I OZ 1611/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. A., K. G., A. I., P. J., P. K., E. O., M. O., M. O., A. P., A. P., M. P., T. P. i M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 725/17 odrzucające skargę w sprawie ze skargi M. A., K. G., A. I., P. J., P. K., E. O., M. O., M. O., A. P., A. P., M. P., T.P. i M. S. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] stycznia 2017 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie w części dotyczącej K.G.; 2. w pozostałym zakresie oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 czerwca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 725/17 (dalej postanowienie z 12 czerwca 2017 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi M. A., K. G., A. I., P. J., P. K., E. O., M. O., M. O., A. P., A. P., M. P., T. P. i M. S. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] stycznia 2017 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia 1. odrzucił skargę; 2. zwrócił skarżącym ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpis sądowy w kwocie 200 zł. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący M. A., K. G., A. I., P. J., P. K., E. O., M. O., M. O., A. P., A. P., M. P., T. P. i M. S., reprezentowani przez adwokata K. A. W. (dalej pełnomocnik), wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] stycznia 2017 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia. Do skargi dołączono dowód uiszczenia wpisu od skargi z 24 lutego 2017 r. w kwocie 200 zł (k. 18 akt VII 725/17). W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII z 3 kwietnia 2017 r. VII SA/Wa 725/17 wezwano skarżących, reprezentowanych przez pełnomocnika, do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na ww. decyzję w kwocie 2.400 zł, tj. 12 x 200 zł; do usunięcia braków formalnych skargi przez: nadesłanie odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego; złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżących przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia i wezwania doręczono pełnomocnikowi skarżących dnia 6 kwietnia 2017 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Termin do dokonania powyższej czynności upłynął w dniu 13 kwietnia 2017 r. W zakreślonym przez Sąd terminie nadesłano wymagany odpis skargi. Pismem z 13 kwietnia 2017 r. pełnomocnik skarżących wskazał, że skarżący byli reprezentowani przez tego samego pełnomocnika w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2788/14 i "pełnomocnictwo" [winno być "pełnomocnictwa"; k. 21-21v akt VII SA/Wa 725/17] znajduj[ą] się w aktach tej sprawy. Po sprawdzeniu w dokumentach księgowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczących opłat sądowych ustalono, że wpisy sądowe w niniejszej sprawie do 6 czerwca 2017 r. nie zostały uiszczone. Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi (art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej ppsa). Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie (art. 37 § 1 ppsa). Obok warunków określonych w art. 57 ppsa skarga powinna spełniać wymagania pisma procesowego, wymienione w art. 46 ppsa. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 ppsa w brzmieniu obowiązującym po dniu 15 sierpnia 2015 r.). Jeżeli skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jej uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia (art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 ppsa). Stosownie do art. 220 § 1 ppsa, sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Z art. 220 § 3 ppsa wynika, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis podlegają odrzuceniu przez sąd. W niniejszej sprawie skarżący zostali prawidłowo wezwani do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na ww. decyzję w kwocie po 200 zł (łącznie w wysokości 2400 zł - przy uwzględnieniu uiszczonego w dniu 24 lutego 2017 r. wpisu od skargi w kwocie 200 zł); do usunięcia braków formalnych skargi przez nadesłanie odpisu skargi i złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżących przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. W przedmiotowej sprawie od każdego ze skarżących należny jest wpis sądowy w kwocie po 200 zł. Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi skarżących dnia 6 kwietnia 2017 r., a zatem termin do dokonania powyższej czynności upłynął w dniu 13 kwietnia 2017 r. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie uiścili jednak wymaganych wpisów sądowych od skargi w kwocie po 200 zł i nie nadesłali wymaganego pełnomocnictwa procesowego. Złożenie pełnomocnictwa do akt innej sprawy nie czyni zadość wymogowi uzupełnienia braku formalnego skargi w rozpatrywanej sprawie (k. 1, 2-5, 6, 12-16, 19, 21-21v, 31, 33-36 akt VII 725/17). Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli M. A., K. G., A. I., P. J., P. K., E. O., M. O., M. O., A. P., A. P., M. P., T. P. i M. S. zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm., dalej rozporządzenie z 2003 r.) w zw. z art. 214 § 2 ppsa przez ich niewłaściwe zastosowanie oraz na tej podstawie wyliczenie nieprawidłowej wysokości wpisu sądowego od skargi; 2. art. 220 § 1 i 3 ppsa przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że strona skarżąca nie wniosła wpisu odpowiedniej wysokości; 3. art. 58 § 1 pkt 3 ppsa przez odrzucenie skargi wobec nieusunięcia jej braków w terminie mimo, że w rzeczywistości skarga nie miała braków formalnych, wpis został wniesiony prawidłowo, a pełnomocnictwa upoważniające do reprezentowania skarżących przed sadami administracyjnymi w postępowaniu sądowoadministracyjnym były złożone; 4. art. 37 § 1 ppsa przez przyjęcie, że przekazanie sądowi przez organ administracji publicznej pełnomocnictwa wraz z aktami sprawy nie wyczerpuje dyspozycji przepisu; 5. art. 46 § 3 ppsa przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że strona skarżąca nie złożyła pełnomocnictw, w sytuacji gdy takie pełnomocnictwa były złożone do akt; ewentualnie: 1. w razie uznania, że wszyscy skarżący winni uiścić samodzielnie wpis od skargi, naruszenie art. 220 § 1 i 3 ppsa przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na odrzuceniu skargi wobec wszystkich skarżących, w sytuacji gdy w imieniu jednego ze skarżących skarga była prawidłowo opłacona. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że skarżący byli reprezentowani przez tego samego pełnomocnika w sprawie VII SA/Wa 2788/14 (w których to aktach są pełnomocnictwa) i w postępowaniu przed Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego, w którego aktach są pełnomocnictwa upoważniające do reprezentowania skarżących przed sądami administracyjnymi (do na co wskazano w piśmie z 13 kwietnia 2017 r.) i "sankcja odrzucenia skargi w sytuacji niewykonania zarządzenia wzywającego do przedłożenia pełnomocnictwa, a ograniczenia się do wskazania, że pełnomocnictwo to było składane, jest zbyt sformalizowana i dolegliwa dla strony. Wskazanie faktu złożenia pełnomocnictwa we wcześniejszym postępowaniu czyni zadość celowi instytucji pełnomocnictwa, która ma na celu wykazanie, że strona umocowała konkretny podmiot do działania w jej imieniu". Skarżący podnieśli, że wpis od skargi nie został uzupełniony, ponieważ skarga ma na celu ochronę praw wspólnych dla wszystkich skarżących i zgodnie z treścią art. 214 § 2 zd. 1 ppsa podlega jednej opłacie (k. 45-48 sygn. akt VII 725/17). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzut naruszenia art. 214 § 2 ppsa i § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.), okazał się niezasadny. Stosownie do art. 214 § 1 ppsa jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie. W orzecznictwie przyjmuje się, że zasada wynikająca z art. 214 § 2 ppsa, że wnoszone przez kilka osób pismo podlega jednej opłacie, ma zastosowanie wyłącznie w przypadku współuczestnictwa materialnego, tj. wówczas, gdy dla kilku osób uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, np. w przypadku wspólnych uprawnień i obowiązków współwłaścicieli nieruchomości, którzy z tego tytułu, a więc z praw do jednej nieruchomości, wywodzą swe uprawnienia do posiadania statusu strony postępowania. Opłata ta obciąża wówczas te osoby solidarnie, co oznacza, że jej uiszczenie przez jedną z tych osób zwalnia pozostałe od obowiązku uiszczenia opłaty (postanowienie NSA z 26.5.2009 r. II OSK 767/09). Wynikająca z art. 214 § 2 ppsa zasada, że wnoszone przez kilka osób pismo podlega jednej opłacie ma zastosowanie wyłącznie w przypadku współuczestnictwa materialnego, to jest wówczas, gdy dla kilku osób uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne. Natomiast w przypadku współuczestnictwa formalnego każda z osób wnoszących pismo uiszcza opłatę oddzielnie, stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku (T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis 2005, s. 601, uw. 2; M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski w: R. Hauser, M. Wierzbowski; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. C.H. Beck 2017 r. s. 879, nb 6 i aprobowane przez Komentatorów orzecznictwo). W rozpoznawanej sprawie każdy ze skarżących we własnym imieniu i na własną rzecz realizuje uprawnienia przyznane mu odrębnie przez rozporządzenie. Nie zmienia tego fakt, że skargi wniesione zostały jednym pismem. Każdy ze skarżących reprezentuje w sprawie swój własny interes prawny, czego nie zmienia to, że cel, który chcą osiągnąć zaskarżając decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, jest dla nich wspólny. W myśl wskazanych wyżej przepisów, prawidłowo Przewodniczący Wydziału VII wezwał skarżących do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie po 200 zł przez każdego ze skarżących – łącznie 2400 zł od tejże skargi (k. 12 akt VII 725/17). Zarzut naruszenia art. 220 § 1 i 3 ppsa okazał się częściowo zasadny. Zgodnie z metodyką pracy sędziego, wezwanie z 3 kwietnia 2017 r. winno zawierać wezwanie do wskazania, w imieniu którego ze skarżących wpis w kwocie 200 zł, został uiszczony 24 lutego 2017 r. ze wskazaniem, że w przypadku nie wskazania w terminie 7 dni, uiszczony wpis zostanie zaliczony jako wniesiony przez pierwszego z wymienionych w skardze skarżących (odpowiednio – odpis zarządzenia z 24 marca 2017 r. VII SA/Wa 659/17; k. 6, 49 akt VII SA/Wa 725/17). Zażalenie jest uzasadnione w części dotyczącej odrzucenia skargi jednego ze skarżących. Należy zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w zażaleniu, że w niniejszej sprawie odrzucenie skargi w stosunku do jednego ze skarżących przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nastąpiło przedwcześnie. Stosownie do art. 199 ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 ppsa). Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Art. 230 § 1 ppsa ustanawia ogólną zasadę, że skarga podlega opłacie. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 ppsa). W niniejszej sprawie do skargi z 24 lutego 2017 r. dołączono dowód jej opłacenia w kwocie 200 zł. W zażaleniu wskazano, że uiszczony wpis, w przypadku uznania, że każdy ze skarżących winien opłacić wpis samodzielnie, został wniesiony w imieniu M. A. (k. 6, 48 akt VII SA/Wa 725/17). Wskazanie tej skarżącej okazało nieskuteczne, z uwagi na fakt, że nieprawomocnym postanowieniem z dnia 6 września 2017 r. VII SA/Wa 725/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie M. A., P. K. i A. P. (k. 79-82 akt VII 725/17). Z uwagi na fakt, że Sąd I instancji nie wezwał pełnomocnika skarżących do wskazania w czyim imieniu został dokonany wpis, wskazanie zawarte w zażaleniu nie może zostać uznane za skuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że został on dokonany na rzecz kolejnej osoby wymienionej w zażaleniu, tj. K. G. (k. 2 poz. 2 listy skarżących). Częściowo zasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 37 § 1, art. 46 § 3 i art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. W doktrynie jednoznacznie przyjmuje się, że pełnomocnictwo procesowe do reprezentowania mandanta, złożone do akt w jednej ze spraw rozpoznawanych przed danym sądem, jest skuteczne do prowadzenia także innych spraw tego mandanta przed tym sądem (J. Sobkowski, Pełnomocnictwo procesowe, jego istota, powstanie i wygaśnięcie, Wyd. Nauk. UAM 1967 s. 104). Mimo niejednolitości orzecznictwa, pogląd ten jest aprobowany zarówno przez część orzecznictwa, jak i doktryny (postanowienie NSA z 25.4.2006 r., I OSK 450/06, akceptowane przez J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 149-150, uw. 9; postanowienie NSA z 24.8.2010 r. I GSK 607/10, cbosa). W realiach postępowania sądowoadministracyjnego, pełnomocnictwo złożone na etapie postępowania administracyjnego, jeśli obejmuje postępowanie sądowoadministracyjne w danej sprawie, spełnia powyższe wymogi, nie stanowiąc przeszkody dla nadania biegu sprawie sądowoadministracyjnej. W myśl art. 106 § 3 i 5 ppsa sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wskazany przepis stwarza możliwość dopuszczenia z urzędu dowodu z dokumentu (odpisu dokumentu), warunkując jednak skorzystanie przez sąd z tego uprawnienia od niezbędności wyjaśnienia istotnych wątpliwości występujących w sprawie, przy jednoczesnym nieprzedłużaniu nadmiernie postępowania sądowego. Uprawnienie to niewątpliwie nawiązuje do zasady szybkości postępowania sądowego w powiązaniu z zasadą ekonomii procesowej, obejmującej nie tylko postępowanie sądowoadministracyjne ale i postępowanie administracyjne (postanowienie NSA z 8.11.2016 r. I OZ 1161/16, cbosa). W realiach niniejszej sprawy zasada szybkości postępowania i ekonomii procesowej wymagały wyjaśnienia kwestii istnienia dokumentów pełnomocnictwa, na które powołał się pełnomocnik w swym piśmie z 13 kwietnia 2017 r. (k. 21-21v akt VII 725/17; k. 19, 22, 23, 26, 27, 30, 31, 34, 36, 71, 73, 74 akt administracyjnych do sprawy VII 725/17; k. 30-41 akt VII 2788/17). Błędnie Sąd I instancji przyjął, że niedołączenie do skargi pełnomocnictw stanowiło brak formalny uniemożliwiający nadanie sprawie biegu. Zgodnie z zasadami metodyki sędziowskiej, Sąd I instancji dysponując odpisami pełnomocnictw znajdujących się w aktach administracyjnych, a także w aktach innej sprawy w tym samym Wydziale Sądu, wskazanych przez pełnomocnika, winien wskazać dlaczego uważa je za niewystarczające w sprawie, tak by pełnomocnik wiedział, że Sąd zapoznał się z tymi dokumentami, jednak mimo to uważa je za niewystarczające oraz z jakich powodów. Takie działanie należycie chroni prawo stron do sądu (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483; sprost. z 2001 r., nr 28, poz. 319; zm. z 2006 r., nr 200, poz. 1471, z 2009 r., nr 114, poz. 946). Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie wskazane pełnomocnictwa są wystarczające do reprezentowania wskazanych w nich osób, z wyłączeniem skarżącego M. O., który nie umocował adw. K. A. W. do reprezentowania swoich interesów w sprawie o sygn. akt VII 725/17, aż do uzupełnienia braku zażalenia (k. 66, 71 akt VII 725/17). W sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2788/14 pełnomocnik reprezentował wówczas małoletniego M. O. na podstawie pełnomocnictwa udzielone przez przedstawiciela ustawowego M. O., lecz z chwilą uzyskania pełnoletniości przez M. O. ([...] kwietnia 2015 r.), pełnomocnictwo z 30 listopada 2011 r. do reprezentowania M. O. wygasło (k. 36 akt VII SA/Wa 2788/14). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej K. G. Oddalenie zażalenia w pozostałym zakresie nastąpiło na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, bowiem skarga pozostałych skarżących nie została należycie opłacona.