II OZ 1209/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 11 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Gl 168/17 o odrzuceniu skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 168/17 oddalającego skargę [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na wprowadzenie do środowiska substancji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Gl 168/17, odrzucił skargę kasacyjną [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w Pszczynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 kwietnia 2017 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pełnomocnik strony skarżącej w ustawowym terminie wniósł skargę kasacyjną oraz uiścił wpis. Do skargi kasacyjnej został załączony jej jeden odpis. Zarządzeniem z dnia 26 lipca 2017 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia poprzez nadesłanie jednego jej odpisu celem doręczenia uczestnikowi postępowania. Wezwanie zostało doręczone w dniu 4 sierpnia 2017 r. Przedłożony na wezwanie Sądu dodatkowy egzemplarz skargi kasacyjnej nie został własnoręcznie podpisany przez pełnomocnika skarżącej. Kserokopia skargi kasacyjnej nie została również uwierzytelniona przez pełnomocnika skarżącej. Dalej Sąd wskazał, że w myśl art. 176 § 2 p.p.s.a., skarga kasacyjna poza wymaganiami, o których mowa w § 1, powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznaniu na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Jak wynika z art. 47 § 1 p.p.s.a., do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom. Zgodnie z art. 47 § 2 p.p.s.a. odpisami w rozumieniu § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie, bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej. W ocenie Sądu w zaistniałej sytuacji brak odpisu skargi kasacyjnej dla uczestnika postępowania jest jej brakiem formalnym, którego nieuzupełnienie w terminie skutkuje odrzuceniem skargi kasacyjnej. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 178 p.p.s.a. odrzucił skargę kasacyjną. Skarżąca Spółka w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzuciła naruszenie: - art. 47 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 47 § 2 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że kserokopia skargi kasacyjnej niepoświadczona za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika procesowego, odpowiadająca treści skargi, nie jest odpisem, podczas gdy kserokopia skargi odpowiadająca treści skargi stanowi jej odpis w rozumieniu przedmiotowego przepisu; - art. 47 § 2 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że tylko uwierzytelniona fotokopia stanowi odpis w rozumieniu przedmiotowego przepisu, podczas gdy ustawodawca w treści przepisu użył słowa "także", co jednoznacznie wskazuje, że nie tylko uwierzytelnione fotokopie stanowią odpisy w rozumieniu przedmiotowego przepisu; - art. 178 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że wniesiona skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu z powodu nieuzupełnienie braków, które to skarżąca uzupełniła zgodnie z wezwaniem Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwane dalej "p.p.s.a.") do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisami w rozumieniu § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (§ 2). W myśl art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku nieuzupełnienie braków skargi kasacyjnej w wyznaczonym przez Sąd terminie podlega ona odrzuceniu stosownie do art. 178 p.p.s.a. Zagadnieniem spornym w niniejszej sprawie stało się to, czy właściwie wykonane zostało wezwanie o usunięcie braku formalnego skargi kasacyjnej. Mianowicie w wyznaczonym przez Sąd Wojewódzki terminie pełnomocnik złożył 1 pismo, oznaczając je jako odpis skargi kasacyjnej. Sąd natomiast stwierdził, że złożone pismo – kserokopia skargi kasacyjnej – nie stanowi odpisu skargi kasacyjnej, gdyż nie została własnoręcznie podpisana przez pełnomocnika skarżącej, jak również nie została przez pełnomocnika uwierzytelniona. Strona skarżąca zakwestionowała ocenę Sądu co do tego, że złożone pismo nie stanowi odpisu skargi kasacyjnej oraz podniosła zarzuty wskazujące na niezasadność zastosowanej sankcji w postaci odrzucenia skargi kasacyjnej. W pierwszej kolejności wskazać należy, że odpisem pisma procesowego jest każdy jego dalszy egzemplarz zgodny z oryginałem. Istotą bowiem odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma. Może to być kopia maszynowa, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania np. wydruk komputerowy (zob. postanowienie NSA z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 927/09; wyrok NSA z dnia 5 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 774/06). Niejednolite są natomiast w orzecznictwie i piśmiennictwie poglądy w przedmiocie konieczności uwierzytelnienia odpisów pisma procesowego. Na gruncie procedury cywilnej Sąd Najwyższy w postanowieniu z 27 sierpnia 1998 r., sygn. akt III CZ 107/98 stanął na stanowisku, że kserokopie pism muszą być poświadczone za zgodność z oryginałem podpisem strony, jej przedstawiciela ustawowego bądź pełnomocnika. Przeciwne zdanie zaprezentowano jednak w postanowieniach z 18 października 2002 r., sygn. akt V CKN 1830/00 i sygn. akt V CKN 1820/00, z 12 stycznia 2009 r., sygn. akt II PZ 37/08 oraz z 9 stycznia 2012 r., sygn. akt II UZ 48/11, gdzie podkreślano, że odpis pisma to jedynie kolejny egzemplarz, który jest zgodny z oryginałem, przy czym nie ma znaczenia, czy jest to kopia maszynowa, kserokopia, czy wydruk komputerowy. Podstawowym wymogiem odpisu pisma procesowego pozostaje jego zgodność, tj. wierność treści z oryginałem. Podobne spory pojawiły się na gruncie literatury prawa administracyjnego. Pierwsze stanowisko stwierdza, że z art. 47 § 1 p.p.s.a. wynika, iż zarówno fotokopie, jak i wydruki z poczty elektronicznej wymagają uwierzytelnienia przez stronę (R. Hauser i M. Wierzbowski (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, str. 274 oraz H. Knysiak – Molczyk [w:] T. Woś (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydanie 4, s. 302; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Wolters Kluwer, wydanie VI, str. 256-257). Zgodnie natomiast z drugim poglądem, skoro wedle art. 47 § 2 p.p.s.a. odpisami mogą być także "uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej", to dopuszczalne jest traktowanie jako odpisów również innego rodzaju wydruków czy kopii, także nieuwierzytelnionych (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 137). W orzecznictwie jako dominujące należy uznać stanowisko, zgodnie z którym w sytuacji, gdy wezwanie Sądu zostało wykonane w ten sposób, że strona lub jej pełnomocnik nadesłali kserokopie, a więc egzemplarze odpowiadające treści złożonego środka zaskarżenia, a jedynie nie poświadczono ich za zgodność z oryginałem, to jego odrzucenie byłoby dotknięte nadmiernym formalizmem. Odrzucenie takiego pisma nie znajduje uzasadnienia w treści art. 47 § 1 w zw. z art. 49 p.p.s.a., ponieważ nie ma przeszkód, żeby pismo – mimo wspomnianych niedociągnięć – mogło otrzymać prawidłowy bieg. Podzielając ten pogląd stwierdzić należy, iż jego prawidłowości nie zmienia stanowisko przyjęte w powołanej przez Sąd pierwszej instancji uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, odnoszące się do sytuacji nie dołączenia przez skarżącego prawidłowej liczby odpisów i ich załączników oraz ich złożenia po terminie zakreślonym w zarządzeniu wzywającym do usunięcia braków (por. postanowienia NSA z dnia: 8 czerwca 2011 r., sygn. II OZ 484/11; 14 lutego 2012 r., sygn. I OZ 84/12; 23 czerwca 2017 r., sygn. II OZ 669/17; 6 września 2017 r., sygn. II OZ 857/17). Wobec powyższego w okolicznościach niniejszej sprawy za niezasadne należało uznać odrzucenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 p.p.s.a. Skoro złożona kserokopia skargi kasacyjnej jest zgodna w treści z oryginałem, to mimo jej nieuwierzytelnienia nie było przeszkód, aby przyjąć, iż brak formalny skargi kasacyjnej został usunięty, zwłaszcza że w piśmie przewodnim z 9 sierpnia 2017 r., podpisanym przez pełnomocnika skarżącej wskazano na złożenie dodatkowego odpisu skargi kasacyjnej wraz z załącznikami. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozróżnienia wymaga sytuacja, w której braki formalne skargi kasacyjnej nie zostały uzupełnione w ogóle, od sytuacji gdy pełnomocnik w terminie siedmiu dni – na wezwanie sądu – składa odpisy skargi kasacyjnej, jednak czyni to w sposób częściowo wadliwy. Nadmiernym rygoryzmem procesowym byłoby zastosowanie w obu sytuacjach sankcji w postaci odrzucenia skargi kasacyjnej. Zauważyć należy, że w myśl art. 178 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Istotne znaczenie miało to, że w rezultacie brak formalny skargi kasacyjnej został usunięty w sposób umożliwiający nadanie jej właściwego biegu. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.