III SA/Wa 2543/17

22/9/2017 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 22/9/2017 r. po rozpoznaniu wniosku P. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [.../05/2017 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. p o s t a n a w i a odmówić spółce przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie P. Sp. z o.o. dalej jako "Skarżąca", działając poprzez profesjonalnego pełnomocnika, na formularzu PPPr z 4/9/2017 r, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję dotyczącą ewidencjonowania faktur nie dokumentujących rzeczywistej działalności (karuzela podatkowa). W uzasadnieniu powołała się na to, że: - nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych; - konta bankowe są zamknięte; - prowadzona jest egzekucja W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 23/82017 r (m.in. o zestawienie faktur VAT, wyciągów z rachunków bankowych, zestawienie należności i zobowiązań, wskazanie wysokości i źródeł finansowania działalności spółki i in.), spółka zadeklarowała przekazanie dokumentacji do 11/09/2017 r. Skarżąca, przy piśmie z 1/9/2017 r. zadeklarowała przekazanie zestawienia faktur VAT, sprawozdania finansowego. Wskazała też, że obecnie nie posiada otwartych rachunków bankowych, nie ponosi kosztów działalności (koszty obsługi prawnej poniosła w grudniu 2015 r.), nie przekazuje środków) na wynagrodzenia pracowników i członków zarządu, nie ma środków na uczestnictwo w kosztach postępowania. Zakładając rzetelność zadeklarowania przez Stronę wartości przedmiotu zaskarżenia, wpis od skargi wynosi niespełna 700 zł Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jedynym kosztem sądowym wymaganym obecnie o spółki – jest wpis od skargi. Jak wskazano, Spór w sprawie dotyczy tego, czy faktury, z których Skarżąca korzystała, dokumentują rzeczywiste zdarzenia gospodarcze. Z uwagi na realizację zasady domniemania rzetelności działań podatnika referendarz sądowy nie podziela – na potrzeby postępowania o prawo pomocy – poglądów organów podatkowych o swoistej "fikcyjności" obrotu gospodarczego. Dlatego też przyjmuje proporcjonalną do wartości sporu określoną przez organ podatkowy, tj. 581819 zł – wysokość obrotu i przychodu w okresie, którego dotyczył spór.. Uznaje też na potrzeby postępowania o prawo pomocy – za rzeczywiście dokonany – obrót dokumentowany fakturami VAT wymienionymi w zaskarżonej decyzji - i to pomimo tego, że zdaniem organów podatkowych, kontrahenci nie prowadzili rzeczywistej działalności gospodarczej. Przede wszystkim należy zauważyć, że wbrew poglądowi Skarżącej, prowadzenie postępowania egzekucyjnego nie jest wystarczającą okolicznością dla uznania, iż strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, co precyzyjnie (acu rem tetigisti) wyjaśniły Sądy Administracyjne w wielu orzeczeniach (por. postanowienie NSA z dnia 09.04.2009r., sygn. I FZ 66/09, postanowienie NSA z dnia 7.01.2014r., sygn. II FZ 1236/13, postanowienie NSA z dnia 5.03.2014r., sygn. II FZ 260/14, CBOSA). Zbyteczne zatem – wobec dysponowania przez stronę profesjonalną pomocą prawną – jest rozwijanie tej myśli.. Zarazem referendarz sądowy zauważa, że przedmiotem sporu z organami podatkowymi jest domniemane organów podatkowych, że posiadane przez Skarżącą faktury, wystawione przez – lub na rzecz - jej kontrahentów nie dokumentują rzeczywistych transakcji. Transakcje te, jak wynika z akt sprawy, miały dużą wartość i zostały dokonane – jak wskazano w aktach administracyjnych – w 2014 r. W okresie tym spółka prowadziła działalność gospodarczą w większym rozmiarze na co wskazuje tak wartość przedmiotu zaskarżenia, jak wysokość obrotu wynikająca z akt administracyjnych i dysponowała większą możliwością akumulowania środków na poczet przyszłych sporów sądowych, których miała obowiązek przewidywania. Spółka ponosiła wydatki w większym rozmiarze i nic nie zwalniało jej od przeznaczania (zabezpieczania) środków na koszty związane bezpośrednio z realizacją warunku prowadzenia postępowania przed sądem. Obowiązek uwzględnienia możliwości sporu jest tym bardziej istotny, ze już w 2015 r. toczyło się względem spółki postępowanie kontrolne w przedmiocie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania. Co więcej: z deklaracji zawartych w piśmie z 11/9/2017 r. wynika, że Spółka przewidziała poniesienie kosztów obsługi prawnej, ponieważ wydatki te pokryła już w 2015 r. Nie mogą zatem znaleźć zrozumienia argumenty Strony, że nie posiada środków na poczet kosztów sadowych (kosztów wpisu), których uiszczenie warunkuje przecież rozpoznanie sprawy przez Sąd. Ugruntowany jest pogląd w orzecznictwie – a urzędnik sądowy z racji zajmowanego stanowiska i pełnionej funkcji jest zobowiązany uwzględniać ten pogląd - iż dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. znaczenie ma nie tylko sytuacja finansowa strony na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie. Dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (postanowienie NSA z dnia 05.06.2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2011 r., sygn. akt I FZ 244/11, postanowienie NSA z dnia 26.02.2013 r., sygn. akt I FZ 26/13, CBOSA). I dlatego właśnie, nie badając już czemu Spółka nie zdecydowała się wyjawić szczegółowych aspektów jej gospodarki finansowej (wskazanie wysokości i źródeł pocho0dzenia środków na pomoc prawną, wskazanie czynności, które podjęła w celu zabezpieczenia zobowiązań w celu pokrycia kosztów postępowania i in.), co mogłoby być podstawą korzystnej dla niej oceny, w której znajduje się – urzędnik sądowy zadecydował jak w sentencji Mając na uwadze powyższe, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.