I FZ 332/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Izabela Najda Ossowska, , , po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 607/17 odmawiające J. K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 26 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 14 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił J. K. (dalej: skarżący/strona) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 26 stycznia 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan faktyczny sprawy podał, że do skargi na wskazana powyżej decyzję skarżący dołączył wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżący podał, że z informacji pozyskanych od organów podatkowych obu instancji wynika, że decyzja miała zostać odebrana przez jego pełnomocnika w dniu 9 lutego 2017r. Pełnomocnik jednak nie otrzymał przedmiotowej decyzji. O jej wydaniu, pełnomocnik dowiedział się z rozmowy z osobą prowadzącą sprawę w imieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. (dalej: Naczelnik) 19 maja 2017r., okoliczność tę potwierdziła notatka organów podatkowych z dnia 19 maja 2017 r. oraz z dnia 24 maja 2017 r. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że w ramach prowadzonej działalności pełnomocnik skarżącego zatrudnia szereg pracowników, wspierających go i zapewniających należyte wykonywanie obowiązków zawodowych. W zakresie odbioru decyzji z systemu ePUAP pełnomocnik, ze względu na brak po jego stronie wiedzy i umiejętności technicznych, umożliwiających mu swobodne korzystanie z komputera i zapewnienie prawidłowego odbioru dokumentów doręczanych przez organy podatkowe od 2016 r. drogą elektroniczną, wyznaczył do tego celu pracownika i powierzył mu obowiązki w tym zakresie. Pracownik ten został przeszkolony z zakresu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "O.p."), dotyczących doręczeń elektronicznych oraz konsekwencji nieprawidłowego doręczenia lub nieprawidłowego odbioru pism. Pełnomocnik, nie posiadając samodzielnej wiedzy technicznej, nie był w stanie przeszkolić pracownika z obsługi platformy ePUAP. W tym zakresie polecił pracownikowi samodzielne doszkolenia na podstawie dokumentacji systemu, opublikowanej w Internecie. Dodano, że szkolenia z zakresu nowelizacji przepisów O.p. dotyczących doręczeń, skupiały się na analizie brzmienia przepisów, a nie funkcjonowaniu systemu ePUAP. Jedynym sposobem na przyswojenie obsługi systemu było samodzielne pozyskanie wiedzy przez pracownika. W celu wyeliminowania ryzyka błędu, pełnomocnik na podstawie wydrukowanej przez pracownika dokumentacji systemu ePUAP, zweryfikował wiedzę pracownika z zakresu działania systemu. Odpowiedzi pracownika wskazywały na biegłość w obsłudze systemu, znacznie przewyższającą wiedzę samego pełnomocnika. Podkreślono, że wyznaczony pracownik od początku 2016r. odbierał korespondencję. Także wyrywkowo pełnomocnik sprawdzał, czy odebrana została cała korespondencja przychodząca na skrzynkę elektroniczną. Ze swoich obowiązków pracownik wywiązywał się dotychczas wzorowo. Nigdy nie zdarzyło się tak, aby nie odebrał korespondencji lub odebrana korespondencja nie została przekazana pełnomocnikowi. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu wskazano ponadto, że z przekazanych przez organy podatkowe informacji wynika, iż decyzja została odebrana przez ePUAP w dniu 9 lutego 2017r. Pełnomocnik nie jest w stanie ustalić przyczyn, dla których zaskarżana decyzja nie została mu przekazana tego dnia. Jak wynika z wyjaśnień pracownika, tego dnia odbieranych było jednocześnie szereg pism i zaskarżana decyzja nie wyświetliła się w systemie ePUAP. Stąd też nie została wydrukowana, a następnie przekazana pełnomocnikowi. Podano również, że ustawodawca, wprowadzając elektroniczny system doręczeń nie wdrożył go należycie, bowiem w systemie ePUAP nierzadko zdarzają się błędy, polegające na wielokrotnym zawiadamianiu o przyjściu na skrzynkę tej samej przesyłki, nawet po jej odbiorze. Niektóre z doręczeń zapisywane są w różnych, doraźnie tworzonych przez sam system skrzynkach. System bywa niedostępny w niektórych dniach. Podniesiono, że nieprawidłowe lub wadliwe wdrożenie systemu nie powinno obciążać stron postępowania podatkowego oraz ich pełnomocników. W tym kontekście tłumaczenia pracownika, że po ewentualnym odbiorze pisma, nie wyświetliła się możliwość ściągnięcia decyzji, są w ocenie pełnomocnika nie do podważenia. Pełnomocnik rozważał rozwiązanie umowy o pracę z tym pracownikiem w trybie art. 52 Kodeksu pracy z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, lecz po konsultacji z prawnikiem, zrezygnował z tego. Właśnie z powodu niemożności dowiedzenia winy pracownika w nieodebraniu albo nieprzekazania ww. pisma. Ewentualne czynności zmierzające do ustalenia, czy nieprzekazanie decyzji pełnomocnikowi, wynikało z niedbalstwa pracownika, czy z błędu systemu ePUAP, wymagałyby ekspertyzy biegłego informatyka, któremu w tym celu administrator platformy ePUAP, musiałby udostępnić login, zapisy historycznych czynności użytkownika ePUAP, co jak wynika z konwersacji z infolinią ePUAP jest jednak niemożliwe. Podsumowując wywody zawarte w przedmiotowym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazano, że w związku z okolicznościami opisanymi powyżej, należy uznać, iż strona uprawdopodobniła, a nawet udowodniła brak winy w niezachowaniu terminu. Pełnomocnik skarżącego, w celu zapewnienia prawidłowego obiegu dokumentów: wyznaczył pracownika do odbioru korespondencji elektronicznej z ePUAP, przeszkolił pracownika z przepisów prawa dot. doręczeń, zweryfikował wiedzę pracownika z zakresu obsługi systemu ePUAP, weryfikował wyrywkowo prawidłowość odbioru korespondencji elektronicznej. Podano też, że o wydaniu decyzji, strona dowiedziała się w dniu 19 maja 2017 r., z rozmowy telefonicznej z funkcjonariuszem Naczelnika oraz rozmowy telefonicznej z funkcjonariuszem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 24 maja 2017 r. Termin na wniesienie podania o przywrócenie terminu jest zdaniem pełnomocnika skarżącego zachowany. Wobec powyższego, wniesiono o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a ponadto o zobowiązanie do przedstawienia i przeprowadzenia dowodów z notatki służbowej z rozmowy telefonicznej pełnomocnika strony z funkcjonariuszem organu I instancji z dnia 19 maja 2017 r., a także z funkcjonariuszem organu II instancji z dnia 24 maja 2017 r. W odpowiedzi na skargę organ II instancji w pierwszej kolejności odniósł się do wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Powołał się na regulacje prawne w tym zakresie i wskazał, że jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy Urzędowego Poświadczenia Doręczenia UPD (k. 77 akt administracyjnych) wygenerowanego z systemu organu podatkowego, do pisma o identyfikatorze [...] do sprawy [...], tj. zaskarżonej decyzji (identyfikator ten znajduje się na pierwszej stronie decyzji), jako adresat ww. dokumentu, w polu: Nazwa adresata dokumentu widnieje: "[...]", a w polu: Identyfikator adresata wpisano: "[...]". Powyższe poświadczenie wskazuje, iż w dniu 26.01.2017r. o godzinie 14.01 utworzone zostało pierwsze UPD. Powtórne UPD zostało utworzone w dniu 03.02.2017r. o godzinie 00.01. Jako termin doręczenia ww. decyzji, wygenerowana została przez system data 09.02.2017 r. godzina 23.59, natomiast, jako data odbioru wskazano dzień 09.02.2017 r. W wydruku UPD w formacie xml, zawierającym dodatkowe informacje na temat doręczenia zaskarżonej decyzji, wskazana została data doręczenia dokumentu wraz z godziną, tj. 09.02.2017 r. godz. 08.04 oraz osoba, która odebrała ww. decyzję tj. H. G. wraz ze wskazaniem numeru PESEL [...], ID Zaufanego Profilu: [...] i ID Konta Użytkownika ePUAP: [...]. Organ II instancji stwierdził, że jak z wynika z UPD dot. zaskarżonej decyzji, pełnomocnikowi skarżącego prawidłowo dwukrotnie doręczono na wskazaną skrzynkę, zawiadomienie o możliwości odbioru zaskarżonej decyzji. UPD potwierdza również, że decyzja ta została ze skrzynki ePUAP adresata tj. [...] H. G. - pełnomocnika skarżącego, odebrana w dniu 09.02.2017 r. (o godz. 08:04), tj. w ostatnim dniu przed upływem 14-dniowego terminu, licząc od pierwszego wygenerowanego UPD. W związku z powyższym nie uwzględniono argumentacji skarżącego, zawartej we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i uznano, że doszło do skutecznego doręczenia przedmiotowej decyzji w trybie art. 152a § 1 Ordynacji podatkowej. Zważywszy na powyższe, zdaniem organu II instancji nie zaistniała przesłanka do przywrócenia terminu do wniesienia skargi i wniesiono o jej odrzucenie. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że pełnomocnik skarżącego nie dochował należytej staranności w dbałości o interesy swojego mocodawcy. Wskazał, że przedstawiana przez autora wniosku argumentacja koncentruje się tylko na przypuszczeniach, iż z uwagi na błędnie działający system ePUAP, zaskarżonej decyzji nie można uznać za skutecznie doręczoną. Pełnomocnik nie wykluczył możliwości nieprzekazania mu przedmiotowej elektronicznej korespondencji na skutek błędu pracownika oddelegowanego do obsługi systemu ePUAP. Zdaniem Sądu pełnomocnik skarżącego, poza swoimi przypuszczeniami, iż pracownik mógł nie widzieć dokumentu z uwagi na błąd funkcjonalności ePUAP-u, nie przedłożył żadnych dowodów na potwierdzenie swojego stanowiska. Zdaniem Sądu o braku winy po stronie pełnomocnika, reprezentującego skarżącego w niniejszej sprawie nie świadczy również okoliczność, że tego dnia, odbieranych było jednocześnie szereg pism i zaskarżana decyzja nie wyświetliła się w systemie ePUAP, stąd też nie została wydrukowana, a następnie przekazana pełnomocnikowi. W tym kontekście zauważyć należy, że nie jest prawdopodobnym, aby wadliwość systemu, występowała akurat w odniesieniu do jednej przesyłki. Według Sądu nieusprawiedliwione było działanie pełnomocnika skarżącego, który nie wskazał żadnych argumentów, dlaczego otrzymując powiadomienia na skrzynkę – z informacją, iż oczekuje dokument do odebrania z organu podatkowego nie odebrał go wcześniej, aby zapewnić swojemu klientowi profesjonalną i rzetelną obsługę. W ocenie Sądu, powyższe świadczy o zawinionym działaniu pełnomocnika skarżącego. Sąd podniósł także, że niezasadna była polemika pełnomocnika skarżącego z faktami, na które powołał się organ II instancji w odpowiedzi na skargę, bowiem faktem jest, że wszystkie informacje na temat doręczenia zaskarżonej decyzji, znajdują się na Urzędowym Poświadczeniu Odbioru UPD oraz UPD, zapisanym w postaci pliku xml, na podstawie którego dokładnie można ustalić datę i godzinę odbioru dokumentu. Nie godząc się z powyższym postanowieniem skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie, w którym zarzucił naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a., poprzez uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, co doprowadziło do odmowy przywrócenia terminu. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminowi można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W myśl art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, że pełnomocnik skarżącego nie dochował należytej staranności w dbałości o interesy swojego mocodawcy. Przedstawiana przez autora wniosku argumentacja koncentruje się na przypuszczeniach, iż z uwagi na błędnie działający system ePUAP, zaskarżonej decyzji nie można uznać jej za skutecznie doręczoną. Równocześnie pełnomocnik wydaje się także nie wykluczać możliwości nieprzekazania mu przedmiotowej elektronicznej korespondencji na skutek błędu pracownika oddelegowanego do obsługi systemu ePUAP. W świetle bowiem wymagań zawartych w art. 87 § 2 p.p.s.a. nie są to okoliczności wyłączające winę skarżącego w niedochowaniu terminu. Tego rodzaju zaniedbanie jest kwestią organizacyjną pełnomocnika skarżącego i nie może zwalniać go z obowiązku należytej dbałości o interes mocodawcy w relacjach zewnętrznych z innymi podmiotami a zwłaszcza z organami państwa i sądami. Nie można także przyjąć, że uchybienie terminu na dokonanie czynności procesowej nastąpiło bez winy skarżącego z tego powodu, że pełnomocnik posługiwał się inną osobą (pracownikiem) do odbioru korespondencji, która nie dopełniła swoich obowiązków. Pełnomocnik Skarżącego prowadząc działalność gospodarczą odpowiada za swoich pracowników i ponosi ryzyko związane z ich działaniami. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. W przypadku występowania w procesie za pośrednictwem pełnomocnika, ryzyko negatywnych skutków zachowań pełnomocnika ponosi mocodawca (por. postanowienia NSA z dnia: 29 czerwca 2011 r. sygn. akt II OZ 525/11, 26 listopada 2007 r. sygn. akt I FZ 509/07, 18 października 2007 r. sygn. akt I FZ 421/07, publ. w CBOSA). Zatem okoliczność podnoszona przez pełnomocnika, że zatrudniony przez niego pracownik nie został przeszkolony w zakresie obsługi systemu ePUAP przez specjalistów, posiadających profesjonalną wiedzę z zakresu funkcjonowania tego systemu, natomiast doszkalać miał się samodzielnie na podstawie dokumentacji systemu, opublikowanej w internecie, nie może stanowić o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Ponadto zgodzić należy się z Sądem pierwszej instancji, że wszystkie informacje na temat doręczenia zaskarżonej decyzji, znajdują się na Urzędowym Poświadczeniu Odbioru UPD oraz UPD, zapisanym w postaci pliku xml, na podstawie którego dokładnie można ustalić datę i godzinę odbioru dokumentu. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy Urzędowego Poświadczenia Doręczenia UPD (k. 77 akt administracyjnych) wygenerowanego z systemu organu podatkowego, do pisma o identyfikatorze [...] do sprawy [...], tj. zaskarżonej decyzji (identyfikator ten znajduje się na pierwszej stronie decyzji), jako adresat ww. dokumentu, w polu: Nazwa adresata dokumentu widnieje: "H. G.", a w polu: Identyfikator adresata wpisano: "[...]". Powyższe poświadczenie wskazuje, iż w dniu 26.01.2017 r. o godzinie 14.01 utworzone zostało pierwsze UPD. Powtórne UPD zostało utworzone w dniu 03.02.2017 r. o godzinie 00.01. Jako termin doręczenia ww. decyzji, wygenerowana została przez system data 09.02.2017 r. godzina 23.59, natomiast, jako data odbioru wskazano dzień 09.02.2017 r. Ponadto jak wskazał organ w wydruku UPD w formacie .xml, zawierającym dodatkowe informacje na temat doręczenia zaskarżonej decyzji, wskazana została data doręczenia dokumentu wraz z godziną, tj. 09.02.2017r. godz. 08.04 oraz osoba, która odebrała ww. decyzję tj. H. G. wraz ze wskazaniem numeru PESEL [...], ID Zaufanego Profilu: [...] i ID Konta Użytkownika ePUAP: [...]. Dodatkowo organ podatkowy słusznie zauważa, że jak wynika z akt sprawy, system ePUAP wygenerował w dniach 26.01.2017r. i 03.02.2017r. zawiadomienia o możliwości odbioru pisma w formie dokumentu elektronicznego, w związku z czym użytkownik systemu, był powiadomiony, iż poprzez system ePUAP została mu przesłana korespondencja i należy ją odebrać. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił wystąpienia przesłanek pozwalających przyjąć brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.