VIII SA/Wa 960/16

WyrokWSA w Warszawie2017-04-20

Skład orzekający: Iwona Owsińska – Gwiazda, Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz – Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności bezpośrednich w ramach systemów wsparcia rolnictwa jest zasadna, gdy wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą z tzw. "negatywnej listy" (np. w zakresie obrotu nieruchomościami), a nie przedstawił dowodów potwierdzających, że jest rolnikiem aktywnym zawodowo?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy ARiMR prawidłowo odmówiły przyznania płatności bezpośrednich. Rolnik prowadzący działalność z tzw. "negatywnej listy" musi udokumentować, że spełnia kryteria rolnika aktywnego zawodowo. W sytuacji, gdy wnioskodawca nie przedstawił wymaganych dowodów, mimo wezwań organów, ciężar dowodu spoczywał na nim, a organy zasadnie odmówiły przyznania płatności.
Stan faktyczny
Z. F. złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organy ustaliły, że wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą związaną z robotami budowlanymi (PKD 41.20.Z), ale także działalność z tzw. "negatywnej listy" (PKD 68.10.Z, 68.31.Z, 68.32.Z). Wnioskodawca został wezwany do przedstawienia dowodów potwierdzających, że nie prowadzi działalności wykluczającej go z prawa do płatności lub że jest rolnikiem aktywnym zawodowo. Mimo korespondencji z organami, wnioskodawca nie przedstawił wymaganych dokumentów. W konsekwencji organy odmówiły przyznania płatności, a WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga Z. F. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. Nr [...] z [...] września 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. Nr [...] z [...] czerwca 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 rok. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: W dniu [...] czerwca 2015 r. (data nadania na poczcie) Z. F. (dalej: wnioskodawca, skarżący, beneficjent, strona) złożył do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. (dalej: Kierownik BP, organ I instancji) wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej) wraz z materiałem graficznym. We wniosku wnioskodawca zadeklarował grunty rolne na powierzchni [...] ha. W dniu [...] września 2015 r. Kierownik BP sporządził wydruk z Bazy Internetowej REGON Głównego Urzędu Statystycznego (dalej: GUS), z którego wynika, że beneficjent prowadzi jako osoba fizyczna działalność gospodarczą, w ramach której przeważającą działalnością według Polskiej Klasyfikacji Działalności (dalej: PKD) jest prowadzenie robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych (kod PKD: 41.20.Z), a także stwierdzono działalność z tzw. "negatywnej listy", tj. PKD: - 68.10.Z – kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek, - 68.31.Z – pośrednictwo w obrocie nieruchomościami, - 68.32.Z – zarządzanie nieruchomościami wykonywane na zlecenie. Ponadto w dniu [...] września 2015 r. sporządzono wydruk z danych Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP (dalej: CEIDG), z których również wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, dla której przeważającą jest kod PKD 41.20.Z (roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych), natomiast wykonywaną gospodarczą jest działalność opisana kodami PKD 68.10.Z, 68.31.Z i 68.32.Z. W związku z powyższym, Kierownik BP pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień w zakresie nieścisłości wykrytych w sprawie, polegających na tym, że w kampanii na rok 2015 znajduje się on na liście podmiotów wykluczonych. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący wyjaśnił, że niezasadnym jest umieszczenie go na "czarnej liście" podmiotów wykluczonych, ponieważ w roku 2014 nie otrzymał płatności bezpośrednich. Dodatkowo wskazał, że badanie przesłanki związanej z zakresem wykonywanej działalności gospodarczej jest zasadne w przypadku, gdy rolnik w roku 2014 otrzymał łączną kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą [...] euro. Natomiast w przypadku rolników, którzy otrzymali mniejszą kwotę, bądź nie otrzymali płatności bezpośrednich, będą automatycznie uznani za rolników aktywnych zawodowo i uczestnictwo w systemie wsparcia nie będzie się dla nich wiązało z żadnymi dodatkowymi zobowiązaniami. W dniu [...] lutego 2016 r. organ I instancji poinformował wnioskodawcę, że podane wyjaśnienia są niewystarczające i należy złożyć dokumenty, na podstawie których możliwe będzie ustalenie, czy w roku składania wniosku skarżący prowadził działalność "wykluczoną". Jednocześnie Kierownik BP powiadomił stronę postępowania, że więcej informacji dotyczących rolnika aktywnego zawodowo znajdzie na stronie internetowej ARiMR, wskazując adres tej strony. W dniu [...] lutego 2016 r. (data nadania listu) skarżący zwrócił się do Kierownika BP o podanie informacji, jakie dokumenty należy przedłożyć, aby potwierdzić nieprowadzenie działalności "wykluczonej". Pismem z dnia [...] marca 2016 r. organ I instancji poinformował stronę o zasadach obowiązujących w przypadku podmiotów "wykluczonych", ale zamierzających wykazać i udokumentować, że spełniają wymogi definicji rolnika aktywnego zawodowo. Ponadto wskazał, że rolnik, który prowadzi jedną z "wykluczonych" działalności (działalność z "listy negatywnej") ma możliwość wykazania i udokumentowania, że spełnia kryteria rolnika aktywnego zawodowo, a rodzaje dokumentów potwierdzających wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 9 ust. 2 akapit trzeci litera a-c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608 ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem nr 1307/2013), zostały określone w § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz.U.2015.351 ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem OB). W dniu [...] czerwca 2016 r. Kierownik BP, działając na podstawie art. 5, art. 6, art. 24 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2015 r. poz. 1551, zwana dalej: ustawą o płatnościach OB) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (D.U. z 2016 r. poz. 23, zwana dalej: k.p.a.), wydał decyzję Nr [...] w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 ze względu na to, że strona nie wykazała, aby była rolnikiem aktywnym zawodowo. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym nie zgodził się z odmową przyznania płatności z uwagi na jego nieuznanie za rolnika aktywnego zawodowo oraz powołał się na niewłaściwe przeprowadzenie postępowania administracyjnego przez organ I instancji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie: - przepisów postępowania mogących mieć istotnych wpływ na wynik sprawy, tj.: 1/ art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebranie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący i brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także brak oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona w zakresie ustaleń, czy działalność prowadzona przez skarżącego jest działalnością kwalifikującą się do działalności wykluczonych, o których mowa w art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013; 2/ art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów; - przepisów prawa materialnego, tj. art. 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia nr 1307/2013 w związku z punktem 3 podpunkt 4 i 5 załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (Dz.U. 251, poz. 1885 zwane dalej: rozporządzeniem w sprawie PKD) poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy wnioskodawca nie prowadził działalności w zakresie obrotu nieruchomościami, tj. działalności wykluczającej go z prawa do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z [...] września 2016 r. Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy oraz treść mających zastosowanie w sprawie przepisów – art. 3, art. 7 ust. 1, 2 i 3, art. 8 ust. 1, art. 19 ust. 1, art. 20 ust. 1 ustawy OB, 9 ust. 2 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz § 4 i § 5 rozporządzenia OB). Podał, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny co do wykazania przyczyny odmowy przyznania wnioskowanej płatności. Poza tym zauważył, że na pierwszej stronie wniosku strona nie zaznaczyła odpowiedniej rubryki, że jest rolnikiem aktywnym zawodowo, ani nie przedstawiła w toku postępowania żadnych dowodów potwierdzających spełnienie warunku uznania za rolnika aktywnego zawodowo, wbrew art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach OB. Organ odwoławczy wskazał, że w przypadku, gdy wnioskodawca prowadzi jedną z działalności mieszczących się na liście negatywnej, może otrzymać wsparcie wyłącznie w zakresie, w jakim udowodni, że spełnia kryteria wymienione w art. 9 ust. 2 litera a, b lub c rozporządzenia nr 1307/2013. W celu zweryfikowania, czy działalność rolnicza nie ma charakteru marginalnego, niezbędne jest zgromadzenie w postępowaniu administracyjnym dokumentów dotyczących: wysokości wszystkich przychodów uzyskanych przez rolnika w danym roku obrotowym z działalności gospodarczej, wysokości przychodów z działalności rolniczej uzyskanych przez rolnika w danym roku obrotowym, wysokości przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskanych przez rolnika w danym roku obrotowym. W przedmiotowej sprawie organ I instancji zweryfikował poprzez uzyskanie danych z CEIDG oraz Bazy Internetowej REGON GUS okoliczność, co jest głównym przedmiotem działalności skarżącego, ubiegającego się o wsparcie bezpośrednie. Zgodnie z przedstawionymi dowodami, działalność rolnicza beneficjenta nie stanowi głównego rodzaju działalności prowadzonej przez niego, jednocześnie strona nie wykazała, że roczna kwota płatności bezpośrednich wynosi co najmniej 5% całości przychodów uzyskanych z działalności pozarolniczej w ostatnim roku obrotowym, czy też że działalność rolnicza nie ma charakteru marginalnego. Strona nie może być zatem uznana za rolnika aktywnego zawodowo, co skutkuje odmową przyznania płatności. Dyrektor ARiMR ocenił, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., bowiem strona w toku postępowania nie zgłosiła, zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy OB, żądania udzielania jej przez organ niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony w tym postępowaniu. Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący, żądając jej uchylenia i zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie przepisów: 1) postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i błędne przyjęcie, że skarżący prowadzi jedną z "działalności wykluczonych", tj. oznaczonych kodami PKD: 68.10. Z - kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek, 68.31.Z - pośrednictwo w obrocie nieruchomościami oraz 68.32.Z - zarządzanie nieruchomościami wykonywane na zlecenie, podczas gdy powyższe kody PKD były jedynie wpisane przez skarżącego do rejestru przedsiębiorców, a faktycznie wykonywana przez niego działalność polega na wznoszeniu budynków mieszkalnych i niemieszkalnych - kod PKD 41.20.Z; - art. 10 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niezawiadomienie strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, jak również o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów; - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a. poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy i powtórzenie argumentacji i stanowiska tego organu w sytuacji, gdy organ II instancji zobligowany był do ponownego rozpoznania całej sprawy i przeprowadzenia całego postępowania w zakresie kompletowania i oceny materiału dowodowego, czym naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego; - art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia decyzji, które ogranicza się do powtarzania argumentacji organu I instancji i jedynie fragmentarycznie odnosi się do zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu, a w szczególności niepodanie przyczyn, dla których organ nie poinformował strony w sposób szczegółowy, jakimi dokumentami może wykazać, że nie prowadzi "działalności wykluczonej", a także całkowitym brakiem odniesienia się do zarzutu błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego (zarzutu nr 3 odwołania); 2) prawa materialnego, tj. art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 w związku z punktem 3 podpunkt 4 i 5 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie PKD poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy wnioskodawca nie prowadził działalności w zakresie obrotu nieruchomościami, tj. działalności wykluczającej go z prawa do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymał ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji i odniósł się do zarzutów zawartych w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 p.p.s.a. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Organom ARiMR, w ocenie Sądu, nie można było zarzucić naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak też podstaw do przyjęcia naruszenia przepisów prawa materialnego czy to przez niewłaściwą wykładnię, czy też nieprawidłowe ich zastosowanie, jak również przesłanek do stwierdzenia nieważności kontrolowanych decyzji. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena legalności decyzji Dyrektora ARiMR, utrzymującej w mocy decyzję Kierownika BP w sprawie odmowy przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. W odniesieniu do takiego przedmiotu sprawy, dokonywana przez sąd administracyjny ocena legalności zaskarżonej decyzji musi być przeprowadzona z uwzględnieniem obowiązującego modelu postępowania administracyjnego w sprawach o przyznanie tego rodzaju płatności. W sprawach omawianych płatności znajduje zastosowanie cytowana na wstępie ustawa OB w wersji obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 3 ust. 1 tej ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl art. 3 ust. 2 ustawy OB, w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przy czym przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy OB, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W świetle przytoczonych przepisów stwierdzić należy, że ustawa OB zawiera szczególną, w stosunku do przepisów k.p.a., regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie. Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz w art. 77 § 1 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązek organów na tle tej ustawy został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. W konsekwencji oznacza to, iż na organach ARiMR nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie. Pogląd taki, ukształtowany w orzecznictwie na gruncie ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164), ze względu na tożsamość regulacji, pozostaje aktualny również pod rządami ustawy OB (vide: wyroki NSA z dnia: 17 września 2015 r., II GSK 1729/14, 29 maja 2014 r., II GSK 420/13, 29 stycznia 2015 r., II GSK 2078/13, 4 marca 2015 r., II GSK 98/14, wszystkie publ. cbosa). W konsekwencji więc, w toku postępowania przed organami ARiMR to na skarżącym spoczywał procesowy obowiązek wykazania twierdzeń dotyczących spełnienia warunków do przyznania pomocy, szczególnie w sytuacji, gdy organ dokonał własnych ustaleń na podstawie posiadanych dokumentów, z których wynika, że podmiot wnioskujący nie spełnił warunków do jej przyznania. Mając na uwadze tę szczególną regulację w zakresie postępowania wyjaśniającego i dowodowego w przedmiotowej sprawie, zawartą w ustawie OB w stosunku do przepisów k.p.a., nie można uwzględnić zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organy przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Szczegółowe warunki i tryb przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostały uregulowane w ustawie OB. Stosownie do treści art. 7 ust. 1 ustawy OB, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz 2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. W myśl ust. 2, pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli: 1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz 2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1307/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ww. ustawy, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013; 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; 3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W myśl art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy OB, wysokość płatności obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni – po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej – po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%. Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy OB, minister właściwy do spraw rozwoju wsi w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określa corocznie, w drodze rozporządzenia, stawki: 1) jednolitej płatności obszarowej, 2) płatności za zazielenienie, 3) płatności dla młodego rolnika, 4) płatności dodatkowej, 5) płatności związanych do powierzchni upraw, 6) płatności związanych do zwierząt – mając na względzie pułapy wsparcia ustalone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub na ich podstawie oraz powierzchnię albo liczbę zwierząt, które mogą być objęte tymi płatnościami. Z kolei w myśl art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013, nie przyznaje się płatności bezpośrednich osobom fizycznym lub prawnym ani grupom osób fizycznych lub prawnych, które administrują portami lotniczymi, wodociągami, stałymi terenami sportowymi, i rekreacyjnymi, jak również świadczą usługi przewozu kolejowego lub usługi w zakresie obrotu nieruchomościami. W dalszej części tego przepisu zawarto wyjątek, iż osobę lub grupę osób objętych zakresem akapitu pierwszego lub drugiego, uważa się jednak za rolnika aktywnego zawodowo, jeżeli za pomocą możliwych do zweryfikowania dowodów, w formie wymaganej przez państwa członkowskie, udokumentuje ona, że: a) roczna kwota płatności bezpośrednich wynosi co najmniej 5 % całości przychodów uzyskanych przez nią z działalności pozarolniczej w ostatnim roku obrotowym, za który dowody takie są dostępne; b) jej działalność rolnicza nie ma charakteru marginalnego; lub c) jej główną działalność gospodarczą lub przedmiot działalności stanowi wykonywanie działalności rolniczej. Zgodnie z treścią art. 9 ust 4 rozporządzenia nr 1307/2013 w związku z art. 7 ust 3 ustawy OB, przepisy powyższe stosuje się do rolników, którzy w poprzednim roku otrzymali tylko płatności bezpośrednie przekraczające równowartość w złotych kwoty 5.000 euro. Jeżeli natomiast rolnik nie ubiegał się o przyznanie płatności bezpośrednich w roku 2014, wówczas kwota ta zostanie wyliczona na podstawie powierzchni deklarowanej do jednolitej płatności obszarowej w roku 2015 i średniej krajowej płatności na hektar w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2014 (art. 12 ust. 2 rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 639/2014 dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego: przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz.Urz.UE.L.2014.181.1, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 639/2014"). Beneficjent, pomimo prowadzenia przez niego działalności z tzw. "listy negatywnej", może wykazać, że jest rolnikiem aktywnym zawodowo, przedkładając organowi dokumenty, określone w § 4 ust. 1 – 3 rozporządzenia OB. Z tego przepisu wynika bowiem, że dowodami, potwierdzającymi wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 9 ust. 2 akapit 3 litera a) rozporządzenia nr 1307/2013, są: 1) zaświadczenie o przychodach z działalności pozarolniczej wydane przez właściwy organ podatkowy; 2) dokumenty zawierające informacje o wysokości rocznej kwoty płatności bezpośrednich, obliczonej zgodnie z art. 12 rozporządzenia nr 639/2014, pochodzące z zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, o którym mowa w tytule V rozdział II rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania (...) (Dz.U.UE.L.2013.347.549 ze zm., zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013". Dowodami potwierdzającymi wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 9 ust. 2 akapit trzeci litera b) rozporządzenia nr 1307/2013, są: 1) zaświadczenie o przychodach z działalności pozarolniczej wydane przez właściwy organ podatkowy; 2) faktury w rozumieniu art. 2 pkt 31 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, ze zm., zwana dalej: ustawą o podatku od towarów i usług), w tym faktury VAT RR, o których mowa w art. 116 ust. 2 tej ustawy, lub inne równoważne dowody potwierdzające sprzedaż produktów rolnych; 3) dokumenty zawierające informacje o wysokości uzyskanego wsparcia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 639/2014, pochodzące z zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, o którym mowa w tytule V rozdział II rozporządzenia nr 1306/2013; 4) zaświadczenie o wysokości uzyskanego wsparcia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 639/2014, wydane przez organ lub podmiot, który wypłacił takie wsparcie. Dowodami potwierdzającymi wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 9 ust. 2 akapit trzeci litera c) rozporządzenia nr 1307/2013, są: j 1) dokumenty zawierające informację o rodzaju lub rodzajach prowadzonej działalności, pochodzące z zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, o którym mowa w tytule V rozdział II rozporządzenia nr 1306/2013; 2) zaświadczenie o wpisie w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), prowadzonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672, ze zm.), zawierające informacje o rodzaju lub rodzajach prowadzonej działalności; 3) odpisy, wyciągi, zaświadczenia oraz informacje z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1203, ze zm.), zawierające informacje o rodzaju lub rodzajach prowadzonej działalności; 4) dokumenty zawierające informacje o rodzaju lub rodzajach prowadzonej działalności, pochodzące z krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON), prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 591, ze zm.). Zgodnie z § 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia OB, jeżeli rolnik wykonuje działalność gospodarczą, o której mowa w art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013, i w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich uzyskał kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą równowartość w złotych kwoty, określonej w art. 7 ust. 3 ustawy OB, do wniosków, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. a-f, dołącza - w przypadku, o którym mowa w art. 9 ust. 2 akapit trzeci: 1) litera a) rozporządzenia nr 1307/2013 - zaświadczenie o przychodach z działalności pozarolniczej wydane przez właściwy organ podatkowy, lub 2) litera b) rozporządzenia nr 1307/2013: a) zaświadczenie o przychodach z działalności pozarolniczej wydane przez właściwy organ podatkowy, b) faktury w rozumieniu art. 2 pkt 31 ustawy o podatku od towarów i usług, w tym faktury VAT RR, o których mowa w art. 116 ust. 2 tej ustawy, albo ich kopie potwierdzone za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji lub inne równoważne dowody potwierdzające sprzedaż produktów rolnych, c) zaświadczenie o wysokości uzyskanego wsparcia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 639/2014, wydane przez organ lub podmiot, który wypłacił takie wsparcie. Powyższe dokumenty dołącza się także do wniosków, o których mowa w § 1 pkt 1 litera h-j, jeżeli podmiot składający te wnioski nie składał w danym roku wniosków, o których mowa w § 1 pkt 1 litera a-f. Stosownie do art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 639/2014, spełnienie warunku określonego w art. 9 ust. 2 akapit trzeci litera b) rozporządzenia nr 1307/2013 (działalność rolnicza nie ma charakteru marginalnego) następuje, jeżeli całość przychodów uzyskanych z działalności rolniczej w rozumieniu art. 11 rozporządzenia nr 639/2014 w ostatnim roku obrotowym, za który dowody takie są dostępne, stanowi co najmniej jedną trzecią przychodów uzyskanych w ostatnim roku obrotowym, za który dowody takie są dostępne. W celu zweryfikowania czy działalność rolnicza nie ma charakteru marginalnego, niezbędne jest zgromadzenie w postępowaniu administracyjnym dokumentów dotyczących: wysokości wszystkich przychodów uzyskanych przez rolnika w danym roku obrotowym z działalności gospodarczej, wysokości przychodów z działalności rolniczej uzyskanych przez rolnika w danym roku obrotowym, wysokości przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskanych przez rolnika w danym roku obrotowym. Potwierdzenie spełnienia warunku, o którym mowa w art. 9 ust. 2 litera c) rozporządzenia nr 1307/2013 (działalność rolnicza stanowi główną działalność gospodarczą lub przedmiot działalności), zgodnie z art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 639/2014, następuje, jeżeli działalność rolnicza osoby prawnej została zarejestrowana jako główna działalność gospodarcza lub przedmiot działalności w urzędowym rejestrze przedsiębiorstw lub jakiejkolwiek równoważnej urzędowej ewidencji danego państwa członkowskiego. W przypadku osoby fizycznej wymagana jest równoważna ewidencja. Jeżeli takie rejestry nie istnieją, państwa członkowskie korzystają z równoważnej ewidencji. Państwa członkowskie mogą również określić alternatywne kryteria ustalenia, że działalność rolnicza stanowi główną działalność gospodarczą lub przedmiot działalności osoby fizycznej. Polska zdecydowała o zastosowaniu pierwszego sposobu, tj. korzystania z rejestrów. Weryfikacja, czy główną działalność gospodarczą lub przedmiot działalności stanowi wykonywanie działalności rolniczej, następuje przez wszystkie prowadzone w Polsce ewidencje podmiotów i rodzaje ich działalności, tj.: Krajowy Rejestr Sądowy (KRS), Krajowy Rejestr Urzędowy Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON) oraz Centralną Ewidencją i Informację o Działalności Gospodarczej (CEIDG), dając tym samym możliwości zweryfikowania, co jest głównym przedmiotem działalności podmiotu ubiegającego się o wsparcie bezpośrednie. Przenosząc powyższe przepisy prawa materialnego, na grunt przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że po wpływie wniosku beneficjenta o przyznanie płatności bezpośrednich oraz po sprawdzeniu wydruków z bazy REGON oraz CEIDG, organ I instancji uznał, że przeważającą działalnością gospodarczą skarżącego jest kod PKD 41.20.Z (prowadzenie robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych). Jednak stwierdzono również, że skarżący wykonuje działalność gospodarczą z tzw. "negatywnej listy", oznaczoną symbolami PKD: 68.10.Z - kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek, 68.31.Z - pośrednictwo w obrocie nieruchomościami oraz 68.32.Z - zarządzanie nieruchomościami wykonywane na zlecenie. Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji w piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r. poinformował skarżącego, że w kampanii na 2015 r. znalazł się na liście podmiotów "wykluczonych", w związku z tym został zobowiązany do przedstawienia dokumentów potwierdzających, że nie prowadził w tym roku działalności wykluczonej. Następnie w piśmie dnia [...] lutego 2016 r. Kierownik BP wskazał beneficjentowi stronę internetową, na której znajdują się informacje dotyczące rolnika aktywnego zawodowo. W piśmie z dnia [...] marca 2016 r. organ I instancji poinformował skarżącego, że rolnik, który prowadzi jedną z "wykluczonych" działalności, ma możliwość wykazania i udokumentowania, że spełnia kryteria rolnika aktywnego zawodowo, a rodzaje dowodów potwierdzających wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 9 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia nr 1307/2013, zostały określone w § 4 rozporządzenia OB. Poza tym poinformowano beneficjenta o zasadach obowiązujących podmioty "wykluczone", ale zamierzające wykazać i udokumentować, że spełniają wymogi definicji rolnika aktywnego zawodowo. W odpowiedzi na ww. pisma skarżący prowadził z organem I instancji korespondencję, jednak w toku całego postępowania nie przedstawił żadnych dowodów mogących potwierdzić, że nie prowadzi działalności wykluczonej, a wpis kodów PKD: 68.10.Z, 68.31.Z i 68.32.Z nie świadczy o prowadzeniu takiej działalności, jak również nie wykazał, że jest rolnikiem aktywnym zawodowo. To na skarżącym ciążył obowiązek dowodowy na ww. okoliczności, zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy OB. Tymczasem same twierdzenia beneficjenta, że nie prowadzi działalności wykluczonej, okazały się gołosłowne, niepoparte żadnym materiałem dowodowym z jego strony, do przedstawienia którego był wezwany przez organ. W tej sytuacji, jeśli w trakcie kontroli administracyjnej stwierdzono, że zgodnie z PKD, wnioskodawca prowadzi działalność z tzw. "negatywnej listy", nie zaznaczył we wniosku pola 08, iż jest rolnikiem aktywnym zawodowo, ani też nie złożył dokumentów na tę okoliczność, zasadnie organy odmówiły przyznania wnioskowanej płatności na podstawie art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 (prowadzenie usług w zakresie obrotu nieruchomościami). Zdaniem Sądu, organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe w przedmiotowej sprawie i - wbrew stanowisku skarżącego - nie miały obowiązku wzywać go do złożenia stosownych, konkretnie wskazanych dokumentów. Inicjatywa dowodowa leżała bowiem po stronie skarżącego, który, co znamienne, nawet w toku postępowania odwoławczego, kiedy korzystał już z pomocy profesjonalnego pełnomocnika (vide: pismo procesowe z dnia [...] sierpnia 2016 r.), nie złożył żadnych dowodów w sprawie. W okolicznościach tej sprawy należy więc uznać, że niezasadny jest zarzut skarżącego naruszenia ww. przepisu, a twierdzenia skarżącego zawarte w uzasadnieniu skargi, że nie osiągał dochodów z działalności polegającej na obrocie nieruchomościami, należy traktować jedynie jako polemikę z prawidłowymi ustaleniami organów, działających zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy OB (organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy). Sąd nie podziela zarzutu skarżącego odnośnie naruszenia przez organ odwoławczy art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Decyzja organu odwoławczego zawiera zarówno wszystkie składniki wymienione w § 1 tego przepisu, jak i jej uzasadnienie zawiera opis stanu faktycznego oraz należyte i wyraźnie wykazane odniesienie się do materiału dowodowego zebranego w toku postępowania, popartego obowiązującymi przepisami prawa. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 107 § 3 k.p.a., jest logiczne i przekonywujące. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez Dyrektora ARiMR przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy na skutek odwołania rozpatrzył po raz drugi sprawę merytorycznie w jej całokształcie, a więc w żaden sposób nie można zarzucić mu naruszenia zasady dwuinstancyjności z art. 15 k.p.a. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., to w aktach administracyjnych sprawy brak jest żądania skarżącego, aby zapewnić mu udział na każdym etapie postępowania i umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy OB. Tym samym organy ARiMR nie były zobowiązane do jego stosowania. Mając powyższe wywody na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło