I FZ 49/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Marek Kołaczek, , , po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. Sp. z o.o. w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 1267/16 odrzucające skargę A. Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 7 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 8 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 1267/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę "A." sp. z o.o. w C. (dalej: "Spółka" lub "strona skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 7 lipca 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że zarządzeniem z 19 września 2016 r. Sąd wezwał stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100.000 zł. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z 27 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Pismem z 28 kwietnia 2017 r. skarżąca spółka została ponownie wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Powyższe wezwanie zostało przesłane do skarżącego 9 maja 2017 r. na adres pełnomocnika wskazany w skardze i odebrane 15 maja 2017 r. przez upoważnionego pracownika, co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru. Termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w tej sprawie upłynął 22 maja 2017 r. Pismem z 22 maja 2017 r. strona skarżąca wniosła ponownie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z 13 czerwca 2017 r. referendarz sądowy odmówił "A." Sp. z o.o. w C. przyznania prawa pomocy. W zakreślonym terminie skarżąca Spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Postanowieniem z 24 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 13 czerwca 2017 r. Sąd I instancji stanął na stanowisku, że z uwagi na utrzymanie w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 24 lipca 2017 r. postanowienia referendarza sądowego z 13 czerwca 2017 r. termin do uiszczenia wpisu w przedmiotowej sprawie upłynął w dniu 22 maja 2017 r. (poniedziałek). Z uwagi na to, że strona w ogóle nie uiściła wymaganego wpisu skarga podlegała odrzuceniu w oparciu o art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; dalej "p.p.s.a."). W złożonym zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca Spółka wniosła o uchylenie postanowienia w całości, zarzucając naruszenie art. 220 § 3 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu od skargi, w sytuacji gdy Skarżąca nie wyczerpała drogi do uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Autor zażalenia podnosił, że Sąd przed odrzuceniem skargi winien w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podnieść należy, prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie SN z dnia 9 grudnia 2002 roku w sprawie o sygnaturze akt III RN 144/02 oraz postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2014 r., II OZ 667/14). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (por. postanowienie NSA z 10 maja 2010 r., II FZ 115/10, postanowienie NSA z 8 stycznia 2014 r., II GZ 761/13, postanowienie NSA z 11 kwietnia 2013 r., I OSK 536/13). Ponadto, ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji gdy sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że strona skarżąca nie spełnia przesłanek zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez Sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez Sąd terminie. Dopiero bowiem wydanie przez Sąd prawomocnego postanowienia odmiennej treści w przedmiocie udzielania stronie prawa pomocy, skutkuje utratą mocy pierwszego postanowienia (porównaj postanowienie SN z dnia 24 kwietnia 1999 roku I CKN 146/98, OSNC 1999 Nr 11, poz. 196). Odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum. Należy także mieć na uwadze zasadę wyrażoną w art. 220 § 1 p.p.s.a., stosownie do której Sąd nie podejmuje żadnej czynności w stosunku do pisma, od którego strona nie uiściła należnej opłaty. Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. konsekwencją nieuiszczenia należnego wpisu od skargi jest odrzucenie tego środka zaskarżenia. Zatem prawomocne postanowienie Sądu o odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów oraz ponowne wezwanie do uiszczenia należnej opłaty, nie zwalnia strony od skutków niezastosowania się do tego wezwania, pomimo wystąpienia z kolejnym wnioskiem w tym przedmiocie. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę z uwagi na niewykonanie zarządzenia z 19 września 2016 r., tj. nieuiszczenie w wyznaczonym terminie wpisu od złożonej skargi. Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.