I GSK 492/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-10-16
Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Elżbieta Kowalik-Grzanka, Piotr Kraczowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wpis do rejestru przedsiębiorców kodów PKD działalności z tzw. "negatywnej listy" (np. obrót nieruchomościami) bez faktycznego prowadzenia takiej działalności, stanowi podstawę do odmowy przyznania płatności bezpośrednich rolnikom?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy prawidłowo zinterpretowały przepisy dotyczące płatności bezpośrednich. Sąd stwierdził, że dane wpisane do rejestrów (CEIDG, KRS) korzystają z domniemania prawdziwości, a ciężar udowodnienia niezgodności tych danych ze stanem faktycznym spoczywa na stronie ubiegającej się o płatności. Brak przedstawienia przez skarżącego dowodów na obalenie tych danych uzasadniał odmowę przyznania płatności.Stan faktyczny
Skarżący T. F. ubiegał się o płatności bezpośrednie dla rolników. Organy ARiMR odmówiły przyznania płatności, wskazując na wpis do CEIDG kodów PKD związanych z obrotem nieruchomościami (68.10.Z, 68.31.Z, 68.32.Z), które znajdują się na tzw. "negatywnej liście" działalności wykluczających z płatności. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżącego. Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów KPA oraz prawa materialnego, twierdząc, że faktycznie prowadzi działalność budowlaną (PKD 41.20.Z), a wpis innych kodów PKD nie oznacza faktycznego prowadzenia działalności wykluczonej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od T. F. na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie 360 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 16 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1002/16 w sprawie ze skargi T. F. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T. F. na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 lipca 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1002/16, oddalił skargę T. F. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] września 2016 r. w przedmiocie płatności bezpośrednich.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zarzucono naruszenie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1551) poprzez oddalenie skargi zamiast uchylenie decyzji organu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na skutek wadliwego uznania, że zasady wynikające z art. 7, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.) zostały w całości wyłączone w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich, a organ ograniczony jest jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego wskazanego przez stronę we wniosku oraz innych dokumentów dołączonych do sprawy, podczas gdy organ powinien stać na straży praworządności, a także informować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a szczególnie w sytuacji gdy strona zajęła stanowisko w sprawie w odpowiedzi na zobowiązanie organu, wskazując, że może przedłożyć kolejne dokumenty na żądanie organu,
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit, c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i 3 i art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi zamiast uchylenie decyzji organu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w sytuacji niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i błędnego przyjęcia przez organ, że skarżący prowadzi jedną z "działalności wykluczonych", tj. oznaczonych kodami PKD 68.10.Z – kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek, 68.31.Z – pośrednictwo w obrocie nieruchomościami oraz 68.32.Z – zarządzanie nieruchomościami wykonywane na zlecenie, podczas gdy powyższe kody PKD były jedynie wpisane przez skarżącego do rejestru przedsiębiorców a faktycznie wykonywana przez niego działalność polega na wznoszeniu budynków mieszkalnych i niemieszkalnych – kod PKD 41.20.Z, co sprawia, że skarżący nie mógł zostać zaklasyfikowany do "negatywnej listy".
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 w zw. z punktem 3 podpunkt 4 i 5 załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. (Dz. U. nr 251, poz. 1885) w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że sam fakt wpisu do CEIDG lub KRS numeru PKD działalności z tzw. "negatywnej listy" uprawnia organ do odmowy płatności, podczas gdy przepis ten dotyczy przypadku faktycznego i realnego prowadzenia działalności gospodarczej z tzw. "negatywnej listy".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I GSK 1294/16, z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny, kontrolując zaskarżony wyrok, zobowiązany jest ograniczyć się do zbadania, czy wyrok ten uchybia przepisom wskazanym w skardze kasacyjnej w ramach podstaw z art. 174 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w sprawie niniejszej należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Wniesiony środek prawny oparty został na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji NSA zasadniczo w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze zarzuty procesowe. Konieczność zachowania tej kolejności oceny zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że prawidłowe odniesienie się do zarzutów związanych z naruszeniem prawa materialnego jest możliwe tylko w sytuacji, gdy w postępowaniu kasacyjnym zostanie stwierdzone, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości albo, że nie został skutecznie zakwestionowany w skardze kasacyjnej. Tak określony porządek oceny zarzutów kasacyjnych nie może być zachowany wówczas, gdy między zarzutami procesowymi i materialnymi zachodzi taki związek, że zarzuty podnoszące naruszenie prawa materialnego są nierozerwalnie złączone z zarzutami procesowymi, bo te drugie są pochodną lub konsekwencją pierwszych. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny łącznie rozpozna obie grupy zarzutów kasacyjnych.
Kontroli Sądu I instancji podlegała decyzja Dyrektora Mazowieckiego OR ARiMR z dnia [...] września 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR w Radomiu z [...] czerwca 2016r. o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 dla skarżącego, z uwagi na brak prawnej możliwości przypisania mu statusu rolnika aktywnego zawodowo.
Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U.2015.1551 ze zm.). Zgodnie z art. 1 ustawy do płatności stosuje się m.in. przepisy rozporządzenia nr 1307/2013. Zgodnie z treścią art. 9 ust 2 rozporządzenia nr 1307/2013 nie przyznaje się płatności bezpośrednich osobom fizycznym lub prawnym ani grupom osób fizycznych lub prawnych, które administrują portami lotniczymi, wodociągami, stałymi terenami sportowymi i rekreacyjnymi, jak również świadczą usługi przewozu kolejowego lub usługi w zakresie obrotu nieruchomościami. Rolnik, który prowadzi jedną z "wykluczonych" działalności (działalność z "listy negatywnej") ma możliwość wykazania i udokumentowania, że spełnia kryteria rolnika aktywnego zawodowo, a rodzaje dokumentów potwierdzających wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 9 ust. 2 akapit trzeci lit a-c rozporządzenia 1307/2013 zostały określone w § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz.U.2015.351 ze zm.). Zakwalifikowanie rodzaju prowadzonej działalności do działalności wykluczonej z płatności na podstawie art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia 1307/2013 następuje na podstawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), wprowadzonej przez Radę Ministrów w rozporządzeniu z dnia 24 grudnia. 2007 r. (Dz. U. Nr 251, poz. 1885 ze zm.). Weryfikacja czy główną działalność gospodarczą lub przedmiot działalności stanowi wykonywanie działalności rolniczej następuje poprzez wszystkie prowadzone w Polsce ewidencje podmiotów i rodzaje ich działalności, tj. Krajowy Rejestr Sądowy (KRS), Krajowy Rejestr Urzędowy Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON), Centralną Ewidencją i Informację o Działalności Gospodarczej (CEIDG), dając tym samym możliwości zweryfikowania, co jest głównym przedmiotem działalności podmiotu ubiegającego się o wsparcie bezpośrednie. Potwierdzenie spełnienia warunku, o którym mowa w art. 9 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013 (działalność rolnicza stanowi główną działalność gospodarczą lub przedmiot działalności), zgodnie z art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 639/2014, następuje jeżeli działalność rolnicza osoby prawnej została zarejestrowana jako główna działalność gospodarcza lub przedmiot działalności w urzędowym rejestrze przedsiębiorstw lub jakiejkolwiek równoważnej urzędowej ewidencji danego państwa członkowskiego. W przypadku osoby fizycznej wymagana jest równoważna ewidencja. Jeżeli takie rejestry nie istnieją, państwa członkowskie korzystają z równoważnej ewidencji. Państwa członkowskie mogą również określić alternatywne kryteria ustalenia, że działalność rolnicza stanowi główną działalność gospodarczą lub przedmiot działalności osoby - fizycznej. Polska zdecydowała o zastosowaniu pierwszego sposobu, tj. korzystania z rejestrów.
W sprawie niniejszej w trakcie kontroli administracyjnej organy ustaliły, na podstawie danych Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP, Bazy Internetowej REGON Głównego Urzędu Statystycznego, że skarżący prowadzi działalność pozarolniczą obejmującą PKD 41.20.Z "Prowadzenie robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych" - według Głównego Urzędu Statystycznego jest to działalność przeważająca spółki oraz PKD: 68.10.Z - kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek, 68.31 .Z - pośrednictwo w obrocie nieruchomościami, 68.32.Z - zarządzanie nieruchomościami wykonywane na zlecenie.
Spór jaki w sprawie zaistniał ogniskuje się w kwestii prawidłowości przyjęcia przez organy ARiMR, iż skarżący świadczył usługi w zakresie obrotu nieruchomościami, co wyklucza go z grona rolników aktywnych zawodowo. Rozwiązanie tego problemu ma zasadnicze znaczenie dla oceny prawidłowości działań organów ARiMR, gdyż w przypadku braku podstaw do zakwalifikowania działalności skarżącego jako usług w zakresie obrotu nieruchomościami, zbędne stałoby się analizowanie spełnienia kryterium rolnika aktywnego zawodowo przez udokumentowanie, czy zachodzi jedna ze wskazanych w art. 9 ust. 2 akapicie trzecim rozporządzenia nr 1307/2017 przesłanek tj. a) roczna kwota płatności bezpośrednich wynosi co najmniej 5 % całości przychodów uzyskanych przez nią z działalności pozarolniczej w ostatnim roku obrotowym, za który dowody takie są dostępne; b) jej działalność rolnicza nie ma charakteru marginalnego; c) jej główną działalność gospodarczą lub przedmiot działalności stanowi wykonywanie działalności rolniczej.
Zatem rzeczą kluczową w sprawie niniejszej było niewątpliwe ustalenie czy ubiegający się o płatności bezpośrednie prowadzi usługi w zakresie obrotu nieruchomościami. Organy ARiMR na podstawie prowadzonych urzędowych rejestrów ustaliły, że strona prowadzi działalność z grupy negatywnej działalności wykluczającej możliwość przyznania płatności. Powyższych ustaleń dokonano w sytuacji gdy do wnioskodawcy wystosowane zostało wezwanie odnoszące się do przedstawienia dowodów czy na dzień złożenia wniosku nie prowadził żadnej z wykluczonych działalności, o których mowa w art. 9 ust 2 rozporządzenia ( UE nr 1307/2013), a w odpowiedzi na nie, jak również w dalszym postępowaniu ( min w treści odwołania) skarżący nie przedstawił żadnych dowodów mogących potwierdzić prawdziwość twierdzenia zawartego w piśmie z dnia 12 stycznia 2016 r. tj. że nie prowadzi on działalności wykluczonej, a wpis kodów PKD 68.10.Z, 68.31.Z i 68.32.Z nie świadczy o prowadzeniu takiej działalności. W ocenie NSA działanie organów w tym zakresie było prawidłowe. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie doszło w sprawie do błędnej wykładni art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 z w zw. z punktem 3 podpunkt 4 i 5 załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. (Dz. U. nr 251, poz. 1885) w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), polegającej na przyjęciu, że sam fakt wpisu do CEIDG lub KRS numeru PKD działalności z tzw. "negatywnej listy" uprawnia organ do odmowy płatności. Działanie organu zobowiązujące stronę do wyjaśnienia, czy w świetle danych wynikających z rejestrów prowadzi działalność wykluczoną dowodzi, iż organ prawidłowo interpretuje powyższe przepisy. Istotnie bowiem często w ewidencji działalności gospodarczej umieszczane są kody działalności faktycznie nigdy nie podjętej przez przedsiębiorców lub również takich, które zostały dawno temu zaprzestane, a danych ewidencyjnych nie uaktualniono. Zasadnie WSA przyjął, iż w sytuacji dysponowania dokumentacją z CEIDG organ miał podstawy uznać że skarżący prowadzi działalność - PKD 68.10. Z – kupno i sprzedaż nieruchomości bowiem dane wpisane w tym rejestrze korzystają z domniemania prawdziwości, (art. 33 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Zasada ta stanowi przejaw jawności rejestru i oznacza, że dane wpisane do rejestru CEIDG są prawdziwe czyli odpowiadają stanowi faktycznemu. W związku z tym, że dane wpisane są do rejestru zgodnie z wnioskiem przedsiębiorcy odpowiedzialność za brak ich ponosi przedsiębiorca, jeśli nie wystąpił z wnioskiem o ich sprostowanie, uzupełnienie i ich wykreślenie.
Strona poza ogólnymi twierdzeniami nie przedstawiła dowodów na potwierdzenie, że treści zawarte w rejestrach urzędowych, a zatem wskazane w rejestrach CEIDG lub KRS numery PKD działalności są niezgodne z rzeczywistością. Takim dowodem nie może być tylko twierdzenie wnioskodawcy zaprzeczające faktom wynikającym z rejestru. W takiej sytuacji WSA prawidłowo zaakceptował stanowisko, iż organ zobowiązany był przyjąć, że działalność gospodarcza wynikająca z rejestru objęta kodami numeru PKD działalności z tzw. "negatywnej listy" jest przez skarżącego prowadzona.
Nieskuteczne okazały się w zakresie dokonania powyższych ustaleń zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o płatnościach na skutek wadliwego uznania, że zasady wynikające z art. 7, 77 i 80 k.p.a.) zostały w całości wyłączone w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich, a tym samym błędne uznanie, że postępowanie w przedmiotowej sprawie było prowadzone zgodnie z prawem, a postępowanie organu w tym zakresie nie było wadliwe. W tym miejscu zważywszy na powyższe zarzuty procesowe koniecznym jest wyraźne zakreślenie wymogów stawianych organom w tym zakresie w przypadku postępowań o przyznanie wsparcia bezpośredniego.
Przywołane w skardze kasacyjnej przepisy art. 7 oraz art. 77 § 1, i art. 80 k.p.a. precyzują ogólne zasady prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu społecznego i obywateli, jak też nałożonego na organ administracji obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Nie sposób jednak nie zwrócić uwagi, że co do zasady w sprawach z zakresu systemów wsparcia bezpośredniego mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże z dużymi modyfikacjami w zakresie postępowania dowodowego, co znalazło swój bezpośredni wyraz w treści art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach. Wyraźnie należy stwierdzić, iż przepisy art. 3 ust. 2- 3 ustawy regulują kwestie dowodowe samodzielnie, a uregulowania te stanowią lex specialis wobec powołanych uregulowań k.p.a. I tak, zgodnie z treścią powołanego wyżej art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach zastrzeżono, że do obowiązków organu administracji publicznej, w postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji, należy: 1) stanie na straży praworządności, 2) w sposób wyczerpujący rozpatrzenie całego materiału dowodowego, 3) udzielanie stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, 4) zapewnianie stronom, na ich żądanie, czynnego udziału w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jednocześnie przyjęto, iż przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Co bardzo istotne w niniejszej sprawie w art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach postanowiono, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Z powyższego wynika, że w tych szczególnych postępowaniach obowiązki organu w zakresie postępowania dowodowego zostały określone w sposób węższy, niż ma to miejsce na zasadach ogólnych, bowiem nie obejmują wymogu samodzielnego poszukiwania i zebrania całego materiału dowodowego, ale ograniczają się do wszechstronnego rozpatrzenia dowodów dostarczonych przez samą stronę.
Prawidłowość działań organów, WSA w Warszawie poddał ocenie pod kątem zastosowania się do wymogów wynikających z przywołanej regulacji szczególnej, tj. kontrolował, czy w świetle przepisów normujących przyznawanie wsparcia bezpośredniego organy właściwie dokonały weryfikacji danych, które zawarł w swoim wniosku skarżący.
W tak określonych granicach kontroli Naczelny Sad Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów tego szczególnego postępowania, gdyż dowodzenie przeprowadzone w niniejszej sprawie zostało prawidłowo ograniczone do wszechstronnego zbadania przedłożonych przez skarżącego dowodów i przedstawionych wyjaśnień. To na stronie, nie zaś na organie administracji publicznej, spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów na poparcie jej stanowiska, w sytuacji, gdy strona kwestionuje materiał dowodowy zgromadzony przez organ (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1176/11). Należy bowiem pamiętać o tym, że specyfika spraw w przedmiocie przyznania płatności wiąże się z tym, iż posiadaczem niezbędnych informacji oraz materiału dowodowego, które umożliwiają rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej jest przede wszystkim strona postępowania.
Zdaniem NSA w sprawie zasadnie przyjęto, iż organ odwoławczy wywiązał się w sposób prawidłowy z obowiązków określonych w art. 3 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o płatnościach, a w myśl zasady określonej w art. 80 kpa ( wbrew stanowisku kasatora przepisu zastosowanego w sprawie ) rozpatrzył zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, o czym świadczy uzasadnienie wywodów przemawiających za twierdzeniem braku podstaw do przyznania płatności bezpośrednich, wobec braku spełnienia przez skarżącego kryterium rolnika aktywnego zawodowo.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny działając
w granicach skargi kasacyjnej uznał, że nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach i na zasadzie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 360 zł, stanowiących wynagrodzenie pełnomocnika organu nie występującego w I instancji, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło