II SA/Kr 18/17
WyrokWSA w Krakowie2017-04-05
Skład orzekający: Beata Łomnicka, Jacek Bursa, Krystyna Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy instalacja klimatyzacji w lokalu użytkowym, obejmująca jednostki wewnętrzne i zewnętrzne umieszczone w częściach wspólnych budynku (w tym w garażu), stanowi robotę budowlaną wymagającą pozwolenia na budowę, a w przypadku jej wykonania bez takiego pozwolenia, czy organ nadzoru budowlanego może nakazać jej rozbiórkę na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, nawet jeśli inwestor dysponował prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w momencie jej wykonania?Ratio decidendi
Instalacja klimatyzacji, obejmująca zarówno jednostki wewnętrzne w lokalach, jak i zewnętrzne umieszczone w częściach wspólnych budynku (w tym w garażu), stanowi robotę budowlaną wymagającą pozwolenia na budowę, ponieważ nie mieści się w katalogu zwolnień określonych w art. 29-30 Prawa budowlanego. Wykonanie takiej instalacji bez wymaganego pozwolenia stanowi samowolę budowlaną. W przypadku zakończonych robót budowlanych, organ nadzoru budowlanego może prowadzić postępowanie legalizacyjne na podstawie art. 51 Prawa budowlanego. Kluczowym elementem tego postępowania jest wykazanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, szczególnie w odniesieniu do części wspólnych budynku. Brak takiego prawa, zwłaszcza gdy zgoda wspólnoty mieszkaniowej jest wymagana (np. na umieszczenie jednostek zewnętrznych w garażu), uniemożliwia legalizację i uzasadnia nakazanie rozbiórki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki instalacji klimatyzacji wraz z klimatyzatorami, zainstalowanych w lokalach użytkowych LU1 i LU2 oraz w częściach wspólnych budynku, w tym w garażu. Instalacja została wykonana w 2013 r. po zakończeniu budowy i uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie budynku, bez wymaganego pozwolenia na budowę. Właścicielka lokali, E. L., kwestionowała zasadność nakazu, argumentując m.in., że montaż klimatyzacji nie wymagał pozwolenia na budowę i że dysponowała zgodą wspólnoty mieszkaniowej na wykonanie prac. Organy nadzoru budowlanego uznały, że roboty budowlane były samowolą budowlaną, a skarżąca nie wykazała prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie części wspólnych.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę E. L., utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Łomnicka Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi E. L. na decyzję nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 27 października 2016 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] Powiat [...] decyzją z 18 stycznia 2016 r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj: Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.), w związku z art. 6 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw z 20 lutego 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 443) nakazał E. L., właścicielce lokali użytkowych LU1 i LU2, zlokalizowanych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym usytuowanym na dz. nr [...] obr [...], przy ul. [...] w [...], doprowadzenie ww. obiektu budowlanego do stanu poprzedniego poprzez rozbiórkę instalacji klimatyzacji wraz z klimatyzatorami obsługujących ww. lokale użytkowe LU1 i LU2 tj.:
- rozbiórkę jednej jednostki wewnętrznej naściennej (zamontowanej w pomieszczeniu
sprzedaży ww. lokalu użytkowym LU1), jednej jednostki zewnętrznej wraz
z konstrukcją wsporczą (zamontowanej na ścianie pod stropem w wielostanowiskowym garażu G1, obsługującej ww. lokal użytkowy LU1) wraz z instalacją czynnika chłodniczego, instalacją wewnętrzną elektryczną i instalacją odprowadzającą skropliny z ww. jednostki zewnętrznej;
- rozbiórkę dwóch jednostek wewnętrznych kasetonowych (zamontowanych w pomieszczeniu sprzedaży w ww. lokalu użytkowym LU2), jednej jednostki wewnętrznej kanałowej naściennej umieszczonej nad drzwiami wejściowymi (zamontowanej w pomieszczeniu sprzedaży w ww. lokalu użytkowym LU2), dwóch jednostek zewnętrznych, w tym jednej podwójnej wraz z konstrukcjami wsporczymi (zamontowanych na ścianie nad posadzką w wielostanowiskowym garażu G1, obsługujących ww. lokal użytkowy LU2) wraz z instalacją czynnika chłodniczego, instalacją wewnętrzną elektryczną i instalacją odprowadzającą skropliny z ww. jednostek zewnętrznych.
