III SA/Gd 191/17
WyrokWSA w Gdańsku2017-04-20
Skład orzekający: Bartłomiej Adamczak, Anna Orłowska, Alina Dominiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zasiłek pielęgnacyjny wypłacony osobie pobierającej jednocześnie dodatek pielęgnacyjny może zostać uznany za świadczenie nienależnie pobrane, jeśli osoba ta nie została w sposób jasny i zrozumiały pouczona o niemożności pobierania obu świadczeń jednocześnie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo zawarcie we wniosku o zasiłek pielęgnacyjny informacji o niemożności pobierania go z dodatkiem pielęgnacyjnym, czy też zobowiązanie do powiadomienia o zmianach, nie stanowi wystarczającego pouczenia w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pouczenie musi być jasne, zrozumiałe, zindywidualizowane i wskazywać na konkretne konsekwencje prawne, aby można było uznać świadczenie za nienależnie pobrane.Stan faktyczny
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza, która uznała zasiłek pielęgnacyjny wypłacony Z. Z. za okres od maja 2013 r. do marca 2014 r. za nienależnie pobrany, ponieważ w tym samym okresie skarżąca pobierała również dodatek pielęgnacyjny. Skarżąca podniosła, że nie miała wiedzy o niemożności pobierania obu świadczeń jednocześnie i że organy powinny były ją o tym poinformować w sposób jasny. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Alina Dominiak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy z dnia 26 sierpnia 2015 r. nr [...].
Zaskarżoną decyzją z dnia 14 listopada 2016 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 26 sierpnia 2015 r. (nr [...]), którą organ uznał za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne w postaci zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego Z. Z. w wysokości 1.683 zł.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Decyzją z dnia 26 sierpnia 2015 r. (nr [...]) Burmistrz [...] uznał za nienależnie pobrany zasiłek pielęgnacyjny dla Z. Ż. wypłacony za okres od dnia 1 maja 2013 r. do 31 marca 2014 r. w wysokości 1.683 zł.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazano m.in. art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej jako: "k.p.a."), art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 114 – dalej jako: "u.ś.r.").
W uzasadnianiu organ wskazał, że decyzją z dnia 3 marca 2011 r. (nr [...]) Z. Z. (zwanej dalej: "stroną", "skarżącą"), przyznano zasiłek pielęgnacyjny.
Dnia 31 marca 2014 r. wpłynęła informacja z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] - Inspektorat w [...] z dnia 26 marca 2014 r., że strona od dnia 1 maja 2013 r. pobiera dodatek pielęgnacyjny.
Zgodnie z art. 16 ust. 6 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.
Organ pierwszej instancji decyzją w dniu 24 kwietnia 2014 r uchylił ww. decyzję z dnia 3 marca 2011 r. w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W dalszej kolejności Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 29 czerwca 2015 r. (nr [...]) uchyliło decyzję z dnia 24 kwietnia 2014 r. oraz decyzję z dnia 3 marca 2011 r. w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i jednocześnie orzekło o odmowie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 maja 2013 r.
W konsekwencji, pismem z dnia 14 sierpnia 2015 r. Burmistrz [...] zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie uznania za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne, tj. zasiłek pielęgnacyjny przyznany i wypłacony Z. Z. w okresie od dnia 1 maja 2013 r. do 31 marca 2014 r. na podstawie decyzji z dnia 3 marca 2011 r.
Zgodnie z art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się między innymi świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.
Organ podkreślił, że strona składając wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dnia 2 marca 2011 r. podpisała się pod oświadczeniem, w którym jest zapis że osoba, której wniosek dotyczy nie jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego w innej instytucji. Podpisała się również pod zobowiązaniem, iż niezwłocznie powiadomi podmiot wypłacający zasiłek pielęgnacyjny o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego.
Strona odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji podnosząc, że nie miała wiedzy o tym, że nie ma prawa pobierać dwóch świadczeń jednocześnie. Urzędnicy przyznający świadczenia nie poinformowali jej o tym.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 14 listopada 2016 r. (nr [...]) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy przytoczył treść art. 30 ust. 1, ust. 2 i ust. 5 u.ś.r.
Wskazał, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 16 lutego 2011 r. strona została zaliczona na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności - ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 1 lutego 2011 r. Powoływaną decyzją z dnia 3 marca 2011 r. stronie przyznano prawo do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności, który został ustalony na okres od 1 lutego 2011 r. bezterminowo w wysokości 153 zł miesięcznie. Z dołączonego do akt sprawy pisma ZUS z dnia 26 marca 2014 r. wynika, że strona uzyskała prawo do dodatku pielęgnacyjnego od dnia 1 maja 2013 r., tj. od początku miesiąca w którym ukończenia 75 lat życia i w związku z tą okolicznością organ I instancji od dnia 1 kwietnia 2014 r. wstrzymał stronie wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego.
Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie ma wątpliwości, iż z chwilą przyznania stronie przez organ emerytalny dodatku pielęgnacyjnego straciła ona uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego. Nie pozostawia tez – w ocenie organu odwoławczego – wątpliwości fakt, że za nienależnie pobrane świadczenia można uznać jedynie te, które zostały za dany okres przyznane, a następnie wypłacone, pomimo wystąpienia okoliczności wykluczających prawo do świadczeń.
Ponadto warunkiem stwierdzenia, że dana osoba pobrała nienależnie świadczenia rodzinne i w konsekwencji powinna dokonać ich zwrotu jest ustalenie, że świadczeniobiorca został pouczony o braku prawa do ich pobierania. Warunek ten należy uznać za spełniony, gdy pouczenie będzie sformułowane w sposób jasny i zrozumiały dla strony, a skoro ma ono wywoływać w przyszłości skutki prawne wobec strony winno być zindywidualizowane i skonkretyzowane.
Wg organu odwoławczego nie jest zasadny w związku z tym zarzut strony wskazujący na brak świadomości, że zasiłek pielęgnacyjny jej nie przysługiwał w związku z otrzymaniem, po ukończeniu 75 roku życia dodatku pielęgnacyjnego z ZUS-u. Organ zwrócił uwagę, że we wniosku z dnia 2 marca 2011 r. o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego zawarte było pouczenie (opatrzone podpisem strony), że zasiłek ten nie przysługuje m.in. osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Ponadto w oświadczeniu z dnia 2 marca 2011 r. strona oświadczyła, że nigdy nie otrzymywała zasiłku pielęgnacyjnego z ZUS-u, ani z KRUS-u, a więc już wtedy miała świadomość, że istnieje forma zasiłku pielęgnacyjnego wypłacanego przez ZUS. Także w decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny zawarte jest stosowne pouczenie zobowiązujące do powiadomienia organu o wystąpieniu zmian, mających wpływ na prawo do tego świadczenia.
Skoro strona w okresie od 1 maja 2013 r. do 31 marca 2014 r. pobierała zarówno zasiłek pielęgnacyjny, jak i dodatek pielęgnacyjny - mimo nie budzącej wątpliwości treści art. 16 ust. 6 u.ś.r. i prawidłowego pouczenia w tym zakresie, zasadnym było wydanie decyzji o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenie przedmiotowego zasiłku pielęgnacyjnego.
Organ dodatkowo wyjaśnił, że wskazane w odwołaniu okoliczności dotyczące sytuacji materialnej strony nie mogły mieć wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Okoliczności te ewentualnie mogą być oceniane pod kątem umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami (art. 30 ust. 9 u.ś.r.) i kwestie te podlegać mogą rozpatrzeniu na dalszym etapie, tj. dopiero po wydaniu decyzji o uchyleniu lub zmianie decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, oraz decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, na podstawie wniosku strony.
Z. Z. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia.
W uzasadnieniu wskazała, że nie miała wiedzy o tym, iż nie może pobierać dwóch świadczeń. Uważa, że odpowiednie organy przyznające świadczenia powinny dokładnie sprawdzać komu przysługuje zasiłek pielęgnacyjny. Organ przyznający zasiłek – znając jej rok urodzenia (1938 r.) - wiedział, kiedy skarżąca kończy 75 lat. Skarżąca zwróciła uwagę, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania przez organ I instancji w sprawie nienależnego świadczenia otrzymała dopiero po upływie 10 miesięcy. Gdyby wcześniej to dostrzeżono, np. po 1 miesiącu, musiałaby zwrócić znacznie niższą kwotę, a spłata i zwrot świadczenia w określonej decyzją wysokości jest dla niej olbrzymim obciążeniem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej zwanej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem wniesionej skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 26 sierpnia 2015 r., mocą której uznano zasiłek pielęgnacyjny wypłacany Z. Z. za okres od dnia 1 maja 2013 r. do dnia 31 marca 2014 r. w wysokości 1683,00 zł za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm. – "u.ś.r."). Stosownie do treści art. 30 ust. 2 u.ś.r. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się:
1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;
2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;
3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne;
4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego;
5) świadczenia rodzinne wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję.
Zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego zostały określone w art. 16 u.ś.r. W art. 16 ust. 6 u.ś.r. zastrzeżono, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Równocześnie, w świetle art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie (...) prawa do świadczeń rodzinnych (...) w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Oznacza to, że w przypadku równoczesnego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego, obowiązkiem organów administracji publicznej jest wydanie decyzji stwierdzającej, że zasiłek pielęgnacyjny stanowił świadczenie nienależnie pobrane, co z kolei, otwiera drogę do jego zwrotu. Wydanie przedmiotowej decyzji jest przy tym uzależnione od spełnienia dwóch warunków: równoczesnego pobierania powyższych świadczeń oraz uprzedniego poinformowania beneficjenta zasiłku, o niemożności równoczesnego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego.
W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca w okresie od dnia 1 maja 2013 r. do dnia 31 marca 2014 r. pobierała równocześnie zasiłek pielęgnacyjny oraz dodatek pielęgnacyjny. Okoliczność powyższą potwierdza bowiem pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia 26 marca 2014 r. (k. – 14 akt organu I instancji). Co więcej, również sama skarżąca nie kwestionowała faktu równoczesnego pobierania dwóch świadczeń.
Wątpliwości budzi jednak druga przesłanka stwierdzenia, że zasiłek pielęgnacyjny wypłacany skarżącej po dniu 1 maja 2013 r. stanowił świadczenie nienależnie pobrane, jaką jest uprzednie poinformowanie skarżącej o niemożności równoczesnego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego.
W powyższym zakresie organy uznały, że fakt: 1/ zawarcia we wniosku z dnia 2 marca 2011 r. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego informacji na temat warunków, jakie muszą być spełnione dla uzyskania powyższego świadczenia, w tym informacji o tym, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje m.in. osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego; 2/ podpisania przez skarżącą w dniu 2 marca 2011 r. oświadczenia o tym, że nigdy nie otrzymywała zasiłku pielęgnacyjnego z ZUS-u ani z KRUS-u; a także 3/ zobowiązanie skarżącej do powiadomienia organu o wystąpieniu zmian, mających wpływ na prawo świadczenia, wynikające z pouczenia zawartego w decyzji z dnia 3 marca 2011 r. o przyznaniu skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego – wyczerpywało przesłankę uznania, że zasiłek pielęgnacyjny stanowił nienależnie pobrane świadczenie.
Stanowisko powyższe uznać należało za wadliwe.
Sąd podziela w tym zakresie pogląd zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2013 r. (sygn. akt I OSK 1701/12, publ.: Centralna baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: CBOSA), że skuteczne pouczenie, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., to tylko takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że – zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego – można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego świadczenia. Jak bowiem wyjaśniono w uzasadnieniu powyższego wyroku, pouczenie nie może być uznane za należyte, gdy przytacza jedynie przepis ustawy bez jego wyjaśnienia – winno być ono jasne i czytelne, powinno zawierać wyczerpujące informacje o obowiązujących zasadach. Nie może ono odnosić się do wszystkich hipotetycznych okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń. Oznacza to, że pouczenia zamieszczane standardowo na drukach wniosków o przyznanie konkretnego rodzaju pomocy, z którym świadczeniobiorca ma możliwość zapoznania się jedynie w momencie składania wniosku, a które następnie pozostawione są w aktach administracyjnych sprawy lub pouczenia zawarte w decyzjach, lecz dotyczące wszystkich możliwych sytuacji, w odniesieniu do konkretnego świadczenia, nie mogą być uznane za należyte, w szczególności, gdy przytaczają one jedynie przepis ustawy, bez nawet jakiejkolwiek próby jego wyjaśnienia. Takie sformułowania są bowiem dla większości osób nie posiadających wykształcenia prawniczego zupełnie nieczytelne i nie mogą być traktowane jako pouczenie o tym, kiedy i jakie okoliczności osoba taka winna wziąć pod uwagę w toku pobierania świadczenia. Ponieważ prawidłowe pouczenie stanowi warunek sine qua non żądania zwrotu nienależnie zrealizowanych kwot zasiłku, uznać należy, że brak prawidłowego pouczenia powoduje, że świadczeniobiorca nie ma obowiązku zwrotu pobranych kwot, choćby nawet z innych źródeł mógł powziąć wiadomość o tychże okolicznościach. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, celem pouczenia nie jest bowiem tylko wyczerpujące wyjaśnienie sytuacji prawnej i faktycznej zainteresowanego, lecz pouczenie o konsekwencjach prawnych niezastosowania się świadczeniobiorcy do dyspozycji normy prawnej. Dlatego też pouczenie o okolicznościach, których wystąpienie w przyszłości spowoduje brak prawa do świadczeń musi odnosić się indywidualnie do pobierającego świadczenie, a nie zawierać jedynie normy ogólne, nie odnoszące się w danym momencie w ogóle do konkretnej sytuacji świadczeniobiorcy. Stanowisko powyższe, dotyczące obowiązku prawidłowego pouczenia o niemożności równoczesnego pobierania dwóch różnych świadczeń – zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego, a w konsekwencji świadomości beneficjenta o niemożności ich łączenia, jest akcentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04 października 2011 r., sygn. akt I OSK 762/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 329/12 – publ.: CBOSA). W konsekwencji ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, tj. czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie miało wpływ na istnienie uprawnienia, przy czym owa skuteczność oznacza formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy z równoczesnym wskazaniem grożących stronie sankcji za wprowadzenie organu w błąd (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1529/13, publ.: CBOSA).
Aprobując w pełni powyższe rozważania, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy wskazać należy, że istotnie, w treści pouczenia we wniosku o przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego dla Z. Z. wskazano m.in., że "zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn. zm.) oraz na podstawie innych ustaw". Natomiast z treści decyzji z dnia 3 marca 2011 r., przyznającej skarżącej wnioskowane świadczenie, a więc na jedynym dokumencie, (jak wynika z przedłożonych sądowi akt), do którego skarżąca miała bezpośredni i nieograniczony dostęp, informacji powyższej nie zawarto. W pouczeniu nakazano skarżącej jedynie niezwłoczne powiadomienie organu "w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych (...) zgodnie z art. 25 ust. 1 u.ś.r." oraz przytoczono część art. 30 u.ś.r., który wskazuje, że "nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają zwrotowi". Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt podpisania przez skarżącą oświadczenia w dniu 2 marca 2011 r., w którym skarżąca deklarowała (oświadczała), że nigdy nie otrzymywała zasiłku pielęgnacyjnego z ZUS-u, ani z KRUS-u, co w ocenie organu odwoławczego wskazywać miało na jej "świadomość, że istnieje forma zasiłku pielęgnacyjnego wypłacanego przez ZUS".
W ocenie Sądu z opisanych okoliczności i treści "pouczeń", nie wynika, by skarżąca została w jasny i wystarczający sposób poinformowana, że otrzymywany przez nią zasiłek pielęgnacyjny, pobierany wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym stanowi świadczenie nienależne. Okoliczność powyższa jest o tyle istotna, że - jak powyższej wyjaśniano - pouczenie zawarte na decyzjach o przyznaniu zasiłku musi być w wystarczającym stopniu zindywidualizowane i zrozumiałe dla skarżącej. Powinno więc ono wskazywać, że pobieranie zasiłku pielęgnacyjnego nie może mieć miejsca w sytuacji uzyskania przez skarżącą dodatku pielęgnacyjnego. Dodatkowo należy wskazać, że skarżąca – Z. Z. jest osobą w starszym wieku (ur.1938 r.) i co wynika ze znajdującego się w aktach orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] dnia 16 lutego 2011 r., została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, co – w okolicznościach sprawy - także musi być wzięte pod uwagę przy ocenie wypełnienia przesłanki wynikającej z art. 30 ust. 2 pkt 1 in fine u.ś.r.
Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że wydając przedmiotową decyzję organy administracji wadliwie uznały, że zaistniały przesłanki, o jakich mowa w art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 8 u.ś.r., uzasadniające wydanie decyzji stwierdzającej, że zasiłek pielęgnacyjny wypłacony skarżącej od dnia 1 maja 2013 r. do 31 marca 2014 r. stanowił świadczenie nienależnie pobrane.
Analogiczne stanowisko zostało wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2017 r. (sygn. akt III SA/Gd 1054/16, publ.: CBOSA), które Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit a/ i c/ p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...].
Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane są do uwzględnienia oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło