I SA/Łd 353/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia NSA Anna Świderska Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy oprocentowania nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 rok oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., postanowieniem z [...]r. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy G. z [...] r., w sprawie zaliczenia A S.A. w W. nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 rok, na poczet zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za: maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2015 r., a także zwrotu pozostałej kwoty nadpłaty na rachunek bankowy spółki oraz odmowy oprocentowania od całej kwoty nadpłaty. W uzasadnieniu Kolegium przypomniało, że w przedmiotowej sprawie, w wyniku wznowienia postępowania, organ podatkowy decyzją z [...] r. określił A S.A. (poprzednio: B S.A.) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 rok. Decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] r., a wznowione postępowanie umorzone, z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego za 2009 rok (za 2009 r. pozostało zatem zobowiązanie w podatku od nieruchomości określone decyzją organu pierwszej instancji z [...] r. w kwocie 9 260 zł). W dniu 19 grudnia 2014 r. na konto Urzędu Gminy w G. wpłynęła kwota 188 559 zł (115 686 zł + 72 873 zł) tytułem zobowiązania wynikającego z decyzji z [...] r. W dniu [...] r., a więc przed upływem 30 dni od dnia wydania przez Kolegium decyzji z [...] r., organ zwrócił spółce nadpłatę w kwocie 183 802 zł. Pozostała zaś kwota w wysokości 4 757 zł została pierwotnie zadysponowana pierwotnie z 5 maja 2015 r. na poczet bieżących zobowiązań podatkowych za miesiące maj - grudzień 2015 r., a ostatecznie zaskarżonym postanowieniem z [...] r. na same zaległości w podatku od nieruchomości za miesiące maj - grudzień 2015 r., bez naliczania odsetek od tychże zaległości, bowiem spółka nie dokonywała wpłat rat podatku za miesiące maj-grudzień 2015 r., wynikających z deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości na 2015 r. Organ pierwszej instancji dysponował zatem w tym czasie nadpłatą w wysokości 4 757 zł, pokrywającą w całości należności podatkowe za 2015 r.). Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, iż spółce nie należą się odsetki od nadpłaty (od dnia pobrania do dnia zwrotu i zarachowania), bowiem organ nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji. Organ odwoławczy zaznaczył, że nadpłata została zwrócona w przepisanym do tego terminie, a sporna jest jedynie kwestia czy spółce przysługiwało oprocentowanie. Zdaniem Kolegium oprocentowanie spółce nie przysługiwało, albowiem uchylenie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego nie nastąpiło z przyczyn leżących po stronie organu podatkowego pierwszej instancji. Do uchylenia decyzji określającej wysokości zobowiązania podatkowego doszło bowiem nie na skutek stwierdzenia wadliwości decyzji organu pierwszej instancji, lecz w wyniku wystąpienia przedawnienia zobowiązania podatkowego, co jest okolicznością o charakterze obiektywnym. Nie można zatem uznać, że organ podatkowy przyczynił się do uchylenia decyzji, jeżeli wydanie orzeczenia kasatoryjnego i umorzenie postępowania podatkowego nastąpiło z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Wydanie decyzji uchylającej nie jest w takiej sytuacji związane z wadliwością decyzji organu pierwszej instancji. Samego faktu upływu terminu przedawnienia, czy też okresu trwania postępowania podatkowego nie należy wiązać z przesłanką przyczynienia się organu do uchylenia lub zmiany decyzji. Dodano, że przepis art. 78 § 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) nakazuje naliczanie odsetek od dnia powstania nadpłaty, jeżeli ta wiązała się z wadami decyzji podatkowej, innymi słowy była następstwem wykonania wadliwej decyzji podatkowej. Chodzi więc o błędne nałożenie - w drodze decyzji - na podatnika zobowiązań (następnie przez niego spłaconych), nie wynikających z prawa podatkowego, co w niniejszej sprawie, w ocenie Kolegium nie miało miejsca. W skardze spółka zarzuciła naruszenie art. 233 § 1 pkt 1, w związku z art. 239 o.p., przez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy nie uwzględnia ono oprocentowania od powstałej nadpłaty w kwocie 188 559 zł, liczonego od dnia wpłaty owej kwoty do dnia zaliczenia nadpłaty na poczet bieżących zobowiązań w podatku od nieruchomości za 2015 rok oraz zwrotu nadpłaty, co w konsekwencji miało wpływ na naruszenie art. 77 § 1 pkt 1 lit.b oraz art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 i 2 o.p. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Na podstawie art. 77 § 1 punkt 1 litera b o.p. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r. nadpłata podlegała zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Z kolei zgodnie z art. 78 § 3 punkt 2 o.p. również w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r. oprocentowanie nie przysługiwało jeżeli organ nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji i zwrócił nadpłatę w terminie, o którym mowa w art. 77 § 1 punkt 1 litera b o.p. Okoliczność zwrócenia nadpłaty przed upływem 30 dniowego terminu z art. 77 § 1 punkt 1 litera b nie jest kwestionowana. Do rozważenia pozostaje zatem czy organ "nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji". Przyczyną uchylenia decyzji wymiarowej stało się w rozpoznawanej sprawie przedawnienie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2009. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przedawnienie zobowiązania podatkowego jest przesłanką obiektywną, uwzględnianą z mocy prawa, niezależnie od woli stron postępowania. Wobec tego za niezasadną uznać należy tezę, że organ podatkowy w ogóle mógł przyczynić się do powstania przesłanki obiektywnej, powstającej z mocy ustawy. Pogląd ten najpełniej został wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 2 sierpnia 2016 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 479/16. W wyroku tym wskazano między innymi, że przedawnienie zobowiązania podatkowego, będące podstawą uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej przez organ odwoławczy jest przesłanką obiektywną, która musi być uwzględniona przez organ podatkowy z mocy prawa (...). Tak więc uwzględnienie upływu terminu przedawnienia, jako podstawy uchylenia decyzji organu pierwszej instancji jest przesłanką obiektywną i nie może być uznane za "przyczynienie" się tego organu do powstania przesłanki uchylenia decyzji. (por. także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 24 września 2015 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 353/15, w którym sąd stwierdził, że nie można uznać, że wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji określającej podatek na dwa miesiące przed upływem terminu przedawnienia, uchylonej następnie przez organ odwoławczy z uwagi na treść uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowi przyczynienie się przez organ podatkowy do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji). Tak też najnowsze orzecznictwo sądowe. (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Rzeszowie z 14 stycznia 2016 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 1091/15; w Lublinie z 11 marca 2016 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 969/15; w Rzeszowie z 8 marca 2016 r., w sprawie o sygn. akt SA/Rz 80/16; w Lublinie z 8 kwietnia 2016r., w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 1265/15; w Rzeszowie z dnia 16 czerwca 2016 r., w sprawie o sygn. akt SA/Rz 353/16). Zdaniem sądu organ podatkowy pierwszej instancji nie miał żadnego wpływu na moment, w którym nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego. O tym, kiedy dochodzi do przedawnienia zobowiązania podatkowego rozstrzyga bowiem przede wszystkim sam upływ czasu w kontekście uregulowania zawartego w art. 70 § 1 o.p. Ponadto, jak długo nie upłynie termin przedawnienia zobowiązania podatkowego, tak długo organ podatkowy jest nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany (art. 120 o.p) do wszczynania i prowadzenia postępowań podatkowych w celu określania prawidłowej, jego zdaniem, wysokości zobowiązań podatkowych. Zatem upływ czasu, w wyniku którego dochodzi do przedawnienia zobowiązania podatkowego jest okolicznością o charakterze obiektywnym. Nie można uznać, że organ podatkowy przyczynił się do uchylenia decyzji, jeżeli wydanie orzeczenia kasatoryjnego i umorzenie postępowania podatkowego nastąpiło z powodu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Wydanie decyzji uchylającej nie jest w takiej sytuacji związane z wadliwością decyzji organu pierwszej instancji. Jednocześnie w cytowanym wyroku WSA zauważył, że przesłanki określone w art. 78 § 3 punkt 1 i punkt 2 o.p., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015r. nie mają także żadnego związku z przewlekłością postępowania podatkowego - nie można powoływać się na tę okoliczność w zakresie sporu dotyczącego wysokości oprocentowania nadpłaty. (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 425/08 i sygn. akt II FSK 614/08). Zatem istota wskazanych przesłanek wiąże oprocentowanie nadpłaty z uchyleniem (zmianą) decyzji wadliwej, a więc innymi słowy z wadą tkwiącą w samej tej decyzji, z której wynikała nadpłata, a nie z czasem trwania postępowania w tym przedmiocie. Tym samym, przez przyczynienie się, o którym mowa w przywołanych przepisach należy rozumieć taką sytuację, w której działanie lub zaniechanie organu podatkowego pozostawało w bezpośrednim związku z wadą decyzji, którą może być naruszenie przepisów prawa materialnego lub procesowego, co z kolei oznacza, że nie w każdym przypadku uchylenia lub zmiany decyzji owo przyczynienie się - jako przesłanka oprocentowania nadpłaty - występuje. (por. R. Dowgier, Przyczynienie się organu podatkowego do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji jako warunek oprocentowania nadpłaty, Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych, 2015, nr 4, s. 15 i n.). W kontekście treści powołanych wyżej orzeczeń sądów administracyjnych przywołany w skardze wyrok WSA w Gliwicach z 5 października 2016 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 720/16 uznać należy za odosobniony. WSA w Łodzi w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę w całości podziela przedstawiony wyżej pogląd prawny stwierdzając, że uchylenia decyzji wymiarowej w podatku od nieruchomości za rok 2009 nie można uznać za przyczynienie się organu do powstania przesłanki uchylenia tej decyzji. Ustosunkowując się do treści skargi podnieść należy, że w świetle powyższych wywodów zarzuty naruszenia art. 77 § 1 punkt 1 litera b i art. 78 § 1 i 3 punkt 1 i 2 o.p. okazały się niezasadne. W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 233 § 1 punkt 1 o.p. uznać należało za bezprzedmiotowy. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Skarga podlega zatem oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) P.C.