II OZ 1577/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 414/17 odmawiające sporządzenia uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 414/17 w sprawie ze skargi H. M. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia[...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 414/17, wydanym w trybie uproszczonym, oddalił skargę H. M. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Odpis powyższego wyroku, na podstawie art. 139 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.), został z urzędu doręczony stronom postępowania, w tym skarżącemu w dniu 26 czerwca 2017 r. W dniu 19 czerwca 2017 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 13 czerwca 2017 r. Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 141 § 2 i 3 p.p.s.a. odmówił skarżącemu sporządzenia uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji stwierdził, że w dniu zgłaszania przedmiotowego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, termin określony w art. 141 § 2 p.p.s.a. nie rozpoczął biegu, bowiem przedmiotowy wniosek zgłoszony został przed doręczeniem sentencji wyroku, a więc z naruszeniem tego przepisu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący zarzucając mu naruszenia art. 141 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie wyrok oddalający skargę wydany został na posiedzeniu niejawnym (w trybie uproszczonym) w dniu 13 czerwca 2017 r., a doręczony skarżącemu w dniu 26 czerwca 2017 r. Wbrew ocenie Sądu I instancji złożenie przez skarżącego wniosku o uzasadnienie wyroku w dniu 19 czerwca 2017 r. nie stanowiło przesłanki do podjęcia postanowienia przewidzianego w art. 141 § 3 p.p.s.a. Wprawdzie przedmiotowy wniosek złożono przed doręczeniem stronie skarżącej sentencji wyroku, lecz co istotne nastąpiło to po jego wydaniu. Zaznaczyć należy, że przepis art. 85 p.p.s.a. stanowi o bezskuteczności czynności podjętej w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu. Z wyraźnego brzmienia tego przepisu wynika, że nie znajduje on zastosowania do czynności procesowych podjętych z wyprzedzaniem terminu. Czynność podjęta wcześniej, chociażby była wadliwa, może wywołać rezultaty prawne. Skuteczność czynności procesowej zależy przede wszystkim od jej dopuszczalności oraz dokonania jej w wyznaczonym terminie. W przypadku wniosku o uzasadnienie wyroku oddalającego skargę warunkiem podstawowym jego dopuszczalności jest to, aby wyrok taki był wydany przez sąd administracyjny. O istnieniu wyroku decyduje moment podpisania jego sentencji przez cały skład sądu oraz ogłoszenia na posiedzeniu jawnym lub fakt samego podpisania sentencji wyroku – gdy został on wydany na posiedzeniu niejawnym (art. 137 § 4; 139 § 2, § 4, § 5; 144 p.p.s.a.). Przepis art. 141 § 2 p.p.s.a. stanowi, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku. W świetle art. 85 i art. 141 § 2 p.p.s.a. trzeba przyjąć, że bezskuteczny będzie wniosek o uzasadnienie wyroku złożony po upływie siedmiodniowego terminu liczonego od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Nie ulega wątpliwości, że w przypadku złożenia spóźnionego wniosku sąd uprawniony jest do odmowy sporządzenia uzasadnienia, o czym orzeka postanowieniem przewidzianym w art. 141 § 3 p.p.s.a. Należy podkreślić iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosi się, że wątpliwości budzi ocena skutków prawnych wniosku o uzasadnienie wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, który złożony został przed doręczeniem stronie odpisu sentencji. Oczywiste jest bowiem to, że strona o wydaniu wyroku może się dowiedzieć przez wgląd do akt bądź uzyskanie informacji w przewidzianym do tego trybie. Nie bez znaczenia jest również obowiązek sądu administracyjnego urzędowego upublicznienia wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym w związku z realizacją konstytucyjnej zasady publicznego ogłaszania wyroków, zgodnie z art. 45 ust. 2 konstytucji RP. Według art. 139 § 5 p.p.s.a. wprowadzonego nowelizacją obowiązującą od dnia 15 sierpnia 2015 r. wyrok wydany na posiedzeniu niejawnym, podlega niezwłocznie publicznemu udostępnieniu w sekretariacie sądu, przez okres czternastu dni (por. postanowienie NSA 4 października 2017 r. sygn. akt II OSK 1032/17). Dlatego też za niezasadną należy uznać odmowę sporządzenia uzasadnienia, w sytuacji gdy wniosek o uzasadnienie wyroku oddalającego skargę złożony został po jego wydaniu, ale przed doręczeniem odpisu sentencji wyroku – dokonywanym na podstawie art. 139 § 4 p.p.s.a. W orzecznictwie wskazywano niejednokrotnie, że przyjęcie nieskuteczności wniosku złożonego przedwcześnie, ale dopuszczalnego co do zasady, byłoby nadmiernym rygoryzmem proceduralnym (por.: postanowienie NSA z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt II OZ 594/17; postanowienie NSA z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II OZ 679/17; postanowienie NSA z dnia 1 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 120/12; postanowienie NSA z dnia 12 października 2007 r., sygn. akt II OZ 988/07). Wobec powyższego należy wskazać, że w przypadku rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym, wniosek o uzasadnienie wyroku może być złożony nie później niż w terminie 7 dni liczonym od dnia doręczenia odpisu sentencji wyroku. Natomiast wniosek złożony przed rozpoczęciem biegu tego terminu, ale dotyczący wyroku już istniejącego jest dopuszczalny i nie uzasadnia zastosowania art. 141 § 3 p.p.s.a. Wobec powyższych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.