II GSK 1444/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-06-07
Skład orzekający: Henryk Wach, Dariusz Dudra, Tomasz Smoleń
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie zawiadomienia o terminie Panelu Ekspertów za pomocą wiadomości e-mail, bez potwierdzenia odbioru przez adresata zgodnie z wymogami art. 46 § 3 i § 4 k.p.a. oraz art. 20a ustawy o informatyzacji, jest skuteczne w postępowaniu o dofinansowanie z funduszy unijnych?Ratio decidendi
Doręczenie pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu o dofinansowanie z funduszy unijnych, mimo że co do zasady nie stosuje się przepisów k.p.a., wymaga stosowania przepisów dotyczących doręczeń, w tym art. 46 § 3 i § 4 k.p.a. Skuteczne doręczenie elektroniczne wymaga pouczenia strony o sposobie odbioru oraz potwierdzenia odbioru przez stronę zgodnie z art. 20a ustawy o informatyzacji. Brak takiego potwierdzenia, a także brak potwierdzenia doręczenia przez serwer, czyni doręczenie nieskutecznym.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o dofinansowanie projektu. Został poinformowany, że jego wniosek nie został wybrany do dofinansowania, ponieważ otrzymał 0 punktów w kryteriach merytorycznych z powodu niestawienia się na Panel Ekspertów. Skarżący twierdził, że nie otrzymał informacji o terminie Panelu Ekspertów. Organ uznał protest za niezasadny, wskazując na wysłanie informacji e-mailem. WSA uchylił rozstrzygnięcie organu, uznając doręczenie za nieskuteczne. NSA oddalił skargę kasacyjną organu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 112/17 w sprawie ze skargi R. N. na rozstrzygnięcie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 marca 2017 r. (sygn. akt V SA/Wa 112/17), wydanym w sprawie ze skargi R. N. na rozstrzygnięcie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z dnia [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie projektu stwierdził, że ocena projektu została przeprowadzona z naruszeniem prawa i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy i przekazał sprawę organowi do ponownego rozpatrzenia.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:
Pismem z dnia 31 lipca 2016 r. skarżący złożył wniosek o dofinansowanie projektu w ogłoszonym przez PARP konkursie na wybór projektów do dofinansowania przeprowadzanym w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020, działanie 1.3 Ponadregionalne powiązania kooperacyjne; poddziałanie 1.3.1 Wdrażanie innowacji przez MŚP (małe i średnie przedsiębiorstwa).
Pismem z [...] listopada 2016 r. skarżący został poinformowany, że jego wniosek nie został wybrany do dofinansowania z uwagi na to, że projekt otrzymał 0 punktów w każdym z kryteriów merytorycznych. Stało się tak ponieważ wnioskodawca, pomimo zawiadomienia, nie stawił się na Panel Ekspertów. PARP wskazał, że na podstawie § 10 ust. 4 Regulaminu konkursu Wnioskodawca został poinformowany o wyznaczonym terminie posiedzenia Panelu Ekspertów poprzez wysłanie zaproszenia na podany we wniosku o dofinansowanie adres poczty elektronicznej. Ponieważ Skarżący nie stawił się na Panel Ekspertów, projekt otrzymał 0 punktów w każdym z kryteriów merytorycznych, zgodnie z § 10 ust. 7 Regulaminu konkursu.
Pismem z dnia 5 grudnia 2016 r. skarżący wniósł protest od wyniku oceny merytorycznej, w którym domagał się także przywrócenia terminu do wezwania go na Panel Ekspertów. Wskazał, że przed posiedzeniem Panelu Ekspertów, który jak się okazało miał miejsce 7 października 2016 r., nie dotarła do niego w żadnej formie informacja o zaproszeniu na posiedzenie. Nie otrzymał jej ani w formie elektronicznej na adres e-mail podany we wniosku o dofinansowanie, ani też w jakiejkolwiek innej formie: listownie, telefonicznie czy też za pośrednictwem generatora wniosków. Skarżący wskazał również w proteście, że nie otrzymał od PARP wiadomości dotyczącej wyniku oceny formalnej w sposób wskazany w § 9 Regulaminu konkursu. O pozytywnym przejściu oceny formalnej dowiedział się ze strony internetowej. Jak wskazał, brak informacji i kontaktu ze strony PARP "z nieznanych przyczyn" uniemożliwił mu stawienie się na Panel Ekspertów i w konsekwencji spowodował negatywną ocenę wniosku o dofinansowanie projektu. Skarżący wskazał przy tym, że nie mógł dokonać potwierdzenia doręczenia pisma zgodnie z art. 46 § 3 k.p.a., gdyż powiadomienie o Panelu Ekspertów do niego nie dotarło. Zdaniem wnioskodawcy brak potwierdzenia uczestnictwa na Panelu Ekspertów powinien być informacją dla PARP o nieskutecznym doręczeniu korespondencji. W załączniku do protestu skarżący przedstawił biling/wykaz połączeń telefonicznych na dowód, iż kontaktował się kilkakrotnie z PARP, ale nie otrzymał informacji o Panelu Ekspertów oraz oświadczenie firmy informatycznej obsługującej system skarżącego o braku dostarczenia korespondencji e-mail ze strony PARP.
PARP nie uwzględniła protestu, uznając go za niezasadny, o czym poinformowano skarżącego pismem z [...] stycznia 2017 r. W rozstrzygnięciu powtórnie wskazano, że informacja o Panelu Ekspertów wraz z zaproszeniem na 7 października 2016 r. została przesłana na adres mailowy wnioskodawcy podany we wniosku o dofinansowanie zgodnie, z wymogiem § 10 ust. 4 Regulaminu konkursu. Organ wskazał, że "Jednocześnie miejsce docelowe nie odesłało powiadomienia o braku możliwości dostarczenia przedmiotowej wiadomości", a załączone do protestu oświadczenie firmy informatycznej "nie zostało poparte żadną dokumentacją z przebiegu procesu analizy logów". W rozstrzygnięciu poniesiono dalej, iż nieuzasadniony jest także zarzut dotyczący braku przesłania przez PARP informacji o pozytywnym wyniku oceny formalnej za pośrednictwem generatora wniosków. Zdaniem PARP został w nim w zarejestrowany fakt pozytywnego wyniku oceny formalnej, a ponadto generator wniosków wygenerował i automatycznie wysłał w odpowiednim terminie wiadomość o pozytywnej ocenie na adres mailowy wskazany przez skarżącego.
Zgodnie z dalszym uzasadnieniem stanowiska PARP również Instrukcja wypełniania (części III) wniosku o dofinansowanie, stanowiąca część dokumentacji konkursowej, jako załącznik do Regulaminu konkursu, wskazuje na konieczność podania we wniosku adresu, na który należy kierować lub doręczać korespondencję w formie elektronicznej (e-mail), zapewniającego skuteczną komunikację pomiędzy PARP, a wnioskodawcą przy ocenie wniosku. Zdaniem PARP Regulamin konkursu nie przewiduje przekazywania informacji drogą telefoniczną. Zaznaczono również, że przedstawione bilingi dowodzą, że skarżący nie kontaktował się w PARP z osobami posiadającymi informacje o konkursie (pracownikami departamentu obsługującego konkurs).
W związku z nieuwzględnieniem protestu, skarżący wniósł 20 stycznia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe rozstrzygnięcie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślił, że Instytucja Pośrednicząca nie odniosła się do opierającej się na treści art. 67 ustawy wdrożeniowej i art. 46 § 3 k.p.a. argumentacji dotyczącej braku powiadomienia o Panelu Ekspertów. Ponownie wniósł o przywrócenie terminu do stawienia się na posiedzenie Panelu Ekspertów oraz o przeprowadzenie oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie.
