicznej wymagają uwierzytelnienia przez stronę (zob. R. Hauser i M. Wierzbowski (red.): Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, str. 274 oraz H. Knysiak-Molczyk (w:) T. Woś (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011. Wydanie 4., s. 302). Zgodnie natomiast z drugim poglądem, skoro wedle art. 47 § 2 p.p.s.a. odpisami mogą być "uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej", to dopuszczalne jest traktowanie jako odpisów również innego rodzaju wydruków czy kopii, także nieuwierzytelnionych (G. Radecki (w:) R. Mikosz, G. Radecki, Ł. Strzępek. Pisma stron w postępowaniu sądowoadministracyjnej. Komentarz, orzecznictwo, wzory, Warszawa 2008, s. 31-32; oraz J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 137). Zgodzić się można zatem ze skarżącą, powołującą w zażaleniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, że istnieje szeroko prezentowany pogląd, że nadesłanie w uzupełnieniu braków formalnych kopii skargi nie poświadczonej za zgodność z oryginałem automatycznie nie wyklucza możliwości nadania jej dalszego biegu, a odrzucenie skargi byłoby nadmiernym formalizmem. W ocenie Naczelnego Sąd Administracyjnego pogląd ten nie może być jednak w realiach niniejszej sprawy uznany za słuszny. Skarga kasacyjna, poza szczególnymi wymaganiami dotyczącymi jej konstrukcji, musi odpowiadać także podstawowym wymogom, jakim powinny odpowiadać pisma w postępowaniu sądowym, wskazanym w art. 46 i art. 47 p.p.s.a. Z przepisu art. 47 § 2 powołanej ustawy wynika, że fotokopia może być uznana za odpis, o ile została uwierzytelniona. A contrario uznać należy, że fotokopia/kserokopia nieuwierzytelniona nie jest odpisem w ogóle (ustawodawca zdecydował się w tym zakresie na zawężenie pojęcia "odpisu"). Przeciwny wniosek pozbawiałby art. 47 § 2 p.p.s.a. ratio legis. Gdyby odpisami mogły być fotokopie (kserokopie) nieuwierzytelnione, to wskazanie na taki wymóg w art. 47 § 2 p.p.s.a. pozbawione byłoby znaczenia prawnego, a interpretacja przepisu prowadząca do takich konkluzji byłaby niezgodna z zasadą racjonalności ustawodawcy. Jeżeli skarga kasacyjna nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem jej odrzucenia (art. 177a p.p.s.a.). Brakiem uniemożliwiajacym nadanie dalszego biegu pismu, jakim jest skarga kasacyjna, jest niedołączenie do niej odpisów skargi kasacyjnej dla każdej ze stron. W niniejszej sprawie prawidłowo więc strona skarżąca została wezwana do usunięcia zaistniałych braków formalnych skargi kasacyjnej. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 1 czerwca 2017 r. skierowano do pełnomocnika skarżącej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przez złożenie dwóch odpisów skargi kasacyjnej poświadczonych za zgodność z oryginałem pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Skoro w odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik przesłała kserokopie skargi kasacyjnej, które nie zostały poświadczone za zgodność z oryginałem, nie mogły być one uznane za odpisy skargi kasacyjnej. Bez względu jednak na to, czy odpis jest egzemplarzem pisma zgodnym z układem treści z oryginałem czy też osobno sporządzonym dokumentem, zawsze niezbędne jest poświadczenie jego zgodności z oryginałem. Poświadczenie za zgodność z oryginałem oznacza, że osoba go podpisująca bierze odpowiedzialność za zgodność treści oryginału z odpisem. Brak poświadczenia za zgodność z oryginałem kserokopii skargi kasacyjnej, wywiera wpływ na sytuację procesową pozostałych stron postępowania i stanowi brak istotny uniemożliwiający nadania sprawie dalszego biegu (post. NSA z dnia 27 października 2017 r., sygn. akt II OZ 1266/17) Za prawidłowe należało zatem uznać stwierdzenie przez Sąd I instancji, że nieuwierzytelniona kserokopia nie jest odpisem w rozumieniu art. 47 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt: I GZ 605/16; z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt: I FZ 327/15, z dnia 13 maja 2016 r., sygn. akt: II GZ 442/16 i z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt: II GZ 1010/15). Podkreślenia również wymaga, że skarga kasacyjna jest pismem, które powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Od profesjonalnych podmiotów należy oczekiwać, że będą wiedziały w jaki sposób dochować wymaganych procedur w postępowaniu wszczętym skargą kasacyjną. W niniejszej sprawie nie jest sporne, że skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wezwana do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie dwóch poświadczonych odpisów skargi kasacyjnej nadesłała kserokopie, bez uwierzytelnienia (post. NSA z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt: II FZ 506/17). Nadesłanie przez zawodowego pełnomocnika na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem kopii skargi niepoświadczonej za zgodność z oryginałem uważa się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za niewykonanie tego wezwania (por. np. postanowienie NSA z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt: II OZ 1208/17, postanowienie NSA z dnia 30 października 2017 r., sygn. akt: II OZ 1288/17). Potwierdza to uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13, w której stwierdzono, że (1) niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Nieprzedłożenie wymaganych przez art. 47 § 1 p.p.s.a. odpisów wniesionego pisma jest brakiem istotnym, tj. takim, który uniemożliwia nadanie danemu pismu dalszego prawidłowego biegu (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt: II FZ 1988/14, postanowienie NSA z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt: II GZ 153/17). Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.