I FZ 331/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 982/17 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 21 kwietnia 2017 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2013 r. postanawia oddalić zażalenie. I FZ 331/17 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 982/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: sąd pierwszej instancji) odmówił K. K. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej przez niego decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 21 kwietnia 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji, odwołując się do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że w swym wniosku skarżący nie wykazał, że w sprawie wystąpiły okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wydanych w sprawie decyzji. Skarżący wskazał, że jego sytuacja jest trudna, posiada inne zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług oraz wszczęto wobec niego postępowania egzekucyjne. Skarżący zwrócił też uwagę, że w innych postępowaniach wstrzymywano mu wykonanie zaskarżonych aktów. Analizując wniosek sąd stwierdził, że nie mógł dokonać całościowej oceny sytuacji majątkowej skarżącego, a zwłaszcza jego aktualnych możliwości płatniczych. Sąd podkreślił, że weryfikacja tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku strony, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki, musi odbywać się z uwzględnieniem szczegółowych informacji o sytuacji majątkowej strony, posiadanych przez nią nieruchomościach oraz wartościowych ruchomościach, ich wartości, oszczędnościach i ich wysokości oraz wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Zdaniem sądu niewykazanie przez skarżącego tych okoliczności nie pozwala na dokonanie oceny, czy wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sąd zaznaczył, że wysokość wynikającego z decyzji zobowiązania, wynosząca kilkadziesiąt tysięcy złotych, nie stanowi o zasadności wniosku w sytuacji, gdy skarżący nie zobrazował swojej aktualnej sytuacji majątkowej i osobistej. W aktach sprawy również brak jest danych wyjaśniających aktualną sytuację majątkową skarżącego, co uniemożliwiło sądowi ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku. W ocenie sądu niezasadne jest przy tym odwoływanie się do przypadków wstrzymania wykonania w innych sprawach. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest każdorazowo uzależnione od aktualnej sytuacji strony oraz skutków, jakie wykonanie decyzji przyniesie. Uwzględnienie wniosków w innych sprawach oznacza, że w tych sprawach zostały wykazane przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (wynagrodzenia doradcy podatkowego). Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 61 § 3 p.p.s.a., przez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej, 2) art. 163 § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a., przez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez sąd pierwszej instancji nieprawidłowego uzasadnienia, w którym sąd błędnie uznał, że nie wystąpiły przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania we wniosku takich okoliczności, aby przekonać sąd do zastosowania ochrony tymczasowej. Inaczej mówiąc, uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów (czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku) nie jest uprawniony do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W rozpoznawanej sprawie sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., a treść wniosku i akta sprawy nie pozwalały na ocenę aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego. Sąd zwrócił przy tym uwagę na to, że to skarżący powinien był wykazać, że zaszły okoliczności uzasadniające udzielenie ochrony tymczasowej, przedstawiając szczegółowe dane na temat swojego majątku i możliwości płatniczych, które umożliwiłyby weryfikację twierdzeń z wniosku. Takich danych skarżący niewątpliwie nie przedłożył, uniemożliwiając tym samym stwierdzenie, czy rzeczywiście nie dysponuje środkami na pokrycie należności orzeczonej decyzją, a co się z tym wiąże, czy wykonanie decyzji wiązałoby się z wyrządzeniem mu znacznej szkody lub prowadziło do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Również zażalenie nie pozwala na stwierdzenie, czy sytuacja skarżącego w istocie wypełnia przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Autor zażalenia zasadniczo ograniczył się do opisania rozstrzygnięć wydanych przez organy podatkowe w innych sprawach oraz wystawionych przeciwko skarżącemu tytułów wykonawczych, uważając, że w sposób wystarczający wykazuje w ten sposób, że skarżący posiada liczne zaległości podatkowe oraz ma zajęte konta bankowe (a jego żona wynagrodzenie za pracę). Oceniając zasadność zażalenia należy zatem przede wszystkim zauważyć, że twierdzenia skarżącego nie zostały w żaden sposób udokumentowane, uniemożliwiając ich weryfikację. Ponadto konfrontacja treści zażalenia i argumentów zawartych w zaskarżonym postanowieniu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że - mimo uzyskania informacji co do tego, że sąd za okoliczność przesądzającą o negatywnym rozpatrzeniem wniosku uznał brak weryfikowalnych danych na temat szczegółów sytuacji majątkowej skarżącego, w tym zwłaszcza posiadanego majątku (aktywów) - skarżący nie podjął próby całościowego zobrazowania swojej sytuacji majątkowej. Tymczasem oczywiste jest, że inne konsekwencje będzie miało wydanie decyzji wymiarowych i wszczęcie postępowań egzekucyjnych w przypadku osoby posiadającej wystarczający majątek do zaspokojenia żądanych należności, inne w przypadku, gdy żądane kwoty przekraczają ten majątek, stwarzając niebezpieczeństwo np. niezaspokojenia podstawowych potrzeb skarżącego i jego rodziny. Z uwagi na wybiórcze przedstawienie przez skarżącego jego sytuacji - tj. zwracanie uwagi sądu wyłącznie na obciążenia majątku, przy całkowitym pominięciu kwestii posiadanych aktywów - niemożliwe jest zweryfikowanie stanowiska skarżącego co do spełnienia wymogów z art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący, mimo wskazania, że wysokość zaległości podatkowej i odsetek wynikających z decyzji ostatecznej przekracza jego możliwości płatnicze, nie wykazał, by tak było w rzeczywistości. Pogląd wyrażony w tym zakresie przez sąd pierwszej instancji należy zatem uznać za prawidłowy i zasługujący na podzielenie, to do skarżącego należało bowiem przekonanie sądu, że spełnione zostały przesłanki do udzielenia mu ochrony tymczasowej. Z tego powodu zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. należy uznać za bezpodstawny. Zarzut naruszenia art. 163 § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest oczywiście bezzasadny. Skarżący zarzutu tego nie uzasadnia niepełnym czy niezrozumiałym uzasadnieniem postanowienia przez sąd pierwszej instancji, niesłusznie zakładając, że w drodze takiego zarzutu możliwe jest kwestionowanie merytorycznej oceny wniosku dokonanej przez sąd. Uzupełniająco warto wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia skarżącego w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonych przez niego decyzji również w innych sprawach (por. postanowienia z dnia: 13 września 2017 r., I FZ 165/17; 6 września 2017 r., I FZ 220/17; 31 października 2017 r., I FZ 241/17; 25 lipca 2017 r., II FZ 414/17; 30 listopada 2017 r., II FZ 625/17; 30 listopada 2017 r., II FZ 631/17). W uzasadnieniach wskazanych postanowień Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że nieprzedstawienie przez skarżącego jego sytuacji majątkowej uniemożliwia w ogóle dokonanie oceny wpływu wykonania decyzji na sytuację majątkową skarżącego. Wielokrotnie zatem skarżący był już informowany o tym, że nie jest wystarczające dla uwzględnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej gołosłowne wskazywanie na spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Poglądy wyrażone w powołanych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny podziela w pełni. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.