W uzasadnieniu organ podał, że postępowanie w sprawie było prowadzone z urzędu. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono, iż w budynku przy ul. [...] w [...] wykonano roboty budowlane związane z instalacjami klimatyzacji wraz z klimatyzatorami obsługującymi lokale użytkowe LU1 i LU2, usytuowane na parterze w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, położonym przy ul. [...] w [...] tj.:
w poziomie parteru w lokalu użytkowego LU1, w częściach wspólnych budynku
i w obrębie wielostanowiskowego garażu G1 wykonano montaż instalacji klimatyzacji wraz z klimatyzatorami tj. montaż: jednej jednostki wewnętrznej naściennej (zamontowanej w pomieszczeniu sprzedaży ww. lokalu użytkowym LU1), jednej jednostki zewnętrznej na konstrukcji wsporczej (zamontowanej na ścianie po stropem w wielostanowiskowym garażu G1, obsługującej ww. lokal użytkowy LU1) wraz z instalacją czynnika chłodniczego, instalacją wewnętrzną elektryczną i instalacją odprowadzającą skropliny z ww. jednostki zewnętrznej;
w poziomie parteru w lokalu użytkowego LU2, w częściach wspólnych budynku
i w obrębie wielostanowiskowego garażu G1 wykonano montaż instalacji klimatyzacji wraz z klimatyzatorami tj. montaż: dwóch jednostek wewnętrznych kasetonowych (zamontowanych w pomieszczeniu sprzedaży w ww. lokalu użytkowym LU2), jednej jednostki wewnętrznej kanałowej naściennej umieszczonej nad drzwiami wejściowymi (zamontowanej w pomieszczeniu sprzedaży w ww. lokalu użytkowym LU2), dwóch jednostek zewnętrznych, w tym jednej podwójnej na konstrukcjach wsporczych (zamontowanych na ścianie na posadzką w wielostanowiskowym garażu G1, obsługujących ww. lokal użytkowy LU2) wraz z instalacją czynnika chłodniczego, instalacją wewnętrzną elektryczną i instalacją odprowadzającą skropliny z ww. jednostek zewnętrznych.
Ustalono, iż ww. roboty budowlane zostały zrealizowane w drugiej połowie 2013 r., tj.: dotyczące instalacji klimatyzacji wraz z klimatyzatorami obsługujące lokal użytkowy LU1 w listopadzie 2013 r., a dotyczące instalacji klimatyzacji wraz z klimatyzatorami obsługujące lokal użytkowy LU2 - w sierpniu 2013 r. (tj. po zakończeniu budowy ww. budynku mieszkalnego wielorodzinnego i uzyskaniu przez inwestora pozwolenia na użytkowanie). W dniu kontroli roboty budowlane były zakończone. Ustalono, iż inwestorami ww. robót budowlanych są najemcy przedmiotowych lokali użytkowych LU1 i LU2. Inwestorzy ani właściciel ww. lokali użytkowych LU1 i LU2 nie występowali do właściwego organu administracji architektoniczno -budowlanej o uzyskanie zgody na prowadzenie powyżej opisanych robót budowlanych. Projekt budowlany zatwierdzony ostateczną decyzją Prezydenta Miasta [...] z 19 października 2010 r. znak: [...] nie obejmował instalacji klimatyzacji wraz z klimatyzatorami w ww. lokalach użytkowych.
Postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w trybie art. 50-51 ustawy Prawo budowlane. Przedmiotowe roboty budowlane zostały zakończone, zatem organ odstąpił od wydania postanowienia w sprawie wstrzymania robót budowlanych w oparciu o przepis art. 50 ustawy. Roboty budowlane związane z wykonaniem instalacji klimatyzacji wraz z montażem klimatyzatorów obsługujących lokale użytkowe LU1 i LU2 zostały wykonane w obrębie części wspólnych ww. obiektu budowlanego, natomiast Wspólnota Mieszkaniowa Budynku przy [...] w [...] w toku postępowania oświadczyła, że nie wyraziła i nie wyraża zgody na wykonanie ww. robót budowlanych.
Organ stwierdził, że roboty budowlane zostały zrealizowane wprawdzie przez najemców ww. lokali, jednakże mając na uwadze art. 52 ww. ustawy Prawo budowlane oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadne jest nałożenie obowiązku określonego w decyzji na właścicielkę lokali użytkowych LU1 i LU2. Wyjaśnił również, że odstąpił od wydania postanowienia o przedłożenie ekspertyzy technicznej zgodnie z art. 50 ust. 3 ww. ustawy Prawo budowlane, z uwagi na fakt, że Wspólnota Mieszkaniowa nie wyraziła zgody na zamontowanie ww. jednostek zewnętrznych instalacji klimatyzacji w pomieszczeniu garażu wielostanowiskowego G1. Wspólnota zwróciła przy tym uwagę, że urządzenia klimatyzacyjne, zainstalowane w garażu, generują hałas oraz wibracje, stwarzając uciążliwości dla członków wspólnoty, jak również wytwarzają ogromne ilości ciepła, których nie jest w stanie odprowadzić zaprojektowana dla garażu instalacja wentylacyjna, co w konsekwencji może stwarzać realne zagrożenie dla zdrowia i życia użytkowników całego budynku.
Odwołanie od powyższej decyzji, złożyła E. L., zarzucając naruszenie:
- art. 29 ust. 2 pkt 15 i art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane poprzez ich pominięcie i nieuwzględnienie, że montaż klimatyzacji obejmuje wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń w rozumieniu art. 3 pkt 9 pr. bud. i nie wymaga zgłoszenia ani uzyskania pozwolenia na budowę;
- art. 3 pkt 3 pr. bud. poprzez błędne zastosowanie, skutkujące uznaniem, że wykonanie przedmiotowych robót budowlanych wymaga zgody organu administracyjnego;
- art. 4 pr. bud. w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 pr. bud. i art. 51 ust. 1 pkt 2 pr. bud. poprzez wydanie decyzji o nałożenia obowiązków przewidzianych w art. 51 ust. 1 pkt 2 pr. bud. w sytuacji, w której inwestor dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie niewłaściwej oceny dowodów i wprowadzenie błędnych ustaleń faktycznych oraz prawnych (błędnej subsumpcji);
- art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne zbadanie sprawy i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego prowadzące do błędnego rozstrzygnięcia w sprawie, w szczególności poprzez przyjęcie, że Wspólnota Mieszkaniowa nie wyraziła zgody na montaż urządzeń klimatyzacji;
- art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niewskazanie podstawy prawnej zastosowania procedury naprawczej na gruncie art. 50 ust. 1 pkt 1 i 51 ust. 1 pr. bud.
Odwołująca wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z 27 października 2016 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że w niniejszym postępowaniu znajdą zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane w wersji sprzed nowelizacji, która weszła w życie w dniu 28 czerwca 2015 r.
Wyjaśnił, że roboty polegające na wykonaniu instalacji klimatyzacyjnej nie należą do
wyjątków określonych w 29-30 ustawy Prawo budowlane i nie mieszczą się w pojęciu instalowania urządzeń na obiektach, o którym mowa w art. 29 ust. 2 pkt 15 u.p.b., ani z wykonywaniem urządzeń budowlanych, o których mowa w art.3 pkt 9 u.p.b. Montaż instalacji klimatyzacyjnej złożonej z jednostek wewnętrznych, trwale połączonych przewodami instalacyjnymi z agregatami klimatyzacyjnymi (jednostkami zewnętrznymi), zapewniającej wymagane parametry użytkowe części obiektu budowlanego (lokalu użytkowego), nie mieści się w katalogu robót budowlanych, zawartych w art. 29 Prawa budowlanego, dla których ustawodawca zarezerwował zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Wraz z montażem klimatyzatorów wykonano również instalację wewnętrzną elektryczną, instalację czynnika chłodniczego oraz instalację odprowadzającą skropliny. Sporządzanie rozwiązań projektowych w zakresie wentylacji mechanicznej i klimatyzacji oraz w zakresie elektrycznym wymaga posiadania uprawnień w stosownym zakresie i
wiąże się ze sprawowaniem samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (art. 14 ust. 1 pkt 4 u.p.b.) i podlega rygorom przepisów rozdziału 6 i 8 działu IV rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Mając na uwadze powyższe, roboty budowlane w postaci wykonania instalacji klimatyzacji wraz z klimatyzatorami obsługującymi lokale użytkowe LU1 i LU2 wymagały uzyskania pozwolenia na budowę.
Ponadto organ odwoławczy podał, że decyzją nr [...] z 24 maja 2013 r., znak: [...], PINB udzielił inwestorowi: "A." Sp. z o.o. Sp. komandytowa z siedzibą w K. pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego przy ul. [...] w [...] na działce nr [...] obr. [...]. Wydział Architektury i Urbanistyki Urzędu Miasta [...] nie przyjął zgłoszenia i nie wydal decyzji o pozwoleniu na wykonanie robót budowlanych polegających na wykonaniu instalacji klimatyzacji wraz z rozwinięciem instalacji elektrycznej. Do Wydziału (do 12 sierpnia 2014 r.) nie wpłynął również wniosek dotyczący zmiany sposobu użytkowania garażu na pomieszczenie techniczne w budynku przy ul. [...] w [...]. Ponieważ na zrealizowane roboty budowlane inwestor nie posiadał stosowanej decyzji pozwoleniu na budowę znajduje zastosowanie art. 50 ust. 1 pkt 1 u.p.b.
Zgodnie z aktualną linią orzeczniczą sądów administracyjnych właściwy organ nadzoru prowadząc postępowania w oparciu o tryb z art. 50-51 u.p.b. budowlane ma obowiązek zweryfikować również to, czy inwestor w zakresie prowadzonych robót budowlanych dysponuje prawem do dysponowania nieruchomością. Na powyższą interpretację wskazał NSA w wyroku z 22 sierpnia 2014 r., II OSK 490/13. Pogląd ten został następnie recypowany w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych, np. w uzasadnieniu wyroku WSA w Gdańsku z 16 kwietnia 2014 r., II SA/Gd 790/13, w wyroku WSA w Rzeszowie z 30 maja 2014 r. II SA/Rz 1313/13, w wyroku WSA w Gliwicach z 6 sierpnia 2014 r. II SA/G1 273/14).
Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Za części niesłużące wyłącznie do użytku właścicieli lokali należy uznać w szczególności zewnętrzne elementy konstrukcyjne obiektu, w tym pomieszczenia garaży. Aby realizować roboty budowlane mieszczące się w garażu budynku mieszkalnego wielorodzinnego, inwestor winien zatem wykazać się, wyrażoną w odpowiedniej formie, zgodą wspólnoty mieszkaniowej, która jest podmiotem uprawnionym do reprezentowania współwłaścicieli w zakresie zarządu nieruchomością wspólną. Zarząd nieruchomością wspólną obejmuje części znajdujące się poza lokalami stanowiącymi własność odrębną. Pomieszczenie garażu z uwagi na brak wyodrębnienia w nim trwałymi przegrodami lokali użytkowych, należy do części wspólnych obiektu.
W opinii organu II instancji, inwestor nie wykazał, że aktualnie dysponuje prawem, do dysponowania wspólną częścią nieruchomości na cele budowlane. Do odwołania załączono kserokopię poświadczoną za zgodność z oryginałem oświadczenia z 24 kwietnia 2013 r., z którego wynika, iż podpisało go dwóch członków zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] dot. wyrażenia zgody na zorganizowanie i prowadzenie sklepu detalicznego w lokalu nr LU2. W oświadczeniu nie wskazano lokalu użytkowego nr LU 1. Z oświadczenia nie wynika również wyrażenie zgody na wykonanie prac adaptacyjnych oraz umieszczenie urządzeń klimatyzacyjnych na ścianach i dachu budynku. Natomiast w trakcie postępowania przed organem I instancji zostało złożone pismo z 1 września 2015 r. z którego wynika, że Wspólnota nie wyraża i nie wyrażała nigdy zgody na wykonanie instalacji klimatyzacji oraz na montaż zewnętrznych jednostek klimatyzacyjnych wraz z rozwinięciem instalacji elektrycznej w garażu podziemnym przedmiotowego budynku. Aby skutecznie udzielić zgody na lokalizację klimatyzatorów oraz prac związanych z instalacjami obsługującymi w/w klimatyzatory w częściach wspólnych, należało uzyskać uchwalę Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] na wykonanie tych robót budowlanych. Umieszczenie klimatyzatorów w częściach wspólnych budynku tj. garażu jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd i wymaga uchwały wspólnoty, a nie tylko oświadczenia członków zarządu. Zatem nie można przyjąć ze została skutecznie wyrażona zgoda na lokalizację klimatyzatorów oraz niezbędnych instalacji w oświadczeniu z [...] kwietnia 2013 r. W związku z brakiem wykazania po stronie inwestora aktualnego na dzień wydania decyzji prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, PINB zasadnie odstąpił od dalszego postępowania legalizacyjnego.
Dla poparcia zaprezentowanego stanowiska, organ II instancji przywołał stanowisko zawarte w wyroku NSA z 22 sierpnia 2014 r., sygn. U OSK 490/13.
E. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 28 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 15 i art. 30 ust.1 pkt 3 lit. b i w zw. z art. 3 pkt 9 pr. bud. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż montaż klimatyzacji nie należy do wyjątków określonych w w/w przepisach i nie mieści się w pojęciu
instalowania urządzeń na obiektach, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 15 i art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b pr. bud., ani o których mowa w art. 3 pkt 9 pr. bud. oraz ich
niezastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do uznania przez organ, iż
przedmiotowe roboty budowlane stanowią samowolę budowlaną;
- art. 50 ust. 1 pkt. 1, art. 51 ust. l pkt l i art. 4 pr. bud. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy roboty budowlane nie wymagały pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, a Inwestor dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane.
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § l, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie niewłaściwej oceny dowodów i wyprowadzenie błędnych ustaleń faktycznych oraz prawnych (błędnej subsumpcji).
W uzasadnieniu skargi zawarto rozwinięcie zgłoszonych zarzutów. W szczególności wskazano, że inwestor dysponował zgodą Wspólnoty Mieszkaniowej, a tym samym miał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zgoda na instalację klimatyzacji została Inwestorowi udzielona 15 kwietnia 2013 r. przez "A." Sp. z o.o. Spółka komandytowa, która z chwilą zawiązania się Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku przy ul. [...] posiadała większość udziałów w przedmiotowej nieruchomości. Mając na uwadze, że montaż klimatyzacji nastąpił w 2013 r. na podstawie umowy z [...] lipca 2013 r. zawartej z firmą "Z." Sp. z o.o. z siedzibą w [...], Inwestor posiadał konieczną do podjęcia prac zgodę większości właścicieli w chwili wykonywania przedmiotowych prac. Wyrażenie zgody jest więc równoznaczne z posiadaniem prawa do dysponowania nieruchomością przez Inwestora. Natomiast pismo z oświadczeniem Wspólnoty Mieszkaniowej o braku zgody nie może być podstawą do orzekania przez organ w zakresie obowiązku usunięcia nieprawidłowości na gruncie art. 50 pr. bud. Podnoszone przez organ pisma pochodzą bowiem z 19 sierpnia 2014 r. oraz z 1 września 2015 r., czyli z okresu po zakończeniu prac instalacyjnych urządzeń klimatyzacji. Ponadto nawet ewentualny brak zgody Wspólnoty Mieszkaniowej nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego, przepisy Prawa budowlanego nie regulują spraw dotyczących uchwał Wspólnoty Mieszkaniowej, jest to bowiem zagadnienie z zakresu prawa cywilnego.
Dalej skarżąca wywodziła, że w przedmiotowej sprawie, organ nie zweryfikował podnoszonych przez Wspólnotę Mieszkaniową Budynku przy ul. [...] w [...] zarzutów dotyczących uciążliwości stwarzanych przez zamontowane urządzenia klimatyzacji. Organ w żaden sposób nie ustosunkował się także do zgody wyrażonej przez "A." Sp. z o.o. Spółka Komandytowa na montaż w lokalu użytkowym nr LU1 i LU3 agregatów instalacji klimatyzacyjnej w piśmie z 15 kwietnia 2013 r.
W odpowiedzi na skargę, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z 30. 08. 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 , poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i 3 p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w niniejszej sprawie organy administracyjne przeprowadziły postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie kontrolowanych aktów prawnych nie naruszając przepisów postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy p.p.s.a.
Podstawą materialno-prawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji są przepisy ustawy z 7 lipca 1994 – Prawo budowlane (Dz. U tj. 2013. 1409 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania skarżonej decyzji , w tym art. 51 ust. 1 w wz. z art. 51 ust. 7. W sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 6 ust. 1 ustawy z 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015. 443).
Przedmiotem skargi jest decyzja Jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 27 października 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Powiat [...] z 18 stycznia 2016 r., którą nakazano E. L., właścicielce lokali użytkowych LU1 i LU2, zlokalizowanych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym usytuowanym na działce ewid. nr [...] obr. [...], przy ul. [...] w [...], doprowadzenie ww. obiektu budowlanego do stanu poprzedniego poprzez rozbiórkę instalacji klimatyzacji z klimatyzatorami obsługującymi lokale użytkowe LU1 i LU2.
W sprawie nie ulega wątpliwości, ze w przedmiotowych lokalach oznaczonych jako LU1 i LU2 stanowiących własność skarżącej oraz w częściach wspólnych budynku przy ul. [...] w [...], w tym w wielostanowiskowym garażu została wykonana instalacja klimatyzacyjna wraz z klimatyzatorami, których wewnętrzne jednostki naścienne zostały zamontowane w lokalach LU1 i LU 2 , natomiast w obrębie wspólnych części budynku, w tym w garażu wykonano montaż zewnętrznych jednostek klimatyzacji wraz z konstrukcją wsporczą, instalacją czynnika chłodniczego, wewnętrzną instalacją elektryczną i instalacją odprowadzającą skropliny.
W sprawie niesporne jest, że ww. instalacja została zrealizowana po zakończeniu budowy wielorodzinnego budynku przy ul. [...] i po uzyskaniu przez inwestora pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku. Niesporne jest również to, że klimatyzacja została wykonana bez pozwolenia lub zgłoszenia jej realizacji, i że jej realizacja została ukończona przed wszczęciem przedmiotowego postępowania. Poza sporem pozostaje data wykonania klimatyzacji tj. 2013 r.
Na wstępie wskazać należy, wskazać, że wbrew zarzutom skargi w dacie jej wykonania wykonanie instalacji klimatyzacji nie mieści się w katalogu robót budowlanych, które ustawodawca wyłączył spod obowiązku uzyskania na ich wykonanie pozwolenia na budowę. W szczególności nie można się zgodzić z poglądem Skarżącej, że wykonanie klimatyzacji stanowi roboty budowlane, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 15 Prawa budowlanego, zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga wykonanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomiunikacyjnych na obiektach budowlanych. W tym miejscu trzeba bowiem wskazać, że literalne brzmienie przepisu art. 29 ust. 2 pkt 15 ustawy Prawo budowlane jednoznacznie wskazuje, że objęte nim zwolnienie od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dotyczy wyłącznie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń na obiekcie budowlanym, a nie w obiekcie budowanym. A contrario, instalowanie urządzeń wewnątrz obiektu budowlanego nie jest objęte przedmiotowym zwolnieniem i wymaga uzyskania pozwolenia na budowę (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 2 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Wr 195/11, także wyrok NSA z 16. 10 2014 r. , sygn. akt II OSK 724/13 ). Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29 -30 Prawa budowlanego. Nie można zatem uznać instalacji klimatyzacji za urządzenie budowlane, której wykonanie zwalnia inwestora od obowiązku zgłoszenia lub uzyskania pozwolenia na jej wykonanie. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przepisów postępowania przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy co doprowadziło do błędnego zastosowania przepisu z art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 4 Prawa budowlanego. W rozpoznawanej sprawie postępowanie było prowadzone w stosunku do robót zrealizowanych nielegalnie gdyż wykonanie instalacji klimatyzacji jako niewymienione w katalogu zawartym w art. 29-30 wymagało pozwolenia na budowę, którego inwestor nie posiadał. Należy przy tym wskazać, że organy prowadzące postępowanie w trybie legalizacyjnym z art. 51 Prawa budowlanego, który znajduje zastosowanie także w odniesieniu do zakończonych robót budowlanych zgodnie z treścią art. 51 ust. 7. Podjęte z urzędu postępowanie miało zatem na celu legalizację wykonanych nielegalnie robót budowlanych, skoro jednak w toku postępowania Skarżąca nie wykazała, że posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane ( w odniesieniu do części wspólnych budynku przy ul. [...] w tym garażu G1) - zasadne było zastosowanie normy z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym niejednokrotnie podkreślano, że "że tytuł do dysponowania nieruchomością musi być niewątpliwy" (por. wyrok NSA w Poznaniu z 6. 04. 2000,sygn. akt II SA/Po 1030/99). Zgoda właściciela nieruchomości musi być jednoznaczna i upoważniająca inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane powinna być sformułowana w sposób jednoznaczny nie (wyrok NSA z 8. 03. 200, sygn.. akt IV SA 316/ 98). W konsekwencji w ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę prowadzenie sprawy w trybie naprawczym z art. 50 - 51 tj. mającym doprowadzić do zgodności z prawem robót budowlanych zrealizowanych bez pozwolenia na budowę lub zgłoszenia jednakże w innych przypadkach niż określone w art. 48 ust. 1 i w art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego – wymaga zbadania czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W uchwale z dnia 10 stycznia 2011r. II OPS 2/10 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakładającej obowiązek złożenia przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co jednak nie oznacza, że organ administracji jest zwolniony od badania posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w inny sposób, czyli na podstawie dokumentów stwierdzających taki tytuł prawny do nieruchomości, z którego wynika uprawnienie do wykonywania robót budowlanych. Ustaleniu zatem podlega to czy inwestor dysponuje czy też nie dysponuje i nie dysponował prawem do nieruchomości, a nie to czy ma przedłożyć oświadczenie o posiadaniu takiego prawa ( wyrok NSA z 22. 08. 2014 r., sygn. akt II OSK 490/13). Pogląd powyższy w całości podziela Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę.
Badanie czy inwestor legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest zatem konieczne by stwierdzić czy w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 51 ust. 1 ustawy. Należy zważyć , że wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest wymagane w treści ww. przepisu art. 4 Prawa budowlanego, zgodnie z którym każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Na konieczność wykazania tego prawa wskazano m. in. w wyroku NSA z 13 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2180/11.. Zgodnie z poglądem wyrażonym w ww. wyroku, który w pełni podziela Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę " nie ma żadnego racjonalnego powodu, by różnicować warunki prawne, które określają organy nadzoru budowlanego, w stosunku do wymagań i obowiązków nakładanych przy wydawaniu pozwolenia na budowę. Nie do zaakceptowania jest taka interpretacja uchwały z 10 stycznia 2011 r., która przyjmuje, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 51 ust. 1 ustawy organy nadzoru budowlanego nie zajmują się kwestią prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, gdyż może to doprowadzić do zalegalizowania robót budowlanych wykonanych przez inwestora z naruszeniem prawa własności osób trzecich (por. wyrok NSA z 26.03. 2013 r. sygn. akt II OSK 2183/11) Organy nie mogą zatem wydać decyzji, o której mowa dopóki nie będą miały pewności, że adresatem tej decyzji jest inwestor dysponujący nieruchomością na cele budowlane stosownie do art. 4 ustawy.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Skarżąca nie wykazała, że dysponuje prawem do wspólnych części budynku przy ul [...] na cele wykonania tej części klimatyzacji, która nie została wykonana w lokalach LU1 i LU2, do których Skarżącej przysługuje prawo własności. Trzeba przy tym wskazać, że nawet gdyby uznać, że w 2013 r. gdy instalacja klimatyzacji została zrealizowana - Skarżąca posiadała takie prawo w odniesieniu do wspólnego garażu wielostanowiskowego to nie wykazała, ze prawo takie przysługiwało jest w postępowaniu legalizacyjnym. W myśl przepisów ustawy z 24. 06. 1994 o własności lokali (Dz.U. z 1994 r. nr 85, poz. 388) w tym art. 12 ust. 1 przy zachowaniu wynikającym z art. 140 k.c. prawa do wyłącznego korzystania z własności indywidualnej, zostaje ograniczony w prawach do korzystania ze współwłasności , w ten sposób , że nie może korzystać wyłącznie do swoich potrzeb, a jedynie może z niej współkorzystać czyli korzystać razem z innymi i to tylko zgodnie z przeznaczeniem. Bez wątpienia wspólny garaż wielostanowiskowy w budynku przy ul. [...] nie jest przeznaczony do umieszczania "jednostek zewnętrznych wraz z konstrukcją wsporczą klimatyzacji" obsługującej lokale użytkowe LU1 i LU2. Nie może być zatem wątpliwości, że umieszczenie ww. elementów instalacji klimatyzacji w garażu wymagało podjęcia stosownej uchwały przez Wspólnotę mieszkaniową budynku przy [...] , której Skarżąca nie przedstawiła. Należy się zatem zgodzić ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż zgoda wyrażona w 2013 r. przez "A." sp. z o.o. spółka komandytowa nie stanowi, iż Skarżąca legitymuje się prawem do dysponowania garażem na cele budowlane. W związku z powyższym za chybiony należy również uznać zarzut niewyjaśnienia przez organy nadzoru czy zainstalowane w garażu elementy zewnętrzne klimatyzacji są uciążliwe, przy czym nie ulega wątpliwości, że zewnętrzne elementy klimatyzacji obsługującej lady chłodnicze generują ciepło.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło