II OSK 63/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-09-19

Skład orzekający: Małgorzata Masternak-Kubiak, Roman Ciąglewicz, Agnieszka Wilczewska - Rzepecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania, a w konsekwencji, czy Naczelny Sąd Administracyjny powinien uwzględnić skargę kasacyjną opartą na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, w tym skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną, wadliwego zebrania materiału dowodowego i błędnego zastosowania przepisów k.p.a. i p.p.s.a.?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania. Sąd kasacyjny stwierdził, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie były uzasadnione, a uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające. Sąd podkreślił, że art. 135 p.p.s.a. dotyczy sytuacji uwzględnienia skargi, a nie usuwania stanu naruszenia prawa w każdym przypadku, a zarzut skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną nie mógł być skutecznie podniesiony w tym postępowaniu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. C. – Prezesa [...] w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] o umorzeniu postępowania. Skarżący kasacyjnie zarzucił WSA naruszenie przepisów postępowania, w tym skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną, wadliwe zebranie materiału dowodowego, błędne zastosowanie przepisów k.p.a. i p.p.s.a., a także niewystarczające uzasadnienie wyroku. Kluczowym elementem sporu było ustalenie, czy J. C. był stroną postępowania, któremu nałożono obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. C. - Prezesa [...] [...] w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 655/17 w sprawie ze skargi J. C. - Prezesa [...] [...] w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2017 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 31 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 655/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oddalił skargę J. C. - Prezesa [...] w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2017 r., znak: [...], w przedmiocie umorzenia postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył J. C. – Prezes [...] w [...], wnosząc o jego uchylenie w całości i wydanie wyroku reformatoryjnego – stwierdzającego nieważność decyzji organu II i I instancji, ewentualnie uchylającego decyzje, jak również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez niestwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzających w sytuacji, w której zostały one skierowane do osoby nie będącej stroną postępowania; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, tj.: - naruszenie art. 7, 77 § 1 kpa i art. 80 k.p.a. polegającego na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie jaka była rzeczywista wola i cel skarżącego, do którego dążył składając wniosek z dnia 7 czerwca 2016 r., - naruszenie art. 123 § 1 i 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie wydania postanowienia o przedłużeniu terminu do złożenia projektu zamiennego, - naruszenie art. 155 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, iż skarżący domagał się wszczęcia trybu nadzwyczajnego, podczas gdy skarżący chciał przedłużenia terminu do złożenia projektu zamiennego, - naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 105 k.p.a., poprzez ich błędne zastosowanie i uchylenie skarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości, podczas gdy istniała potrzeba wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy; c) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., poprzez przyjęcie braku podstaw do stwierdzenia nieważności wydanych w postępowaniu legalizacyjnym decyzji, w tym decyzji ostatecznej z dnia [...] sierpnia 2014 r., wobec nieprawidłowego przyjęcia, że kontrola decyzji o odmowie zmiany decyzji o przedłużeniu terminu do przedłożenia żądanych dokumentów nie daje podstaw do zastosowania art. 135 p.p.s.a. w stosunku do decyzji wydanych od 2014 r., w tym o nałożeniu na skarżącego, w związku z budową Domu [...], w kolizji z istniejącym gazociągiem wysokiego ciśnienia DN-250, obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego przedmiotowego budynku w 4 egz. wraz z wymaganymi opiniami i uzgodnieniami, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych; d) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez niewystarczające uzasadnienie rozstrzygnięcia, a w szczególności poprzez pominięcie wyjaśnienia podstaw podzielenia stanowiska organu II instancji, pomimo, że Sąd I instancji wskazał na błędnie określenie charakteru terminu przez organ II instancji; e) art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi, w sytuacji w której istniały podstawy do jej uwzględnienia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podkreślił, że począwszy od decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. organy błędnie przyjęły, że J. C. będący osobą fizyczną jest stroną niniejszego postępowania, a tym samym błędnie uznały go za adresata decyzji i podmiot, na który należy nałożyć obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego budynku Domu [...]. Nie jest on ani właścicielem ani inwestorem ww. obiektu. Budynek jest zlokalizowany na terenie [...], pozostającego w strukturach [...] stowarzyszenia [...] będącego osobą prawną. Stowarzyszenie [...] działa przez swoje organy określone w Statucie. W ocenie skarżącego, w następstwie wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta [...], kolejne decyzje również zostały skierowane do osoby niebędącej stroną postępowania, co w świetle art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Wnoszący skargę kasacyjną wskazał, że przedmiotem postępowania zapoczątkowanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. jest doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem kolizyjnego usytuowania "Domu [...]" w [...] z istniejącym gazociągiem wysokiego ciśnienia DN-250. Późniejsze decyzje wydawane w toku postępowania nadal dotyczą tej samej sprawy administracyjnej i mieszczą się w graniach sprawy, o których mowa w art. 135 p.p.s.a. Nie ulega zatem żadnej wątpliwości, że stwierdzenie nieważności decyzji począwszy od decyzji wydanej w dniu [...] sierpnia 2014 r. jest niezbędne do końcowego załatwienia sprawy. Źródłem przedłużenia terminu do złożenia dokumentów będącego kwestią formalną, jest nałożenie obowiązku, a zatem rozstrzygnięcie materialnoprawne zawarte w decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. Skarżący zarzucił, że organy orzekające niewyczerpująco zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, bowiem zaniechano wyjaśnienia rzeczywistej woli i celu działania skarżącego, do którego dążył składając wniosek z dnia 7 czerwca 2016 r. Podniósł, że nie może zostać obciążony skutkami błędnej subsumpcji dokonanej przez organ I instancji. Jeśli organ miał wątpliwość o intencje pisma z dnia 7 czerwca 2016 r. winien wezwać skarżącego do złożenia wyjaśnień. Takiego działania zaniechano zarówno w postępowaniu przed organem I instancji, jak i organem II instancji. Dodał, że nie wnioskował o wszczęcie postępowania nadzwyczajnego w trybie art. 154 i 155 k.p.a. W ocenie skarżącego, skoro nie złożono wniosku w trybie art. 154 i 155 k.p.a., zasadne było wydanie postanowienia w trybie art. 123 § 1 k.p.a. dotyczącego kwestii pojawiających się w toku postępowania. Takie postanowienie winien wydać organ I instancji. Skoro jednak zaniechał prawidłowego postępowania, organ II instancji w wyniku rozpoznania odwołania, winien uchylić decyzję organu I instancji i wskazać wytyczne co do dalszego postępowania uznając za konieczne załatwienie pisma z dnia 7 czerwca 2016 r. w drodze postanowienia. Zgodnie ze stanowiskiem zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2113/10, przedłużenie terminu do wykonania obowiązków nałożonych na inwestora na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, jako kwestia wynikła w toku postępowania naprawczego winno nastąpić w drodze postanowienia. Ponadto, wnoszący skargę kasacyjną wskazał, że organ odwoławczy uznał, iż skoro w niniejszej sprawie nie może być stosowany tryb nadzwyczajny brak jest podstaw do badania stanu prawnego i faktycznego i tym samym wyjaśnianie wszystkich okoliczności sprawy. Nadto organ uznał, iż skoro obowiązek dostarczenia projektu zamiennego obarczał prezesa J. C. to brak było podstaw do inicjowania postępowania w trybie art. 155 k.p.a. przez R. [...]. W ocenie strony, to, że w niniejszej sprawie sam organ administracji zastosował zły przepis i w konsekwencji tryb postępowania, nie może skutkować umorzeniem sprawy. W toku postępowania odwoławczego po ewentualnym uchyleniu decyzji organu I instancji istnieje przecież możliwości poprowadzenia postępowania administracyjnego zgodnie z właściwymi przepisami prawnymi. Takie postępowanie na nowo winno podlegać kontroli II-instancyjnej. J. C. nie zgodził się także ze stanowiskiem organu odwoławczego (do którego de facto nie odniósł się Wojewódzki Sąd Administracyjny), że skarżący nie miał legitymacji do złożenia wniosku o zmianę decyzji, czy też wniosku o przedłużenie terminu, jak również skarżenia decyzji. Skoro pierwotną decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nałożono obowiązek wprost na skarżącego (co było błędem organów i stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności wydanych decyzji, o czym mowa na wstępie), to tym samym organy dały legitymację skarżącemu do podejmowania dalszych działań w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, iż strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie. Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie została oparta na jednej z ww. podstaw kasacyjnych, określonych w art. 174 p.p.s.a., tj. na naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie zauważyć jednakże należy, odnosząc się do redakcji zarzutów, że właściwszym byłoby, aby strona redagując zarzut naruszenia "art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez oddalenie skargi" (punkt b) skargi kasacyjnej), wskazała na naruszenie art. 151 p.p.s.a., albowiem za podstawę orzeczenia Sąd instancji przyjął art. 151 p.p.s.a., ewentualnie wskazała na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., przejawiające się w jego niezastosowaniu, oczywiście jak to uczyniła w powiązaniu z konkretnymi przepisami postępowania, które w jej ocenie zostały naruszone. Ponadto, za błędnie skonstruowany należy uznać zarzut, wskazany w punkcie e) skargi kasacyjnej, tj. naruszenia przepisu art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi, w sytuacji w której istniały podstawy do jej uwzględnienia. Wskazany przepis jest przepisem wynikowym regulującym jedynie sposób rozstrzygnięcia skargi, nie może być samodzielną podstawą skargi kasacyjnej, dla potwierdzenia jego zasadności niezbędne jest stwierdzenie naruszenia innych przepisów. Nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia, jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się, bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10). W drodze zarzutu naruszenia omawianego przepisu można kwestionować "techniczną kompletność" uzasadnienia, a nie prawidłowość merytoryczną, bowiem temu celowi służą zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga przy tym szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Zatem z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w swoich rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 października 2017 r., sygn. akt I GSK 2343/15). Ponadto, przyjmuje się, że jeżeli uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje, jaki stan faktyczny sprawy został przyjęty, wówczas powołany przepis nie może stanowić wystarczającej podstawy kasacyjnej. Błędnej nawet oceny okoliczności faktycznych, czy też wadliwości argumentacji dotyczącej wykładni lub zastosowania prawa materialnego, nie można utożsamiać z brakami uzasadnienia wyroku pierwszoinstancyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze powyższe, analizując uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nie dopatrzył się w nim takich mankamentów, które obligowałyby go do uwzględnienia skargi kasacyjnej, w tym zakresie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku, odpowiada co do zasady wymogom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. i poddaje się kontroli instancyjnej. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji niewątpliwie odniósł się do meritum sprawy, tj. zasadności umorzenia przez organ odwoławczy postępowania pierwszej instancji, w związku z brakiem podstaw do prowadzenia postępowania w trybie art. 155 k.p.a. Niezrozumiałe jest stwierdzenie wnoszącego skargę kasacyjną zawarte w sformułowanym zarzucie, że "Sąd I instancji wskazał na błędne określenie charakteru terminu przez organ II instancji". Zarówno organ odwoławczy, Sąd I instancji, jak również skarżący kasacyjnie powołali się na ten sam podgląd prezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2113/10, zgodnie z którym, termin określony w art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane ma charakter procesowy. Przedłużenie zaś terminu do wykonania obowiązków nałożonych na podstawie ww. przepisu, jako kwestia wynikła w toku postępowania naprawczego winno nastąpić w drodze postanowienia. Okoliczność, że Sąd I instancji, nie uzasadnił swojego stanowiska, tak jakby sobie tego życzyła strona skarżąca, nie stanowi o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. Niewątpliwe w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd wojewódzki w sposób należyty przedstawił stan faktyczny sprawy i dokonał oceny stanowiska organu odwoławczego przez pryzmat zgodności z prawem. Za niesłuszne uznać należało także zarzuty skargi kasacyjnej zredagowane w punkcie b) skargi kasacyjnej. Istota sporu, w niniejszej sprawie, w gruncie rzeczy, sprowadza się do zakwestionowania przez skarżącego sposobu zakończenia postępowania administracyjnego, wszczętego wnioskiem z dnia 7 czerwca 2016 r. Co do tego bowiem, że w rozpatrywanym przypadku brak było podstaw do prowadzenia postępowania w trybie art. 155 k.p.a. panuje zgoda. Sam skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że "nie wnioskował o wszczęcie postępowania nadzwyczajnego w trybie art. 154 i 155 kpa". Skoro, jak twierdzi skarżący nie wnioskował on o wszczęcie postępowania nadzwyczajnego, to tym bardziej niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 155 k.p.a., poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżący domagał się wszczęcia trybu nadzwyczajnego. Organ odwoławczy podejmując decyzję z dnia [...] marca 2017 r. podzielił stanowisko skarżącego, stwierdzając, że ze złożonego pisma nie wynika jednoznacznie, wszczęcia jakiego postępowania żąda wnoszący. Podkreślił, że wnioskodawca nie podał podstawy swojego żądania, w szczególności w żadnym miejscu powyższego podania nie wskazał art. 155 k.p.a. W sytuacji wszczęcia postępowania przez organ I instancji, na podstawie art. 155 k.p.a. w sprawie zmiany decyzji ostatecznej, jedynym słusznym rozwiązaniem, było uchylenie przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji. Powyższe zresztą nie było zasadniczą podstawą rozstrzygnięcia. Przeszkodę do prowadzenia postępowania nadzwyczajnego w trybie art. 155 k.p.a. organ II instancji upatrywał w procesowym charakterze terminu wynikającego z decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Także i to nie jest przez skarżącego kasacyjnie negowane, o czym świadczy, przywołany przez stronę pogląd prawny prezentowany w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nie można się zatem w tym względzie doszukać naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 k.p.a. Wbrew twierdzeniom wnoszącego skargę kasacyjną nie było potrzeby dalszego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy, skoro odpadła przesłanka do prowadzenia postępowania w trybie nadzwyczajnym. Nie sposób jest zgodzić się z wnoszącym skargę kasacyjną, że rzeczą organu odwoławczego było uchylenie decyzji organu pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Wprawdzie organ odwoławczy mógł zastosować powyższą konstrukcję, aby organ I instancji wyjaśnił rzeczywistą wolę wnoszącego pismo z dnia 7 czerwca 2016 r. Jednakże okoliczność ta, nie przemawia za uchyleniem, co do zasady słusznego rozstrzygnięcia organu odwoławczego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skutek podjętego rozstrzygnięcia jest ten sam – organ pierwszej instancji powinien zająć się wnioskiem strony, po ewentualnym wyjaśnieniu podmiotu występującego z wnioskiem. W prowadzonym postępowaniu, o ile organ pierwszej instancji uzna to za dopuszczalne, będzie natomiast możliwość wydania postanowienia na podstawie art. 123 § 1 i 2 k.p.a. w przedmiocie przedłużenia terminu do złożenia projektu zamiennego. Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., poprzez przyjęcie braku podstaw do stwierdzenia nieważności wydanych w postępowaniu legalizacyjnym decyzji, w tym decyzji ostatecznej z dnia [...] sierpnia 2014 r. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie ugruntowany jest pogląd, że przepis art. 135 p.p.s.a. ma zastosowanie w razie uwzględnienia skargi, tj. w przypadku stwierdzenia przez sąd niezgodności z prawem zaskarżonego aktu (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, wydanie 3, Warszawa 2015 r., str. 574). Z treści art. 135 p.p.s.a. wynika, że warunkiem zastosowania trybu określonego w tym przepisie jest niezbędność takiego rozstrzygnięcia do końcowego załatwienia sprawy. Spełnienie przesłanki "niezbędności" następuje jedynie wówczas, gdy bez zastosowania trybu określonego w komentowanym przepisie załatwienie sprawy byłoby "niemożliwe lub co najmniej utrudnione" (Z. Kmieciak, Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych, PiP 2007, z. 4, s. 39). Zatem przesłanką zastosowania unormowania zawartego w art. 135 p.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy. Ale pierwszorzędne znaczenie ma to, że przepis ten dotyczy jedynie orzeczeń uwzględniających skargę (por. J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Lexis Nexis, Wyd. 3, Warszawa 2008, s. 336-337 oraz powołane tam orzecznictwo NSA). Przepis art.135 p.p.s.a. nie dotyczy uprawnień procesowych stron, lecz odnosząc się do fazy orzekania przez sąd administracyjny kształtuje kompetencje tego sądu w przypadku uwzględnienia skargi (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2852/14). Nie reguluje on bowiem generalnej kwestii usuwania stanu naruszenia prawa, ale kwestię głębokości orzekania przy usuwaniu stanu naruszenia prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1044/10, Lex nr 1151516). Nieskorzystanie przez sąd z przewidzianych w tym przepisie uprawnień nie może stanowić podstawy do zarzutu naruszenia prawa przez sąd. Dodatkowo zauważyć należy, że nawet gdyby Sąd I instancji, uchylił zaskarżone w sprawie decyzje, brak byłoby podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. Słusznie wskazał Sąd wojewódzki, że przedłużenie terminu do złożenia dokumentów jest rozstrzygnięciem wyłącznie formalnym, natomiast decyzja o nałożeniu obowiązków jest rozstrzygnięciem materialnoprawnym. Nadto, decyzja z dnia [...] sierpnia 2014 r., stanowiła samodzielny przedmiot zaskarżenia, może także stanowić samodzielną podstawę wniosku o stwierdzenie jej nieważności. Z uwagi na powyższe, nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez niestwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzających w sytuacji, w której zostały one skierowane do osoby nie będącej stroną postępowania. Skarżący poprzez podniesiony zarzut, jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, zmierza do podważenia decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r., nakładającej na niego obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego budynku [...] (strona twierdzi, że nie jest inwestorem, ani właścicielem obiektu, a zatem nie powinna być adresatem decyzji), jednakże nie może tego uczynić w ramach niniejszego postępowania administracyjnego. Nadto, zauważyć należy pewną niespójność w argumentacji wnoszącego skargę kasacyjną, bowiem z jednej strony kwestionuje swoją osobę jako adresata decyzji, z drugiej zarzuca naruszenie art. 123 § 1 i § 2 k.p.a., poprzez zaniechanie wydania postanowienia o przedłużeniu terminu do złożenia projektu zamiennego, zarzuca także organowi odwoławczemu błędne uznanie, że nie miał on legitymacji do złożenia wniosku o zmianę decyzji/czy też wniosku o przedłużenie terminu. Mając na uwadze, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Skarga kasacyjna został rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło