II OZ 367/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń [...] z siedzibą w M. oraz [...] z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1232/17 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi [...] z siedzibą w W. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko postanawia: 1. oddalić zażalenie [...] z siedzibą w W., 2. odrzucić zażalenie [...] z siedzibą w M. Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1232/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił [...] z siedzibą w W. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że na skutek wniosku [...] z siedzibą w W. z dnia 26 stycznia 2017 r. o uzupełnienie decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 r. postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] ww. organ odmówił uzupełniania własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. W dniu 15 kwietnia 2017r. (data stempla pocztowego k. 12) [...] wniosło, za pośrednictwem organu, skargę na wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w stosunku do postanowienia z dnia [...] lutego 2017 r. zostały spełnione warunki doręczenia zastępczego określone w art. 44 k.p.a. Postanowienie to zostało doręczone w dniu 2 marca 2017 r., a zatem termin do wniesienia skargi upłynął z dniem 3 kwietnia 2017 r. Natomiast skarga została wniesiona w dniu 15 kwietnia 2017 r. Dalej Sąd wskazał, że z akt sprawy administracyjnej wynika, iż postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r. zostało skierowane do skarżącego na prawidłowy adres i z uwagi na jej awizowanie w dniach 16 lutego 2017 r. i 24 lutego 2017 r. zostało ono uznane za skutecznie doręczone w dniu 2 marca 2017 r. Doręczenie takie było możliwe w świetle art. 44 k.p.a. Dokonanie doręczenia w trybie art. 44 § 4 k.p.a., stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. W ocenie Sądu przedstawione przez skarżącego okoliczności nie obalają domniemania zgodności doręczenia zastępczego dokonanego w trybie art. 44 k.p.a. Na potwierdzeniu odbioru, znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy, pracownik poczty zakreślił informację, że przesyłki nie doręczono i pozostawiono ją w placówce pocztowej, o czym w dniu 16 lutego 2017 r. umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Następnie, w dniu 24 lutego 2017 r. dokonano powtórnego awizowania. Z uwagi na złożenie przez skarżącego w Poczcie Polskiej S.A. zlecenia przechowywania przesyłki po terminie przesyłka zawierająca postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r. nie została zwrócona do adresata w dniu 3 marca 2017 r. Z uwagi na to, że analiza akt sprawy potwierdza prawidłowość danych zawartych w zwrotnym potwierdzeniu odbioru, a skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów na uprawdopodobnienie okoliczności uchybienia w pracy listonosza, Sąd uznał, że stanowisko skarżącego sprowadza się w zasadzie do potwierdzenia wydania mu przesyłki po upływie terminu wskazanego w art. 44 k.p.a., co miało miejsce na wyraźne zlecenie skarżącego, co potwierdził we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Ponadto z treści pisma Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2017 r. jednoznacznie wynika, że na wniosek adresata – skarżącego przedłużono awizację przesyłki. Adresat skorzystał bowiem z usługi świadczonej przez Pocztę Polską w postaci przechowywania przesyłki po terminie. Na wyraźne zlecenie skarżącego przesyłka polecona była przechowywana w urzędzie pocztowym po upływie czternastu dni do dnia 16 marca 2017 roku, czyli do dnia odbioru przesyłki przez adresata. Działania adresata w zakresie zlecenia przechowywania przesyłki poleconej po upływie ustawowego terminu należy uznać za sprzeczne z art. 44 k.p.a. Skoro skarżący złożył dyspozycję przedłużenia okresu przechowywania przesyłki w urzędzie pocztowym odbierając taką przesyłkę powinien sprawdzić od kiedy była ona przechowywana w urzędzie pocztowym. Miał możliwość zweryfikowania okresu przechowywania przesyłki w urzędzie pocztowym zarówno przy odbiorze przesyłki, jak również na podstawie awiza pozostawionego w skrzynce oddawczej. W okolicznościach przedmiotowej sprawy należało zatem uznać, że doręczenie skarżącemu odpisu postanowienia z dnia [...] lutego 2017 r. w sposób zastępczy, określony w art. 44 k.p.a., było skuteczne. Zażalenia na powyższe postanowienie wnieśli skarżące [...] oraz [...] z siedzibą w M. We wniesionym zażaleniu skarżące [...] zarzuciło wydanie zakwestionowanego postanowienia z oczywistym rażącym naruszeniem art. 86 § 1 p.p.s.a., gdyż w piśmie o przywrócenie uchybionego terminu uprawdopodobniono okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w tym uchybieniu – tym samym pismo to i termin do jego wniesienia spełniało wszystkie wymogi dla podania o którym mowa w art. 87 p.p.s.a. oraz z naruszeniem art. 163 § 2 p.p.s.a., gdyż nie zawiera ono uzasadnienia oceniającego istotne okoliczności zawarte we wniosku o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu skarżące [...] podniosło, że jego zdaniem opóźnione odebranie przesyłki zawierającej postanowienie organu z dnia [...] lutego 2017 r. o odmowie uzupełnienia decyzji nastąpiło bez jego winy. Winę tę ponosi Poczta Polska która przyjęła do realizacji dodatkowa usługę przedłużonej awizacji, mimo że była ona niedopuszczalna. Podkreślono, że nie został skarżącemu przedłożony do wypełniania przez Urząd Pocztowy formularz dotyczący usługi przedłużonej awizacji zawierający pouczenie, że usługa ta nie dotyczy przesyłek administracyjnych i sądowych. Natomiast [...] we wniesionym zażaleniu podniosło zarzut nieważności postępowania, gdyż przed wydaniem zaskarżonego postanowienia Sąd nie doręczył stowarzyszeniu wniosku skarżącego [...] o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, w związku z tym stowarzyszenie nie mogło zapoznać się z jego treścią i nie mogło zająć stanowiska w sprawie. Pismem z dnia 20 listopada 2017 r. skarżące [...] oświadczyło, że popiera zażalenie wniesione przez [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie skarżącego [...] nie zasługiwało na uwzględnienie. Na obecnym etapie skarżące [...] nie kwestionuje, że wniosło do sądu skargę już po terminie do jej wniesienia. Winą za taki stan rzeczy [...] obarcza Pocztę Polską S.A., która przyjęła do realizacji usługę przechowywania przesyłki po terminie, mimo że takie działanie nie jest dopuszczalne. Kwestią sporną pozostaje zatem to, czy skarżące [...] ponosi winę w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. Na wstępie przypomnieć należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. W orzecznictwie trafnie podnosi się jednak, że zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego, zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a., to na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (porównaj: postanowienie NSA z 20.04.2016 r. sygn. akt I OZ 383/16). Jak wskazał to Sąd pierwszej instancji, a czego skarżące [...] nie kwestionuje, stosownie do właściwych przepisów k.p.a. postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r. odmawiające uzupełnienia decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. zostało stronie skarżącej doręczone w trybie zastępczym w dniu 2 marca 2017 r. Jednakże do fizycznego odebrania przez [...] przedmiotowej przesyłki doszło w dniu 16 marca 2017 r. Natomiast skarga na decyzję z dnia [...] grudnia 2016 r. została wniesiona do sądu w dniu 15 kwietnia 2017 r. Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym upływ terminu przechowywania przesyłki listowej poleconej przez pocztę rodzi w dniu tego upływu skutek doręczenia i nie może tego zmienić nawet fakt późniejszego faktycznego doręczenia (wydania) decyzji (jej kserokopii czy też oryginału) stronie postępowania (zobacz: postanowienie NSA II FSK 1257/07; porównaj także postanowienia NSA z 21.09.2012 r. II FZ 762/12 z 16.11.2004 r. GZ 103/04). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za trafne należy uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji co do tego, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, by skarżące [...] wniosło skargę z uchybieniem terminowi bez swojej winy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przechowywanie przesyłki przez operatora mimo upływu terminu, na wyraźne żądanie strony, nawet jeśli to przechowywanie nastąpiło w sposób nieuprawniony, a następnie wydanie jej stronie już po terminie, nie świadczy o braku winy strony w uchybieniu terminowi do dokonania danej czynności procesowej. Świadomość złożonego żądania winna skłonić stronę do zachowania należytej staranności i w związku z tym podjęcia czynności zmierzających do ustalenia daty początkowej biegu terminu do dokonania danej czynności procesowej, w tym przypadku wniesienia skargi. W związku z powyższym, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 sentencji. II. Odnosząc się zaś do zażalenia [...] z siedzibą w M., wskazać należy, iż podlegało ono odrzuceniu na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Wskazane wyżej stowarzyszenie, uznane przez Sąd za uczestnika postępowania, wniosło zażalenie na postanowienie Sądu o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na wniosek innego podmiotu - [...] z siedzibą w W. W orzecznictwie przyjmuje się, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, nabywa status uczestnika postępowania na prawach strony i związane z tym uprawnienia procesowe (w tym m.in. prawo wnoszenia środków odwoławczych) jedynie, gdy postępowania to zmierzać będzie do merytorycznego rozpoznania skargi. Na tym etapie postępowania skarga nie została jeszcze skutecznie wniesiona, a więc przyjąć należy, że stosunek procesowy nawiązuje się wyłącznie między organem, którego akt lub czynność zostały zaskarżone, a skarżącym. W opisanej sytuacji nie można mówić o powstaniu takiego stosunku w odniesieniu do osoby o której mowa w art. 33 § 1 p.p.s.a. (porównaj: postanowienie NSA z 19.05.2016 r. II OZ 512/16). W tej sytuacji zażalenie na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi, wniesione przez podmiot który nabędzie status uczestnika postępowania na prawach strony, zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a., dopiero z momentem skutecznego wniesienia skargi, należy uznać za niedopuszczalne. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 2 sentencji.