I OSK 3/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-07-02
Skład orzekający: Marek Stojanowski, Jolanta Rudnicka, Wojciech Jakimowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uzasadnienie wyroku WSA narusza art. 141 § 4 PPSA poprzez brak wyjaśnienia rozbieżności między stroną postępowania wskazaną w sentencji wyroku a podmiotem, do którego odnosi się uzasadnienie, co uniemożliwia kontrolę instancyjną?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA, uznając, że jego uzasadnienie narusza art. 141 § 4 PPSA. Rozbieżność między podmiotem wskazanym w sentencji (Prezes Okręgowego Zarządu) a podmiotem, do którego odnosi się uzasadnienie (Okręgowy Zarząd), uniemożliwia kontrolę instancyjną. Sąd I instancji nie wyjaśnił, dlaczego zobowiązał Prezesa do załatwienia wniosku i na jakiej podstawie uznał go za stronę postępowania, podczas gdy skarżący kwestionował bezczynność także Okręgowego Zarządu.Stan faktyczny
W.W. zwrócił się do Prezesa Okręgowego Zarządu o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej dokumentacji wyboru delegatów, władz okręgu, finansów oraz wykazu członków władz. Organ odpowiedział, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. W.W. złożył skargę na bezczynność organu, zarzucając brak odpowiedzi na wnioski. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zobowiązał Prezesa Okręgowego Zarządu do załatwienia wniosku, stwierdził bezczynność organu, ale uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA z powodu wadliwości uzasadnienia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Odstąpił od zasądzenia od W.W. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [..] z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt: IV SAB/Gl 125/17 w sprawie ze skargi W.W. na bezczynność Prezesa Okręgowego Zarządu [..] w C. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2. odstępuje od zasądzenia od W.W. na rzecz [..] z siedzibą w W. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt: IV SAB/Gl 125/17 po rozpoznaniu sprawy ze skargi W.W. na bezczynność Prezesa Okręgowego Zarządu [..] w C. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej, w punkcie pierwszym zobowiązał Prezesa Okręgowego Zarządu [..] w C. do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 30 stycznia 2017 r. w terminie 14 dni od daty prawomocności wyroku, w punkcie drugim stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, w punkcie trzecim stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w punkcie czwartym zasądził od Prezesa Okręgowego Zarządu [..] w C. na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Pismem z dnia 30 stycznia 2017 r. W.W. zwrócił się do Prezesa Okręgowego Zarządu [..] w C. w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej:
1) o nieograniczony dostęp do pełnej dokumentacji dotyczącej wyboru delegatów w [..] i ich udziału w zjeździe oraz kandydatów do władz okręgu i ich wyboru podczas IX Okręgowego Zjazdu Delegatów [..] w C. oraz do dokumentacji finansowej dotyczącej źródeł finansowania oraz wydatków w ostatnim okresie międzyzjazdowym, w tym bilansów i rachunków zysków i strat;
2) o udzielenie odpowiedzi w formie pisemnej na następujące pytania:
a) podanie wysokości innych środków (poza środkami uzyskanymi ze składek członkowskich), jakimi dysponował OZ w okresie sprawozdawczym (w rozbiciu na lata) i źródło ich pochodzenia;
b) podanie informacji kto dysponował funduszem obrony i na co został on wydany z rozbiciem na poszczególne lata;
c) udzielenie informacji o wysokość środków zgromadzonych na funduszu oświatowym i sposobie ich rozdysponowania z rozbiciem na poszczególne lata;
d) wskazanie wysokości środków wydanych na organizację posiedzeń Zarządu oraz na organizacje posiedzeń Prezydium OZ w poszczególnych latach;
e) podanie wysokości gratyfikacji i nagród wypłaconych funkcyjnym w poszczególnych latach;
f) podanie ilości narad i odpraw oraz ilości ich uczestników oraz kosztów w kwotach;
g) wskazanie jak kształtowały się koszty funkcjonowania biura Okręgowego Zarządu w poszczególnych latach okresu sprawozdawczego i jaki udział w nich miały płace zatrudnionych pracowników, umowy zlecenia lub umowy o dzieło dla osób z poza biura oraz jakich zadań dotyczyły te umowy;
h) wskazanie kwot, jakie zostały wydane na podróże służbowe członków Prezydium OZ w poszczególnych latach oraz kto (funkcja) rozliczył najwyższą kwotę i jaka to była kwota;
3) nadesłanie wykazu obecnych członków władz OZ zawierającego następujące dane: imię i nazwisko, pełniona obecnie funkcja w okręgu, pełna nazwa [..] z którego był wybrany oraz data wyboru na delegata na IX Zjazd Okręgowy;
4) nadesłanie bilansów OZ oraz rachunków zysków i strat OZ za lata 2015, 2016 oraz 2017 rok.
W odpowiedzi na wniosek jego adresat pismem z dnia 8 lutego 2016 r. powiadomił wnioskodawcę, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej.
W tym stanie rzeczy W.W. pismem z dnia 14 lutego 2017 r. skierował swój wniosek do Prezydium Okręgowego Zarządu [..] w C. i równocześnie zwrócił uwagę, że Prezes nie jest organem [..], a jedynie organizatorem jego pracy.
Następnie pismem z dnia 6 marca 2017 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę "na [..], Prezesa E.K., na Okręgowy Zarząd, Prezydium Okręgowego Zarządu oraz osobiście na Prezesa Okręgowego Zarządu w C. A.W.", zarzucając bezczynność w rozpoznaniu wniosku o udzielenie informacji publicznej.
Prezydium Okręgowego Zarządu [..] w C. w skierowanym do skarżącego piśmie z dnia 10 marca 2017 r. uznało, że przedstawione w piśmie W.W. zapytania nie dotyczą informacji publicznej.
Okręgowy Zarząd [..] w C. w odpowiedzi na wniesioną skargę stwierdził, że w jego opinii wystąpienia W.W. w znacznej części nie spełniały przesłanek do uznania ich za informacje publiczne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że bezsprzecznie [..] jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej jako podmiot dysponujący majątkiem publicznym. Oceniając zaś treść wniosku o udzielenie informacji publicznej Sąd stwierdził, że większość pytań zawartych we wniosku strony można zakwalifikować jako informację publiczną albowiem pytania odnoszą się do materii majątku pytanego podmiotu. Sąd zauważył także, że [..] rozpoznając wniosek powinien w sposób szczegółowy ustosunkować się do treści każdego zawartego w nim pytania, a jeżeli uzna, że część pytań nie dotyczy informacji publicznej powinien powiadomić pismem wnioskodawcę, które z pytań uznał za niespełniające tego wymogu. W tej zaś sytuacji Sąd stwierdził, że [..] popadł w bezczynność, chociaż nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ brak prawidłowego rozpoznania wniosku wynikał z wadliwej wykładni przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł [..] z siedzibą w W., zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego zmianę i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zrzekając się rozprawy, sygnalizując nieważność postępowania z uwagi na brak zdolności sądowej Prezesa Okręgowego Zarządu [..], co do którego Sąd I instancji orzekł zobowiązanie do załatwienia wniosku oraz zarzucając:
I) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie:
1) art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. polegające na bezzasadnym przyjęciu, że Prezes Okręgowego Zarządu [..] pozostawał w bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku, podczas gdy [..] rozpatrzył wniosek w terminie i w formie przypisanych ustawą,
2) art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, a w szczególności pominięcie, iż treść żądania skierowanego do [..] w sposób oczywisty obejmowała informacje odnoszące się do zagadnień, którym - z uwagi na niepubliczny charakter podmiotu, do którego zostało skierowane - nie sposób przypisać charakteru informacji publicznej, a w konsekwencji bezzasadne nakazanie Prezesowi Okręgowego Zarządu [..] rozpatrzenia wniosku, względnie zaniechania wskazania przez Sąd, w jakim zakresie wniosek ten winien zostać rozpatrzony jako zasadny,
3) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., przez:
- odniesienie się w uzasadnieniu do stanu faktycznego w sposób pobieżny i brak merytorycznego odniesienia się do podnoszonych przez [..] argumentów wskazujących, iż żądane informacje, w zakresie w jakim nie zostały udzielone wnioskującemu, nie były informacją publiczną w rozumieniu ustawy,
- sporządzenie uzasadnienia w sposób uniemożliwiający ocenę, czy przesłanki, na których oparł się Sąd są trafne, w szczególności uniemożliwiający odtworzenie procesu myślowego, jaki uzasadniałby przyjęcie, iż informacje objęte żądaniem mogły być uznane za informację publiczną i zaniechanie przez Sąd wskazania przesłanek, które pozwalałyby zweryfikować ten pogląd, a zwłaszcza zweryfikować zasadność zastosowania norm prawa materialnego w określonej sytuacji faktycznej,
4) art. 149 § 1 pkt p.p.s.a., przez uwzględnienie skargi na bezczynność i zobowiązanie organu (Prezesa Okręgowego Zarządu [..] w C.) do załatwienia wniosku, podczas gdy pełniący funkcję Prezesa OZ, członek Okręgowego Zarządu [..] w C. nie jest organem [..], ani też podmiotem reprezentującym jednostkę organizacyjną [..] w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej;
II) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:
1) art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez przyjęcie, że informacją publiczną są dane odnoszące się do takich kwestii, jak:
a) podanie wysokości innych środków (poza środkami uzyskanymi ze składek członkowskich) jakimi dysponował OZ w okresie sprawozdawczym (w rozbiciu na lata) i źródło ich pochodzenia;
b) podanie informacji kto dysponował funduszem obrony i na co został on wydany z rozbiciem na poszczególne lata;
c) udzielenie informacji o wysokość środków zgromadzonych na funduszu oświatowym i sposobie ich rozdysponowania z rozbiciem na poszczególne lata;
d) wskazanie wysokości środków wydanych na organizację posiedzeń Zarządu oraz na organizacje posiedzeń Prezydium OZ w poszczególnych latach;
e) podanie wysokości gratyfikacji i nagród wypłaconych funkcyjnym w poszczególnych latach;
f) podanie ilości narad i odpraw oraz ilości ich uczestników oraz kosztów w kwotach;
g) wskazanie jak kształtowały się koszty funkcjonowania biura Okręgowego Zarządu w poszczególnych latach okresu sprawozdawczego i jaki udział w nich miały płace zatrudnionych pracowników, umowy zlecenia lub umowy o dzieło dla osób z poza biura oraz jakich zadań dotyczyły te umowy;
h) wskazanie kwot, jakie zostały wydane na podróże służbowe członków Prezydium OZ w poszczególnych latach oraz kto (funkcja) rozliczył najwyższą kwotę i jaka to była kwota;
2) art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez przyjęcie, że informację publiczną stanowi wykaz obecnych członków władz OZ zawierający następujące dane: imię i nazwisko, pełniona obecnie funkcja w okręgu, pełna nazwa [..], z którego był wybrany oraz data wyboru na delegata na IX Zjazd Okręgowy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną W.W. wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według 182 § 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Ze względu na to, że konstrukcja art. 174 p.p.s.a. umożliwia zaskarżenie wszelkich naruszeń prawa, jakich mógł się dopuścić Sąd I instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia, granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą kasacyjnie. Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać granic skargi kasacyjnej, lecz jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Niemniej jednak, ważne jest podkreślenie, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych, w sytuacji gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09 podjęta w pełnym składzie. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2015 r., II GSK 2140/13, LEX nr 1682677), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2012 r., I FSK 1679/11, LEX nr 1218340).
W skardze kasacyjnej zawarto zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak również przepisów prawa materialnego. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113).
Oceniając w pierwszej kolejności zarzuty naruszenia przepisów postępowania i mając na uwadze powołaną wyżej uchwałę NSA, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że ma ona częściowo usprawiedliwione podstawy. Zasadny bowiem okazał się postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Przy czym wskazać należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony, gdy naruszenie to jest na tyle istotne, że może mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a uchybienie to musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny ocenił naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w kontekście sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu sporządzenia uzasadnienia w sposób uniemożliwiający weryfikację zasadności zastosowania norm prawa materialnego w określonej sytuacji faktycznej i odniesienia się w uzasadnieniu do stanu faktycznego w sposób pobieżny, mając na uwadze, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej spostrzeżono, że w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji orzekł o bezczynności Prezesa Okręgowego Zarządu [..] w C.
W istocie bowiem z akt niniejszej sprawy wynika, że w pierwszej kolejności W.W. skierował swój wniosek do Prezesa Okręgowego Zarządu [..] w C., a wobec braku satysfakcjonującej go odpowiedzi ponowił swoje żądanie wobec Prezydium Okręgowego Zarządu [..] w C., które pismem z dnia 10 marca 2017 r. poinformowało skarżącego o swoim stanowisku. W.W. złożył skargę za pośrednictwem [..] Okręgowego Zarządu w C. na bezczynność [..], Prezesa E.K., Okręgowego Zarządu, Prezydium Okręgowego Zarządu oraz Prezesa Okręgowego Zarządu w C. A.W. – zarzucając długotrwałe, nieustanne, uporczywe, celowe i bezpodstawne odmawianie udzielenia odpowiedzi (...), szczególnie brak odpowiedzi na wnioski z dnia 30 stycznia 2017 r., mimo iż [..] należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznej oraz wskazując w skardze, że ponowił wniosek z dnia 30 stycznia 2017 r. pismem z dnia 14 lutego 2017 r. skierowanym do Prezydium Okręgowego Zarządu [..] w C., który pozostał bez odpowiedzi do czasu wniesienia skargi. Odpowiedź na skargę wniósł Okręgowy Zarząd [..] w C. pismem z dnia 20 marca 2017 r. podtrzymując swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 10 marca 2017 r.
Powołany stan faktyczny wskazuje, że skarżący bez wątpienia domagał się udzielenia przez władze [..] w C. odpowiedzi na będące w jego zainteresowaniu kwestie, jednakże pominięcie przez Sąd I instancji powyższych okoliczności sprawy, bez wyjaśnienia czyje działanie/bezczynność czyni przedmiotem swojej skargi doprowadziło do sytuacji, w której skarga W.W. została zarządzeniem wstępnym Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 kwietnia 2017 r. zarejestrowana jako skarga na bezczynność Prezesa Okręgowego Zarządu [..] w C. i rozpoznana jako sprawa ze skargi na bezczynność Prezesa Okręgowego Zarządu [..] w C., a w wyniku wyroku z dnia 29 sierpnia 2017 r. Sąd zobowiązał Prezesa Okręgowego Zarządu [..] w C. do załatwienia wniosku z dnia 30 stycznia 2017 r., podczas gdy podmiotem, który także zobowiązany był treścią żądania skarżącego i którego bezczynność w udzieleniu odpowiedzi na wniosek zarzucono w skardze, a równocześnie podmiotem, który uznał się za podmiot zobowiązany do udzielenia odpowiedzi na skargę był Okręgowy Zarząd [..] w C.. Uzasadnienie wydanego w sprawie wyroku odnosi się zaś w swojej merytorycznej części do [..], jako podmiotu zobligowanego przepisami prawa, a także zobligowanego w tym konkretnym postępowaniu do rozpoznania wniosku skarżącego i stwierdza, że "[..] popadł w bezczynność (...) organ nie wskazał bowiem, które pytania w jego ocenie nie są informacją publiczną, a na te które uznał za informację publiczną w odpowiedzi na skargę nie udzielił odpowiedzi". Podmiot wskazany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, tj. [..] nie jest tożsamy z podmiotem wskazanym w sentencji wyroku, tj. Prezesem Okręgowego Zarządu [..] w C., a w uzasadnieniu wyroku brak wyjaśnienia tej rozbieżności.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że kontrolowane orzeczenie wymyka się spod skutecznej kontroli instancyjnej. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 maja 2014 r., II OSK 481/14 funkcja uzasadnienia orzeczenia wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku uniemożliwia jego kontrolę przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozstrzygnięcie w wyroku zarówno w rubrum i tenorze dotyczy bowiem Prezesa Okręgowego Zarządu [..] w C., zaś rozważania zawarte w uzasadnieniu wyroku odnoszą się do [..] jako podmiotu pozostającego w bezczynności w niniejszej sprawie. Nie jest zatem oczywiste, co stało się podstawą zobowiązania Prezesa Okręgowego Zarządu [..] w C. do załatwienia wniosku skarżącego i na jakiej podstawie Sąd uznał, że to on był tym podmiotem, którego działania w zakresie udzielenia informacji publicznej domagał się skarżący.
W wyniku rozpoznania skargi do załatwienia wniosku skarżącego został zobowiązany inny podmiot (przy czym Naczelny Sąd Administracyjny nie odnosi się do prawidłowości uznania Prezesa Okręgowego Zarządu [..] w C. jako organu zobowiązanego na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej do rozpoznania wniosku – będzie to zadaniem Sądu I instancji ponownie rozpatrującego sprawę) niż podmiot, na którego bezczynność także została skierowana skarga i który udzielił na nią w tym postępowaniu odpowiedzi.
Powyżej wskazane przyczyny skutkowały uchyleniem zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a., co sprawia, że w odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej wystarczające jest poprzestanie na stwierdzeniu, że zajęcie stanowiska wobec problemów prawnych objętych tymi zarzutami nie jest istotne dla rozstrzygnięcia tej sprawy, a w związku z charakterem uchybienia Sądu I instancji byłoby przedwczesne pozostając w kolizji z zasadą dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego i jako takie zbędne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwraca się uwagę na brak potrzeby odnoszenia się do zarzutów skargi kasacyjnej, które są nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 21 lipca 2010 r., I GSK 878/09; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2016 r., II OSK 615/15).
Uwzględnienie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie mogło stanowić podstawy do stwierdzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny nieważności postępowania, skoro nie jest w sprawie oczywiste, czy ustaloną przez Sąd stroną postępowania pozostającą w bezczynności był Prezes Okręgowego Zarządu [..] w C. czy [..] z siedzibą w W., a wobec tego nie jest możliwe poddanie ocenie, czy strona nie miała zdolności sądowej.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach będzie miał na względzie zawartą w niniejszym wyroku ocenę prawną i zwróci uwagę na podmiot, którego bezczynność stała się przedmiotem wszczętego skargą postępowania, wyjaśniając, czy intencją skarżącego było równocześnie kwestionowanie bezczynności innych wskazanych przez niego w skardze podmiotów, a po dokonaniu ustaleń w tym zakresie szczegółowo ustosunkuje się do kwestii zdolności sądowej podmiotu, na którego skargę na bezczynność zakwalifikuje jako przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego.
Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zgodnie z tym przepisem "W przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części". Skład orzekający doszedł do przekonania, że jeżeli istotną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego była wadliwość orzeczenia sądu pierwszej instancji spowodowana wyłącznie uchybieniem tego Sądu, a nie wynikiem merytorycznej kontroli zaskarżonego aktu, w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego orzeczenia, to brak dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć stronę, która wniosła skargę do sądu I instancji, kosztami postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło