II SA/Po 388/17

Dnia 17 sierpnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Natalia Sikorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2017 roku sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] marca 2017 roku nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy oddala skargę Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Starosta K. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 10 ust. 1 i art. 12 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 627 z późn. zm., dalej: "u.k.p.") odmówił G. K. zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C i CE. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...], Prokurator Rejonowy w L. zatrzymał G. K. prawo jazdy kategorii B, C, B+E, C+E i T, nr [...], wydane w dniu [...] r. Następnie nieprawomocnym postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w L. nakazał zwrot prawa jazdy kategorii C i C+E w związku z nieprawomocnym wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...], Sądu Rejonowego w P., na mocy którego orzeczono wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kategorii B z pominięciem kategorii C i C+E. W dniu [...] r. G. K. złożył wniosek o zwrot prawa jazdy kategorii C i C+E, powołując się na prawomocne już wtedy postanowienie z dnia [...] r. Organ I instancji przytoczył w tej sytuacji art. 12 ust. 1 pkt 3 u.k.p., wskazując, że prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami lub o zatrzymaniu prawa jazdy. Przepis ten znajduje zastosowanie także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, obejmującego uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio C1, C, D1 lub D. Ustawodawca przewidział tym samym, że osoba objęta zakazem prowadzenia pojazdów kategorii B nie może w trybie zwrotu uzyskać prawa jazdy kategorii C+E. Mając zatem na uwadze, że postanowienie Prokuratora Rejonowego w L. z dnia [...] r. nadal pozostaje w mocy, należało negatywnie załatwić wniosek skarżącego z dnia [...] r. Pismem z dnia [...] r. G. K. odwołał się od powyższej decyzji z dnia [...] r., zarzucając organowi I instancji naruszenie: (1) art. 12 ust. 1 pkt 3 u.k.p. przez odmowę zwrotu prawa jazdy, mimo że przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku wydania prawa jazdy; (2) art. 12 ust. 2 pkt 3 u.k.p. przez odmowę zwrotu prawa jazdy, mimo że przepis ten znajduje zastosowanie tylko w odniesieniu do osób, w stosunku do których wydano prawomocny wyrok o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych, co nie nastąpiło w niniejszej sprawie; (3) art. 107 § 1 k.p.a. przez brak dokładnego uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji, a w szczególności nie odniesienie się do argumentów prawnych załączonych do wniosku z dnia [...] r; oraz (4) art. 11 k.p.a. przez nieodniesienie się do stanowiska skarżącego. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organ I instancji wadliwie powołał się na art. 12 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 12 ust. 2 u.k.p. Ten ostatnie przepis mógł być bowiem stosowany łącznie tylko z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Ponadto w chwili wydawania decyzji z dnia [...] r. powołany wyrok z dnia [...] r. nie był jeszcze prawomocny. Nie było zatem wtedy podstaw do odmowy zwrotu prawa jazdy kategorii C i C+E. Za takim wnioskiem przemawia również opisane wcześniej postanowienie Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r., które zmodyfikowało postanowienie Prokuratora Rejonowego w L. z dnia [...] r. Dopiero w dniu [...] r. Sąd Okręgowy w P. utrzymał w mocy powyższy wyrok z dnia [...] r. Należy przy tym zaznaczyć, że orzeczenie środka karnego polegającego na zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B nie może być rozszerzone przez starostę w drodze odmowy zwrotu prawa jazdy kategorii C i C+E. W pozostałym zakresie skarżący powtórzył zarzuty sformułowane w odwołaniu. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2016 r., poz. 814 z późn. zm.), art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1659 z późn. zm.), § 1 rozporządzenia rady ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości Samorządowych Kolegiów Odwoławczych (Dz. U. z 2003 r., nr 198, poz. 1925), art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 pkt 2-3 u.k.p. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że obecnie art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 u.k.p. znajduje zastosowanie także do osób ubiegających się o zwrot prawa jazdy. Modyfikacja ta weszła w życie w dniu 25 października 2014 r. na mocy przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 970). W niniejszej sprawie wymieniony wyrok Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r. stał się prawomocny w dniu [...] r. Tym samym należy uznać, że zaskarżona decyzja z dnia [...] r. okazała się prawidłowa. Jeżeli bowiem orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B, to w świetle art. 12 ust. 2 u.k.p. nie może on skutecznie żądać zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii C i C+E. Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, że orzeka na podstawie stanu faktycznego i prawnego z chwili wydawania decyzji. W dacie podjęcia tego rozstrzygnięcia przez Kolegium wyrok z dnia [...] r. był już prawomocny. Pismem z dnia [...] r. G. K. zaskarżył powyższą decyzję Kolegium z [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając organowi II instancji naruszenie: (1) art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 pkt 3 u.k.p. przez odmowę zwrotu prawa jazdy kategorii C i C+E, mimo nieobjęcia tych kategorii środkiem karnym w wyroku skazującym; (2) art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 pkt 3 u.k.p. przez uznanie, że przepisy te znajdują zastosowanie także w przypadku nieprawomocnego orzeczenia o zakazanie prowadzenia pojazdów mechanicznych i uchylenia zatrzymania prawa jazdy w zakresie kategorii C+E; oraz (3) art. 8 k.p.a. przez rozstrzygnięcie sprawy w sposób sprzeczny z powołanym wyrokiem z dnia [...] r. i [...] r. W uzasadnieniu skarżący powtórzył argumentację zaprezentowaną wcześniej w odwołaniu z dnia [...] r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje Skarga okazała się niezasadna. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r., poz. 978 z późn. zm., dalej: "u.k.p."). Zgodnie z art. 12 ust. 2 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której orzeczony został prawomocnie wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z art. 12 ust. 1 pkt 3 u.k.p. wynika zarazem, że prawo jazdy nie może być również wydane osobie, w stosunku do której wydana została decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymania prawa jazdy – w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji. Ustawodawca wskazuje ponadto w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., że art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: (1) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; oraz (2) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...], prokurator Prokuratury Rejonowej w L. zatrzymał G. K. prawo jazdy nr [...], wydane przez Starostę Leszczyńskiego, otrzymane w dniu [...] r. i odebrane w dniu [...] r. (k. 1 akt adm. organu I instancji). Następnie w wyroku z dnia [...] r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w L. uznał skarżącego winnym popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2016 r., poz. 1137 z późn. zm., dalej: "k.k.") oraz orzekł wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kategorii C i E na okres 3 lat, zaliczając na poczet tego środka karnego okres zatrzymania prawa jazdy od dnia [...] r. (k. nienumerowana akt adm. organu II instancji). Postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w L. nakazał zwrot powyższego prawa jazdy G. K. w zakresie kategorii C i E (k. 6 akt adm. organu I instancji). Na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora od powołanego wyroku z dnia [...] r. wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w P. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie (k. nienumerowana akt adm. organu II instancji). Okoliczności te należy uznać za bezsporne, gdyż nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania. Odnosząc te uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy najpierw zgodzić się ze skarżącym, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...], nie była prawidłowa (k. 13 akt adm. organu I instancji). W chwili orzekania przez organ I instancji wyrok z dnia [...] r. nie był bowiem jeszcze prawomocny, wobec czego art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 2 u.k.p. nie mógł znaleźć zastosowania. Jednocześnie wykluczyć należy powoływanie się w tej mierze na art. 12 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 12 ust. 2 u.k.p. Ten ostatni przepis zawiera bowiem odesłanie do art. 12 ust. ust. 1 pkt 2 u.k.p. Ponadto, wbrew twierdzeniom organu I instancji, samodzielnej podstawy rozstrzygnięcia nie mógł stanowić przepis art. 12 ust. 1 pkt 3 u.k.p. Skutek zatrzymania prawa jazdy, powstały na mocy postanowienia Prokuratury Rejonowej w L. z dnia [...] r., upadł bowiem z chwilą wydania przez Sąd Rejonowy w L. postanowienia z dnia [...] r. zarządzającego zwrot prawa jazdy w zakresie kategorii C i E. W konsekwencji zatem od chwili wydania wymienionego postanowienia przez sąd I instancji do momentu wydania wyroku przez sąd odwoławczy w obrocie prawnym nie pozostawał akt, na podstawie którego prawo jazdy G. K. w zakresie kategorii C i E podlegało zatrzymaniu. Opisana wadliwość decyzji organu I instancji nie zmienia jednak faktu, że kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r., nr [...], okazała się zgodna z prawem (k. nienumerowane akt organu II instancji). Należy bowiem zauważyć, że ustawodawca wprowadza w art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Znajduje ona uszczegółowienie w art. 127 § 1 k.p.a., w świetle którego od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Skorzystanie z wymienionego środka zaskarżenia powoduje, że organ odwoławczy rozpoznaje na nowo sprawę, w tym ponownie ocenia stan faktyczny i prawny. Zakres kognicji tego organu administracji publicznej nie ogranicza się wyłącznie do kontroli ustaleń organu I instancji. W konsekwencji organ odwoławczy orzeka na podstawie stanu faktycznego i prawnego z daty wydawania przez siebie decyzji, a nie z daty wydania decyzji organu I instancji. Z tej perspektywy należy zatem zaznaczyć, że w chwili wydawania przez Kolegium powołanej decyzji z dnia [...] r. wyrok Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r. był już prawomocny – Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia [...] r. oddalił apelację prokuratora. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. było zatem zobowiązane w świetle art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 2 u.k.p. do utrzymania w mocy rozstrzygnięcia, w którym odmówiono skarżącemu zwrotu prawa jazdy kategorii C i E. W tej dacie bowiem zaktualizowały się przesłanki, o jakich mowa w wymienionych przepisach, tj. wobec G. K. orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów kategorii C i E. Należy podkreślić, że ze względu na brzmienie art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. negatywna przesłanka zwrotu skarżącemu prawa jazdy rozciągała się także na prawo jazdy kategorii C i E. Nie można się przy tym zgodzić ze stanowiskiem skarżącego, zdaniem którego art. 12 ust. 2 u.k.p. znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku wydania prawa jazdy. W przepisie tym ustawodawca expressis verbis wskazuje bowiem także na przypadek zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Trzeba zarazem wyjaśnić, że art. 12 ust. 2 u.k.p. uzyskał takie brzmienie na mocy art. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 970 z późn. zm.), który wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. Tym samym w chwili orzekania przez organy wymiaru sprawiedliwości, jak i organy administracji publicznej przepis ten znajdował zastosowanie w znowelizowanej treści. Sąd nie przychylić się także do poglądu, że odmowa zwrotu prawa jazdy kategorii C i E powodowałaby rozszerzenie środka karnego orzeczonego w wyroku skazującym. Powiązanie art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. z uznaniem skarżącego za winnego przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. nie stanowi bowiem dodatkowej sankcji karnej, lecz realizuje jedynie obowiązki wynikające z prawa administracyjnego w zakresie uprawnień do prowadzenia pojazdów. Z taką wykładnią przemawia nie tylko brzmienie art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., lecz także wykładnia funkcjonalna. Celem powołanego przepisu jest bowiem zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym przez wyłączenie od udziału w tym ruchu osób, które w znaczący sposób zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, w szczególności osób prowadzących pojazd w stanie nietrzeźwości. Taka interpretacja aprobowana jest również w orzecznictwie (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 października 2016 r., sygn. akt II SA/Po 403/16, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 603/14, tamże; wyrok NSA z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 382/14, tamże). W tej sytuacji prawnej Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Skarga jako niezasadna podlegała zatem oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.).