I GZ 110/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 133/17 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Sędziego NSA T. Z., sędziów orzekających w Wydziale III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi: Sędziego NSA T. R., Sędziego NSA J. N., Sędziego WSA E. A., Sędziego WSA M. K., Sędziego WSA K. S. i starszego referendarza sądowego R. A. w sprawie ze skargi P. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z 16 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek P. M. o wyłączenie Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Sędziego NSA T. Z., sędziów orzekających w Wydziale III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi: Sędziego NSA T. R., Sędziego NSA J.N., Sędziego WSA E. A., Sędziego WSA M. K., Sędziego WSA K. S. i starszego referendarza sądowego R. A. od orzekania w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 133/17 w sprawie ze skargi P. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z [...] listopada 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. P. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z [...] listopada 2016 r. Na rozprawie w dn. 1 lutego 2018 r. złożył pismo, w którym m.in. wniósł o wyłącznie od orzekania w przedmiotowej sprawie Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Sędziego NSA T. Z., sędziów orzekających w Wydziale III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi: Sędziego NSA T. R., Sędziego NSA J. N., Sędziego WSA E. A., Sędziego WSA M. K., Sędziego WSA K. S. i starszego referendarza sądowego R. A. W uzasadnieniu wniosku o wyłączenie od orzekania Sędziego WSA M. K., E. A. i K. S. skarżący wskazał, że sędziowie nie byli bezstronni i swym bezprawnym działaniem w sprawie III SA/Łd 14/17 wydali bezprawny wyrok sprzeczny z orzecznictwem sądowym. W zakresie wniosku o wyłączenie Sędziów NSA T. R. i J. N. oraz Sędziego WSA K. S. skarżący podniósł, że sędziowie ci ratując bezprawnie dobre imię wymiaru sprawiedliwości w swym postanowieniu wydanym z bezprawnym naruszeniem etyki zawodowej stwierdzili bezprawnie, że nie widzą podstaw do wyłączenia z orzekania w sprawie III SA/Łd 133/17 E. A. Zdaniem skarżącego starszy referendarz sądowy R. A. działał bezprawnie z naruszeniem art. 177 ppsa, bowiem w imieniu Sędziego WSA E. A. nie chciał zauważyć i nie zauważył, że opinia o odmowie sporządzenia skargi kasacyjnej adw. F. N. nie została sporządzona przez adwokata z zachowaniem należytej staranności w związku z bezprawnym naruszeniem art. 179a ppsa, na skutek czego skarżący został bezprawnie pozbawiony konstytucyjnego prawa do sądu kasacyjnego, co jest bezprawnym naruszeniem art. 45 KRP, art. 1 i art. 6 EKPC. Odnośnie wyłączenia Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podał, że nie udzielił mu żadnej pomocy mając dowody w sprawie o bezprawnej działalności jemu podwładnych sędziów WSA w Łodzi: M. K., E. A. i K. S. Oświadczeniami z dnia 7, 9, 12 i 15 lutego 2018 r. sędziowie NSA: T. Z., T. R., J. N., sędziowie WSA: M. K., E. A. i K. S. oraz starszy referendarz sądowy R. A. złożyli oświadczenie, iż nie są im znane żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie. Oświadczyli również, że nie zachodzą podstawy do ich wyłączenia z mocy ustawy określone w art. 18 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wnioski skarżącego o wyłączenie ww. sędziów WSA w Łodzi. Powołując się na treść przepisów art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) wskazał, że po analizie wniosków o wyłączenie wskazanych w nich sędziów nie dopatrzył się zaistnienia przesłanek przewidzianych w powyższej ustawie. Orzekanie przez wybranych sędziów w innej sprawie skarżącego nie stanowi przesłanki wyłączenia, ponadto skarżący nie przedstawił okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych przez tych sędziów oświadczeń co do okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Treść argumentów podnoszonych przez skarżącego sprowadzała się w istocie do kwestionowania celowości i prawidłowości rozstrzygnięć procesowych i merytorycznych podejmowanych w toku wymienionych we wniosku postępowań sądowych. Jednakże rozstrzygnięcia te nie mogą rzutować na ocenę bezstronności sędziego. W zażaleniu z 1 marca 2018 r. na powyższe postanowienie skarżący, przytaczając szereg przepisów ustaw: z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, wniósł o jego uchylenie oraz odroczenie, a nawet zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego wyroku sądu dyscyplinarnego w sprawach z wniosku skarżącego o wszczęcie postępowań dyscyplinarnych wobec ww. sędziów. Pełnomocnik skarżącego, w piśmie z 5 marca 2018 r., stanowiącym uzupełnienie zażalenia z 1 marca 2018 r., wskazał że każdy z wymienionych sędziów miał związek z innymi sprawami toczącymi się przed WSA w Łodzi ze skarg P. M. wydając niekorzystne dla niego orzeczenia, co może budzić wątpliwości co do bezstronności tych sędziów. Sytuacja uzasadniająca w jakimś stopniu podejrzenie stronniczności może zaś stanowić przyczynę wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 ppsa), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 ppsa). Zgodnie z treścią art. 24 § 1 ppsa, przepisy rozdziału dotyczące wyłączenia sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego. W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego (referendarza sądowego) zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego (referendarza sądowego) jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego (referendarza sądowego) zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (referendarza sądowego). Przy czym stosownie do treści art. 20 ppsa, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia (por. postanowienie NSA z 4 lipca 2017 r., sygn. akt I OZ 1087/17). Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego (referendarza sądowego), zgodnie z treścią art. 22 § 2 ppsa, poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego (referendarza sądowego), którego wniosek dotyczy. W obu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego (referendarza sądowego) i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego (referendarza sądowego) sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (por. postanowienie NSA z 23 maja 2017 r., sygn. akt I OZ 907/17). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie uznał, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających zastosowanie instytucji wyłączenia sędziów i referendarzy sądowych w oparciu o art. 19 ppsa. Ze złożonych w trybie art. 22 § 2 ppsa wyjaśnień sędziów i referendarza sądowego wynika, że nie posiadają oni jakichkolwiek związków z osobą skarżącego mogących rzutować na ich bezstronność w trakcie orzekania. Natomiast we wniosku skarżącego o wyłączenie sędziów i referendarzy sądowych, jak i w zażaleniu brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonych oświadczeń. Jak zaś stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt l CZ 212/71, OSNC z 1972 r., nr 3, poz. 55). W tym miejscu wymaga podkreślenia, że instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie NSA z 17 maja 2017 r., sygn. akt I OZ 878/17). To samo dotyczy wyłączenia referendarzy sądowych. Okoliczność, że sędzia lub referendarz sądowy reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącego, dla niego niekorzystny, oraz że wydaje odmienne od jego oczekiwań rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy do jego wyłączenia. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (referendarza sądowego) w danej sprawie (por. postanowienie NSA z 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GZ 539/17). W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi trafnie uznał, że złożony w sprawie wniosek o wyłączenie sędziów i referendarza sądowego nie zasługiwał na uwzględnienie. Ocena ta nie została podważona w złożonym przez skarżącego zażaleniu. Odnosząc się zaś do wniosku o odroczenie lub zawieszenie postępowania z uwagi na zwrócenie się przez skarżącego do Krajowej Rady Sądownictwa o wszczęcie wobec ww. sędziów postępowań dyscyplinarnych, wskazać należy że okoliczność ta nie ma wpływu na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.