III SA/Wa 614/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I kwartał 2011 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - W odpowiedzi na wezwanie od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 16.560 zł, skarżąca – S. Sp. z o.o. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądów. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że na skutek decyzji wymiarowej w podatku VAT za I kwartał 2011 r. – które w ocenie skarżącej nie odpowiadają prawu – spółka utraciła możliwość prowadzenia działalności gospodarczej. Obecnie spółka osiąga znikome przychody, które nie są wystarczające na pokrycie podstawowych kosztów jej prowadzenia. Dodatkowo, skarżąca utraciła możliwość dysponowania środkami na rachunkach bankowych. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Spółki. Dokonano zajęcia rachunków bankowych spółki. Z oświadczeń skarżącej wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł. W toku postępowania spółka nadesłała wyciągi z rachunków bankowych, deklaracje VAT-7, bilans i rachunek zysków i strat za 2014 r, 2015 r. oraz za okres od 1 stycznia do 30 września 2016 r., zeznania podatkowe za 2014 r. i 2015 r., zestawienie środków trwałych. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem referendarza sądowego, skarżąca powyższej przesłanki nie spełnia. Jej argumentacja koncentruje się wokół takich okoliczności jak zaprzestanie podstawowej działalności, osiąganie znikomych przychodów, a ostatecznie zawieszenie działalności do czasu pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy. Odnosząc się do powyższego zaważyć należy, że z odpisu z rejestru przedsiębiorców (KRS), według stanu na dzień 19 kwietnia 2017 r. wynika, że wbrew twierdzeniom skarżącej, nie dokonano wpisu o zawieszeniu działalności. Ponadto w stosunku do spółki nie wszczęto, ani postępowania upadłościowego, ani postępowania likwidacyjnego (zob. https://ems.ms.gov.pl). Skarżąca nadal pozostaje w obrocie prawnym jako aktywny przedsiębiorca. W ocenie referendarza sądowego, spółka prawa handlowego, przedsiębiorca pozostający w obrocie prawnym, nawet jeśli nie prowadzi statutowej działalności obowiązany jest partycypować w kosztach wszczętego postępowania. Zauważyć należy, że spółka została zarejestrowana w 2010 r. (jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł). Jak wynika z dokumentów finansowych – skarżąca nadal dysponuje majątkiem trwałym o wartości ponad [...] mln zł (zob. tabela środków trwałych i bilans dot. 2016 r.). W 2015 r. jej przychody wyniosły 5.606.228.67 zł, zaś koszty ich uzyskania 5.558.594,08 zł. W efekcie osiągnęła ona dochód w wysokości 47.634,59 zł. Na dzień 30 września 2016 r. przychody netto spółki wyniosły 1.344.355,43 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że za II kwartał 2016 r. spółka zadeklarowała dostawę towarów o łącznej wartości 554.350 zł, za III kwartał – 1.418.438 zł, za IV kwartał – 64.897 zł. Nie sposób zatem nie zauważyć, że dane te przeczą twierdzeniom skarżącej o nieprowadzeniu działalności gospodarczej, czy braku jakichkolwiek środków finansowych. W orzecznictwie przyjmuje się zresztą, iż ani zerowy (bądź ujemny) na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych czy kasy, ani sam fakt obciążenia komorniczego tych rachunków nie są wystarczające dla uznania, że strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z 9 kwietnia 2009 r. I FZ 66/09). Dla oceny zaistnienia tych przesłanek istotna jest bowiem także jej sytuacja we wcześniejszym okresie. Pogląd ten referendarz sądowy w pełni podziela. Zauważyć również należy, że spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą i mimo, że aktualnie obroty spółki zmalały nie zmienia to faktu, że skarżąca pozostaje w dalszym ciągu w obrocie gospodarczym. W orzecznictwie zwraca się uwagę na fakt, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r. I OZ 208/08). Ponadto, należy mieć na uwadze, że na obecnym etapie postępowania należnym w sprawie kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 16.560 zł. Porównując tę kwotę z wysokością przychodów uzyskiwanych przez spółkę nie sposób przyjąć, że kwota ta przekracza jej możliwości finansowe. Skoro spółka osiąga przychody z działalności, to jest kwestią wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Istotne jest również to, że osoba prawna wnosząc o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Warszawa 2010 r., str. 568, postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 171/14). W niniejszej sprawie, poza gołosłownymi twierdzeniami, skarżąca nie wykazała, że zdobycie funduszy w drodze dopłat od wspólników, chociażby w części, nie jest możliwe, zwłaszcza, że wspólnikiem skarżącej jest spółka z o.o. Ponadto, spółka mimo trudności finansowych, na jakie się powołuje, była w stanie zgromadzić środki na wynagrodzenie dwóch profesjonalnych pełnomocników, których udział na obecnym etapie postępowania nie jest niezbędny. Nie sposób więc przyjąć, że nie mogła zgromadzić środków na pokrycie kosztów sądowych. W tej sytuacji nie ma powodu, aby na tym etapie przerzucać koszty prowadzonego przez spółkę postępowania sądowoadministracyjnego na podatników. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby – zdaniem referendarza sądowego – do akceptacji stanu sprzecznego z ideą prawa pomocy. Oznaczałoby bowiem, iż w razie wystąpienia trudności finansowych wspólnicy spółki w każdym wypadku i bez względu na okoliczności oraz posiadany przez nich majątek mogą odmówić jej dokapitalizowania, a sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien niejako automatycznie przyznać je w żądanym przez stronę zakresie i w istocie przerzucić ciężar ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa. To wszystko sprawia, że przeniesienie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na współobywateli byłoby w niniejszej sprawie niezasadne. Wobec tego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.