I OW 83/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Sikorska /spr./ Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie - Koźlu o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie – Koźlu a Prezydentem Miasta Opola w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B.C. o wypłatę wynagrodzenia za holowanie i przechowywanie pojazdu postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Opola jako organ właściwy w sprawie. Pismem z dnia 10 marca 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie - Koźlu zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy tym organem, a Prezydentem Miasta Opola w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku B. C. z dnia 28 sierpnia 2013 r. o wypłatę wynagrodzenia za holowanie i przechowywanie pojazdu Opel Ascona nr rej. [...] za okres od dnia 13 października 2007 r. do dnia 3 czerwca 2013 r. w kwocie 31.383,88 zł oraz z wniosku z dnia 15 grudnia 2014 r. o wypłatę wynagrodzenia za okres od dnia 13 października 2007 r. do dnia 4 czerwca 2013 r. w kwocie 31.505,55 zł, przez wskazanie Prezydenta Miasta Opola jako organ właściwy do załatwienia sprawy o wypłatę wynagrodzenia za holowanie i przechowywanie pojazdu Opel Ascona nr rej. [...] w zakresie wyżej wskazanym. W uzasadnieniu wskazał, że Prezydent Miasta Opola przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie-Koźlu wniosek B. C. - właściciela firmy [...], o wypłatę wynagrodzenia za holowanie i przechowanie pojazdu za wyżej wymienione okresy. Prezydent Miasta Opola ustalił, że ww. pojazd został usunięty z drogi w dniu 13 października 2007 r. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm.), zwana dalej PoRD, kiedy obowiązywał art. 130a ust. 10 PoRD o następującej treści: "Pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy." W dniu usunięcia pojazdu z drogi, zgodnie z § 8 obowiązującego w tym czasie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. (Dz. U. z 2007 r., Nr 191, poz. 1377 z późn. zm.) w sprawie usuwania pojazdów, o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa orzekał naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego. Z uwagi na to, że właścicielem pojazdu w dniu jego usunięcia z drogi był Z.T., zamieszkały przy ul. [...], to Prezydent Miasta Opola uznał, że właściwym organem do załatwienia wniosków jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie-Koźlu. Prezydent Miasta Opola dalej wywiódł, że zgodnie z § 3 pkt 1 lit. c w związku z § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 50, poz. 449), to naczelnik urzędu skarbowego był zobowiązany do stosowania przepisów działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 599, z późn. zm.), a więc także art. 102 § 2 ww. ustawy, zgodnie z którym: "Organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1." Na podstawie przepisu przejściowego - art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r., Nr 152, poz. 1018, z późn. zm.), to "Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy." Mając powyższe na uwadze, skoro w dniu usunięcia ww. pojazdu z drogi, pojazd przechodził na własność Skarbu Państwa z mocy prawa, to według Prezydenta Miasta Opola ten podmiot powinien ponosić koszty związane z całością postępowania, a Miasto Opole nie jest zobowiązane do zapłaty wynagrodzenia firmie [...] z tytułu usuwania i przechowywania pojazdu na parkingu ww. firmy. Prezydent Miasta Opola przekazał wnioski B.C. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie-Koźlu. W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie-Koźlu przekazanie ww. wniosków do tamt. organu jest bezpodstawne. Wnioskodawca podał, że wskazany pojazd został usunięty z drogi w dniu 13 października 2007 r., tj. w czasie, gdy obowiązywał art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ), stanowiący, że pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. W dniu usunięcia pojazdu z drogi obowiązywały również przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. (Dz. U. z 2007 r., Nr 191, poz. 1377 ), zgodnie z którymi o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa orzekał naczelnik właściwego urzędu skarbowego, jednakże 6 - miesięczny termin, którego upływ powodował, że następowało uznanie pojazdu za porzucony z zamiarem wyzbycia się i jego przejście na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy upływało po dniu 11 czerwca 2009 r., tj. po dacie utraty mocy wskazanego rozporządzenia na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06. Wyrok ten został opublikowany w Dzienniku Ustaw Nr 100, poz. 649 z 11 czerwca 2008 r. i w części II stanowił, że art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, w zakresie wskazanym powyżej, traci moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok stanowił również w części II punkt 2, że w tym samym terminie traci moc obowiązującą art. 130a ust. 11 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym, na podstawie którego zostały wydane przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w zakresie orzekania przez właściwych miejscowo naczelników urzędów skarbowych o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Mając na względzie ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego, z dniem 11 czerwca 2009 r. naczelnicy urzędów skarbowych utracili właściwość w zakresie orzekania o przejęciu pojazdów na rzecz Skarbu Państwa a żaden przepis prawa nie wskazał naczelnika urzędu skarbowego ani jako organu, ani jako statio fisci Skarbu Państwa. Z treści przepisu art. 130a ust.10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym wynika wprost, że to starosta wydaje decyzję o zapłacie kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, a art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r., Nr 152, poz. 1018), wskazuje jedynie Skarb Państwa, nie rozstrzygając odmiennie niż to jest wskazane w art. 130a ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym o organie orzekającym w takich przypadkach. Wnioskodawca podał, że w niniejszej sprawie Prezydent Miasta Opola wystąpił w dniu 1 września 2011 r. do Sądu Rejonowego w Opolu I Wydział Cywilny z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2011 r. sygn. akt I Ns 1530/11 Sąd Rejonowy w Opolu I Wydział Cywilny orzekł przepadek na rzecz Miasta Opola pojazdu marki Opel Ascona o nr rej. [...] (postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności z dnia 18 maja 2012 r.). Następnie w dniu 3 czerwca 2013 r. dokonano demontażu pojazdu zgodnie z zaświadczeniem nr [...]. Wniosek o zwrot wydatków za holowanie i przechowywanie pojazdu został złożony w dniu 30 sierpnia 2013 r., co oznacza, że postępowanie wszczęte zostało pod rządami obowiązywania znowelizowanego art. 130a ust.10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym wskazującego starostę jako organ właściwy. Z tych względów Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie-Koźlu stoi na stanowisku, iż organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest Prezydent Miasta Opola. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Opola podał, że w dniu usunięcia pojazdu z drogi (w dniu 13 października 2007 r.), zgodnie z treścią § 8 obowiązującego w tym czasie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. (Dz. U. z 2007 r., Nr 191, poz.1377 z późn. zm.) w sprawie usuwania pojazdów, o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa orzekał naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego. Z uwagi na to, że właścicielem pojazdu w dniu jego usunięcia z drogi był Z.T., zamieszkały przy ul. [...], to właściwym miejscowo naczelnikiem urzędu skarbowego jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie-Koźlu. Prezydent Miasta Opola podał, że zgodnie z § 3 pkt 1 lit. c w związku z § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 50, poz. 449), to naczelnik urzędu skarbowego był zobowiązany do stosowania przepisów działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 599, z późn. zm.), a więc także art. 102 § 2 ww. ustawy, zgodnie z którym: "Organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1." Z kolei zgodnie z treścią przepisu przejściowego - art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r., Nr 152, poz. 1018 ze zm.), to Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6 - miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. W ocenie Prezydenta Miasta Opole w przedmiotowej sprawie ww. przepis znajduje zastosowanie, pomimo faktu, że pojazd ten został usunięty z drogi w dniu 13 października 2007 r., czyli termin 6 miesięczny minął w dniu 13 kwietnia 2008 r., a więc przed terminem określonym w hipotezie ww. normy prawnej. Wynika to z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym w szczególności z treści uchwały NSA podjętej w składzie 7 sędziów NSA z dnia 29 listopada 2010 r. sygn. akt I OPS 1/10, w której Sąd ten stwierdził, że jeżeli właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego, jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449). Prezydent Miasta Opola zwrócił uwagę, że 6 miesięczny termin na odbiór pojazdu przez właściciela minął w dniu 13 kwietnia 2008 r., a więc jeszcze przed terminem, wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06. Obowiązywał wtedy przez jeszcze ponad rok przepis art. 130a ust. 10 PoRD, na mocy którego ww. pojazd przeszedł automatycznie na własność Skarbu Państwa, niezależnie czy właściwy naczelnik urzędu skarbowego wydał w tej sprawie decyzję administracyjną. Mając powyższe na uwadze, Prezydent Miasta Opola podtrzymał stanowisko, że właściwym do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie-Koźlu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. W niniejszej sprawie wystąpił tego rodzaju spór, ponieważ zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie – Koźlu, do którego wpłynęły wnioski B.C. z dnia 28 sierpnia 2013 r. i z dnia 15 grudnia 2014 r. dotyczące zwrotu poniesionych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów usuniętych z drogi, jak i Prezydent Miasta Opole, któremu wnioski te zostały przekazane, uznali, że sprawa nie należy do ich właściwości. Spór kompetencyjny może powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu (tak m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OW 205/13, Lex nr 1446577). Wymaga to precyzyjnego oznaczenia przedmiotu sprawy, czyli tej kwestii, która ma być w niej rozstrzygnięta przez jeden z organów pozostających w sporze. W rozpatrywanym przypadku chodzi o wypłatę wynagrodzenia za dozór i zwrot wydatków tytułu usunięcia pojazdu z drogi w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, przysługujących jednostce prowadzącej parking strzeżony. Własność pojazdu objętego wnioskami złożonymi w niniejszej sprawie przeszła na rzecz Skarbu Państwa z mocy samej ustawy po upływie 6 miesięcy od dnia jego usunięcia, na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy, który stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P 4/06, utracił moc obowiązującą z dniem 12 czerwca 2009 r. W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377), który także został uznany za niezgodny z Konstytucją wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r., o przejściu na rzecz Skarbu Państwa orzekał naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego, przy czym, jak zauważył Trybunał Konstytucyjny, dokonywał tego decyzją mającą charakter wyłącznie deklaratoryjny. Naczelnik urzędu skarbowego był wówczas także organem właściwym do załatwienia sprawy kosztów dozoru pojazdu. Wątpliwości, jakie powstały w tym zakresie, rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 29 listopada 2010 r. sygn. akt I OPS 1/10, w której stwierdził, że organ ten zgodnie z art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z § 3 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinien wydać w tym przedmiocie postanowienie, na które przysługiwało zażalenie, a następnie skarga do sądu administracyjnego. Przesądził jednocześnie, że to Skarb Państwa był zobowiązany do poniesienia analizowanych należności, i to nie tylko za okres wcześniejszy, w czasie gdy biegł termin 6 miesięcy od usunięcia pojazdu. Ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018), która weszła w życie z dniem 4 września 2010 r., znowelizowano art. 130a ust. 10 ustawy, w ten sposób, że orzeczenie o przepadku własności pojazdu przekazano do właściwości sądu, zastrzegając, iż następuje ono na rzecz powiatu, a nie jak dotychczas – Skarbu Państwa. Zobowiązano też starostę do wystąpienia do sądu z wnioskiem o wydanie tego orzeczenia, skracając z sześciu do trzech miesięcy termin, w jakim właściciel usuniętego pojazdu lub osoba uprawniona może go wcześniej odebrać. Jednocześnie w art. 130a ust. 10h ustanowiono zasadę, w myśl której koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu wskazując, że decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Trzeba zwrócić uwagę, że w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. wskazanie podmiotu zobowiązanego do opłacenia omawianych kosztów powstałych w okresie poprzedzającym wejście w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r., w tym zwłaszcza za okres od dnia, w którym art. 130a ust. 10 ustawy we wcześniejszym brzmieniu utracił moc wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P 4/06, byłoby utrudnione, o ile w ogóle możliwe. Skarb Państwa nie nabywał już wtedy bowiem pojazdu z mocy prawa, co uzasadniało obciążenie go tymi kosztami, a to powiat stał się podmiotem, na rzecz którego orzeka się przepadek pojazdu, ale już bez zobowiązania go do pokrycia tych kosztów. Z tego powodu w art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. przesądzono, że koszty te za ten okres ponosi, tak jak wcześniej, Skarb Państwa. Należy zatem podkreślić, że wniosek w niniejszej sprawie został złożony w czasie, kiedy przepis art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym już obowiązywał. Jego skutkiem jest utrata kompetencji w unormowanej w nim materii przez naczelników urzędów skarbowych jako organów egzekucyjnych uprawnionych do przyznawania kosztów na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednocześnie wskazany przepis stanowi kompletną i wystarczającą podstawę do prowadzenia określonego w nim postępowania. Z tego względu bez znaczenia pozostaje to, że należności w niniejszej sprawie dotyczą okresu sprzed wejścia w życie ustawy z 22 lipca 2010 r. Okoliczność ta nie ma wpływu na właściwość organu rozstrzygającego o tych okolicznościach, sprawia natomiast, że organ ten winien uwzględnić zasady ich ustalania, m.in. określając podmiot zobowiązany w tym zakresie, które to zasady odnoszą się do danego okresu i wynikają z przepisów prawa. Tego rodzaju pogląd prawny wpisuje się w utrwaloną linię orzeczniczą. Podobne stanowisko przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniach z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt I OW 268/15, z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OW 171/15, z dnia 17 czerwca 2015 r., sygn. akt I OW 46/15, z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt I OW 23/16 i z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt I OW 39/17, z którymi Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na mocy art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.