II FZ 737/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 627/17 w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi B. J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku z dnia 27 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt I SO/Bk 4/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: "WSA") odrzucił wniosek B. J. K. (dalej: "Skarżąca") o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Podstawą prawną powyższego orzeczenia był art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Z uzasadnienia WSA wynika, że pismem z dnia 21 kwietnia 2017 r. Skarżąca złożyła za pośrednictwem organu wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku z dnia 27 lipca 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2007, 2008 i 2009. WSA w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że w warunkach rozpoznawanej sprawy i okoliczności jej towarzyszących nie sposób uznać, że spełnione zostały wszystkie przesłanki warunkujące przywrócenie terminu, w szczególności Skarżąca nie wykazała, że nie ponosi winy w niezłożeniu w terminie skargi do sądu na decyzję z dnia 27 lipca 2016 r. Taką okolicznością uprawdopodobniającą brak winy nie może być stan zdrowia Skarżącej. WSA wskazał, że z przedłożonej do wniosku dokumentacji medycznej wynika, iż Skarżąca w okresie od dnia 25 lipca 2016 r. do 22 września 2016 r. przebywała poza miejscem zamieszkania w B. Tym samym oczywistym jest, że nie mogła odebrać decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 lipca 2016 r., podwójnie awizowanej w dniach 29 lipca i 8 sierpnia 2016 r. Jednakże z przedłożonego wniosku nie wynika, aby po powrocie do B., stan zdrowia Skarżącej uniemożliwiał podjęcie działań zmierzających do ustalania, na jakim etapie znajduje się sprawa prowadzona przez organy podatkowe, tym bardziej, że Skarżąca w dniu 14 lipca 2016 r. odebrała postanowienie organu o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i w tym samym dniu zapoznała się z nim w siedzibie organu podatkowego. Przyjąć zatem należało, że jeszcze przed wyjazdem Skarżącej na zaplanowaną rehabilitację leczniczą posiadała ona wiedzę, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w ocenie organu jest kompletny i w niedługim czasie zostanie wydana decyzja kończąca to postępowanie. Podkreślić należy, że z przedłożonej do wniosku dokumentacji medycznej wynika, iż Skarżąca przebywała na zwolnieniu lekarskim w lutym i marcu 2017 r., a nie bezpośrednio po powrocie z rehabilitacji w miesiącach od września 2016 r. do stycznia 2017 r. W ocenie WSA Skarżąca nie dochowała 7 dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, bowiem już we wrześniu 2016 r., oczekując od niej szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swojej sprawy, powinna była się zainteresować na jakim etapie znajduje się sprawa prowadzona przez organ podatkowy. Tymczasem Skarżąca dopiero w dniu 20 kwietnia 2017 r., wystąpiła do organu z wnioskiem o udostępnienie wydanej decyzji z dnia 27 lipca 2016 r. i w dniu następnym złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Przyjąć zatem należało, że złożony przez Skarżącą wniosek był spóźniony. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 88 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi, podczas gdy nie była ona spóźniona, a co za tym idzie, pozostawała możliwa do rozpoznania oraz odrzucenie jej w oparciu o ocenę przesłanki winy, co nie jest wskazane jako podstawa odrzucenie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy zauważyć, że dokonywanie przez stronę czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym ograniczone jest w przeważającej części terminami procesowymi. Mają one służyć zdyscyplinowaniu, zdynamizowaniu postępowania, jak również potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie i stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Uchybienie terminu wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, prowadząc do bezskuteczności podjętej czynności, o czym wyraźnie stanowi art. 85 p.p.s.a. Od negatywnych skutków uchybienia terminowi strona może bronić się wyłącznie poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa nie jest możliwe przywrócenie terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. także postanowienia NSA: z 15 lipca 2014 r., II FZ 832/14; z 9 września 2014 r., I GZ 499/14 oraz z 2 października 2014 r., II OZ 1011/14 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na fakt, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, to w ustalonych przez WSA okolicznościach faktycznych Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a. Dlatego też w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak sentencji postanowienia.