W odpowiedzi na skargę PARP wniosła o jej oddalenie. Jako załącznik przedstawiła wydruk wiadomości e-mail wysłanej do skarżącego 28 września 2016 r. o godzinie 15:23 z informacją o pozytywnej ocenie formalnej projektu i zaproszeniem na Panel Ekspertów 7 października 2016 r. na godzinę 11.30. W treści maila poproszono wnioskodawcę m. in. o przesłanie zwrotnej odpowiedzi potwierdzającej możliwość uczestnictwa w Panelu Ekspertów. Po wysłaniu wiadomości e-mail system wygenerował komunikat o treści: "Dostarczenie do podanych adresatów lub grup zostało zakończone, ale serwer docelowy nie wysłał żadnego powiadomienia o dostarczeniu: [...]".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdzając, że ocena projektu została przeprowadzona z naruszeniem prawa i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy przekazał sprawę organowi do ponownego rozpatrzenia. Kontrolując legalność procedury oceny merytorycznej projektu dokonanej przez PARP, jak również legalność działań podejmowanych w toku procedury odwoławczej, które znalazły ostateczny wynik w informacji z [...] listopada 2016 r., Sąd stwierdził, że nie odpowiadają one prawu.
W ocenie Sądu nie można stwierdzić, że skarżący został prawidłowo powiadomiony o Panelu Ekspertów 7 października 2016 r. Jak wskazał Sąd, organ nie był uprawniony do uznania wysłanego 28 września 2016 r. e-mailem powiadomienia za prawidłowo doręczone.
Sąd przypomniał, że zgodnie z art. 50 ustawy wdrożeniowej do postępowania w zakresie ubiegania się o dofinansowanie oraz udzielania dofinansowania na podstawie ustawy nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących wyłączenia pracowników organu, doręczeń i sposobu obliczania terminów. WSA zaznaczył, że przystępując do konkursu skarżący wyraził zgodę na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, skoro zgodnie z wymogiem części III Instrukcji podał "adres, na który należy doręczać lub kierować korespondencję w formie elektronicznej (e-mail), zapewniający skuteczną komunikację pomiędzy PARP a wnioskodawcą przy ocenie wniosku o dofinansowanie". Jednak, jak podkreślił Sąd, wskazanie takiego adresu nie wyłączało stosowania w postępowaniu w zakresie ubiegania się o dofinansowanie art. 46 § 3 i § 4 k.p.a. WSA zaznaczył, że z treści art. 46 § 3 pkt 3 k.p.a. jednoznacznie wynikał nakaz potwierdzenia przez adresata odbioru pisma wysłanego drogą e-mail. Co więcej potwierdzenie takie powinno spełniać wymóg podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w sposób wskazany w (aktualnym na dzień 28 września 2016 r.) art. 20a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2017 poz. 570).
Jak wskazał Sąd, zgodnie z treścią art. 20a identyfikacja użytkownika systemów teleinformatycznych (...) następuje przez zastosowanie kwalifikowanego certyfikatu przy zachowaniu zasad przewidzianych w ustawie z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. z 2013 r. poz. 262), lub profilu zaufanego ePUAP. Podmiot publiczny, który używa do realizacji zadań publicznych systemów teleinformatycznych, może umożliwiać użytkownikom identyfikację w tym systemie przez zastosowanie innych technologii, chyba że przepisy odrębne przewidują obowiązek dokonania czynności w siedzibie podmiotu publicznego.
Sąd I instancji zaznaczył, że PARP rozpoznając protest (w którym m.in. sformułowano zarzut naruszenia art. 46 ust. 3 k.p.a.) nie wykazał, że dysponuje potwierdzeniem odbioru pisma wysłanego drogą elektroniczną w sposób wskazany w art. 20a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. WSA wskazał również, że treść przedstawionego przez PARP komunikatu dotyczącego wysłania wiadomości e-mail z 28 września 2016 r. "Dostarczenie do podanych adresatów lub grup zostało zakończone, ale serwer docelowy nie wysłał żadnego powiadomienia o dostarczeniu: [...]" wskazywała, że Instytucja Pośrednicząca nie dysponowała żadnym potwierdzeniem doręczenia skarżącemu zawiadomienia o Panelu Ekspertów 7 października 2016 r. Nie przeprowadzono także skutecznie procedury doręczenia zastępczego pisma w formie dokumentu elektronicznego, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 46 § 5 – 8 k.p.a.
W związku z powyższym, Sąd ocenił, że skarżący nie został prawidłowo powiadomiony o Panelu Ekspertów 7 października 2016 r. i z tego względu jego niestawiennictwo na tym panelu nie mogło wywołać skutków przewidzianych w § 10 pkt 7 Regulaminu konkursu (zgodnie z którym w przypadku niestawienia się wnioskodawcy na posiedzeniu Panelu Ekspertów w wyznaczonym terminie, projekt otrzymuje zero punktów w każdym z kryteriów merytorycznych i nie może zostać wybrany dofinansowania). Zdaniem WSA, w realiach sprawy PARP wadliwie zastosował tę regulację.
Na marginesie Sąd zaznaczył, że nieprawidłowo doręczona wiadomość e-mail z 28 września 2016 r. zawierała także informację o pozytywnej ocenie formalnej projektu.
Sąd wskazał organowi, by przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przeprowadził czynności związane z oceną projektu o dofinansowanie zgodnie z obowiązującym prawem, pamiętając jednocześnie o licznych nowelizacjach przepisów dotyczących doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
PARP wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. zaskarżonemu orzeczeniu organ zarzucił:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowanią mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy a dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2016 r., poz. 217, z późn. zm., dalej: u.o.z.r.p.) w zw. § 10 ust. 4 w zw. z § 3 ust. 6 Regulaminu-konkursu w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020. oś priorytetowa I:
Przedsiębiorcza Polska Wschodnia Działanie 1.3: Ponadregionalne powiązania kooperacyjne Poddziałanie 1.3.1 Wdrażanie innowacji przez MSP w zw. z art. 41 ust. 1 i 2 u.o.z.r.p. poprzez niezastosowanie tych przepisów, podczas gdy informacja o terminie posiedzenia Panelu Ekspertów była przekazana skarżącemu na adres poczty elektronicznej (e-mail) określony w części III wniosku o dofinansowanie “Wnioskodawca - adres korespondencyjny" zgodnie z treścią Regulaminu stanowiącego źródło prawa i podstawę przeprowadzenia konkursu, mającego umocowanie w art. 41 ust. 1 i 2 u.o.z.r.p., który upoważnia do określenia formy komunikacji w zakresie ubiegania się o dofinansowanie. W konsekwencji do doręczenia w/w informacji nie należało stosować przepisów działu I rozdziału 8 k.p.a. o doręczeniach pism;
2) art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a u.o.z.r.p. w zw. z art. 391 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 46 § 3 k.p.a. w zw. z art. 46 § 4 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 50 u.o.z.r.p. poprzez zastosowanie przepisów o doręczeniach pism w stanie faktycznym sprawy oraz błędne uznanie, że skarżący wyraził zgodę na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu drogą elektroniczną (Dz. U. z 2016 r. poz. 1030);
3) art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a u.o.z.r.p. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 391 § 1 pkt 3 w zw. z art. 46 § 3 k.p.a. w zw. z art. 46 § 4 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 50 u.o.z.r.p. w zw. z. art. 3 pkt 2 i art. 20a ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne w zw. z § 10 ust. 4 Regulaminu poprzez błędne ustalenie, że w sprawie mamy do czynienia z doręczeniem pisma w formie dokumentu elektronicznego w sytuacji, gdy informacja o terminie posiedzenia Panelu Ekspertów przekazana była skarżącemu pocztą elektroniczną (e-mail), jednakże nie stanowiła pisma w formie dokumentu elektronicznego doręczanego w sposób określony w przepisach działu I rozdziału 8 kodeksu postępowania administracyjnego;
4) art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a u.o.z.r.p. w zw. z art. 46 § 3 k.p.a. w zw. z § 10 ust. 4 Regulaminu poprzez błędne uznanie, że dla uznania skuteczności doręczenia informacji o terminie posiedzenia Panelu Ekspertów przekazanej skarżącemu na adres poczty elektronicznej (e-mail), wymagane było potwierdzenie odbioru w sposób, o którym mowa w art. 20a ustawy z dnia 17 lutego 2005r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne i art. 46 § 4 pkt 3 k.p.a.
II. na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenie prawa materialnego 7 :
1) art. 3 pkt 2 w zw. z art. 20a ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne poprzez błędną wykładnię i wadliwe uznanie, że w definicji dokumentu elektronicznego mieści się informacja o terminie Panelu Ekspertów przekazana pocztą elektroniczną (e-mail), a w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy w/w e- mail nie jest dokumentem elektronicznym ponieważ nie ma uporządkowanej struktury wewnętrznej, o której mowa w rozporządzeniu określającym niezbędne elementy struktury dokumentów elektronicznych .
W oparciu o powyższe zarzuty organ wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez NSA (na podstawie art. 188 p.p.s.a.), ewentualnie o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie (na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.) oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania z przyczyn określonych w art. 183 § 2 powołanej ustawy, które w niniejszej sprawie nie występują. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Każdorazowo w każdej skardze kasacyjnej te podstawy kasacyjne (zarzuty) i wnioski skargi kasacyjnej konkretyzuje skarżący kasacyjnie.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).
Wszystkie zarzuty kasacyjne zawarte w złożonej skardze kasacyjnej nawiązują do podstawowego twierdzenia skarżącego kasacyjnie organu, że e-mail nie jest dokumentem elektronicznym. Tezę tą należy uznać za dyskusyjną, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przesądzenie tej kwestii nie ma jednak istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Nie mniej jednak warto w tym przedmiocie zauważyć, uwzględniając przy tym wykładnię systemową zewnętrzną, że zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (jednolity tekst: Dz. U. z 2014 r., poz. 1114 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie doręczania zawiadomienia o Panelu Ekspertów, dokumentem elektronicznym jest stanowiący odrębną całość znaczeniową zbiór danych uporządkowanych w określonej strukturze wewnętrznej i zapisany na informatycznym nośniku danych. Trudo nie zgodzić się zatem z tezą, że e-mail posiada wszystkie cechy, o których jest mowa w przywołanym przepisie. Stanowi on bowiem zbiór danych uporządkowanych w określonej strukturze wewnętrznej, posiadający odrębną całość znaczeniową i jest zapisany na informatycznym nośniku danych. W myśl art. 3 pkt 1 omawianej ustawy informatycznym nośnikiem danych jest materiał lub urządzenie służące do zapisywania, przechowywania i odczytywania danych w postaci cyfrowej. Zauważyć wypada w kontekście spornego zagadnienia, że w treści powołanej definicji dokumentu elektronicznego nie ma mowy o podpisie elektronicznym.
Przechodząc do istoty rozstrzygnięcia wskazać przede wszystkim należy na art. 50 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (jednolity tekst: Dz. U. z 2016 r., poz. 217), w brzmieniu obowiązującym w dacie doręczania zawiadomienia o Panelu Ekspertów, z którego wynika, że do postępowania w zakresie ubiegania się o dofinansowanie oraz udzielania dofinansowania na podstawie ustawy nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących wyłączenia pracowników organu, doręczeń i sposobu obliczania terminów.
Skonstatować wobec powyższego jednoznacznie należy, że do postępowania w zakresie ubiegania się o dofinansowanie oraz udzielania dofinansowania, co do zasady, reguły postępowania określone w Kodeksie postępowania administracyjnego nie znajdują zastosowania. Wyjątek w tym zakresie stanowią regulacje dotyczące wyłączenia pracownika, doręczeń oraz obliczania terminów. Doręczenia w postępowaniu dotyczącym przyznania dofinansowania unijnego muszą się zatem odbywać na podstawie przepisów k.p.a. i nie ma w tym zakresie żadnych wyłączeń, bowiem ustawodawca ich nie przewidział. Uwzględniając nawet priorytety tego typu postępowania, a mianowicie: szybkość, sprawność, jak i jego efektywność, nie można w ramach regulacji konkursowych modyfikować, ani też uchylać treści przepisów powszechnie obowiązujących. Skoro prawodawca postanowił o stosowaniu w tym postępowaniu przepisów k.p.a. w zakresie doręczeń, to ich pominięcie implikuje naruszenie prawa.
W konsekwencji powyższego, jeśli organ zdecydował się w ramach regulacji konkursowych na komunikację elektroniczną z uczestnikami konkursu, to winien w postępowaniu dotyczącym dofinansowania korespondencję doręczać zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Regulacje powszechnie obowiązujące nie przewidywały bowiem możliwości doręczania korespondencji w tego typu postępowaniach w formie elektronicznej przy częściowym tylko wykorzystaniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że doręczenie dokonywane w formie elektronicznej zastępuje doręczenie "tradycyjne", stąd niedopuszczalne jest doręczenie dokumentu równocześnie w postaci papierowej, jak i elektronicznej (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 1197/14, LEX nr 1467669; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Go 43/13, LEX nr 1292143).
Nie mniej jednak dodać do tego należy, że w myśl art. 391 § 1d k.p.a., w brzmieniu obowiązującym w dacie doręczania zawiadomienia o Panelu Ekspertów, jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania zrezygnuje z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, organ administracji publicznej doręcza pismo w sposób określony dla pisma w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego. Powołany przepis przewiduje zatem możliwość rezygnacji przez stronę z doręczeń drogą elektroniczną złożoną następczo w toku prowadzonego postępowania. Potwierdza także brak możliwości mieszanego (elektronicznego i tradycyjnego) doręczania korespondencji stronie postępowania.
Stwierdzić zatem dalej należy, w konsekwencji stosowania w zakresie doręczeń przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, że zgodnie z art. 391 § 1 k.p.a. doręczenie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania spełni jeden z trzech warunków przewidzianych w pkt od 1 do 3 tego unormowania. Punkt 3 art. 391 § 1 k.p.a. stanowi o wyrażeniu zgody strony na doręczanie pism w postępowaniu za pomocą tych środków i wskazaniu organowi administracji publicznej adresu elektronicznego.
Skutkiem wyboru doręczania korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest stosowanie do tych doręczeń przepisów art. 46 § 3 do § 10 k.p.a. W myśl § 3 w przypadku doręczenia pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej doręczenie jest skuteczne, jeżeli adresat potwierdzi odbiór pisma w sposób, o którym mowa w § 4 pkt 3. Z tej ostatniej regulacji wynika natomiast, że w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego organ administracji publicznej przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w sposób wskazany w art. 20a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Z ust. 1 powołanego przepisu tej ostatniej ustawy wynika z kolei, że identyfikacja użytkownika systemów teleinformatycznych udostępnianych przez podmioty określone w art. 2 następuje przez zastosowanie kwalifikowanego certyfikatu przy zachowaniu zasad przewidzianych w ustawie z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym lub przez zastosowanie profilu zaufanego ePUAP.
Wobec powyższego stwierdzić trzeba, że skuteczne doręczenie pisma przy pomocy środków komunikacji elektronicznej wymaga stosownego przez organ pouczenia strony dotyczącego sposobu odbioru pisma oraz potwierdzenia przez stronę doręczenia tego pisma poprzez podpisanie urzędowego poświadczenia odbioru w sposób wskazany w art. 20a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, tj. zastosowanie kwalifikowanego certyfikatu przy zachowaniu zasad przewidzianych w ustawie o podpisie elektronicznym lub przez zastoswoanie profilu zaufanego ePUAP.
Z akt sprawy wynika, że taki tryb działania w postaci stosownego pouczenia, jak i potwierdzenia odbioru zawiadomienia o Panelu Ekspertów nie został w sprawie zastosowany.
Zauważyć ponadto należy, że zgodnie z § 5 art. 46 k.p.a. w przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego w sposób, o którym mowa w § 4 pkt 3, organ administracji publicznej po upływie 7 dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma.
Ze stanu faktycznego sprawy wynika także, że stronie nie przesłano zgodnie z obowiązującymi przepisami powtórnego zawiadomienia o możliwości odebrania zawiadomienia o Panelu Ekspertów.
W sprawie trudno jest mówić o jakimkolwiek doręczeniu stronie zawiadomienia o wyznaczanym w dniu 7 października 2016 r. Panelu Ekspertów. Treść bowiem komunikatu dotyczącego wysłania spornego zawiadomienia e-mail z dnia 28 września 2016 r. "Dostarczenie do podanych adresatów lub grup zostało zakończone, ale serwer docelowy nie wysłał żadnego powiadomienia o dostarczeniu", nie może, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, świadczyć o dokonaniu takiego doręczenia.
Organ nie dysponował zarówno potwierdzeniem odbioru zgodnym z wymogami art. 20a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, jak też nie dysponował w ogóle jakimkolwiek potwierzdeniem odbioru przedmiotowej wiadomości, mimo że w treści maila organ wyraźnie zasygnalizował stronie konieczność potwierdzenia jego odbioru. Już sam brak potwierdzenia odbioru wiadomości (abstrahując od jego formy i rodzaju zastosowanego podpisu) powinien wzbudzić po stronie organu poważne wątpliwości co do skuteczności doręczenia maila. Tym bardziej, że organ w treści maila zwrócił się z prośbą o “przesłanie zwrotnej odpowiedzi potwierdzającej możliwość uczestniczenia przez wnioskodawcę w posiedzeniu Panelu Ekspertów w wyznaczonym terminie oraz, w przypadku potwierdzenia uczestnictwa, informacji kto będzie uczestniczył w prezentacji poprzez podanie imienia, nazwiska, stanowiska osoby oraz wskazanie, czy osoba ta jest pracownikiem wnioskodawcy czy nie". Wobec takiej treści wiadomości i w sytuacji braku potwierdzenia przez serwer skarżącego doręczenia wiadomości i braku odpowiedzi z jego strony tym bardziej nieuzasadnione wydaje się uznanie maila za doręczony. Treść wygenerowanego przez system komunikatu nie mogła stanowić dla organu potwierdzenia doręczenia wiadomości, a wręcz przeciwnie, winna ona co najmniej wzbudzić w organie poważne wątpliwości co do faktu doręczenia korespondencji.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że w wypadku gdy istnieją wątpliwości co do faktycznej daty doręczenia pisma stronie należy przeprowadzić wszelkie dowody umożliwiające ustalenie tej daty w sposób pewny (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 600/10, LEX nr 1083311 oraz wyrok NSA z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt I FSK 764/13, LEX nr 1480717).
Tym samym zasadnie, w okolicznościach faktycznych tej sprawy, Sąd I instancji uznał, że ocena projektu została przeprowadzona z naruszeniem prawa.
Za nieusprawiedliwione, w kontekście przedstawionej argumentacji, należało zatem uznać wszystkie zarzuty kasacyjne, które zmierzały do wykazania skuteczności doręczenia zawiadomienia o Panelu Ekspertów.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło